AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం

SCERT AP 8th Class Social Study Material Pdf 6th Lesson ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 8th Class Social Solutions 6th Lesson ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం

8th Class Social Studies 6th Lesson ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం Textbook Questions and Answers

Improve your learning (మీ అభ్యసనాన్ని మెరుగుపడుచుకోండి)

ప్రశ్న 1.
భూగర్భగని సందర్శనని చూపించే ఫ్లో చార్టు తయారుచేయండి. (AS1)
జవాబు:
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 1
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 2

ప్రశ్న 2.
గనులలో పని చేస్తున్నప్పుడు ఉద్యోగులు ఎదుర్కొనే ప్రధాన ఆరోగ్య సమస్యలు, ముందు జాగ్రత్తలు, గని కార్మికుల రక్షణ కోసం తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు అన్న శీర్షికతో పట్టిక తయారుచేయండి. (AS3)
జవాబు:
గనులలో పని చేస్తున్నప్పుడు, ఉద్యోగంలో ఉన్నప్పుడు ప్రధాన ఆరోగ్య సమస్యలు, ముందు జాగ్రత్తలు, గని కార్మికుల రక్షణ కోసం తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు :-

గనులలో పనిచేసే వారికి ప్రధానంగా ఊపిరితిత్తుల సమస్యలు తలెత్తుతాయి. రెండవది మోకాళ్ళ నొప్పులు ఎక్కువగా వస్తాయి. కళ్ళ సమస్యలు కూడా ఎక్కువగా వస్తాయి, ఇవే కాకుండా ఏవేనీ ప్రమాదాలు జరిగినపుడు అనుకోని సమస్యలు తలెత్తుతాయి.

ఉద్యోగంలో ఉన్నవారికి వారి వారి వృత్తిని బట్టి, చేసే పనులను బట్టి వారికి వ్యాధులు వస్తాయి.

ఉదా : ఉపాధ్యాయులకు గొంతు సమస్యలు, డ్రైవర్లకు – కీళ్ళ, కళ్ళ సమస్యలు, బరువులు మోసే వారికి, వెన్నుపూస సమస్యలు.

కొంత మందికి వారికి ఉన్న ఒత్తిడుల మూలంగా అనేక రకాల మానసిక సమస్యలు కూడా రావడానికి అవకాశం ఉన్నది. వీరు నిత్య జీవితంలో ప్రాణాయామం , ధ్యానం, నడక వంటి యోగసాధనలు రోజుకి ఒక గంట చేసినట్లయితే -వీటిని అధిగమించవచ్చును.

గనులలో పనిచేసేవారు ముక్కుకి మాస్క్ లాంటిది పెట్టుకోవాలి. కాళ్ళకు బూట్లు, చేతులకు తొడుగులు వేసుకోవాలి. గనిలో పనిచేసే యంత్రాలను రోజూ పరీక్ష చేసి సరిగా ఉన్నాయని నిర్ధారించుకోవాలి. ముఖ్యంగా డాక్టర్లు, ఆక్సిజన్ సిలిండర్లు వారికి అందుబాటులో ఉండాలి.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం

ప్రశ్న 3.
జానకి ప్రస్తుతం వ్యవసాయ కూలిగా పని చేస్తోంది. ఆమెకు గని కార్మికురాలు కావాలని ఉంది. ఆమె పనిలో ఎటువంటి మార్పులు వస్తాయో, ఉపాధిరంగ చిత్రం, ఆరోగ్య సమస్యలు వంటివి ఆమెకు వివరించండి. (AS1)
జవాబు:
“జానకీ, ఇప్పటి వరకూ మీరు పనిచేసిన రంగం వేరు. గని రంగం వేరు. ఇవి షిప్టు వేళలలో పనిచేస్తాయి. అంటే రాత్రి వేళల్లో కూడా పనిచేయాల్సి రావచ్చు. ఒక స్త్రీగా మికది ఇబ్బందికరమేమో ఆలోచించండి. ఇప్పుడు మీరు పచ్చటి పొలాలలో పరిశుద్ధమయిన వాతావరణంలో పనిచేస్తున్నారు. కాని అపుడు దుమ్ము, ధూళిలో పనిచేయాల్సి వస్తుంది. తలకి, చేతులకి, కాళ్ళకి ఏదో ఒకటి ధరించాల్సి వస్తుంది. ముఖ్యంగా పేలుడు పదార్థాలతో పనిచేయాల్సి వస్తుంది. కొద్ది కాలం తరువాత ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులు వచ్చే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి మీరు ఆలోచించుకుని నిర్ణయం తీసుకుంటే బాగుంటుంది. మీకు మేలు జరుగుగాక.. ఉంటాను”.

ప్రశ్న 4.
గనులలో యంత్రాలు, మానవ శ్రమ వినియోగించేటప్పుడు కార్మికుల అవసరంలో తేడాలను పేర్కొనండి. (AS1)
జవాబు:
గనులలో యంత్రాలు లేనపుడు మానవశ్రమ అధికంగా అవసరమవుతుంది. యంత్రాలున్నపుడు మానవశ్రమ తగ్గుతుంది. ఉదా : ఇది వరకు బొగ్గు గనుల్లో త్రవ్విన బొగ్గును, లిఫ్టుకు చేర్చడానికి తోపుడు బండ్లను వాడేవారు. వాటిని శ్రామికులే నడిపేవారు. కాని ఇప్పుడు ఆ బొగ్గును కన్వేయరు బెల్టుపై పంపుతున్నారు. దీని వలన అక్కడ శ్రామికుల అవసరం తగ్గింది. ఇలా అనేక యంత్రాలను వినియోగించడం మూలంగా ఇటీవల గనులలోకి క్రొత్త శ్రామికులను చేర్చుకోవడం తగ్గిందని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 5.
దేశ ఆర్థిక పరిస్థితికి గనుల తవ్వకం దోహదం చేసిన దానిని ఈ అధ్యాయంలో ఎలా గుర్తించారు? (AS1)
జవాబు:
భారతదేశం స్వతంత్ర్యం వచ్చే నాటికి వెనుకబడిన ఆర్థిక వ్యవస్థ. ఈ గనుల త్రవ్వకం మొదలు పెట్టిన తరువాత ప్రభుత్వానికి ఆదాయము లభించింది. వీటిని కౌలుకిచ్చిన తరువాత కూడా ప్రభుత్వానికి ఆదాయం లభిస్తోంది. ఇందువలన ఆర్థిక పరిస్థితికి గనుల తవ్వకం దోహదం చేసిన దానిని నేను ఈ అధ్యాయంలో గుర్తించాను.

ప్రశ్న 6.
“ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ఖనిజాలు” పటాన్ని చూసి ఏ జిల్లాలో ఏ ఖనిజాలు ఉన్నాయో గుర్తించండి. (AS5)
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 3
జవాబు:
మాది …………… జిల్లా : మా జిల్లాలో …………… ఖనిజాలు ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 7.
“ఖనిజాలు ఎవరికి చెందుతాయి” అనే పేరాను చదివి కింది ప్రశ్నకు సమాధానం రాయండి. “ఖనిజ వనరులు ఏ ఒక్కరికీ చెందినవి కావు. ఇవి అందరి సంపద.” దీనిని ఏ విధంగా మీరు సమర్ధిస్తారు? (AS2)

ఖనిజాలు సాధారణంగా భూమి లోపలి పొరల్లో ఉంటాయి. ఇవి ఏ ఒక్క వ్యక్తికి చెందవు. ఇవి దేశ ప్రజలందరికీ చెందుతాయి. వీటిని అందరి ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగించాలి. అందుకే దేశంలోని యావత్తు ఖనిజ సంపదను ఆ దేశ ప్రభుత్వ ఆస్తిగా భావిస్తారు. దేశంలోని ప్రజలందరి ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రభుత్వం ఆ ఖనిజాలను వినియోగిస్తుంది.
జవాబు:
భూమి లోపల దొరికే వస్తువులన్నీ ప్రభుత్వానికి అంటే ప్రజలకి చెందుతాయి. అయితే ఇవి ఏ వ్యక్తికో చెందవు. ఇవి దేశ ప్రజలందరికీ చెందుతాయి. అందరి ప్రయోజనం కోసం ఉపయోగించాలి. అందుకే దేశంలోని ప్రజలందరి ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రభుత్వం ఆ ఖనిజాలను వినియోగిస్తుంది.

ప్రశ్న 8.
ఈ క్రింది చిత్రాన్ని గమనించండి. ఇద్దరు వ్యక్తులు రెండు రకాలుగా వ్యాఖ్యానాలు చేస్తున్నారు. వాళ్ళు గనుల తవ్వకంలో ఏ విషయంపై మాట్లాడుతున్నారు? (AS1)
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 4
జవాబు:
ఖనిజాల వలన మేం బతకలేకున్నాం :
ఈ వ్యాఖ్యానం చేసిన వ్యక్తి, గనుల తవ్వకం మూలంగా తన ఇంటిని, న బ్రతకలేకున్నాం బ్రతకలేం స్థలాన్ని పోగొట్టుకుంటున్నాడు. వారి జీవితాలు అస్తవ్యస్త మవుతున్నాయి. అందువలన అలా వ్యాఖ్యానించాడు.

ఖనిజాలు లేకుండా మేం బతకలేం :
ఈ వ్యాఖ్యానం చేసిన వ్యక్తి ప్రభుత్వం ద్వారా గనిని కౌలుకి తీసుకున్న వ్యక్తి. ఇతనికి ఖనిజాలు, గనులు లేకపోతే సంపద ఉండదు. అందువలన అలా వ్యాఖ్యానించాడు.

ప్రశ్న 9.
ఖనిజాలు దేశాభివృద్ధికి ఏ రకంగా తోడ్పడుతున్నాయి?
(లేదా)
ఖనిజాల వలన కలిగే ఉపయోగాలు ఏవి? (AS6)
జవాబు:
ఖనిజాలు దేశ సంపద. వీటిని ఎగుమతి చేయడం ద్వారా విదేశీ మారకద్రవ్యము ఆర్జించవచ్చు. ఖనిజాలు త్రవ్వేచోట వేలాదిమందికి ఉపాధి లభిస్తుంది. వీటిని శుద్ధి చేసి వివిధ వస్తువులు, ఉత్పత్తులు తయారుచేసే పరిశ్రమల ద్వారా ప్రజలకు ఉపాధి లభించడమే గాక జాతీయాదాయం కూడా పెరుగుతుంది. ఖనిజాలు, పరిశ్రమలు గల ప్రాంతాలలో రవాణా, కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థ మెరుగుపడుతుంది. యురేనియం వంటి ఖనిజాలు అణుశక్తిగా ఉపయోగపడతాయి. ఈ రకంగా ఖనిజాలు దేశ సంపదను అభివృద్ధి చేస్తాయి.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం

ప్రశ్న 10.
వివిధ ఖనిజాలు, వాటి ఉపయోగాలను తెలిపే పట్టికను తయారుచేయండి. (AS3)
జవాబు:

ఖనిజము ఉపయోగాలు
1) ఇనుప ధాతువు (ముడి ఇనుము) హెమటైట్ మరియు మాగ్నటైట్ ఇనుప ధాతువులను ఉక్కు, ఫెలిటైజేషన్, స్పాంజ్ ఐరన్, పిగ్ ఐరన్ పరిశ్రమలలో ఉపయోగిస్తారు.
2) మైకా (అభ్రకం) విద్యుత్, ఎలక్ట్రానిక్ పరిశ్రమలలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.
3) గ్రానైట్ దీనిని కోత (కటింగ్) మరియు పాలిష్ పరిశ్రమలలో అలంకరణ స్మారక కట్టడాలలో, నేలను నునుపు చేసే సామానులలో ఉపయోగిస్తారు.
4) మాంగనీస్ దీనిని పొటాషియం పర్మాంగనేట్, ఇనుము మిశ్రమ లోహాలలోనూ ఇనుము – ఉక్కు బ్యాటరీలు, రసాయనాలు, పింగాణి (సిరామిక్స్) గాజు పరిశ్రమలలో ఉపయోగిస్తారు.
5) బెరైటీస్ పారిశ్రామిక, వైద్య అవసరాల కోసం వాడతారు.
6) ఫెల్డ్ స్పార్ గాజు, సిరామిక్ వస్తువులు తయారు చేస్తారు.

8th Class Social Studies 6th Lesson ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం InText Questions and Answers

8th Class Social Textbook Page No.63

ప్రశ్న 1.
తనకు తానుగా పునరుద్ధరింపబడే ఖనిజం ఒకటి చెప్పండి. ఈ ప్రక్రియలో మనం ఎలా సహాయపడగలం?
జవాబు:
భూగర్భజలం ఒక పునరుద్ధరింపబడే ఖనిజము. వీటిని పెంచడానికి మనం ఈ క్రింది పనులు చేయాలి.

  1. ఇంకుడు గుంటలు త్రవ్వాలి.
  2. వర్షపు నీరు వృథాగా పోకుండా భూమిలోకి యింకి పోయేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.
  3. చెట్లు కూడా భూగర్భజలాలని పెంచుతాయి. కాబట్టి చెట్లను పెంచాలి.
  4. పొలాల్లో ఉన్న మిగులు నీటిని కూడా బయటకు పారించి, వాటిని భూమిలోకి ఇంకేలా చేయవచ్చు.
  5. ఉపయోగించని డ్రెయిన్లలో నీరు పారించి, దానికి అడ్డు గేట్లను నిర్మించినట్లయితే అక్కడ నీరు నిదానంగా పారి, నేలలోకి ఇంకుతుంది.

ప్రశ్న 2.
మనం వాడుతున్నా తరిగిపోని, మనం ఏమి చేయకపోయినా పునరుద్ధరింపబడే శక్తి వనరు ఏదో చెప్పండి.
జవాబు:
గాలి

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం

ప్రశ్న 3.
రైళ్ళు, కార్లు నడపటానికి వీలులేని ప్రపంచాన్ని మీరు ఊహించండి.
జవాబు:
రైళ్ళు, కార్లు కనిపెట్టని రోజుల్లో పరిస్థితి వేరుగా ఉండేది. కాని అవి ఉండి నడపడానికి వీలులేని పరిస్థితి చాలా దారుణంగా ఉంటుంది. ప్రపంచంలో దూరాలు బాగా పెరుగుతాయి. జీవితం నల్లేరు మీద నడకలా ఉంటుంది.

8th Class Social Textbook Page No.64

ప్రశ్న 4.
కింద ఇచ్చిన సహజ వస్తువులను పునరుద్ధరింపబడేవి, అంతరించిపోయేవిగా వర్గీకరించండి.
ఖనిజం అయితే టిక్కు (✓) పెట్టండి, కాకపోతే ఇంటూ (✗) పెట్టండి : వెదురు, బొగ్గు, సముద్రపు నీరు, మట్టి, చీమలు, ఇసుక, ఇనుప ఖనిజం, వజ్రాలు, చెట్లు, ముడి చమురు, గడ్డి, గాలి, పాలరాయి, చేపలు, బావినీళ్లు, సూర్యకాంతి.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 5
జవాబు:

పునరుద్ధరింపబడే వనరు అంతరించిపోయే వనరు ఖనిజాలు
1. వెదురు ✗
2. బొగ్గు ✓
3. సముద్రపు నీరు ✗
4. చీమలు ✗
5. మట్టి ✗
6. ఇసుక ✗
7. ఇనుప ఖనిజం ✓
8. వజ్రాలు ✓
9. చెట్లు ✗
10. ముడిచమురు ✓
11. గడ్డి ✗
12. గాలి ✗
13. పాలరాయి ✓
14. చేపలు ✗
15. బావినీరు ✗
16. సూర్యకాంతి ✗

ప్రశ్న 5.
కింద ఇచ్చిన ఖనిజాలను లోహాలు, లోహాలు కాని వాటిగా వర్గీకరించి, ఇంధన వనరులను పేర్కొనండి : ఇనుప ఖనిజం, బాక్సెట్ (అల్యూమినియం ఖనిజం), బొగ్గు, రాగి ఖనిజం, సున్నపురాయి, జిప్సం, మైకా, భూగర్భ జలాలు, ముడి చమురు, సైంధవ లవణం, ఇసుక, వజ్రపు రాళ్లు,
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 6
జవాబు:

లోహాలు లోహాలు కానివి ఇంధన వనరు
ఇనుప ఖనిజం బొగ్గు బొగ్గు
బాక్సెటు సున్నపురాయి ముడిచమురు
రాగి భూగర్భ జలాలు
ముడిచమురు
సైంధవ లవణం
ఇసుక
వజ్రపు రాళ్ళు
జిప్సం
మైకా

8th Class Social Textbook Page No.66

ప్రశ్న 6.
కింద చిత్రాలు చూసి వాటిల్లో ఏది ఓపెన్ కాస్ట్ గనుల తవ్వకమో, భూగర్భ తవ్వకమో, చమురు కోసం బోరు బావుల తవ్వకమో చెప్పండి.
జవాబు:
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 7
చమురు కోసం బోరు బావుల తవ్వకం – ఓపెస్ట్ గనుల తవ్వకం – భూగర్భ తవ్వకం.

8th Class Social Textbook Page No.67

ప్రశ్న 7.
ఖనిజాలను ప్రభుత్వం ఎలా వినియోగించుకుంటుంది?
జవాబు:

  1. 1970లలో ప్రభుత్వం గనులన్నింటినీ జాతీయం చేసింది.
  2. దీని ద్వారా ప్రభుత్వం గనుల త్రవ్వకాన్ని తానే నిర్వహించడమో లేదా లీజుకిచ్చి వారి నుంచి సొమ్ము తీసుకోవడమో చేస్తుంది.
  3. వీటి ద్వారా వచ్చిన ఆదాయాన్ని ప్రభుత్వం ప్రజోపయోగానికి, అభివృద్ధి పనులకు వెచ్చిస్తుంది.

ప్రశ్న 8.
మీ ప్రాంతంలో గనుల తవ్వకం జరుగుతూ ఉంటే అక్కడ పనిచేసే, నివసించే ప్రజల గురించి తెలుసుకోండి. చుట్టుపక్కల వాతావరణాన్ని గనుల తవ్వకం ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో తెలుసుకోండి. గనుల తవ్వకం వల్ల ఎంత మంది ప్రయోజనం , పొందుతున్నారో తెలుసుకోండి.
జవాబు:
మాది వై.యస్.ఆర్ కడప జిల్లాలో మంగంపేట. ఇక్కడ బెరైట్ ఖనిజ నిల్వలు ఉన్నాయి. వీటిని 1960లో కనుగొన్నారు. 1967 నుంచి దీని తవ్వకం కొనసాగుతుంది. ఈ గ్రామంలో ‘1200 కుటుంబాలు ఉండేవి. వీరిని కొత్త ప్రాంతానికి తరలించి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఖనిజ అభివృద్ధి కార్పొరేషన్ (ప్రభుత్వరంగ కంపెనీ – ఎస్ఎండిసి) వారికి పునరావాసం కల్పించింది. ఈ గనులు ఈ కంపెనీకి చెందుతాయి. ఇందులో పనిచేసే కార్మికుల, ఉద్యోగస్టులు, స్థానిక ప్రజల కోసం NMDC చెట్లు నాటించడం లాంటి పర్యావరణ పరిరక్షణ కార్యక్రమాలను చేపడుతుంది. మా నాన్నగారి పేరు R. ఈశ్వరరావు. ఆయన ఇక్కడ G.M. ఆఫీసులోనే పనిచేస్తున్నాడు. ఇక్కడ పనిచేసే వారంతా కలిసి మెలిసి ఉంటారు.

8th Class Social Textbook Page No.68

ప్రశ్న 9.
a) మన ఖనిజాలను తవ్వడానికి ప్రైవేటు కంపెనీలను అనుమతించటంలోని లాభ, నష్టాలను చర్చించండి.
b) వాటిని ఎలా నియంత్రించవచ్చు?
c) పర్యావరణ సమస్యలు తలెత్తకుండా ఏమి చేయవచ్చు?
జవాబు:
a) 1. 1993లో కొత్త జాతీయ ఖనిజ విధానాన్ని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
2. దీని ద్వారా గనులను ప్రైవేటు వారికి కౌలుకిచ్చి వాటిలో త్రవ్వకాలు నిర్వహించమంది.
లాభాలు :
గనుల తవ్వకం మీద ప్రభుత్వానికి నియంత్రణాధికారం ఉంటూనే, కొంత ఆదాయం సమకూరుతోంది. అదే సమయంలో పెట్టుబడులు పెట్టి కొత్త సాంకేతిక విజ్ఞానం తీసుకుని రావడానికి ప్రైవేటు కంపెనీలకు ప్రోత్సాహం లభిస్తుంది. ఈ విధానం ఫలితంగా గత 20 సం||రాలలో గనుల తవ్వకం ఊపందుకుంది. గనుల సంఖ్య, తవ్వి తీసే ఖనిజాలు, ఉపాధి ఈ రంగంలో పెరిగాయి.

నష్టాలు :
ప్రభుత్వ అనుమతిని లెక్క చేయకుండా ప్రయివేటు కంపెనీలు అడ్డూ అదుపు లేకుండా గనులను తవ్వేస్తున్నాయి. ఎక్కువ మొత్తంలో గనుల తవ్వకం వల్ల దీర్ఘకాల సుస్థిరతకు భంగం వాటిల్లుతుంది. ప్రభుత్వానికి రాయల్టీ చెల్లించకుండా ప్రైవేటు కంపెనీలు ఖనిజాలను తరలించి వేస్తున్నాయి. నిజంగా అవి చెందాల్సిన ‘ప్రజలకు చెందటం లేదు’.

b) గనులు ప్రభుత్వ ఆధీనంలోనే ఉంచాలి. లేదా ప్రైవేటు వారికిచ్చినపుడు ఉన్నత స్థాయి అధికారుల అజమాయిషీ. – స్థానికుల పర్యవేక్షణ దానిపై ఉండేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.

c) గనులను కౌలుకిచ్చేటప్పుడు, భూగర్భ గనులను తవ్వేవారికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనివ్వాలి. తవ్వగా ఏర్పడిన గోతులను, గుట్టలను సరిచేయాలి. ఇసుక లాంటి వాటిలో ఎక్కువ తవ్వకుండా పర్యవేక్షణ ఉండాలి.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం

ప్రశ్న 10.
ప్రజలందరూ ఖనిజ వనరుల అసలైన యజమానులు అయితే వాళ్ళందరి మేలు కోసం వీటిని ఉపయోగించుకోవడం ఎలా?
జవాబు:
వీటి ద్వారా వచ్చిన ఆదాయాన్ని రవాణా సౌకర్యాల అభివృద్ధికి, ప్రజారోగ్య వసతులకు, విద్యకు, ఇతర సబ్సిడీలకు ఉపయోగించాలి. అపుడు ప్రజలందరి మేలు కోసం ఉపయోగించినట్లవుతుంది.

ప్రశ్న 11.
రానున్న తరాలకు, అంటే మన పిల్లలు, వాళ్ళ పిల్లలకు కూడా ఈ వనరులు ఉండాలా, వద్దా? ఈ వనరులు అంతరించి పోకుండా వాళ్ళకి కూడా అందేలా ఎలా చూడగలం?
జవాబు:
రానున్న తరాలకు కూడా ఈ వనరులు ఉండాలి. ఇవి వారికి అందాలంటే మనం ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరులను వాడుకోవాలి. అలాగే కొన్ని వనరుల వాడకాన్ని నిర్దిష్ట శాతం మాత్రమే ఉండేలా చూడాలి. లేకుంటే ఇవి నిజంగానే భవిష్యత్తులో అంతరించిపోతాయి.

8th Class Social Textbook Page No.69

ప్రశ్న 12.
ఈ పరికరాలు ఏమిటో చెప్పండి.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 8
జవాబు:
ఇవి గనిలో కార్మికుల భద్రత కోసం ఉపయోగించే పరికరాలు. అవి కర్ర, హెల్మెట్, లాంతరు మొదలైనవి.

ప్రశ్న 13.
కర్ర ఉపయోగం ఏమిటి?
జవాబు:
పేలుడు జరిగిన తరువాత, ఆ ప్రాంతం ఎలా ఉంది అని పరిశీలించడానికి అక్కడ కర్రతో తడుతూ ముందుకెళతారు. బొగ్గు వదులుగా ఉన్నచోట దుంగలు, ఇనుపరాడ్లు పెట్టి నిలబెడతారు.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం

ప్రశ్న 14.
హెల్మెట్ పై దీపం ఎందుకు ఉంది?
జవాబు:
గనిలో చాలా చీకటిగా ఉంటుంది. ఒక వ్యక్తి సంచరించే ప్రాంతంలో ముందు వైపు వెలుగు కోసం హెల్మెట్ పై దీపం ఉంటుంది.

ప్రశ్న 15.
చిత్రంలోని లాంతరును గుర్తించారా ? ఇది ఎందుకు ఉపయోగపడుతుంది?
జవాబు:
ఈ లాంతరు గనిలోనికి తీసుకువెళతారు. ఏమైనా విషవాయువులు గనిలో వెలువడినట్లయితే ఈ లాంతరు ద్వారా ఆ సంగతిని తెలుసుకుని జాగ్రత్త పడతారు.

ప్రశ్న 16.
కింద ఇచ్చిన హామీ పత్రం చూడండి. ఏఏ షరతులకు మేం అంగీకరించవలసి వచ్చింది?
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 9
జవాబు:
ప్రమాదం జరిగే అవకాశం ఉంది కాబట్టి దానిని అంగీకరించాల్సి వచ్చింది. తగిన జాగ్రత్తలు, పాటిస్తామని, ప్రమాదాలు జరిగినపుడు, భద్రతా పెట్టిలోని పరికరాలతో ఎదుర్కొంటామని అంగీకరించాల్సి వచ్చింది.

8th Class Social Textbook Page No.73

ప్రశ్న 17.
ఈ సమస్యను ఎలా పరిష్కరించవచ్చు ? పర్యావరణం, భూములను నష్టపరుస్తూ, జీవనోపాధులు నష్టపోయేలా చేస్తూ తక్కువ ఖర్చుతో బొగ్గుతవ్వకం చేపట్టటం సమంజసమైనదేనా?
జవాబు:
a) విద్యుత్తు ఉత్పత్తికి ప్రత్యామ్నాయ వనరులను (ఉదా: సముద్రపు నీరు, సూర్యకాంతి) ఉపయోగించే విధానాలను కనిపెట్టడం, కని పెట్టిన వాటిని అమలు పరచడం ద్వారా ఈ సమస్యను పరిష్కరించవచ్చు.
b) ఇది సమంజసం కాదు. దీనివలన ప్రభుత్వరంగ సంస్థలకి, ప్రైవేటు సంస్థలకి తేడా లేకుండా పోయిందని నేను భావిస్తున్నాను.

8th Class Social Textbook Page No.75

ప్రశ్న 18.
బొగ్గుగనుల తవ్వకాన్ని, మంగంపేటలో గనుల తవ్వకాన్ని పోల్చండి. పోలికలు, తేడాలు ఏమిటి?
జవాబు:
పోలికలు:

  1. రెండూ నేల నుండి తవ్వి తీయబడేవే.
  2. ఇవి రెండూ ప్రభుత్వ పర్యవేక్షణలోనే ఉన్నాయి.
  3. వీటిని అవసరమైన చోట డిటోనేటర్ల సహాయంతో పేలుస్తారు.
  4. నాణ్యత కోసం లోపలి పొరల వరకూ వెళతారు.
  5. కార్మికుల భద్రత కోసం చర్యలు చేపడతారు.

తేడాలు :

బొగ్గు గనుల తవ్వకం మంగం పేటలో గనుల తవ్వకం
1. ఇవి అనేక చోట్ల ఉన్నాయి. 1. ఇవి ఒకే చోట ఉన్నాయి.
2. వీటిలో వేల సంఖ్యలో కార్మికులు, ఉద్యోగస్థులు ఉన్నారు. 2. వీటిలో వందల సంఖ్యలో మాత్రమే ఉన్నారు.
3. ఈ గనులు భూగర్భ, ఓపెన్ కాస్ట్ అని రెండు రకాలు. 3. ఇవి ఓపెన్ కాస్ట్ మాత్రమే.
4. ఈ గనుల లోపల పురుషులు మాత్రమే పని చేస్తారు. 4. వీటిలో స్త్రీలు కూడా పనిచేస్తారు.
5. స్వాతంత్ర్యం రాకముందు నుండి ఈ గనులు తవ్వబడుతున్నాయి. 5. 1967 నుండి ఈ తవ్వకాలు మొదలయ్యా యి.

పట నైపుణ్యాలు

ప్రశ్న 19.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఖనిజాల పటం చూసి క్రింది పట్టిక నింపండి.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 6 ఖనిజాలు, గనుల తవ్వకం 3
జవాబు:

జిల్లా ఖనిజం
1. శ్రీకాకుళం బెరైటీస్
2. విజయనగరం సున్నపురాయి, బెరైటీస్
3. పశ్చిమ గోదావరి సున్నపురాయి
4. కృష్ణా గానైట్, ఇనుప ఖనిజం
5. గుంటూరు సున్నపురాయి
6. ప్రకాశం సున్నపురాయి, గ్రానైట్, ఇనుప ఖనిజం, బెరైటీస్
7. నెల్లూరు మైకా, బెరైటీస్
8. చిత్తూరు గ్రానైట్
9. అనంతపూర్ సున్నపురాయి, ఇనుప ఖనిజం
10. కర్నూలు సున్నపురాయి
11. కడప సున్నపురాయి, బెరైటీస్, ఇనుప ఖనిజం

 

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

SCERT AP Board 6th Class English Solutions 4th Lesson What Can a Dollar and Eleven Cents do? Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class English Solutions 4th Lesson What Can a Dollar and Eleven Cents do?

6th Class English 4th Lesson What Can a Dollar and Eleven Cents do? Textbook Questions and Answers

Observe the following picture and answer the questions.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 1

Question 1.
What can you say about the shop?
Answer:
It is a medical shop. Here we can buy medicines.

Question 2.
When does one go to such shops?
Answer:
One goes to such shops when one needs medicines.

Question 2.
Why do you think the girl has come to the shop?
Answer:
I think the girl has come to the shop to buy medicines for someone.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

Question 3.
What do you think is the girl saying to the shopkeeper?
Answer:
I think the girl is requesting the shopkeeper to give some medicines.

Question 4.
Does she look happy? What makes you think so?
Answer:
I think she doesn’t look happy. I think someone who is very close to her is suffering from illness. So she is sad.

Question 5.
Who might be ill?
Answer:
Someone who is a relative

Reading Comprehension

I. Choose the correct answer.

1. Who was Andrew?
a) An eight year old child
b) Tess’s brother
c) Shopkeeper
d) Neurosurgeon
Answer:
b) Tess’s brother

2. “We don’t sell miracles here.” Who said these words?
a) Tess
b) Andrew
c) Chemist
d) Armstrong
Answer:
c) Chemist

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

3. The exact price of the miracle was
a) Dollar.
b) Eleven cents.
c) a dollar and eleven cents.
d) hundred cents.
Answer:
c) a dollar and eleven cents.

II. Say whether the following statements are True or False. Give reasons for your answer. Correct the false statements.

1. Andrew’s parents had very little money.
Answer:
True

2. Tess’s parents were very poor.
Answer:
True

3. Tess’s parents were not interested to take her little brother, Andrew, to the hospital.
Answer:
False

4. Andrew was seriously ill.
Answer:
True

5. Tess thought that “a miracle” was the medicine that was available in a medical store.
Answer:
True

Reasons:

  1. Andrew’s parents had very little money and, therefore, they couldn’t pay his doctor’s bills.
  2. Tess’s parents were very poor and so they were moving to a smaller house.
  3. Tess’s parents were interested to take her little brother, Andrew, to the hospital. But they had little money.
  4. Andrew was seriously ill and so he needed an operation.
  5. Tess thought that “a miracle” was the medicine that was available in a medical store and as such she asked the chemist to give her ‘a miracle’.

III. Tick the correct answer.

1. “I’m sorry,” the chemist said, because the miracle die girl had asked for……
a) was not available in his shop.
b) was very costly.
c) was not a medicine.
Answer:
c) was not a medicine.

2. Dr. Armstrong wanted
a) to help the child. t
b) to collect a lot of money,
c) to make fun of the child.
Answer:
a) to help the child.

IV. Answer the following questions.

Question 1.
Do you think less can buy the miracle with her savings? Why?
Answer:
I don’t think Tess can buy the miracle with her savings. Tess understands that the ‘miracle’ is also a kind of medicine and so she wants to buy it with the little money she has.

Question 2.
Why did the mother say that the surgery was a real miracle?
Answer:
The mother says that the surgery was a real miracle because their family was very poor. They couldn’t afford to $pend money for the operation. So they lost their hopes and gave up their efforts to save Andrew. At that time, Dr. Armstrong came as if he was a god and saved Andrew. So it was really a miracle for them.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

Question 3.
What did the little girl understand by the word “miracle”?
Answer:
The little girl understood that ‘miracle’ was a kind of medicine.

Question 4.
What kind of a man was Dr. Armstrong?
Answer:
Dr. Armstrong was a man of generosity. When he understood Tess’s family position, without any other thoughts, he operated the boy without taking any money and succeeded. This incident shows us his helping nature.

Question 5.
Find out the words that have been used to describe Tess. Would you like to add some from your side?
Answer:
The words that have been used to describe Tess are ‘her eyes welling up’, ‘barely audible’ and ‘smiled’. Now l would like to add that she is a helpful, good-natured who has a lovable character. She determined to save her brother Andrew with the money she had.

Vocabulary

I. Read the following sentences.

Tess heard her parents talking.
She poured all the money on the floor.
Her mom whispered.

In the above sentences, the past forms of hear, pour and whisper are used to indicate completed actions.

Write the past forms of the following verbs.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 2
Answer:
changed
asked
opened
looked
moved
hesitated
played

II. Fill in the blanks with suitable words given in the box.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 3
a) Last Sunday, I met my friends and we ……… for an hour.
b) My friend asked me to lend my gold chain to her. I ……….. to give it to her.
c) I heard some sounds in my room. I opened the door and ………… a small rat in the corner.
d) My father ………….. me to take a torchlight when I go out during nights.
e) He ……….. cricket yesterday.
Answer:
a) chatted
b) gave
c) noticed
d) cautioned
e) played

III. Read the following sentences.

My father is healthy. He never eats unhealthy food.
In the above sentences unhealthy is the antonym of healthy.
He understood me. But she misunderstood me.
Here the antonym is formed by adding ‘mis’ to ‘understood’.
We can form antonyms by adding certain prefixes to the words.

Make the opposites for the following, by adding suitable prefixes given in the brackets, (mis, un, im, dis, in, ir) Refer to a dictionary if necessary.
e.g. regular × irregular
A. discipline × …………………………
B. understand × …………………………
C. proper × …………………………
D: managed × …………………………
E. appeared × …………………………
F. comfortable × …………………………
G. known × …………………………
H. attentive × …………………………
I. happy × …………………………
J. real × …………………………
K. responsible × …………………………
Answer:
A. discipline × indiscipline
B. understand ×misunderstand
C. proper × improper
D. managed × mismanaged
E. appeared × disappeared
F. comfortable ×uncomfortable
G. known × unknown
H. attentive × inattentive
I. happy × unhappy
J. real × unreal
K. responsible × irresponsible

Grammar

I. Read the following sentences.

Tess smiled.
Tess answered.
The chemist said.
She knew that Andrew was sick.

All the above sentences speak about the actions completed in the past. They are said to be in the past tense. The verb used in such sentences is generally made by adding ‘ed’ or ‘d’ and by making some changes to their present tense form.
‘Said’ and ‘knew’ are the past forms of ‘say’ and ‘know’. Certain verbs like ‘cut’, ‘put’ are the same in their past form also. Verbs such as ‘sit’, ‘hold’ and ‘cut’ are called irregular verbs as they form their past tense differently.
Read the following table.

Present Tense Past Tense
reach reached
add added
touch touched
play played
visit visited
avoid avoided
complete complete
die died
live lived
keep kept
sit sat
teach taught

II. Read the following text and fill in the blanks with the correct forms of the verbs given.

Last Sunday I …….(1)…….. (go) to Abhi’s birthday party. All my friends ………(2)…….. (gather) on that occasion. Rehman ………(3)……….. (play) music. John ……..(4)……… (sing) Hindi songs. Sobhan ………(5)……… (dance) to John’s songs. Abhi’s sister …….(6)…….. (distribute) sweets. Abhi ………(7)……… (cut) a cake. Abhi’s grandparents ……..(8)…… (bless) him. Abhi’s father ………(9)……. (present) him a new bicycle. Abhi …….(10)…….. (be) very happy. We all ……..(11)…….. (have) a good time.
Answer:

  1. went
  2. gathered
  3. played
  4. sang
  5. danced
  6. distributed
  7. cut
  8. blessed
  9. presented
  10. was
  11. had

III. Read the following pairs of sentences.
• She used to play with her brother.
• Ismail used to play kabaddi in his childhood. Now he plays tennis.
• Sarma used to watch English movies when he was eighteen. Now he watches Hindi movies only.
• Yasmin used to run five kilometers every morning when she was young. Now she walks two kilometers every morning.

‘Used to’ is used to speak about things that were habitually done in the past.
Now, write five sentences about the things you used to do when you were in Primary School.
Answer:

  1. I used to sit in the front row.
  2. I used to wear slippers.
  3. I used to eat chocolates.
  4. I used to go to school late.
  5. I used to play with my friends only.

Writing

I. Diary Writing
You have read in the story that the love of a little child saved the life of her brother. Andrew recovered completely and returned home. Tess was very happy. Let’s see what she wrote in her diary that night.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 4

Now imagine yourself as Tess’s brother Andrew and write a diary entry for the day.
Answer:

Friday, September 11, 2020.
9 p.m.

Dear diary,

Today I am very happy to be at home. Now I can play with my sister. I can go back to my school. I can eat well. My parents are also very happy. I am very thankful to the surgeon Dr.Armstrong for saving my life. He is a very great person. I should also become a doctor like him. I should also serve the poor. I should support my parents. We will have happy days hereafter. All the credit goes to my sister.

Andrew

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

II. Picture based story writing
Look at the picture and develop a story by using the words given in the box. Give a suitable title to the story. The beginning and the end of the story have been given. Write in your notebook.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 5

a farmer – four sons – fell ill – quarrelled – sticks – broke – bundle of sticks – unable to break – decided not to quarrel

Once there lived a farmer. He had four sons ………………………………. They decided not to quarrel. They lived happily.
Answer:
THE OLD MAN AND HIS FOUR SONS
Once there lived a farmer. He had four sons. The four sons always quarrelled with one another. One day the farmer fell ill. He was worried about his sons’ disunity and their future. He wanted to teach them a lesson to make them know the importance of unity. He called his sons. He gave them a stick each and asked them to break. The sons broke them easily. This time he gave a bundle of sticks each but the sons were unable to break them. They understood the value of unity. They decided not to quarrel. They lived happily.
Moral: Unity is strength.

Talking Time

I. Debate : You have read in the story about the family’s struggle to save the life of their son. Dr.Carlton Armstrong operated on Andrew without any charges. Andrew recovered completely.

Now read the following statement.
‘All persons in the society should be given free medical and health care.’

Debate the above issue.
[Two or three students who support the idea that free medical and health care should be provided to everybody’ should sit on one side. Two or three students who oppose the idea should sit on the other side. Each group should give their opinion on the topic. All the remaining students in the class ask questions, challenge them on their views and present alternative viewpoints to them. The teacher or a student from the class can play the role of a moderator/anchor.]

You may use the following expressions:
• I agree with you, but ……………..
• I disagree with you ……………..
• I strongly feel that ……………..
• I oppose what you say ……………..
Answer:
Moderator : You all know the topic of today. Let’s start with the Supporting Group.

Supporting Group : I think healthcare should be free because humans shouldn’t have to worry about if they can pay to stay healthy.

Moderator : Now it is the turn of Opposing Group. Let’s listen what they will say.

Opposing Group : Health care could not be free because it will never be free. Even if we make it affordable to everyone in our country it will never be “free” because we will have to find a way to cover the cost… And every indication points to this being covered by taxes being raised.

Moderator : Here is a question from audience to Opposing Group.

Question from audience (To Opposing Group) : What about the poor people who cannot afford medical expenditure?

Opposing Group : Nothing in life is “free.” Health care services that a person doesn’t pay for might seem “free” to that person, but it is being paid for by someone else. Any good or service that a person receives should be paid for, and the person should now how much it costs. A problem in the American healthcare system is that because of government healthcare (Medicaid and Medicare) and low insurance co-pays, people are completely out of touch with the true and exorbitant cost of healthcare.

Moderator : Here is a question from audience to Supporting Group.

Question from audience (To Supporting Group): Government should not be obligated to take care of people’s health simply because they pay taxes.

Supporting Group : Government run universal health care is the best way to bring down the costs of health care. On top of that, it frees up businesses from having to find insurance for their employees. It also brings down stress levels in individuals since they don’t have to worry about a major illness bankrupting them.

Moderator: It’s ok. Let’s stop the debate here. Both the groups expressed their opinion very well. They expressed some valid points.

I appreciate their efforts to make the debate successful. Thank you one and all.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

II. Read the following sentences.

1. Show me the way to the railway station.
2. Please show me the way to the railway station.
3. Could you please show me the way to the railway station?

All these sentences are used for the same purpose. The second and the third are polite requests.
When we request somebody for something it is always better to be polite.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 6

Read the following sentences which indicate politeness.

  1. Please tell me the arrival time of the Charminar Express.
  2. Please tell me the platform number of the Godavari Express.
  3. Could you please tell me about the wheel chair availability?
  4. Could you please tell me whether the Prasanthi Express is running on time or delayed?
  5. Could you please tell me the way to the cloak room?

Use the expressions in polite forms. Your classmate/teacher will help you.
A) Bring me some stamps from the post office.
B) Help me in getting down the train.
C) ‘Hold this bag for a while.
D) Wait for me at the tower clock.
E) Lend me hundred rupees. ‘
F) Tell me the bus number to Trunk Road. ‘
G) Watch my luggage till I come back.
H) Feed my pets for two days.
I) Close all the windows.
J) Reduce your TV volume.
Answer:
A) Could you please bring me some stamps from the post office?
B) Please help me in getting down the train.
C) Please hold this bag for a while.
D) Could you wait for me at the tower clock?
E) Could you please lend me hundred rupees?
F) Please tell me the bus number to Trunk Road.
G) Could you please watch my luggage till I come back?
H) Could you please feed my pets for two days?
I) Please close all the windows.
J) Please reduce your TV volume.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

III. Imagine that you attended a function last evening. While everybody was in a happy mood, suddenly a snake entered the function hall. Somehow the organizers managed to catch it and handed it over to the zoo authorities.

Now narrate the incident to your friends. You may also narrate some other incidents you came across.
Answer:
Yesterday evening I attended a birthday celebration of my cousin who lives at Santosh Nagar. The function was arranged at S.R.K. Function Hall. My cousin cut the cake in a happy mood while others were cheering. All were in a happy mood. Suddenly one of my relatives cried, ‘Snake! Snake!’. All of us became panic and moved in all directions as we did not know where the snake was. All of us pushed the chairs and they fell down.

But nobody was hurt. Later we came to know that it was an old function hall and there were some rats here and there. A snake entered the function hall chasing a small rat. Our uncle saw that. He informed the organizers about the arrival of the snake. The organizers immediately arrived at the function hall with a snake catcher. He was able to catch it and handed it over to the zoo authorities. All of us sighed.

IV. Say the following words aloud.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 7
Refer to a dictionary and say two more pairs of words with ‘s’ and ‘sh’.
Answer:

s sh
sit shit
sin shin
sun shun
sealed shield
sour shore
sink shrink
sort short
so show
soot shoot

Project Work

Though Tess was a young girl and had a little money, she was able to save her brother. Collect a few success stories like that of Tess from magazines and newspapers. Talk about one of them in the class.

1. Kentucky Fried Chicken
The real-life story of Colonel Harland Sanders who was disappointed umpteen times in his life and still made his dream come true late in his life is really inspiring.

He is a seventh grade dropped out who tried many ventures in life but tasted bitter every time. He started selling chicken at his age of 40 but his dream of a restaurant was turned down many times due to conflicts and wars.

Later he attempted to franchise his restaurant. His recipe got rejected 1,009 times before the final approval. And soon the secret recipe, “Kentucky Fried Chicken” became a huge hit worldwide. KFC was expanded globally and the company was sold for 2 million dollars and his face is still celebrated in the logos.

Moral: Have you stopped your attempts to a venture just because you were rejected or failed a few times? Can you even accept a failure of 1009 times? This story inspires everyone to try hard and believe in yourself until you see success despite how many times you have failed.

2. Secret to Success
Once a young man asked the wise man, Socrates, the secret to success. Socrates patiently listened to the man’s question and told him to meet him near the river the next morning for the answer. The next morning Socrates asked the young man to walk with him towards the river. As they went in the river the water got up to their neck. But to the young man’s surprise Socrates ducked him into the water.

The young man struggled to get out of the water, but Socrates was strong and kept him there until the boy started turning blue. Socrates pulled the man’s head out of the water. The young man gasped and took a deep breath of air. Socrates asked, “What did you want the most when your head was in the water?” The young man replied, “Air.” Socrates said, “That is the secret to success. When you want success as badly as you wanted the air while you were in the water, then you will get it. There is no other secret.”

Moral: A burning desire is the starting point of all accomplishment. Just like a small fire cannot give much heat, a weak desire cannot produce great results.

Poem

MY DEPENDENCE
– Rabindranath Tagore

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 8
I like to be dependent, and so for ever
with warmth and care of my mother
my father, to love, kiss and embrace
wear life happily in all their grace.

I like to be dependent, and so for ever
on my kith and kin, for they all shower
harsh and warm advices, complaints
full wondering, true and info giants.

I like to be dependent, and so for ever
for my friends, chat and want me near
with domestic, family and romantic
tips colleagues.as well, guide me work at risks.

I like to be dependent, and so for ever
for my neighbours too, envy at times
when at my rise of fortune like to hear
my daily steps, easy and odd things too.

Appreciation

Question 1.
Identify the rhyming words for the following.
embrace –
complaints –
Answer:
embrace – grace; complaints – giants

Question 2.
How do our parents care for our happy life?
Answer:
The mother cares with warmth and the father kisses and embraces with love.

Question 3.
Why should we depend on our kith and kin?
Answer:
We should depend on our kith and kin for getting harsh and warm advices, complaints which are true, helpful and informative.

Question 4.
Do you think we need friends? Why?
Answer:
Yes, I think we need friends. They are always with us in our troubles.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

Question 5.
What is the message of the poet in this poem?
Answer:
We are always dependent on others for many things throughout life. Without our parents, relatives, friends, and neighbours we can’t lead our lives happily. They are helpful for us in many ways. They shape our life.

Question 6.
Which phrase in the poem means ‘relatives’?
Answer:
Kith and kin

Question 7.
Be a poet. Try to complete the following poem with words that rhyme with each Other.

I’d love to live a life that’s f……….,
Relax under a shady t………..,
And fall into a dreamy s …p,
With no strict hours to k ……….,
And sing a merry s………..,
Untrodden paths, as I walk a………..g.
You ask me what I’d get to ………..?
Fruits and nuts and berries sw………..t.
You ask me with whom I’d get to p………..
Birds and animals, happy and g………..
And if a woodcutter put a c………..p
Firmly, I would put a st………..
So that’s the life I’d like to I………..d
Free from worries, free from gr………..d.
Answer:
I’d love to live a life that’s free,
Relax under a shady tree,
And fall into a dreamy sleep.
With no strict hours to keep.
And sing a merry song.
Untrodden paths, as I walk along.
You ask me what I’d get to eat?
Fruits and nuts and berries sweet.
You ask me with whom I’d get to play.
Birds and animals, happy and gay.
And if a woodcutter put a chop.
Firmly, I would put a stop.
So that’s the life I’d like to lead.
Free from worries, free from greed.

Fun Time

I. Say the following sentences as fast as you can. Dp it as a pair-activity.

A) She sells seashells by the seashore.
B) I scream, you scream, all scream for ice cream.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do?

II. Read (sing) and enjoy.

There was a young man of Niger Who went for a ride on a tiger.
They returned from their ride,
With the man inside,
And a smile on the face of the tiger.

What Can A Dollar And F.T Fvfn Cents Do? Summary

Tess was an eight year old child. One day she heard that her brother, Andrew was very sick and he needed some operation to be alive. But their family was very poor. Her parents lost their hope and gave up their efforts. Tess heard from her daddy that only a miracle could save her brother. She thought that miracle’ was a kind of medicine. Think¬ing so, she took her jar of coinsi and went to a medical shop. She asked the chemist to give her a miracle by taking the money. The chemist sadly told her that miracles were not sold there. Dr. Carlton Armstrong, a famous neurosurgeon, heard their conversation. Then he asked her how much money she had. She replied that she had one dollar and eleven cents and also told she could manage to get some more. He told her that was the exact price of a miracle for her little brother and asked her to show their house. Dr. Carlton Armstrong admitted Andrew to hospital and operated on him without any charges. Andrew recov¬ered well. Tess’s mum whispered that it was a miracle and she wondered how much it would have cost. Only one person knew the answer to that. That is none other than Tess.

My Dependence Poem Summary

Tagore’s poem ‘My Dependence’ tells us how human beings are dependent on others from birth to death. Tagore says that he is dependent on parents for their care and grace. Later he depends on his relatives for advice. He says that he depends on friends and colleagues for guidance and close friendship. Sometimes he depends on his neighbours to hear the words of envy when he rises his fortune.

My Dependence Poem About the Poet

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 4 What Can a Dollar and Eleven Cents do 9
Rabindranath Tagore [1861-1941] was considered the greatest writer in modern Indian literature. A Bengali poet, novelist, educator and a Nobel Laureate for Literature [1913]. Tagore was awarded a Knighthood in 1915, but he surrendered it in 1919 in protest against the massacre at Amritsar.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

SCERT AP 10th Class Physical Science Guide 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 7th Lesson Questions and Answers మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

10th Class Physical Science 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలోని లోపాలు ఏవి ? నవీన ఆవర్తన పట్టిక, మెండలీవ్ పట్టికలోని చాలా లోపాలను ఎలా తొలగించగలిగింది? (AS1)
(లేదా)
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలోని లోపాలను నవీన ఆవర్తన పట్టిక ఏ విధముగా సవరించినవో వివరించుము.
జవాబు:
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టిక – లోపాలు :

1. అసంగత మూలకాల జతలు :
అధిక పరమాణు ద్రవ్యరాశి గల మూలకాలు, అల్ప పరమాణు ద్రవ్యరాశి గల మూలకాలకు ముందు ఉన్నాయి.
ఉదా : Te (పరమాణు ద్రవ్యరాశి 127.64), I (పరమాణు ద్రవ్యరాశి 126.94) కన్నా ముందు చేర్చబడినది.

2. సారూప్యత లేని మూలకాలను కలిపి ఉంచడం :
విభిన్న ధర్మాలు గల మూలకాలను ఒకే గ్రూపులో ఉపగ్రూపు – A మరియు ఉపగ్రూపు – B లలో ఉంచారు.
ఉదా : IA గ్రూపుకు చెందిన Li, Na, K వంటి క్షారలోహాలు, IB గ్రూపుకు చెందిన Cu, Ag, Au వంటి మూలకాలతో చాలా తక్కువ సారూప్యతను కలిగి ఉంటాయి.

నవీన ఆవర్తన పట్టిక, మెండలీవ్ లోపాలను తొలగించిన విధానము :

  1. పరమాణు సంఖ్య ఆరోహణక్రమం ప్రకారం అసంగత మూలకాల జతలు ఉంచబడ్డాయి.
  2. సారూప్యత లేని మూలకాలను వేరువేరు గ్రూపులలో ఉంచడం జరిగింది.
  3. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం పరంగా వేర్వేరు మూలకాలు వేర్వేరు గ్రూపులలో ఉంచడం జరిగినది.

ప్రశ్న 2.
నవీన ఆవర్తన నియమాన్ని నిర్వచించండి. విస్తృత ఆవర్తన పట్టిక ఏ విధంగా నిర్మించబడిందో వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
ఆధునిక ఆవర్తన పట్టిక యొక్క అంశాలను వివరించండి.
జవాబు:
నవీన ఆవర్తన నియమము : మూలకాల భౌతిక, రసాయన ధర్మాలు వాటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ఆవర్తన ప్రమేయాలు.

విస్తృత ఆవర్తన పట్టిక నిర్మాణము :

  1. ఆవర్తన నియమము ప్రకారం నిర్మించబడినది.
  2. దీనినే విస్తృత ఆవర్తన పట్టిక అంటారు.
  3. ఈ పట్టికలో 18 నిలువు వరుసలు (గ్రూపులు), 7 అడ్డు వరుసలు (పీరియడ్లు) ఉంటాయి.
  4. సాంప్రదాయబద్ధంగా గ్రూపులను I నుండి VIII వరకు రోమన్ సంఖ్యలను ఉపయోగించి సూచిస్తూ వాటికి A, B అక్షరాలను జోడించి చూపుతారు.
  5. గ్రూపులలో ఒకే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం కలిగిన మూలకాలను అమర్చారు.
  6. ఆవర్తన పట్టికలో 7 పీరియడ్లను 1 నుండి 7 వరకు అరబిక్ సంఖ్యలచే సూచిస్తారు.
  7. పీరియడ్ లో మూలకాలను పరమాణు సంఖ్యల ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చారు.
  8. మూలకం యొక్క పరమాణువులో చిట్టచివరి ఎలక్ట్రాన్ లేదా భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్ ఏ ఉపకక్ష్యలో చేరుతుందో దానిని ఆధారంగా చేసుకుని మూలకాలను s, p, d, f బ్లాకు మూలకాలుగా వర్గీకరించారు.
  9. మొదటి పీరియడ్ 2 మూలకాలను, 2వ మరియు 3వ పీరియడ్లు 8 మూలకాలను, 4వ మరియు 5వ పీరియడ్లు 18 మూలకాలను, 6వ పీరియడ్ 32 మూలకాలను మరియు 7వ పీరియడ్ అసంపూర్తిగా నిండి ఉంటాయి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

ప్రశ్న 3.
మూలకాలు ఏ విధంగా s, p, d, f బ్లాకులుగా విభజించబడ్డాయి? ఈ రకమైన వర్గీకరణ వలన ఎటువంటి అనుకూలతలున్నాయి? (AS1)
జవాబు:
మూలకం యొక్క పరమాణువులో చిట్టచివరి ఎలక్ట్రాన్ లేదా భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్, ఏ ఉపకక్ష్యలో చేరుతుందో దాని ఆధారముగా చేసుకుని మూలకాలను s, p, d, f బ్లాక్ మూలకాలుగా వర్గీకరించారు.

s – బ్లాకు మూలకాలు :

  1. ఇవి గ్రూపు IA మరియు IIA కు చెందిన మూలకాలు.
  2. వీటిలో భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్ s – ఆర్బిటాల్ లోకి
  3. హైడ్రోజన్ తప్ప, అన్ని s – బ్లాకు మూలకాలు లోహాలే.
  4. వీటి యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము ns¹ నుండి ns² గా ఉండును.

p – బ్లాకు మూలకాలు :

  1. ఇవి గ్రూపు IIIA నుండి VIIIA కు చెందిన మూలకాలు.
  2. వీటిలో భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్ p – ఆర్బిటాల్ లోనికి చేరును.
  3. వీటి యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము ns² np¹ నుండి ns² np6 గా ఉండును.
  4. p – బ్లాక్ మూలకాలలో లోహాలు, అలోహాలు మరియు అర్ధలోహాలుంటాయి.
  5. p- బ్లాకు మూలకాలలో He లో మాత్రమే ఎలక్ట్రాన్ p – ఆర్బిటాల్ లోనికి చేరదు.

d – బ్లాకు మూలకాలు :

  1. ఇవి గ్రూపు IB నుండి. VIIIB లకు చెందిన మూలకాలు. చేరును.
  2. వీటిలో భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్ d – ఆర్బిటాల్ లోనికి చేరును.
  3. d – బ్లాకు మూలకాలన్నీ లోహాలే.
  4. వీటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము (n-1) d1-10, ns1లేక2

f – బ్లాకు మూలకాలు :

  1. ఆవర్తన పట్టికకు క్రిందన ఉన్న లాంథనైడులు మరియు ఆక్టివైడులను కలిపి f – బ్లాకు మూలకాలు అంటారు.
  2. భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్ f – ఆర్బిటాల్ లోనికి చేరును.
  3. వీటిని అంతర పరివర్తన మూలకాలంటారు.

అనుకూలతలు :

  1. ఈ విధముగా బ్లాకులుగా విభజించడం వలన మూలకాలను తేలికగా గుర్తించగలము.
  2. మూలకాలను తేలికగా గ్రూపులుగా విభజించగలము

ప్రశ్న 4.
A, B, C, D మూలకాల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలను క్రింద ఇవ్వడమైనది. వీటి ఆధారంగా కింది ప్రశ్నలకు జవాబులివ్వండి. (AS1)
A. 1s² 2s² – 1. ఒకే పీరియడ్ లో ఉండే మూలకాలు ఏవి?
B. 1s² 2s² 2p6 3s² – 2. ఒకే గ్రూపులో ఇమిడి ఉన్న మూలకాలేవి?
C. 1s² 2s² 2p6 3s² 3p³ – 3. జడవాయు మూలకాలేవి?
D. 1s² 2s² 2p6 – 4. ‘C’ అనే మూలకం ఏ గ్రూపు, ఏ పీరియడ్ కు చెందినది?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము ప్రకారము
A) Be
B) Mg
C) P
D) Ne మూలకాలను కలిగి ఉన్నవి.

  1. B మరియు C లు ఒకే పీరియడ్ కు చెందుతాయి.
  2. A మరియు B లు ఒకే గ్రూపుకు చెండుతాయి.
  3. ‘D’ మూలకము జడవాయువుకు చెందును.
  4. ‘C’ మూలకము 3వ పీరియడ్ మరియు 15వ గ్రూపుకు చెందును.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

ప్రశ్న 5.
పరమాణు సంఖ్య 17గా గల మూలకం యొక్క క్రింది లక్షణాలను రాయండి. (AS1)
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం …………………
పీరియడ్ సంఖ్య …………………
గ్రూపు సంఖ్య …………………
మూలక కుటుంబం …………………
వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య …………………
సంయోజకత …………………
లోహం లేదా అలోహం …………………
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s² 2s² 2p6 3s² 3p5
పీరియడ్ సంఖ్య : 3
గ్రూపు సంఖ్య : VII A
మూలక కుటుంబం : హాలోజన్ కుటుంబం
వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య : 2 + 5 = 7
సంయోజకత : 1
లోహం లేదా అలోహం : అలోహము

ప్రశ్న 6.
గ్రూపులో ఉండే మూలకాలు సాధారణంగా ఒకే రకమైన ధర్మాలు కలిగి ఉంటాయి. కానీ పీరియడ్ లో మూలకాలు భిన్న ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి. ఈ వ్యాక్యాన్ని ఎలా వివరిస్తావు? (AS1)
(లేదా)
సాధారణంగా గ్రూపులో ఉండు మూలకాలు ఒకేరకమైన ధర్మాలు కలిగి ఉంటాయి, కానీ పీరియడ్లలో ఇది భిన్నము ఎందుకో వివరించుము.
జవాబు:

  1. విస్తృత ఆవర్తన పట్టిక నవీన ఆవర్తన నియమంపై ఆధారపడి తయారు చేయబడినది.
  2. నవీన ఆవర్తన నియమం ప్రకారం మూలకాల భౌతిక, రసాయన ధర్మాలు వాటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ఆవర్తన ప్రమేయాలు అనగా ఒకే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం కలిగిన మూలకాలు సారూప్యత కలిగి ఉంటాయి.
  3. గ్రూపులోని మూలకాల యొక్క పరమాణువులు ఒకే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసమును కలిగి ఉంటాయి. కావున మూలకాలన్నీ ఒకే రసాయన ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి మరియు పై నుండి క్రిందకు ఒకే భౌతిక ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తాయి.
  4. పీరియడ్లలోని మూలకాల యొక్క పరమాణువులు వేర్వేరు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలను కలిగి ఉంటాయి. కావున వేర్వేరు రసాయన మరియు భౌతిక ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తాయి.

ప్రశ్న 7.
నవీన ఆవర్తన పట్టికను ఉపయోగించి కింది పట్టికను పూర్తి చేయండి. (AS1)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 1
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 2

ప్రశ్న 8.
నవీన ఆవర్తన పట్టికను ఉపయోగించి కింది పట్టికను పూరించండి. (AS1)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 3
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 4

ప్రశ్న 9.
X, Y, Z ల ఎలక్ట్రాను విన్యాసాలు కింది విధంగా ఉన్నాయి. (AS1)
X = 2 Y = 2, 6
Z = 2, 8, 2 వీనిలో ఏది
a) రెండవ పీరియడు చెందిన మూలకం?
b) రెండవ గ్రూపునకు చెందిన మూలకం?
c) 18వ గ్రూపునకు చెందిన మూలకం?
జవాబు:
a) ‘Y’ మూలకము రెండవ పీరియడకు చెందును.
కారణము : భేదిత ఎలక్ట్రాన్ రెండవ ఆర్బిటాల్ నందు ప్రవేశించినది కావున.

b) ‘Z’ మూలకము రెండవ గ్రూపుకు చెందును.
కారణము : దీని యొక్క సంయోజకత “2” కావున.

C) ‘X’ మూలకము 18వ గ్రూపుకు చెందును.
కారణము : ఇది పూర్తిగా నిండిన వేలన్సీ ఆర్బిటాల్ ను కలిగి ఉన్నది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

ప్రశ్న 10.
కింది జతలలో ఏ మూలకం యొక్క పరమాణు వ్యాసార్ధం ఎక్కువగా ఉండునో గుర్తించండి. (AS1)
(i) Mg లేదా Ca
(ii) Li లేదా Cs
(iii) N లేదా P
(iv) B లేదా Al (Each 1 Mark)
జవాబు:
ధర్మము : పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి పరమాణు వ్యాసార్ధం తగ్గును.
గ్రూపులలో పై నుండి క్రిందకు పరమాణు వ్యాసార్ధం పెరుగును.

(i) Mg లేదా Ca : ఇవి రెండూ ఒకే గ్రూపుకు చెందును. Ca కు పరమాణు వ్యాసార్ధము ఎక్కువ.
(ii) Li లేదా CS : ఇవి ఒకే గ్రూపుకు చెందును. CS కు పరమాణు వ్యాసార్ధము ఎక్కువ.
(iii) N లేదా P : ఇవి ఒకే గ్రూపుకు చెందును. P కు పరమాణు వ్యాసార్ధము ఎక్కువ.
(iv) B లేదా Al : ఇవి కూడా ఒకే గ్రూపుకు చెందినవి. AL కు పరమాణు వ్యాసార్ధము ఎక్కువ.

ప్రశ్న 11.
కింది సందర్భాలలో లోహధర్మం ఎలా మారుతుంది? (AS1)
a) గ్రూపులో కిందికి వెళ్లే కొలది
b) పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి వెళ్లేటప్పుడు
(లేదా)
గ్రూపుల్లో మరియు పీరియడ్లలో లోహధర్మం ఏ విధంగా మారుతుంది? వివరించుము.
జవాబు:
a) గ్రూపులో కిందికి వెళ్ళేకొలది లోహధర్మం పెరుగును.
b) పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి వెళ్ళే కొలదీ లోహధర్మం తగ్గుతూ, అలోహధర్మం పెరుగును.

ప్రశ్న 12.
మూలకాల వర్గీకరణ నియమం పరమాణు ద్రవ్యరాశుల నుండి పరమాణు సంఖ్యలకు ఎందుకు మారింది? (AS1)
(లేదా)
మూలకాల వర్గీకరణ నియమం పరమాణు భారాల నుండి పరమాణు సంఖ్యలకు మారుటకు గల కారణమేమిటో, వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. 18వ శతాబ్దంలో లూయీస్ ప్రాస్ట్ హైడ్రోజన్ పరమాణువును ఒక నిర్మాణాత్మక ప్రమాణమని తెలిపాడు.
  2. ప్రాస్ట్ కాలంలోనే అన్ని మూలకాల పరమాణుభారాలను పూర్ణాంక సంఖ్యలుగా తెలుపబడ్డాయి.
  3. క్రీ.శ. 1829లో డాబరీనర్ అను జర్మన్ రసాయన వేత్త పరమాణు భారాలను ఆధారముగా చేసుకొని త్రిక సిద్ధాంతంను ప్రతిపాదించెను.
  4. క్రీ.శ. 1865లో జాన్ న్యూలాండ్స్ పరమాణుభారాలను ఆధారముగా చేసుకుని అష్టక నియమమును ప్రతిపాదించెను.
  5. కానీ ఈ అష్టక నియమము కాల్షియం కంటే ఎక్కువ పరమాణు ద్రవ్యరాశి ఉన్న మూలకాలకు వర్తించలేదు.
  6. ఆ తర్వాత మెండలీవ్ అను రష్యన్ శాస్త్రవేత్త మూలకాల పరమాణు ద్రవ్యరాశులను ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చి ఒక పట్టికను రూపొందించారు.
  7. మెండలీవ్ ఆవర్తన నియమమును పరమాణుభారాల ఆధారంగా ప్రతిపాదించాడు.
  8. ఆ తర్వాత క్రీ.శ. 1913లో బ్రిటీష్ శాస్త్రవేత్త అయిన మోస్లే x – కిరణ స్వభావాన్ని విశ్లేషించి, మూలక పరమాణువులలో ఉండే పరమాణు సంఖ్యను కనుగొన్నాడు.
  9. దీనినిబట్టి ఏదైనా మూలకానికి పరమాణువుల ద్రవ్యరాశి కన్నా పరమాణు సంఖ్యయే విలక్షణమైన ధర్మమని మోస్లే ప్రతిపాదించాడు.
  10. పరమాణు సంఖ్యలను తెలుసుకున్న తర్వాత ఆవర్తన పట్టికలో పరమాణు సంఖ్యల ఆధారంగా మూలకాలను అమర్చడం జరిగినది.
  11. ఈ అమరిక ఇంతకు మునుపు అనుసరించిన పద్ధతి కన్నా మేలైనదిగా గుర్తించాడు.
  12. పరమాణుభారం అనే భావన నుండి పరమాణు సంఖ్య భావనకు ఆవర్తన నియమం మార్చబడి, నవీన ఆవర్తన నియమంగా పిలువబడుతుంది.

ప్రశ్న 13.
ఆవర్తన ధర్మమంటే ఏమిటి? క్రింది ధర్మాలు పీరియడ్, గ్రూపులలో ఏ విధంగా మార్పు చెందుతాయో వివరించండి. (AS1)
a) పరమాణు వ్యాసార్ధం b) అయనీకరణ శక్తి c) ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ d) ఋణవిద్యుదాత్మకత
జవాబు:
ఆవర్తన ధర్మం : వేలన్సీ ఆర్బిటాల్ విన్యాసం ఆధారంగా మూలకాలను అమర్చినపుడు వాటి ధర్మాలు నిర్ణీత వ్యవధులలో పునరావృతమయ్యే ధర్మము.

a) పరమాణు వ్యాసార్ధము :
పరమాణు కేంద్రకం నుండి వేలన్సీస్థాయి ఎలక్ట్రానులకు మధ్య గల దూరంను పరమాణు వ్యాసార్ధము అంటారు.

  1. గ్రూపులలో : గ్రూపులలో పై నుండి కిందికి పోయే కొద్దీ పరమాణు వ్యాసార్ధం పెరుగుతూ ఉంటుంది.
  2. పీరియలో : పీరియలో ఎడమ నుండి కుడికి వెళ్లే కొలదీ పరమాణు వ్యాసార్ధం తగ్గుతూ ఉంటుంది.

b) అయనీకరణ శక్తి :
వాయుస్థితిలో ఒంటరిగా, తటస్థంగా ఉన్న పరమాణువు యొక్క బాహ్య కక్ష్య నుండి ఒక ఎలక్ట్రాను తీసివేయడానికి కావలసిన కనీస శక్తిని అయనీకరణ శక్తి అంటారు.

  1. గ్రూపులలో పై నుండి కిందికి పోయేకొలదీ మూలకాల అయనీకరణ శక్తి తగ్గును.
  2. పీరియలో ఎడమ నుండి కుడికి పోయేకొలదీ మూలకాల అయనీకరణ శక్తి పెరుగును.

c) ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ :
వాయుస్థితిలో ఒంటరి, తటస్థ పరమాణువుకు ఒక ఎలక్ట్రాన్ ను చేర్చగా విడుదలయ్యే శక్తిని ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ అంటారు.

  1. గ్రూపులలో పై నుండి కిందికి పోయేకొలదీ ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువలు క్రమముగా తగ్గుతాయి.
  2. పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి పోయేకొలదీ ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువలు క్రమముగా పెరుగుతాయి.

d) ఋణవిద్యుదాత్మకత :
ఒక మూలకపు పరమాణువు వేరే మూలక పరమాణువుతో బంధములో ఉన్నపుడు ఎలక్ట్రాన్లను తనవైపు ఆకర్షించే ప్రవృత్తిని ఆ మూలక ఋణవిద్యుదాత్మకత అంటారు.

  1. గ్రూపులలో పై నుండి కిందికి పోయే కొలదీ మూలకాల ఋణవిద్యుదాత్మకతలు క్రమంగా తగ్గుతాయి.
  2. పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి పోయేకొలదీ మూలకాల ఋణవిద్యుదాత్మకతలు క్రమంగా పెరుగుతాయి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

ప్రశ్న 14.
Mg ధర్మాలను పోలిన ఏవేని రెండు మూలకాలను పేర్కొనండి. ఏ ఏ అంశాల ఆధారంగా వాటిని ఊహించగలిగారు? (AS2)
జవాబు:
Mg ధర్మాలను పోలిన రెండు మూలకాలు కాల్షియం (Ca) మరియు బెరీలియం’ (Be). ఎందుకనగా,

  1. Be, Mg మరియు Ca లు ఒకే గ్రూపు (IIA)కు చెందిన మూలకాలు.
  2. ఈ మూడు మూలక పరమాణువుల బాహ్య కర్పరంలో ‘2’ ఎలక్ట్రాన్లు కలవు.
  3. ఈ మూడు ఒకే రసాయన ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తాయి.

ప్రశ్న 15.
ఆవర్తన పట్టికను ఉపయోగించి 18వ గ్రూపు మూలకమైన ‘X, 16వ గ్రూపు మూలకమైన ‘Y ల మధ్య ఏర్పడిన సమ్మేళనానికి ఫార్ములాను ఊహించండి. (AS2)
జవాబు:

  1. X – మూలకము 13వ గ్రూపులో కలదు, కావున X యొక్క సంయోజకత విలువ 3.
  2. Y – మూలకము 16వ గ్రూపులో కలదు, కావున Y యొక్క సంయోజకత విలువ 2.
  3. X మరియు Y ల మధ్య ఏర్పడిన సమ్మేళన ఫార్ములా X2 Y3
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 5

ప్రశ్న 16.
X అనే మూలకం మూడవ పీరియడ్ కు, రెండవ గ్రూపునకు చెందినది అనుకుందాం. అయితే ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబులివ్వండి. (AS2)
a) వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులు ఎన్ని ఉంటాయి?
b) సంయోజకత ఎంత?
c) ఇది లోహమా? అలోహమా?
జవాబు:
‘X’ అను మూలకము మూడవ పీరియడ్ కు రెండవ గ్రూపునకు, చెందినది. కావున ఇది గ్రూపు-II కు చెందిన Mg అగును.
a) వేలన్సీ ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య = 2
b) సంయోజకత = 2
c) ఇది ఒక లోహము.
ఈ మూలకం IIA గ్రూపకు చెందినది.

ప్రశ్న 17.
ఒక మూలకం యొక్క పరమాణు సంఖ్య 19. అయితే ఆవర్తక పట్టికలో దీని స్థానం ఏది? దాని స్థానాన్ని ఎలా చెప్పగలరు? (AS2)
జవాబు:
మూలకపు పరమాణు సంఖ్య = 19
ఎలక్ట్రానుల అమరిక = 1s² 2s² 2p6 3s² 3p64s¹ ⇒ (2,8,8,1 )
భేదిత ఎలక్ట్రాను 4వ కర్పరంలో ప్రవేశించును. కనుక మూలకం 4వ పీరియడ్ కు చెందును.
వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య = 1, కావున ఇది 1వ గ్రూపుకు చెందును.
పరమాణు సంఖ్య 19కల మూలకము 4వ పీరియడ్ మరియు 1 గ్రూపుకు చెందును.

ప్రశ్న 18.
IA గ్రూపునకు చెందిన క్షార లోహాల యొక్క లోహ ధర్మాలు ఆ గ్రూపులో పై నుండి కిందికి వచ్చేటప్పుడు పెరుగుతుంది అనే అంశాన్ని బలపరచడానికి సరియైన సమాచారాన్ని సేకరించి, నివేదిక తయారు చేయండి. (AS4)
(లేదా)
IA గ్రూపు యొక్క లోహ ధర్మం గూర్చి సమాచారాన్నిమ్ము.
జవాబు:

  1. ఏదైనా మూలకము ఎలక్ట్రానులను కోల్పోయి ధనాత్మక అయానులుగా ఏర్పడే స్వభావంను లోహ స్వభావం అంటారు.
  2. IA గ్రూపు మూలకాలు Li, Na, K, Rb, Cs.
  3. ఆవర్తన పట్టికలో ఎడమవైపున ఉన్న మూలకాలు (IA గ్రూపు మూలకాలు) ఎలక్ట్రానులను కోల్పోయే తత్వం కలవి. అందుకనే వీటిని బలమైన లోహాలు అంటారు. వీటికి చర్యాశీలత ఎక్కువ.
  4. గ్రూపులలో పై నుండి కిందికి వెళ్లే కొలది పరమాణు పరిమాణం పెరుగును.
  5. బాహ్య కక్ష్యలో ఎలక్ట్రాన్లు తక్కువ కేంద్రక ఆకర్షణ కలిగి ఉండటం వలన అవి తేలికగా ఎలక్ట్రానులను కోల్పోతాయి. అందువలన లోహ స్వభావం పెరుగును.
  6. అయనీకరణ శక్తి Li నుండి CS వరకు తగ్గును.
  7. Li నుండి CS వరకు పరమాణు వ్యాసార్ధం పెరుగును. కనుక లోహ స్వభావం పెరుగును.

ప్రశ్న 19.
పరమాణు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం గురించిన విషయాలు అప్పటివరకు ఇంకా కనుగొననప్పటికీ మెండలీవ్ తన ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాలను దాదాపుగా విస్తృత ఆవర్తన పట్టికలోని అమరికకు దగ్గరగా అమర్చగలిగాడు. అతని కృషిని మీరెలా అభినందిస్తారు? (AS6)
(లేదా)
మూలకాల వర్గీకరణలో మెండలీవ్ యొక్క పాత్రను నీవెలా అభినందిస్తావు?
జవాబు:

  1. మెండలీవ్ మూలకాలను వాటి పరమాణుభారాల ఆధారంగా అమర్చాడు.
  2. మెండలీవ్ తన ఆవర్తన పట్టికలో, అప్పటి వరకు తెలిసిన మూలకాలను 8 నిలువు వరుసలలో అమర్చాడు. వీటిని గ్రూపులన్నాడు.
  3. ఈ గ్రూపులలోని మూలకాలన్నీ ఒకే రకమైన ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి.
  4. తన పట్టికలోని అడ్డు వరుసలను పీరియడ్లని, వీటిలోని మూలకాలన్నింటిలోనూ ఒకే రకమైన ధర్మాలు పునరావృతమవుతూ ఉంటాయని తెలిపాడు.
  5. ఇతను తన పట్టికలో అప్పటికి లభ్యంకాని మూలకాల ధర్మాలను ముందే ఊహించి వాటికి తాత్కాలిక పేర్లు పెట్టాడు. వాటికి కొన్ని స్థానాలను కేటాయించాడు.
  6. మెండలీవ్ పట్టికలో మూలకాలను సరైన స్థానంలో ఉంచడం ద్వారా కొన్ని మూలకాల యొక్క పరమాణు ద్రవ్యరాశిని సరిచేయుటకు వీలు కలిగింది.
  7. మెండలీవ్ పాటించిన ఇలాంటి అసాధారణ ఆలోచనా విధానం, మిగిలిన రసాయన శాస్త్రవేత్తలందరినీ మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికను అంగీకరించేలా, గుర్తించేలా సహాయపడింది.
  8. మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టిక, ఆయన ప్రతిపాదించిన ఆవర్తన నియమానికి గొప్ప గుర్తింపు లభించింది.
  9. ఈ విధముగా, అప్పట్లో ఎలక్ట్రాను విన్యాసము తెలియకపోయినా మెండలీవ్ వేలన్సీ ఆధారంగా మూలకాలను అమర్చగలిగాడు. ఆ పట్టిక విస్తృత ఆవర్తన పట్టికను పోలి ఉంది. ఇంతటి కృషి చేసిన మెండలీవ్ ను అభినందించక . తప్పదు.

ప్రశ్న 20.
ఆవర్తన పట్టికలో హైడ్రోజన్ యొక్క స్థానంపై మీ వాదనను రాయండి. (AS7)
జవాబు:

  1. హైడ్రోజన్ మిగిలిన మూలకాల కన్నా తేలికైన పరమాణు నిర్మాణం గల మూలకము.
  2. హైడ్రోజన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s¹. దీనిలో ఒక ప్రోటాను కేంద్రకంలో మరియు ఒక ఎలక్ట్రాను 1s ఆర్బిటాల్ లో ఉన్నది.
  3. ఈ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసముతో హైడ్రోజన్ యొక్క స్థానం ఆవర్తన పట్టికలో IA లేదా VIIA గ్రూపులో ఉండవచ్చును.
  4. హైడ్రోజన్ ధర్మాలు క్షారలోహాలు (IA) మరియు హాలోజన్ (VIIA) లతో పోలి ఉంటుంది.
  5. దీనికి కారణము అది క్షారలోహాల వలె ఎలక్ట్రానును కోల్పోగలదు, అలాగే హాలోజన్ వలె ఒక ఎలక్ట్రానును పొందగలదు.
  6. కానీ హైడ్రోజన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ప్రకారం దీనిని IA గ్రూపులో ఉంచడం జరిగినది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

ప్రశ్న 21.
మూలకాల పరమాణువుల యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలు తెలియకుండానే మెండలీవ్, నవీన ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల – అమరికను పోలిన అమరికతో మూలకాలను తన ఆవర్తన పట్టికలో అమర్చగలిగాడు. దీనినెలా వివరిస్తారు?
(లేదా)
మెండలీవ్, నవీన ఆవర్తన పట్టికల మధ్య గల పోలికలను వివరించుము. (AS1)
జవాబు:

  1. మెండలీవ్ అప్పటివరకు తెలిసిన మూలకాలను వాటి పరమాణు ద్రవ్యరాశుల ఆరోహణ క్రమములో ఒక క్రమపద్ధతిలో అమర్చి ఒక చార్టు రూపంలో తయారుచేశాడు.
  2. ఈ చార్టును 8 నిలువు వరుసలుగా విభజించాడు. ఆ నిలువు వరుసలు మరలా A, B అను ఉపభాగాలుగా విభజించబడి, రసాయన ధర్మాలలో సారూప్యత ఉన్న మూలకాలను కలిగి ఉన్నాయి.
  3. ఈ విధమైన నిలువు వరుసలకు గ్రూపులని పేరు పెట్టాడు.
  4. మొదటి గ్రూపులో గల మొదటి వరుస మూలకాలు ఒక సాధారణ ఫార్ములా కలిగిన సమ్మేళనాలను ఏర్పరుస్తాయని చెప్పాడు. ఆ ఫార్ములా R2O.
  5. మొదటి గ్రూపులో గల రెండవ వరుస మూలకాలకు ఒక సాధారణ ఫార్ములా (RO) ను ఏర్పరచాడు.
  6. ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల అమరిక ఆధారంగా మెండలీవ్ కొన్ని మూలకాలు లభ్యం కాలేదని గుర్తించి, వాటికోసం పట్టికలో నిర్దిష్ట స్థానాలలో ఖాళీగడులను విడిచిపెట్టాడు.
  7. మెండలీవ్ తాను ఊహించిన కొత్త మూలకాలు భవిష్యత్ లో తప్పనిసరిగా కనుగొనబడతాయని నమ్మాడు. అతని పట్టిక ఆధారంగానే కొత్త మూలకాల ధర్మాలను ముందే ఊహించాడు.
  8. అతడు ఊహించిన ధర్మాలు ఆ తరువాత కాలంలో కొత్తగా కనుగొనబడిన మూలకాల ధర్మాలు ఒకేలా ఉన్నాయి.
  9. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం తెలియకుండానే మూలకాలను నవీన ఆవర్తన పట్టికకు ధగ్గరగా అప్పటి వరకు తెలిసిన మూలకాలను మెండలీవ్ అమర్చగలిగాడు.

ప్రశ్న 22.
a) కింది పట్టికలో వివిధ మూలకాల వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య, గ్రూపు సంఖ్య, పీరియడ్ సంఖ్యలను వ్రాయండి. (AS1)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 6
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 8

b) కింద ఇచ్చిన మూలకాల సమూహం ఏదైనా గ్రూపు మూలకాలైతే ‘G’ అని, పీరియడ్ మూలకాలైన (P) అని, ఏదీకాకపోతే (N) అని గుర్తించండి. (AS1)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 7
జవాబు:

మూలకాలు G/P/N
Li,C,O P
Mg, Ca, Ba G
Br, Cl, F G
C, S, Br N
AI, Si, Cl P
Li, Na, K G
C,N,O P
K, Ca, Br P

ప్రశ్న 23.
ప్రకృతిలో వాని విస్తృత అందుబాటు ఆధారంగా s, p – బ్లాక్ మూలకాలను (18వ గ్రూపు తప్ప) కొన్నిసార్లు ప్రాతినిధ్య మూలకాలుగా పిలుస్తారు. ఇది సరైనదేనా? ఎందుకు? (AS1)
జవాబు:

  1. s మరియు p బ్లాకు మూలకాలు యొక్క పరమాణువులలో చిట్టచివరి ఆర్బిటాళ్లు అసంపూర్ణంగా ఉంటాయి.
  2. ఈ అమరిక వలన అవి అధిక చర్యాశీలతను కలిగి, జడవాయు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం కొరకు చర్యలలో అధికంగా పాల్గొంటాయి.
  3. కావున ఇవి అధికంగా సమ్మేళన రూపంలో లభిస్తాయి.
  4. అందుకనే ప్రకృతిలో ఇవి విస్తృత అందుబాటులో ఉండుట వలన వీటిని ప్రాతినిధ్య మూలకాలుగా పిలుస్తారు.

ప్రశ్న 24.
కింది జతలలో ఏ మూలకం యొక్క అయనీకరణ శక్తి తక్కువగా ఉంటుందో గుర్తించండి. (AS1)
(i) Mg లేదా Na i i) Li లేదా 0 (iii) Br లేదా F (iv) K లేదా Br
జవాబు:
ధర్మము : పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి పోయేకొలదీ అయనీకరణ శక్తి పెరుగును.
గ్రూపులలో పై నుండి క్రిందకు పోయేకొలదీ అయనీకరణ శక్తి తగ్గును.

(i) Mg లేదా Na :
Mg, Na లు ఒకే పీరియడ్ కు చెందినవి, Na కు అయనీకరణ శక్తి తక్కువ.

(ii) Li లేదా O :
Li, O లు ఒకే పీరియడ్ కు చెందినవి, Li కు తక్కువ అయనీకరణ శక్తి కలదు.

(iii) Br లేదా F :
Br, F లు ఒకే గ్రూపుకు చెందినవి. Br కు తక్కువ అయనీకరణ శక్తి ఉండును.

(iv) K లేదా Br :
K మరియు Br లు ఒకే పీరియడ్ కు చెందును. K యొక్క అయనీకరణ శక్తి తక్కువ.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

ప్రశ్న 25.
ఆవర్తన పట్టికలో రెండవ పీరియడ్ లో ఉన్న ‘X’ అనే మూలకం ‘Y’ అనే మూలకానికి కుడివైపున ఉన్నది. అయితే వీనిలో ఏ మూలకం క్రింది ధర్మాన్ని కలిగి ఉంటుంది? (AS1)
a) అల్ప కేంద్రక ఆవేశం
b) తక్కువ పరమాణు పరిమాణం
c) అధిక అయనీకరణ శక్తి
d) అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత
e) అధిక లోహ స్వభావం
జవాబు:
a) Y కు X కంటే ఎక్కువ కేంద్రక ఆవేశం ఉండును.
b) Y కన్నా Xకు తక్కువ పరమాణు పరిమాణం ఉండును.
c) X కు Y కన్నా అధిక అయనీకరణ శక్తి ఉండును.
d) X కు Y కన్నా అధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత ఉండును.
e) Y కు X కన్నా అధిక లోహ స్వభావం ఉండును.

ప్రశ్న 26.
9, 34, 46, 64 పరమాణు సంఖ్య గల మూలకాలు ఏ బ్లాకుకు చెందుతాయో ఊహించండి. (AS2)
(లేదా)
క్రింద ఇవ్వబడిన పరమాణు సంఖ్య గల మూలకాలు ఏ బ్లాకుకు సంబంధించినవో ఉదహరించుము. 9, 34, 46, 64
జవాబు:

  1. పరమాణు సంఖ్య ‘9’గా గల మూలకము ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s² 2s² 2p6 ఇది p – బ్లాకుకు చెందును. (VIIA) గ్రూపులో ఉండును.
  2. పరమాణు సంఖ్య ’34’గా గల మూలకపు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s² 2s² 2p6 3s² 3p64s² 3d10 3p4 ఇది p – బ్లాకుకు చెందును. VIA గ్రూపుకు చెందును.
  3. పరమాణు సంఖ్య (46’గా గల మూలకపు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s² 2s² 2p6 3s² 3p6 4s² 3d10 4p6 5s² 4d8 ఇది d – బ్లాకుకు చెందును. VIIB కు చెందును.
  4. పరమాణు సంఖ్య ’64’గా గల మూలకపు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s² 2s² 2p6 3s² 3p6 4s² 3d10 3p6 5s² 4d10 5p6 6s² 4f8 ఇది f – బ్లాకుకు చెందును. ఇది లాంథనైడులలో ఉండును.

ప్రశ్న 27.
అల్యూమినియం, నీటితో గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద చర్య జరపదు. కానీ సజల HCl, NaOH లతో చర్య జరుపుతుంది. వీటిని ప్రయోగం చేసి సరిచూడండి. మీ పరిశీలనలకు రసాయన సమీకరణాలు వ్రాయండి. ఈ పరిశీలనల ఆధారంగా Al ఒక అర్ధలోహం అని చెప్పగలరు? (AS3)
(లేదా)
అల్యూమినియం ఒక అర్ధలోహమని ఏ విధముగా వివరించెదవు?
జవాబు:

  1. అల్యూమినియం ఒక తెల్లని మెరిసే లోహము. అల్యూమినియం పైపొరను దీని ఆక్సైడ్ తో పూతవేస్తారు. ఎందుకనగా గాలి నుండి రక్షణ పొందుటకు. ఈ పొర పాడయిన, గాలి, నీరు కూడా Al ను పాడుచేస్తాయి.
  2. అల్యూమినియం సజల HCl తో చర్య జరిపి H2 వాయువును విడుదల చేయును.
    2Al + 6HCl → 2AlCl3 + 3H2↑
  3. Al, NaOH తో చర్య జరిపిన H2 వాయువు విడుదలగును.
    Al + H2O + 2NaOH → 2Na[Al(OH)4] + 3H2↑
  4. ఈ చర్యలననుసరించి Al ఆమ్లము, క్షారము రెండింటితో చర్య జరుపును.
  5. ఇది ఒక సున్నిత లోహము కానీ అర్ధలోహము కాదు.

ప్రశ్న 28.
VIIIA గ్రూపు మూలకాల (జడవాయువులు) చర్యాశీలతకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని మీ పాఠశాల గ్రంథాలయం లేదా ఇంటర్నెట్ నుండి సేకరించండి. ఈ మూలకాలకు గల ప్రత్యేకతను ఆవర్తన పట్టికలో ఉన్న మిగిలిన మూలకాలతో పోల్చి ఒక నివేదికను తయారు చేయండి. (AS4)
జవాబు:

  1. VIIIA గ్రూపు మూలకాలకు రసాయనికముగా చర్యాశీలత తక్కువ, ఎందుకనగా ఇవన్నీ స్థిర అష్టక విన్యాసమును కలిగి ఉన్నాయి (He తప్ప).
  2. He కు బాహ్యకక్ష్యలలో రెండు ఎలక్ట్రానులు మాత్రమే ఉన్నా, కక్ష్య పూర్తిగా నిండి ఉన్నది. కనుక దీనికి చర్యాశీలత ఉండదు.
  3. జడ వాయువులకు అధిక అయొనైజేషన్ విలువ, శూన్య ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువలుండుట వలన ఇవి ఎలక్ట్రాను కోల్పోవుట (లేక) గ్రహించుట జరుగదు.
  4. Ar, BF, తో కలిసి సమ్మేళనాలను ఏర్పరచును.
  5. జడవాయువుల మొదటి సమ్మేళనము జినాన్ ఫ్లోరో ప్లాటినేట్.
  6. జినాన్ ఒక ఎలక్ట్రాన ను పోగొట్టుకుని ధన ఆక్సీకరణ స్థాయిలో ఉంటుంది. కనుక జినాన్ అధిక ఋణ విద్యుదాత్మకత మూలకాలైన F2 మరియు O2లతో చర్య పొంది సమ్మేళనాలను ఏర్పరచును.

ప్రశ్న 29.
ఆవర్తన పట్టిక తయారీలో ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం పాత్రను మీరు ఎలా ప్రశంసిస్తారు? (AS6)
(లేదా)
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము, ఆవర్తన పట్టిక తయారీకి ఏ విధముగా సహాయపడినదో వివరింపుము.
(లేదా)
ఆవర్తన పట్టికలో అష్టక విన్యాసం పాత్రను నీవెలా అభినందిస్తావు?
జవాబు:

  1. కృత్రిమ మూలకాలతో సహా ప్రస్తుతం 115కు పైగా మూలకాలను కనుగొన్నారు.
  2. ఈ మూలకాల సంఖ్య పెరిగే కొద్దీ మూలకాలు, వాటి సమ్మేళనాల రసాయన సమాచారాన్ని గుర్తుంచుకోవడం శాస్త్రవేత్తలకు, విద్యార్థులకు చాలా కష్టముగా మారినది.
  3. అందువలన శాస్త్రీయంగా మూలకాలను వర్గీకరించవలసిన అవసరం ఏర్పడింది.
  4. అందుకే 1913లో బ్రిటిష్ శాస్త్రవేత్త అయిన మోస్లే X-కిరణ స్వభావాన్ని విశ్లేషించి, మూలక పరమాణువులలో ఉండే ధనావేశిత కణాల సంఖ్యను లెక్కించగలిగాడు. వీటిని పరమాణు సంఖ్య (ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం)గా గుర్తించాడు.
  5. పరమాణు సంఖ్యలను తెలుసుకున్న తర్వాత ఆవర్తన పట్టికలో వీటి ఆధారంగా మూలకాలను అమర్చడం పాతపద్ధతి (పరమాణుభారాల పద్ధతి) కన్నా మేలైనదిగా గుర్తించాడు.
  6. ఈ పరమాణు సంఖ్యల అమరిక ద్వారా అసంగత మూలకాల సమస్యను సులువుగా అధిగమించారు.
  7. ఈ పరమాణు సంఖ్యల ఆధారంగా రూపొందిన ఆవర్తన నియమం ప్రకారం ప్రతిపాదించబడినది నవీన ఆవర్తన పట్టిక.
  8. పరమాణు సంఖ్య, ఒక మూలకం యొక్క ధనావేశిత కణాలను మాత్రమే కాక, ఆ మూలక తటస్థ పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను కూడా తెలుపును.
  9. మూలకాల యొక్క భౌతిక, రసాయన ధర్మాలు ఆ మూలక పరమాణువులోని ప్రోటాన్ల సంఖ్యపై మాత్రమే కాక ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య మరియు వాటి విన్యాసాలపై కూడా ఆధారపడి ఉంటాయి.
  10. ఈ విధముగా మానవాళికి మూలకాల గురించి క్లుప్తంగా, తేలికగా గుర్తుంచుకునేందుకు ఉపయోగపడుతున్న నవీన ఆవర్తన పట్టిక తయారీకి ఆధారమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం అభినందనీయమైనది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

ప్రశ్న 30.
నూతన ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల స్థానాలు వాటి రసాయన ధర్మాలను గుర్తించడంలో ఎలా ఉపయోగించుకుంటారు? (AS7)
జవాబు:

  1. మూలక పరమాణువుల ఎలక్ట్రాను విన్యాసం ఆధారంగా పరమాణువుల భౌతిక మరియు రసాయన ధర్మాలు ఆధారపడి ఉంటాయి.
  2. ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాలను ఎలక్ట్రాను విన్యాసం పెరిగే క్రమంలో అమర్చారు.
  3. ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల యొక్క స్థానం ఆధారముగా వాటి రసాయన ధర్మాలను అంచనా వేయవచ్చును.
  4. ఆవర్తన పట్టికలో వదిలి వేయబడిన మూలకాలు మరియు లోహాలకు చర్యాశీలత ఎక్కువ.
  5. కుడివైపున ఉన్న పట్టికలో కల మూలకాలు అలోహాలు మరియు వాయువులు.
  6. 18వ గ్రూపులో ఉన్న మూలకాలను జడవాయువులని, అవి చర్యాశీలత కలిగి ఉండవు, కావున రసాయన చర్యలలో పాల్గొనవు.
  7. ఆవర్తన పట్టికలో ఎడమవైపు ఉన్నవి లోహాలు మరియు కుడివైపున ఉన్నవి అలోహాలు.
  8. లోహస్వభావం ఎడమ నుండి కుడివైపుకు తగ్గును. ఈ విధముగా రసాయన ధర్మాలను గుర్తించుటకు మూలకాల స్థానాలు ఉపయోగపడతాయి.

ఖాళీలను పూరించండి

1. లిథియం, ……………. మా యు పొటాషియంలు డాబరీనర్ త్రికములు. (సోడియం)
2. డాబరీనర్, న్యూలాండ్స్, మెండలీవ్ లు ………. ఆధారంగా మూలకాల వర్గీకరణ చేసినారు. (పరమాణుభారము)
3. ఆవర్తన పట్టికలోని అసంపూర్తి పీరియడ్ ………. (‘0’ గ్రూపు)
4. జడవాయువులు ఆవర్తన పట్టికలో ………… గ్రూపునకు చెందుతాయి. (7వ పీరియడ్)
5. ఒక గ్రూపునందు పై నుండే మూలకాల కంటే కింది వైపు ఉండే మూలకాలు …….. లోహ ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి. (అధికము)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. నూతన ఆవర్తన పట్టిక 2వ పీరియడ్ లో ఉన్న మూలకాల సంఖ్య ………
A) 2
B) 8
C) 18
D) 32
జవాబు:
B) 8

2. VA కు చెందిన నైట్రోజన్ (N = 7) తరువాత ఆ గ్రూపులో ,వచ్చే మూలక పరమాణు సంఖ్య ………
A) 7
B) 14
C) 15
D) 17
జవాబు:
C) 15

3. 2, 8, 1 ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం కలిగిన ఒక మూలకం రసాయనికంగా కింది ఇచ్చిన మూలకాలలో ఏ మూలకంతో పోలి ఉంటుంది?
A) నైట్రోజన్ (Z = 7)
B) ఫ్లోరిన్ (Z = 9)
C) ఫాస్ఫరస్ (Z =15)
D) ఆర్గాన్ (Z = 18)
జవాబు:
B) ఫ్లోరిన్ (Z = 9)

4. ఈ కింది వానిలో అత్యధిక చర్యాశీలత గల లోహం…
A) లిథియం
B) సోడియం
C) పొటాషియం
D) రుబీడియం
జవాబు:
D) రుబీడియం

10th Class Physical Science 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 133

ప్రశ్న 1.
డాబరీనర్ మూలకాల మధ్య ఏవిధమైన సంబంధాన్ని నెలకొల్పాలని ప్రయత్నించాడు?
జవాబు:
డాబరీనర్ మూలకాల పరమాణుభారానికి, వాటి ధర్మాలకు మధ్య సంబంధంను నెలకొల్పాలనుకొన్నాడు. ఈ ప్రయత్నమే మూలకాల వర్గీకరణకు మరియు ఆవర్తన పట్టికకు దారి తీసినది.

ప్రశ్న 2.
కాల్షియం (Ca), బేరియం (Ba)ల సాంద్రతలు వరుసగా 1.55, 3.51 గ్రా. సెం.మీ. డాబరీనర్ త్రికసిద్ధాంతంను ఆధారంగా చేసుకొని స్క్రీన్షియం (Sr) యొక్క సాంద్రతను సుమారుగా చెప్పగలరా?
జవాబు:
Ca యొక్క సాంద్రత = 1.55 గ్రా/సెం.మీ³
Ba యొక్క సాంద్రత = 3.51 గ్రా/సెం.మీ³
సగటు సాంద్రత = [latex]\frac{1.55 + 3.51}{2}=2.53[/latex]
Sr యొక్క సాంద్రత = 2.64
Ca, Ba ల సగటు సాంద్రత Sr యొక్క సాంద్రతకు దాదాపు సమానము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 139

ప్రశ్న 3.
పట్టికలో ఉన్న Ea2O3, ESO2ల గురించి మీరేం అర్థం చేసుకున్నారు?
జవాబు:
Ea2O3 అనునది ఎకా అల్యూమినియం యొక్క ఆక్సైడ్.
EsO2 అనునది ఎకా సిలికాన్ యొక్క ఆక్సైడ్.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

ప్రశ్న 4.
క్షార లోహాలన్నీ ఘనస్థితిలో ఉండగా ద్విపరమాణుక అణువు అయిన హైడ్రోజన్ మాత్రం వాయుస్థితిలో ఉంటుంది. దీనిని IA గ్రూప్ లో క్షార లోహాల వరుసలో చేర్చడాన్ని మీరు సమర్థిస్తారా?
జవాబు:

  1. ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాలను ఎలక్ట్రాను విన్యాసం ఆధారంగా పొందుపరిచారు.
  2. హైడ్రోజన్ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s¹. దీనిలో ఒక ఎలక్ట్రాను తక్కువగా జడవాయువు విన్యాసంను కలిగి ఉంది.
  3. నవీన ఆవర్తన నియమం ప్రకారం హైడ్రోజనను క్షార లోహాలపై ఉంచడం సరైనదే.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 151

ప్రశ్న 5.
రెండవ పీరియడ్ మూలకమైన ‘F’ కన్నా అదే గ్రూపుకు చెందిన మూలకమైన ‘Cl’కు ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువ ఎక్కువ. ఎందుకు?
జవాబు:
F అనునది Cl కంటే ఎక్కువ ఋణ విద్యుదాత్మకత కలిగిన మూలకం. కావున F మూలకం Cl మూలకం కంటే తక్కువ శక్తిని .విడుదల చేయును. కనుక ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువ F కన్నా CI కు ఎక్కువ.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 134

ప్రశ్న 6.
న్యూలాండ్స్ అష్టక నియమాన్ని ఎందుకు ప్రతిపాదించాడో మీకు తెలుసా? ఆధునిక పరమాణు నిర్మాణం పరంగా మీ జవాబును వివరించండి.
జవాబు:
1) న్యూలాండ్స్ మూలకాలను పరమాణు ద్రవ్యరాశుల ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చగా, మొదటి మరియు ఎనిమిదవ మూలకాలకు ఒకే రకమైన ధర్మాలు కలవు.
2) ఆధునిక ఆవర్తన పట్టికలో ప్రతి పీరియడ్ క్రొత్త కక్ష్యతో ప్రారంభమై అది నిండిన తర్వాత మరలా క్రొత్త కక్ష్య ప్రారంభమగును. కక్ష్యా నియమము అష్టక విన్యాసంను పాటించును.

ప్రశ్న 7.
న్యూలాండ్స్ ప్రతిపాదించిన అష్టక నియమం సరైనదేనని భావిస్తున్నారా? ఎందుకు?
జవాబు:
న్యూలాండ్స్ అష్టక నియమంలో కొన్ని లోపాలు కలవు.

  1. ఒకే గడిలో రెండు మూలకాలను పొందుపరుచుట.
  2. పూర్తిగా భిన్నమైన ధర్మాలు గల కొన్ని మూలకాలను ఒకే గ్రూపులో అమర్చుట.
  3. ఈ నియమం కాల్షియం వరకే పరిమితమవుట మొదలైనవి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 139

ప్రశ్న 8.
మెండలీవ్ కొన్ని ఖాళీలను తన ఆవర్తన పట్టికలో ఎందుకు విడిచిపెట్టాడు? దీనికి నీవిచ్చే వివరణ ఏమిటి?
జవాబు:

  1. ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల అమరిక ఆధారంగా మెండలీవ్ కొన్ని మూలకాలు లభ్యం కావడం లేదని గుర్తించి, వాటి కోసం పట్టికలో నిర్దిష్ట స్థానాలలో ఖాళీ గడులను విడిచి పెట్టాడు.
  2. అతడు రూపొందించిన పట్టిక ఆధారముగా ఆ కొత్త మూలకాల ధర్మాలను ముందుగానే ఊహించాడు.
  3. అతడు ఊహించిన ధర్మాలు ఆ తర్వాత కాలంలో కొత్తగా కనుగొనబడిన మూలకాల ధర్మాలకు ఒకేలా ఉన్నాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 145

ప్రశ్న 9.
లాంథనై లు, ఆక్టిడ్ లను ప్రత్యేకంగా ఆవర్తనపట్టిక అడుగు భాగాన ఉంచడం ఎందుకు జరిగింది?
జవాబు:
లాంథనైలు, ఆక్టిన్ లను ఆవర్తన పట్టికలో పొందుపరచిన ఆవర్తన పట్టిక పరిమాణం మరింతగా పెరుగుతుంది. గ్రూపుల సంఖ్య మరొక 14 పెరుగుతుంది. అందుకే వీటిని ఆవర్తన పట్టిక అడుగున ఉంచడమైనది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 149

ప్రశ్న 10.
మొదటి అయనీకరణ శక్తి కన్నా రెండవ అయనీకరణ శక్తి ఎక్కువ ఉంటుంది. ఎందుకు?
జవాబు:

  1. వేలన్సీ ఆర్బిటాల్ లోని ఎలక్ట్రాన్ మీద కేంద్రక ఆకర్షణ, తటస్థ పరమాణువులో కంటే ధన అయాన్లో ఎక్కువ ఉంటుంది.
  2. అందువలన రెండవ ఎలక్ట్రాన్ తొలగించుటకు ఎక్కువ శక్తి అవసరము. కనుక రెండవ అయనీకరణ శక్తి, మొదటి అయనీకరణ శక్తి కంటే ఎక్కువ.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 151

ప్రశ్న 11.
క్షారమృత్తిక లోహాలు, జడవాయువుల ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువలు ధనాత్మకంగా ఉంటాయి. ఎందుకు?
జవాబు:

  1. క్షార మృత్తిక లోహాల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం (ns²) పరముగా అవి స్థిరంగా ఉంటాయి.
  2. ఈ లోహాల బాహ్య కక్ష్యలోకి ఎలక్ట్రానులను చేర్చడం కష్టము. కావున వీటి యొక్క ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువ ధనాత్మకము.
  3. అదే విధముగా జడ వాయువుల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము స్థిర అష్టకమును కలిగి ఉంటాయి. కనుక వీటికి ఎలక్ట్రాను చేర్చుటకు అధిక శక్తి అవసరము. కావున వీటి ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువ ధనాత్మకము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 139

ప్రశ్న 12.
పరమాణు సంఖ్య అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక మూలక పరమాణువులో ఉన్న ధనావేశిత కణాల సంఖ్యను ఆ మూలకం యొక్క పరమాణు సంఖ్య అంటారు.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

10th Class Physical Science Textbook Page No. 148

ప్రశ్న 13.
కింది జతలలో దేని పరిమాణం లేదా వ్యాసార్ధం ఎక్కువ? కారణాలు రాయండి.
a)Na, Al b) Na, Mg+2 c) S2-, Cl– d) Fe2+, Fe3+ e) C4-, –.
జవాబు:
a) Na కు పరిమాణం ఎక్కువ. కారణం : Na లో కంటే AI లో కేంద్రక ఆవేశం ఎక్కువ.
b) Na కు పరిమాణం ఎక్కువ. కారణం : Na లో 3 కక్ష్యలు ఉంటాయి. Mg+2 లో 2 కక్ష్యలే ఉంటాయి.
c) S2-కు పరిమాణం ఎక్కువ. కారణం : S-2 లో కంటే Cl– లో కేంద్రక ఆవేశం ఎక్కువ.
d) Fe2+ కు పరిమాణం ఎక్కువ. కారణం : Fe+2, Fe+3 ల కేంద్రక ఆవేశం సమానమైననూ Fe+3 లో ఎలక్ట్రాన్ల
సంఖ్య తక్కువ కావున Fe+3 పరిమాణం తక్కువ
e) C4- కు పరిమాణం ఎక్కువ. కారణం : C4- లో కంటే F– లో కేంద్రక ఆవేశం ఎక్కువ.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 148

ప్రశ్న 13.
Na, Na+ లలో దేనికి ఎక్కువ వ్యాసార్ధం లేదా పరిమాణం ఉంటుంది. ఎందుకు?
జవాబు:

  1. సోడియం పరమాణువు ఒక ఎలక్ట్రాన్ ను కోల్పోయి సోడియం కాటయాన్ (Na+) ను ఏర్పరచును.
  2. సోడియం పరమాణు సంఖ్య 11. దీనిలో 11 ప్రోటాన్లు, 11 ఎలక్ట్రానులు ఉంటాయి. దీని బాహ్య విన్యాసం 3s¹.
  3. సోడియం కాటయాన్ (Na+) లో 11 ప్రోటాన్లు, 10 ఎలక్ట్రానులుంటాయి. దీని 3s ఉపకక్ష్యలో ఎలక్ట్రానులు ఉండవు. కావున దీని బాహ్య ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 2s² 2p6 అగును.
  4. దీనినిబట్టి Na పరమాణు వ్యాసార్ధం కన్నా Na+ అయాన్ వ్యాసార్ధం తక్కువగా ఉంటుంది.

పరికరాల జాబితా

ఆవర్తన పట్టికకు సంబంధించిన చార్టు, ఫ్లాష్ కార్డులు

10th Class Physical Science 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 1

ప్రశ్న 1.
కింది పట్టికను పరిశీలించండి. ప్రతి అడ్డు వరుస ఒక త్రికాన్ని సూచిస్తుంది.
పట్టిక
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 9
జవాబు:
పై పట్టిక నుండి

  1. మిగిలిన అడ్డు వరుసల్లోని మూలకాల సమూహాల మధ్య కచ్చిత విలువ గల సంబంధంను చూపలేము.
  2. మొదటి, చివరి మూలకాల పరమాణుభారాల సగటు, మధ్య మూలకమునకు దాదాపుగా సమానము.
  3. మూలకాల ధర్మాలకు వాటి పరమాణు ద్రవ్యరాశులకు సహసంబంధము కలదని గమనించవచ్చును.

కృత్యం – 2

ప్రశ్న 2.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 10
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 11

కృత్యం -3

ప్రశ్న 3.
(a) మొదటి 20 మూలకాల సంయోజకతలను లెక్కించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 12

b) పీరియలో ఎడమ నుండి కుడికి పోయే కొద్దీ సంయోజకత ఏ విధంగా మార్పు చెందుతుంది?
జవాబు:
పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి పోయే కొలదీ మూలకాల వేలన్సీ 1 నుండి 4 దాకా పెరిగి, ఆ తర్వాత క్రమేపీ తగ్గి ‘0’కు వచ్చి మరలా క్రమేపీ పెరుగుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

c) గ్రూపులో పై నుండి కిందికి పోయే కొద్దీ సంయోజకతలో ఎటువంటి మార్పు వస్తుంది?
జవాబు:
గ్రూపులలో పై నుండి కిందికి పోయేకొద్దీ సంయోజకతలో ఎటువంటి మార్పూ రాదు.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

SCERT AP 10th Class Physics Study Material Pdf 1st Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 3rd Lesson Questions and Answers సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

10th Class Physical Science 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
నీటిలో ఈదే చేపను తుపాకీతో కాల్చడం కష్టం. ఎందుకు? (AS1)
జవాబు:
నీటిలో ఈదే చేపను తుపాకీతో కాల్చడం కష్టం. దీనికి కారణం కాంతి యొక్క వక్రీభవన లక్షణమే.

వివరణ :

  1. చేప, పరిశీలకుడు వేర్వేరు యానకాలలో ఉన్నారు. అనగా చేప నీరు అను సాంద్రతర యానకంలోనూ, పరిశీలకుడు గాలి అను విరళయానకంలోనూ కలరు.
  2. గమనించగా – నీరు, గాలి అనే యానకాలను వేరుచేసే తలం వద్ద చేప ఉపరితలం వైపునకు పైకి వచ్చినట్లుగా కనపడుతుంది.
  3. కావున తుపాకీని గురి పెట్టినపుడు దాని నిజమైన స్థానానికి బదులుగా స్థానభ్రంశం చెందిన స్థానం కనిపిస్తుంది. అందుకనే నీటిలో ఈదే చేపను తుపాకీతో కాల్చడం కష్టం.

ప్రశ్న 2.
శూన్యంలో కాంతివేగం 3,00,000 కి.మీ./సె., వజ్రంలో కాంతివేగం 1,24,000 కి.మీ./సె. అయిన, వజ్రం వక్రీభవన గుణకాన్ని కనుగొనండి. (AS1)
జవాబు:
వజ్రంలో కాంతివేగం (V) : 1,24,000 కి.మీ./సె.
శూన్యంలో కాంతివేగం (C) = 3,00,000 కి.మీ./సె.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 1

ప్రశ్న 3.
నీటిపరంగా గాజు వక్రీభవన గుణకం 9/8. గాజుపరంగా నీటి వక్రీభవన గుణకం ఎంత? (AS1)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 2

ప్రశ్న 4.
బెంజీన్ యొక్క సందిగ్ధ కోణం 42°. అయిన బెంజీన్ వక్రీభవన గుణకం కనుగొనండి. (AS1)
(లేదా)
బెంజీన్ సందిగ్ధకోణం విలువ 42° అయిన దాని యొక్క వక్రీభవన గుణకం విలువ ఎంత?
జవాబు:
బెంజీన్ సందిగ్ధ కోణం (C) = 42°
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 3

ప్రశ్న 5.
ఎండమావులు ఏర్పడే విధానాన్ని వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
ఎండమావులు ఏ విధముగా ఏర్పడతాయో వివరించుము.
(లేదా)
వేసవిలో రోడ్డుపై ఏర్పడే మానవుని యొక్క దృక్ భ్రమను వివరించుము.
(లేదా)
రాజు రోడ్డుపై ప్రయాణించుచున్నాడు. అతనికి కొంతదూరంలో రోడ్డుపై నీటిగుంట వున్నట్లు కన్పించినది. అక్కడకు వెళ్ళి చూడగా నీటిగుంట లేదు. ఈ దృగ్విషయాన్ని ఏమంటారు? అది ఎలా సాధ్యపడినది? వివరింపుము.
(లేదా)
ఎండ తీవ్రంగా ఉన్న మధ్యాహ్నం సమయంలో తారురోడ్డుపై కొన్ని సార్లు నీరు ఉన్నట్లు కన్పిస్తుంది. కాని అక్కడ నీరు ఉండదు ఆ దృగ్విషయం ఏమిటి? అది ఎందుకు ఆ విధంగా జరుగుతుందో వివరించండి.
జవాబు:
ఎండ తీవ్రంగా ఉన్న మధ్యాహ్న సమయంలో తారు రోడ్డుపై కొన్నిసార్లు నీరు ఉన్నట్లు కన్పించును, కానీ అక్కడ నీరుండదు. ఈ దృగ్విషయాన్ని “ఎండమావి” అంటారు.

  1. ఎండమావులు దృఢమ వల్ల ఏర్పడు ఒక ఊహాత్మక చిత్రం.
  2. ఎండమావులు యానకపు వక్రీభవన గుణకాలలోని తేడాల వలన మరియు కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం వలన ఏర్పడతాయి.
    ఏర్పడు విధానం :
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 4
  3. వేసవికాలంలో రోడ్డు ఉపరితలానికి దగ్గరగా ఉన్న గాలి వేడిగానూ, రోడ్డు ఉపరితలానికి చాలా ఎత్తులో ఉన్న గాలి వక్రీభవన గుణకం తగ్గుతుంటుంది. చల్లగానూ ఉండును.
  4. దీనినిబట్టి ఎత్తుపై ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది. దీనివలన గాలి సాంద్రత పెరుగుతుంది.
  5. ఎత్తు పెరుగుతున్న కొలదీ గాలి వక్రీభవన గుణకం పెరుగును. కావున రోడ్డు ఉపరితలానికి దగ్గరగా ఉన్న వేడిగాలి కంటే పైన ఉన్న చల్లగాలి వక్రీభవన గుణకం ఎక్కువ.
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 5
  6. కాబట్టి పైన ఉన్న చల్లని సాంద్రతర గాలికంటే, క్రింద ఉన్న వేడి విరళగాలిలో కాంతి వేగంగా ప్రయాణించును.
  7. కాంతి పై నుండి కిందకు, సాంద్రత మారుతున్నటువంటి గాలిగుండా ప్రయాణిస్తూ రోడ్డుకు దగ్గరగా వచ్చినపుడు వక్రీభవనానికి లోనై సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం వల్ల పటంలో చూపిన విధంగా ప్రయాణిస్తుంది.
  8. ఈ విధంగా కాంతి నేలపై పరావర్తనం చెంది వస్తున్నట్లుగా మనకు కనిపిస్తుంది.
  9. ఇలా జరగడం వల్లనే ఆకాశం యొక్క మిథ్యా ప్రతిబింబం పటంలో చూపినట్లు మనకు రోడ్డుపై నీళ్ళవలె కనబడుతుంది. దీనినే “ఎండమావి” అంటాం.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

ప్రశ్న 6.
[latex]\frac{\sin i}{\sin r}[/latex] విలువ స్థిరమని ప్రయోగపూర్వకంగా ఎలా సరిచూస్తారు? (ప్రయోగశాల కృత్యం – 1) (AS1)
(లేదా)
పతన కోణము మరియు వక్రీభవన కోణంలకు మధ్యనగల సంబంధంను ప్రయోగ పూర్వకముగా వ్రాయుము.
(లేదా)
పటం ద్వారా పతన మరియు పరావర్తన కోణంల మధ్య సంబంధంను ప్రయోగ పూర్వకముగా వివరించుము.
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం :
పతనకోణానికి, వక్రీభవన కోణానికి మధ్య గల సంబంధాన్ని గుర్తించడం.

కావలసిన వస్తువులు :
ప్రొ సర్కిల్, తెల్ల డ్రాయింగ్ షీట్, స్కేలు, నలుపురంగు వేసిన చిన్న కార్డుబోర్డు ముక్క (10 సెం.మీ. X 10 సెం.మీ.), 2 సెం.మీ. మందం గల అర్ధవృత్తాకారపు గాజుపలక, పెన్సిల్ మరియు లేజర్ లైట్.

ప్రొ సర్కిల్ తయారీ :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 6

  1. కార్డుబోర్డు షీట్ పై తెల్ల డ్రాయింగ్ షీట్ ను అంటించుము.
  2. డ్రాయింగ్ షీట్ మధ్యలో రెండు లంబరేఖలను పటంలో చూపిన విధంగా గీయుము.
  3. ఆ లంబరేఖల ఖండన బిందువును ‘0’ గా గుర్తించుము.
  4. లంబరేఖలకు MM, NN అని పేర్లు పెట్టుము.
  5. ఈ రేఖలలో MM అనునది రెండు యానకాలను వేరుచేసే తలాన్ని సూచిస్తుంది.
  6. NN అనునది MM రేఖకు ‘O’ బిందువు వద్ద గీసిన లంబాన్ని సూచిస్తుంది.
  7. NN రేఖ వెంబడి ఒక కోణమానిని ఉంచి, దాని కేంద్రం బిందువు ‘O’ తో ఏకీభవించునట్లు చేయుము.
  8. పటంలో చూపిన విధంగా NN యొక్క రెండు చివరల నుండి అనగా 0-90° కోణాలను గుర్తించుము.
  9. ఈ విధంగా -NN కు రెండోవైపు కూడా కోణాలను గుర్తించుము.
  10. పటంలో చూపిన విధముగా ఈ కోణరేఖలన్నింటినీ ఒక వృత్తం పై వచ్చునట్లుగా గుర్తించుము.

ప్రయోగ నిర్వహణ పద్ధతి :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 7

  1. క్రింది పటంలో చూపిన విధంగా అర్ధవృత్తాకారపు గాజు పలకను MM వెంబడి అమర్చుము.
  2. గాజుపలక వ్యాసం MM తో ఏకీభవించాలి. దాని కేంద్రం (0) బిందువుతో ఏకీభవించాలి.
  3. ఇప్పుడు లేజర్ లైట్ తో NN వెంబడి కాంతిని ప్రసరింపజేయుము.
    ఈ కాంతి మొదట గాలిలో ప్రయాణించి రెండు యానకాలను వేరుచేయు తలం అయిన MM గుండా ‘O’ బిందువు వద్ద గాజులోకి ప్రవేశిస్తుంది.
  4. పటంలో చూపినట్లుగా గాజు నుండి బయటకు వచ్చు కాంతి యొక్క మార్గాన్ని గమనించుము.
  5. ఇప్పుడు NN రేఖకు 15° కోణం (పతన కోణం) చేసే రేఖ వెంబడి లేజర్ కాంతిని ప్రసరింపజేసిన అది ‘O’ బిందువు గుండా పోయే విధంగా జాగ్రత్త తీసుకొనుము.
  6. ఈ కాంతి గాజుపలక యొక్క వక్రతలం గుండా బయటకు వచ్చు కాంతిని పరిశీలించి, దాని వక్రీభవన కోణమును కొలువుము.
  7. ఈ విధంగా వివిధ పతన కోణాలు 209, 30, 409, 50° మరియు 60° లతో ఈ ప్రయోగాన్ని చేసి, వాటి వక్రీభవన కోణాలను క్రింది పట్టికలో నమోదు చేయుము.
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 8
  8. ప్రతీ i, r విలువలకు sini, sin r లను లెక్కించి, [latex]\frac{\sin i}{\sin r}[/latex] విలువను గణించుము.
  9. ప్రతీ సందర్భంలో sin i, sin r నిష్పత్తి విలువ స్థిరము.

ప్రశ్న 7.
సంపూర్ణాంతర పరావర్తనాన్ని ఏదేని కృత్యంతో వివరించండి. (కృత్యం – 5) (AS1)
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం : కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనాన్ని వివరించుట.

కావలసిన వస్తువులు :
ప్రొ సర్కిల్, తెల్ల డ్రాయింగ్ షీట్, స్కేలు, నలుపురంగు వేసిన చిన్న కార్డుబోర్డు ముక్క (10 సెం.మీ. X 10 సెం.మీ.), 2 సెం.మీ. మందం గల అర్ధవృత్తాకారపు గాజుపలక, పెన్సిల్ మరియు లేజర్ లైట్.

నిర్వహణ పద్ధతి :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 9

  1. ప్రయోగశాల కృత్యం – 1 లో ఉంచినట్లుగానే అర్ధవృత్తాకార గాజుదిమ్మె వ్యాసం యానకాలను వేరుచేసే రేఖ MM తో ఏకీభవించేటట్లుగా అమర్చండి.
  2. MM మధ్య బిందువు ‘O’ తో గాజు దిమ్మె వ్యాసం యొక్క మధ్య – బిందువు ఏకీభవించాలి.
  3. గాజు దిమ్మె వక్రతలం వైపు నుండి కాంతిని పంపండి.
  4. మనం కాంతిని సాంద్రతర యానకం నుండి విరళయానకంలోకి పంపుతున్నాము.
  5. మొదటగా 0° పతన కోణంతో ప్రారంభించి గాజు దిమ్మె రెండోవైపు వక్రీభవన కిరణంను పరిశీలించుము.
  6. వక్రీభవన కిరణం తన మార్గాన్ని మార్చుకోలేదని మనము గమనించవచ్చును.
  7. ఇదే విధంగా 59, 10, 15-9, ….. పతన కోణాలతో కాంతిని పంపి వక్రీభవన కోణాలను లెక్కించుము.
  8. i, r విలువలను క్రింది పట్టికలో నమోదు చేయుము.
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 10
  9. నిర్దిష్ట పతనకోణం వద్ద వక్రీభవన కిరణం గాజు, గాలి యానకాలను వేరుచేయు రేఖ వెంబడి ప్రయాణించడం గమనించవచ్చును.
  10. ఈ సందర్భంలో ఏర్పడు పతనకోణం సందిగ్ధ కోణం అగును.
  11. ఏదైనా పతన కోణం (i) కి పరావర్తన కోణం (r) అయినపుడు స్నెల్ నియమం ప్రకారం
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 11

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 12

15) సందిగ్ధ కోణం కన్నా పతనకోణం ఎక్కువైనపుడు యానకాలను వేరుచేయు తలం వద్ద కాంతికిరణం తిరిగి సాంద్రతర ఆ యానకంలోకే పరావర్తనం చెందును.
16) అనగా కాంతికిరణం విరళయానకంలోకి ప్రవేశించదు. ఈ దృగ్విషయాన్ని సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం అంటాం.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

ప్రశ్న 8.
సాంద్రతర యానకం నుండి విరళయానకంలోకి కాంతి ప్రయాణించినప్పుడు, పతనకోణం కన్నా వక్రీభవన కోణం విలువ ఎక్కువని ప్రయోగపూర్వకంగా ఎలా సరిచూస్తారు? (AS1)
(లేదా)
సాంద్రతర యానకం నుండి విరళయానకంలోకి కాంతి ప్రయాణించినపుడు లంబానికి దూరంగా వంగుతుందని r > i అని తెలిపే కృత్యాన్ని వ్రాయండి.
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం :
సాంద్రతర యానకం నుండి విరళ యానకంలోకి కాంతి ప్రయాణించినప్పుడు లంబానికి దూరంగా వంగుతుందని లేదా r> i అగునని నిరూపించుట.

కావలసిన పరికరాలు :
కోణమాని, రెండు స్ట్రాలు, నీరు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 13AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 14

నిర్వహణ పద్ధతి :

  1. ఒక వృత్తాకారపు కోణమానిని తీసుకొని దానిపై కేంద్రం వద్ద రెండు ‘స్ట్రా’లను, కేంద్రం చుట్టూ సులభంగా తిరిగేటట్లు అమర్చండి.
  2. ఒక స్ట్రాను 10° కోణరేఖ వెంబడి అమర్చుము.
  3. ఈ కోణమానిని పటం (బి) లో చూపినట్లు పారదర్శక పాత్రలో గల నీటిలో సగం వరకు ముంచుము.
  4. కోణమానిని నీటిలో ముంచినపుడు 10° కోణరేఖ వద్ద ఉంచిన స్ట్రా నీటిలో మునిగి ఉండేటట్లు జాగ్రత్త వహించాలి.
  5. పాత్ర పై భాగం నుండి నీటిలో మునిగి ఉన్న స్ట్రాను చూస్తూ, నీటి బయట – ఉన్న స్ట్రాను లోపల ఉన్న స్ట్రాతో సరళరేఖలో ఉండే విధంగా అమర్చుము.
  6. తరువాత కోణమానిని నీటి నుండి బయటకు తీసి రెండు స్ట్రాలను పరిశీలించుము.
  7. పరిశీలించగా రెండూ ఒకే సరళరేఖలో లేవని గుర్తించవచ్చును.
  8. రెండవ ‘కు, లంబానికి మధ్య కోణాన్ని కొలవండి.
  9. పట్టికలో i, r విలువలు నమోదు చేయండి.
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 15
  10. ప్రయోగంలో పతనకోణం 48°లను మించకుండా i, r విలువలకు వక్రీభవన గుణకాలను కనుగొనుము.
  11. నీటి నుండి గాలిలోకి కాంతి ప్రయాణించేటపుడు ప్రతి సందర్భంలోనూ r విలువ 1 విలువ కన్నా ఎక్కువ ఉంటుందని గమనించవచ్చును.
  12. దీనినిబట్టి సాంద్రతర యానకం నుండి విరళయానకంలోకి కాంతి ప్రయాణించేటప్పుడు లంబానికి దూరంగా వంగుతుందని, r > i అని చెప్పవచ్చును.

ప్రశ్న 9.
ప్రకాశవంతమైన ఒక లోహపు గోళాన్ని తీసుకొని, కొవ్వొత్తి నుండి వచ్చే మసితో గోళాన్ని నల్లగా చేయండి. ఆ గోళాన్ని నీటిలో ముంచండి. ఆ గోళం ఎలా కనిపిస్తుంది? ఎందుకు? (AS2)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 16 AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 17

  1. ప్రకాశవంతమైన లోహపు గోళాన్ని కొవ్వొత్తి నుండి వచ్చు మసితో నల్లగా మార్చుము.
  2. ఈ లోహపు గోళాన్ని నీటిలో ఉన్న పాత్రలో ముంచుము.
  3. ఈ సందర్భంలో నీటికి, మసికి మధ్య ఒక ఖాళీ పటంలో చూపినట్లుగా, ఏర్పడును.
  4. ఇక్కడ ఏర్పడిన ఖాళీ విరళయానకంగానూ, నీరు సాంద్రతర యానకంగానూ పనిచేయును.
  5. కాంతికిరణం నీటి గుండా ఆ ఖాళీ వైపునకు ప్రయాణించును.
  6. ఏ సందర్భంలోనైతే పతనకిరణము కన్నా సందిగ్ధ కోణము ఎక్కువ అగునో అప్పుడు సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం జరుగును.
  7. ఈ సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం వలన కాంతిగోళం మెరయును.
  8. అదే విధంగా కాంతి వక్రీభవనం వలన కూడా గోళం మిథ్యా ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచి కొంత ఎత్తులో కనపడును. దాని అసలు పరిమాణం కన్నా ఎక్కువ పరిమాణంతో కూడా వక్రీభవనము కనపడును.

ప్రశ్న 10.
కృత్యం – 7ను మరలా చేయండి. నీటి సందిగ్ధ కోణాన్ని మీరు ఎలా కనుగొంటారు? కనుగొనే పద్ధతిని వివరించండి. (AS3)
జవాబు:

  1. ఒక స్థూపాకార పారదర్శక పాత్రను తీసుకొనుము.
  2. ఆ పాత్ర అడుగున ఒక నాణాన్ని ఉంచుము.
  3. పటంలో చూపిన విధంగా ఆ నాణెం ప్రతిబింబం నీటి ఉపరితలంపై కనబడేంత వరకు ఆ పాత్రలో నీరు పోయుము.
  4. బీకరు ప్రక్క భాగం నుండి నీటి ఉపరితలాన్ని చూడండి.
  5. నీరు పోయకముందు నాణెం కనిపించదు. కాని నీరు పోసిన తరువాత నాణెం కనిపిస్తుంది.
  6. దీనికి కారణము కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనము.
  7. నీటి వక్రీభవన గుణకం = 1.33
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 19 AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 18

ప్రశ్న 11.
ఆప్టికల్ ఫైబర్స్ పనిచేసే విధానాన్ని వివరించే సమాచారాన్ని సేకరించండి. మన నిత్యజీవితంలో ఆప్టికల్ ఫైబర్స్ ఉపయోగాల గురించి ఒక నివేదిక తయారుచేయండి. (AS4)
(లేదా)
ఆప్టికల్ ఫైబర్స్ ఏ విధముగా పనిచేయునో, మనదైనందిన జీవితంలో వాటి ఉపయోగాలను తెలుపు సమాచారాన్ని సేకరించి, నివేదికను చూపుము.
(లేదా)
ఆప్టికల్ ఫైబర్స్ అంటే ఏమిటి ? దాని పనిచేయు విధానమును వర్ణించుము.
జవాబు:
పనిచేయు విధానము :
ఆప్టికల్ ఫైబర్స్ సంపూర్ణాంతర పరావర్తనంపై ఆధారపడి పనిచేస్తాయి.

  1. ఆప్టికల్ ఫైబర్ అనునది గాజు లేదా ప్లాస్టిక్ తో తయారు చేయబడిన అతి సన్నని తీగ.
  2. ఇటువంటి సన్నని తీగలు కొన్ని కలిసి లైట్ పైప్ గా ఏర్పడతాయి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 20

పనిచేయు విధానం :

  1. ఆప్టికల్ ఫైబర్ లో కాంతి ప్రయాణించే విధానాన్ని పక్క పటం వివరిస్తుంది.
  2. ఆప్టికల్ ఫైబర్ యొక్క అతి తక్కువ వ్యాసార్ధం వల్ల దానిలోకి ప్రవేశించు కాంతి, దాని లోపలి గోడలకు తగులుతూ పతనం చెందుతుంది.
  3. పతనకోణం సందిగ్ధ కోణం కన్నా ఎక్కువ ఉండడం వల్ల సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం జరుగుతుంది.
  4. తద్వారా ఆప్టికల్ ఫైబర్ గుండా కాంతి ప్రయాణిస్తుంది.
  5. ఆ కాంతి పొట్ట లోపలి భాగాన్ని ప్రకాశవంతంగా చేస్తుంది.
  6. ఆ లోపలి కాంతి, లైట్ పైపులోని మరికొన్ని ఆప్టిక్ ఫైబర్స్ ద్వారా బయటకు వస్తుంది.
  7. ఆ ఫైబర్స్ రెండవ చివర నుండి వచ్చు కాంతిని పరిశీలించడం ద్వారా పొట్ట లోపలి భాగాల చిత్రాన్ని పరిశీలకులు తెలుసుకుంటారు.

ఉపయోగాలు :

  1. మానవ శరీరంలోని కంటితో చూడలేని లోపలి అవయవాలను లేపరోస్కోపీ, ఎండోస్కోపీల ద్వారా పరీక్ష చేస్తారు.
  2. గుండెలోని రక్త ప్రసరణను కొలుచుటలో,
  3. పీడనాన్ని మరియు ఉష్ణోగ్రతను కొలవడంలో వాడే “సెన్సార్స్”లలో,
  4. వివిధ రకాల ద్రవాల యొక్క వక్రీభవన గుణకాలను కనుగొనుటలో,
  5. సమాచార సంకేతాలను ప్రసారం చేయుటకు ఈ ఆప్టికల్ ఫైబర్ లను విరివిగా వాడతారు.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

ప్రశ్న 12.
గాజు దిమ్మెలో కాంతి వక్రీభవనం చెందే విధానాన్ని పటం గీసి, వివరించండి. (ప్రయోగశాల కృత్యం – 2) (AS5)
(లేదా)
గాజు దిమ్మె గుండా కాంతి పార్శ్వ విస్థాపనం కనుగొనే ప్రయోగశాల కృత్య విధానాన్ని వ్రాయండి.
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం :
గాజుదిమ్మెను ఉపయోగించి పార్శ్వవిస్థాపనం అవగాహన చేసికొనుట.

కావలసిన వస్తువులు :
డ్రాయింగ్ బోర్డు, డ్రాయింగ్ చార్టు, క్లాంట్లు, స్కేలు, పెన్సిల్, పలుచని గాజుదిమ్మె మరియు గుండుసూదులు.

నిర్వహణ పద్దతి :

  1. డ్రాయింగ్ బోర్డుపై డ్రాయింగ్ చార్టును ఉంచి దానికి క్లాంట్లు పెట్టుము.
  2. డ్రాయింగ్ చార్టు మధ్య భాగంలో గాజు దిమ్మెను ఉంచి, చార్టుపై దిమ్మె దాని అంచువెంబడి ‘పెన్సిల్ లో గీత , గీయుము. ఇది దీర్ఘచతురస్రంలో ఉంటుంది.
  3. ఈ దీర్ఘచతురస్ర శీర్షాలకు A, B, C, D అని పేర్లు పెట్టుము.
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 21
  4. దీర్ఘచతురస్రం పొడవులలో ఒక దానికి (AB) ఏదైనా బిందువు వద్ద ఒక లంబరేఖను గీయుము.
  5. మరలా గాజు దిమ్మెను యథాస్థానంలో ఉంచుము.
  6. రెండు గుండుసూదులను మీరు గీసిన లంబంపై నిలువుగా ఒకే ఎత్తులో గుచ్చుము.
  7. మరో రెండు గుండుసూదులను తీసుకొని గాజు దిమ్మెకు రెండోవైపు నుండి చూస్తూ మొదటి రెండు గుండుసూదులతో ఒకే సరళరేఖలో ఉండు విధంగా గుచ్చుము.
  8. గాజు దిమ్మెను, గుండుసూదులను తీసివేసి గుండుసూదుల వల్ల ఏర్పడిన గుర్తులను కలుపుతూ AB వరకు గీత గీయుము.
  9. గాజు దిమ్మె ఉపరితలంపై లంబంగా పతనమైన కాంతి కిరణం ఎటువంటి విచలనం పొందకుండా గాజు దిమ్మె రెండోవైపు నుండి బయటకు వస్తుంది.
  10. ఇప్పుడు మరొక డ్రాయింగ్ చార్టును కార్డుబోర్డు షీట్ పై ఉంచి అది కదలకుండా క్లాంట్లు పెట్టుము. పై విధంగానే గాజు దిమ్మె అంచును తెలిపే ABCD దీర్ఘచతురస్రాన్ని, AB లంబాన్ని గీయుము.
  11. ఈ లంబంతో 30° కోణం చేస్తూ, లంబం మరియు AB రేఖలు కలిసే బిందువును చేరే విధంగా మరొక రేఖను గీయుము. ఇది పతన కిరణాన్ని సూచిస్తుంది. లంబంతో ఈ రేఖ చేసే కోణం పతనకోణం అగును.
  12. ఇప్పుడు గాజు దిమ్మెను ABCD దీర్ఘచతురస్రంలో ఉంచుము. పతనకిరణంపై రెండు గుండుసూదులను నిలువుగా, ఒకే ఎత్తులో గుచ్చుము.
  13. గాజు దిమ్మె యొక్క రెండోవైపు నుండి చూస్తూ మొదటి రెండు గుండుసూదులతో సరళరేఖలో ఉండే విధంగా మరో . రెండు గుండుసూదులను దిమ్మెకు రెండోవైపు గుచ్చుము.
  14. ఈ గుండుసూదుల గుర్తులను కలుపుతూ CD వరకు రేఖను గీయుము. ఈ రేఖ బహిర్గత కాంతికిరణాన్ని తెలుపును.
  15. ఈ బహిరత కిరణం CD ని తాకే బిందువు వద్ద, CD రేఖకు ఒక లంబంను గీయుము.
  16. ఆ లంబానికి, బహిర్గత కిరణానికి మధ్య కోణాన్ని కొలువుము. దీనినే “బహిర్గత కోణం” అంటాము.
  17. ఈ పతన, బహిరత కోణాలు సమానము. ఈ పతన, బహిరత రేఖలు సమాంతరాలు. ఈ రెండు సమాంతర రేఖల మధ్య దూరాన్ని “పార్శ్వ విస్థాపనం” అంటాం.

ప్రశ్న 13.
వజ్రం ప్రకాశించడానికి కారణమేమిటి? ఇందులో ఇమిడి ఉన్న అంశాన్ని మీరెలా అభినందిస్తారు? (AS6)
(లేదా)
ఏ కారణం చేత వజ్రము ప్రకాశించును? దీని తయారీకి కారణమైన పదార్థ స్వభావంను నీవు ఏ విధంగా అభినందిస్తావు?
జవాబు:

  1. వజ్రం యొక్క సందిగ్ధ కోణము విలువ చాలా తక్కువ (24.49).
  2. కావున వజ్రంలోనికి ప్రవేశించిన కాంతి సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం చెందును.
  3. ఈ లక్షణం వలన వజ్రం ప్రకాశించును.
  4. వజ్రమును కోసినపుడు పతనకోణం, సందిగ్ధకోణం కన్నా ఎక్కువై సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం పదేపదే జరుగును.
  5. అనగా వజ్రంలోకి ప్రవేశించిన కాంతి సులభంగా సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం చెంది వజ్రం మిరుమిట్లు గొలిపే కాంతిలో ప్రకాశవంతంగా మెరయును.

ప్రశ్న 14.
కిరణ చిత్రాలను గీయడంలో ‘ఫెర్మాట్ సూత్రం’ ప్రాముఖ్యతను మీరెలా అభినందిస్తారు? (AS6)
(లేదా)
“ఫెర్మాట్ సూత్రంను ఆధారంగా చేసుకొని కిరణ చిత్రాలను గీయగలము”, ఈ విధముగా ఉపయోగపడు ఫెర్మాట్ సూత్రం ప్రాముఖ్యతను అభినందించుము.
జవాబు:

  1. కాంతి ఫెర్మాట్ సూత్రంపై ఆధారపడి ప్రసరించును.
  2. కాంతి యొక్క ఫలితాలను, దాని ధర్మాలను క్లుప్తంగా వివరించుటకు కిరణ చిత్రాలు ఉపయోగపడతాయి.
  3. కిరణ చిత్రాలను గీయడంలో ఫెర్మాట్ సూత్రం ఇమిడి ఉంటుంది.
  4. ఈ విధముగా కొన్ని దృక్ సాధనాల పనితీరును పూర్తిగా తెలుసుకొనుటకు ఫెర్మాట్ సూత్రం ఎంతో ఉపయోగపడినందున ఇది అభినందనీయమైంది.

ప్రశ్న 15.
మనం చలిమంట కాచుకుంటున్నప్పుడు మంట వెనుక భాగాన ఉన్న వస్తువులు స్వల్పంగా ఊగుతున్నట్లుగా కనిపిస్తాయి. కారణం ఏమిటి? (AS7)
(లేదా)
ఏదైనా మంట వద్ద ఉన్నప్పుడు మనకు అభిముఖంగా (వ్యతిరేకంగా లేదా మంట వెనుక) ఉన్న వస్తువులు కదులుతున్నట్లు
(లేదా) ఊగుతున్నట్లుగా కనిపించుటకు గల కారణంను వివరించుము.
జవాబు:

  1. చలిమంట కాచుకుంటున్నప్పుడు ఉష్ణం బహిర్గతమగును.
  2. ఈ బహిర్గతమైన ఉష్ణము చుట్టుప్రక్కల గల పరిసరాలలోనికి ప్రసారమగును.
  3. దీని ద్వారా గాలి యొక్క దృశ్య సాంద్రత పదేపదే మారుతూ ఉండును. కావున దాని యొక్క వక్రీభవన గుణకం కూడా మారును.
  4. ఈ విధమైన సాంద్రత మరియు వక్రీభవన గుణకాల నిరంతర మార్పు వలన పరావర్తన కోణము మరియు విస్థాపన విలువలు మారును.
  5. అందుకనే మంట వెనుక ఉన్న వస్తువులు స్వల్పంగా కదులుతున్నట్లు మన కంటికి కనిపించుచుండును.

ప్రశ్న 16.
నక్షత్రాలు ఎందుకు మిణుకుమిణుకుమంటాయి? (AS7)
(లేదా)
నక్షత్రాలు మిణుకు మిణుకుమనుటకు గల కారణంను వివరింపుము.
జవాబు:

  1. వాతావరణం యొక్క వక్రీభవనం వలన నక్షత్రాలు మిణుకు మిణుకుమంటాయి.
  2. వాతావరణం యొక్క వక్రీభవన గుణకపు మార్పుల వలన వక్రీభవనం జరుగును.
  3. నక్షత్రం నుండి వచ్చిన కాంతి విరళ యానకం లేక శూన్యం నుండి సాంద్రతర యానకం (వాతావరణం) లోనికి ప్రయాణించుట వలన, లంబానికి దూరంగా ప్రయాణించుట వలన దాని స్థానం నుండి కొద్దిగా దూరంగా గాని, దగ్గరగా గాని కనిపించును.
  4. అందువలన పరావర్తనం కొన్నిసార్లు సరిగా జరిగి, కొన్నిసార్లు సరిగా జరగక మిణుకుమిణుకుమని ప్రకాశిస్తాయి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

ప్రశ్న 17.
ఒకే ఆకారంలో తయారుచేయబడిన గాజుముక్క వజ్రాలలో వజ్రం ఎక్కువగా మెరుస్తుంది. ఎందుకు? (AS7)
(లేదా)
ఒకే ఆకృతిలో గల గాజు ముక్క వజ్రాలలో ఎక్కువగా వజ్రం మెరయుటకు గల కారణంను వివరింపుము.
జవాబు:

  1. వజ్రం యొక్క సందిగ్ధ కోణము విలువ 24.4°. అనగా చాలా తక్కువ.
  2. వజ్రంలోకి ప్రవేశించిన అన్ని కాంతి కిరణములు సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం చెంది వజ్రం ప్రకాశవంతంగా మెరయును.
  3. గాజు యొక్క సందిగ్ధ కోణం విలువ 42° అనగా వజ్రం విలువ కన్నా ఎక్కువ.
  4. వజ్ర రూపంలో కత్తిరించబడిన గాజులోనికి ప్రవేశించిన కాంతి కిరణాలు చాలా తక్కువ సంఖ్యలో మాత్రమే సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం చెందుట వలన వజ్రం కంటే గాజు తక్కువగా మెరయును.

ప్రశ్న 18.
నీటి పరమ వక్రీభవన గుణకం 4/8. అయిన నీటి సందిగ్ధ కోణం ఎంత?
జవాబు:
నీటి పరమ వక్రీభవన గుణకం = 4/3
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 22

ప్రశ్న 19.
ఒక గాజు పాత్రలో సగం వరకు గ్లిజరిన్ పోయండి. తరువాత దాని నిండుగా నీరు నింపండి. ఈ పాత్రలో క్వార్ట్ గాజుకడ్డీని ఉంచండి. పాత్ర ప్రక్కభాగం నుండి గాజుకడ్డీని పరిశీలించండి.
ఎ) మీరు ఏం మార్పులు గమనించారు?
బి) ఈ మార్పులకు కారణాలేమై ఉంటాయి?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 23
ఎ) ఈ కృత్యంలో పాత్ర ప్రక్క భాగం నుండి గాజుకడ్డీని పరిశీలించిన, గ్లిజరిన్ లో మునిగిన గాజుకడ్డీ యొక్క భాగం కనిపించదు. అందువలన గాజుకడ్డీ నీటి పై తేలుతున్నట్లుగా కనిపించును. నీటిలోని గాజుకడ్డీ భాగము కనిపించును.
బి) గాజుకడ్డీ యొక్క భాగం మనకు కనిపించదు. దీనికి కారణం గాజుకడ్డీ మరియు గ్లిజరిన్స్ యొక్క వక్రీభవన గుణకాలు సమానం మరియు వాటిలో కాంతి గ్లిజరిన్ వేగాలు కూడా సమానం కావున కాంతి పరావర్తన ప్రక్రియ జరగదు.

ప్రశ్న 20.
కింది యానకాల వక్రీభవన గుణకాల విలువలను సేకరించండి.
నీరు, కొబ్బరినూనె, ఫ్లింట్ గాజు, వజ్రం, బెంజీన్, హైడ్రోజన్ వాయువు.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 24

ప్రశ్న 21.
థర్మాకోల్ షీట్ తో 2 సెం.మీ., 3 సెం.మీ., 4 సెం.మీ.,. 4.5 సెం.మీ, 5 సెం.మీ. మొదలగు వ్యాసార్ధాలు కలిగిన వృత్తాకార ముక్కలను తయారు చేయండి. ప్రతిదానికి కేంద్రాన్ని గుర్తించండి. అన్ని వృత్తాలకు కేంద్రం వద్ద 6 సెం.మీ. పొడవు గల సూదిని గుచ్చండి. ఒక వెడల్పాటి అపారదర్శక పాత్రలో నీటిని తీసుకొని, 2 సెం.మీ. వ్యాసార్ధం గల థర్మాకోల్ ముక్కను పటంలో చూపిన విధంగా సూది నీటిలో ఉండేటట్లుగా అమర్చండి. ఆ సూది రెండవ చివరను పాత్ర పై నుండే చూడడానికి ప్రయత్నించండి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 25
1) సూది కొనను మీరు చూడగలిగారా? ఎందుకు?
వేర్వేరు వ్యాసార్ధాలను కలిగిన మిగతా థర్మాకోల్ వృత్తాలతో ఈ ప్రయోగాన్ని మళ్ళీ చేయండి. సూది కొనభాగాన్ని చూడడానికి ప్రయత్నించండి.
గమనిక : ప్రతి సందర్భంలోనూ థర్మాకోల్ వృత్తం యొక్క స్థానం, మీ కంటి స్థానం మారకుండా జాగ్రత్త వహించండి.
2) ఏయే వ్యాసార్ధాలు కలిగిన వృత్తాలకు ఉంచిన సూదుల కొనలను మీరు చూడలేకపోయారు? వాటిలో తక్కువ వ్యాసార్ధం విలువ ఎంత?
3) కొన్ని సూదుల కొనలను మీరు చూడలేకపోవడానికి కారణమేమిటి?
4) యానకం యొక్క సందిగ్ధ కోణాన్ని కనుగొనడానికి మీకు ఈ కృత్యం సహాయపడిందా?
5) వివిధ సందర్భాలలో సూది కొన నుండి కాంతి ప్రయాణాన్ని తెలిపే చిత్రాలను గీయండి.
జవాబు:
ఈ ప్రయోగంను సాధించుటకు కాంతి యొక్క సంపూర్ణాంతర పరావర్తన ధర్మం ఉపయోగపడును.

ఇచ్చిన వృత్తాకార ముక్కలనుపయోగించి సూది మొనను చూచుటకు ఆ ముక్కల వ్యాసార్ధంను కనుగొనవలెను.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 26

  1. అవును, సూదిమొనను చూడగలిగాను. ఎందుకనగా గరిష్ఠ వ్యాసార్ధం కన్నా ఇచ్చిన వ్యాసార్ధము తక్కువ కావటం చేత.
  2. గరిష్ఠ వ్యాసార్ధానికి సమానమైన వ్యాసార్ధం గల వృత్తంకు ఉంచిన సూదిమొనను చూడలేకపోయాను.
  3. కారణమేమనగా వస్తువు నుండి వచ్చు కాంతి కిరణాల పతనకోణం కన్నా సందిగ్ధకోణం విలువ ఎక్కువై సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం చెందటం వలన సూదికొనను చూచుట సాధ్యపడలేదు.
  4. అవును, సందిగ్ధకోణంను కల్గొనగలము.
    గాలి యొక్క వక్రీభవన గుణకం విలువ = 1.003 = n2
    నీటి యొక్క వక్రీభవన గుణకం విలువ = 1.33 = n1

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 27

ప్రశ్న 22.
టేబుల్ పై ఒక వస్తువును ఉంచండి. దానిని ఒక గాజు దిమ్మెగుండా చూస్తే ఆ వస్తువు మీకు చేరువుగా కనిపిస్తుంది. ఈ సందర్భంలో కాంతికిరణ ప్రయాణాన్ని వివరించే కిరణ చిత్రాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 28
పై పటంలో O – వస్తు స్థానం
O’ – ప్రతిబింబ స్థానం (లేదా) దృశ్యస్థానం
y- వస్తు, ప్రతిబింబ స్థానమార్పిడి

ప్రశ్న 23.
గాలి – ఒక ద్రవం వేరు చేయబడే తలం వద్ద కాంతి కిరణం 45° కోణంతో పతనమై 30° కోణంతో వక్రీభవనం పొందింది. ఆ ద్రవం వక్రీభవనగుణకం ఎంత? వక్రీభవన కిరణం, పరావర్తన కిరణం మధ్య కోణం 90° ఉండాలంటే కాంతి ఎంత కోణంతో పతనం చెందాలి?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 29

ప్రశ్న 24.
ఒక పాత్రలోని నీటిలో నిర్దిష్ట కోణంతో ముంచబడిన పరీక్ష నాళికను (పరీక్షనాళికలోకి నీరు చేరరాదు) ఒక ప్రత్యేక స్థానం నుండి చూసినప్పుడు, పరీక్షనాళిక గోడ అద్దం వలె కనిపిస్తుంది. దీనికి కారణమేమిటో వివరించగలరా?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 30

  1. పరీక్షనాళిక యొక్క ఉపరితలం నీటిని మరియు గాలిని వేరుచేస్తుంది.
  2. పరీక్షనాళికపై కాంతికిరణము పతనమైనపుడు అది సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం చెంది వెనుదిరిగి అదే యానకంలోకి ప్రవేశించును.
  3. ఒక ప్రత్యేక స్థానం నుండి చూసినప్పుడు పరీక్షనాళిక గోడ అద్దంవలె కనిపించుటకు సంపూర్ణాంతర పరావర్తనమే కారణము.

ప్రశ్న 25.
ఏ సందర్భాల్లో కాంతి కిరణం యానకాలను వేరుచేసే తలం వద్ద విచలనం పొందదు?
(లేదా)
రెండు యానకాలను వేరు చేయు తలం వద్ద ఏ సందర్భాల్లో కాంతి కిరణం విచలనం చెందదు?
జవాబు:
కాంతి కిరణం క్రింది సందర్భాలలో ఎటువంటి విచలనం పొందదు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 31

ఖాళీలను పూరించండి

1. సందిగ్ధ కోణం వద్ద వక్రీభవన కోణం విలువ ………… (90)
2. n1 sin i = n2 sin r ను ……………….. అంటాం. (స్నెల్ నియమం)
3. శూన్యంలో కాంతివడి విలువ ………… (3 × 108 మీ/సె)
4. సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం జరగాలంటే కాంతి కిరణం ……………….యానకం నుండి ……….. యానకంలోనికి ప్రయాణించాలి. (సాంద్రతర, విరళ)
5. ఒక పారదర్శక పదార్థ వక్రీభవన గుణకం 3/2. ఆ యానకంలో కాంతివడి ……………. (2 × 108 మీ/సె)
6. ఎండమావులు ……………………… కు ఒక ఉదాహరణ. (సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. కింది వాటిలో స్నెల్ నియమం …..
(లేదా)
స్నెల్ నియమాన్ని తెలుపు సమీకరణం
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 32
జవాబు:
C

2. గాలి పరంగా గాజు వక్రీభవన గుణకం 2. గాజు – గాలి కలిసే తలం యొక్క సందిగ్ధ కోణం …
A) 0°
B) 45°
C) 30°
D) 60°
జవాబు:
C) 30°

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

3. సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం జరగాలంటే కాంతి …….. లోకి ప్రయాణించాలి.
A) విరళ యానకం నుండి సాంద్రతర యానకం
B) విరళ యానకం నుండి విరళ యానకం
C) సాంద్రతర యానకం నుండి విరళ యానకం
D) సాంద్రతర యానకం నుండి సాంద్రతర యానకం
జవాబు:
C) సాంద్రతర యానకం నుండి విరళ యానకం

4. గాజు దిమ్మె వల్ల కాంతి పొందే విచలన కోణం …….. .
A) 0°
B) 20°
C) 90°
D) గాజు దిమ్మెతలానికి గీసిన లంబంతో కాంతికిరణం చేసే కోణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
జవాబు:
D) గాజు దిమ్మెతలానికి గీసిన లంబంతో కాంతికిరణం చేసే కోణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

పరికరాల జాబితా

పింగాణీ పాత్ర, ఐదు రూపాయిల నాణెం, నీరు, తెల్లని డ్రాయింగ్ ‘షీట్, కార్డు బోర్డు షీట్, కోణమానిని, అర్ధవృత్త ఆకారపు గాజు పలక, రెండు స్ట్రాలు, వృత్తాకారపు కోణమానిని, నీరు, 1 లీ. గాజు బీకరు, క్లాంపు, స్కేలు, పలుచని గాజు దిమ్మె, గుండు సూదులు.

10th Class Physical Science 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 60

ప్రశ్న 1.
ఎండమావి నిలిచి ఉన్న నీరులా ఎందుకు కనిపిస్తుంది?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 4

  1. ఆకాశం నుండి లేదా ఎత్తైన చెట్టు నుండి వచ్చే కాంతి “పై నుండి క్రిందకు సాంద్రత మారుతున్నటువంటి గాలి” గుండా ప్రయాణిస్తూ రోడ్డుకు దగ్గరగా వచ్చినపుడు వక్రీభవనానికి లోనై సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం వల్ల పటంలో చూపినట్లుగా వక్రమార్గంలో ప్రయాణిస్తుంది.
  2. ఈ వక్రీభవన కాంతి పటంలో చూపిన మార్గంలో పరిశీలకున్ని చేరుతుంది.
  3. ఆ కాంతి నేలపై పరావర్తనం చెంది వస్తున్నట్లుగా పరిశీలకునికి కనిపిస్తుంది.
  4. ఇలా జరగడం వల్లనే ఆకాశం యొక్క మిథ్యా ప్రతిబింబం, రోడ్డుపై నీళ్ళవలె కనబడుతుంది.

ప్రశ్న 2.
ఎండమావిని మీరు ఫోటో తీయగలరా?
జవాబు:
ఎండమావి ఒక మిథ్యా ప్రతిబింబం కావున దీనిని ఫోటో తీయలేము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 47

ప్రశ్న 3.
ఒక పాత్రలోని నీటిలో పడవేసిన నాణెం ఆ పాత్ర అడుగు భాగం నుండి పైకి కొంత ఎత్తులో కనబడటం మీరు గుర్తించి ఉంటారు కదా! అదేవిధంగా ఒక గాజు గ్లాసులోని నీటిలో ఉంచిన నిమ్మకాయ పరిమాణం పెరిగినట్లు కనబడుతుంది. కాగితంపై రాసిన అక్షరాలపై ఒక మందపాటి గాజుపలకనుంచి చూస్తే ఆ అక్షరాలు కాగితంపై నుండి కొంత ఎత్తులో కనబడతాయి. ఈ విధమైన మార్పులకు కారణమేమై ఉంటుంది?
జవాబు:
ఈ విధమైన మార్పులకు కారణము కాంతి యొక్క వక్రీభవన లక్షణమే.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 49

ప్రశ్న 4.
వక్రీభవన కిరణాల ప్రవర్తనకు, కాంతి వేగాలకు ఏదైనా సంబంధం ఉందా?
జవాబు:

  1. వక్రీభవన కాంతి వేగము యానకము నుండి యానకమునకు మారును.
  2. సాధారణ కాంతి వేగములో యానకము మారినప్పటికీ ఎట్టి మార్పుండదు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 51

ప్రశ్న 5.
వివిధ పదార్థ యానకాల వక్రీభవన గుణకాలు వేర్వేరుగా ఎందుకుంటాయి?
జవాబు:
వక్రీభవన గుణకము పదార్థ స్వభావంపై ఆధారపడును. అందుకనే వివిధ పదార్థాల యానకాల వక్రీభవన గుణకాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

ప్రశ్న 6.
ఒక యానకం యొక్క వక్రీభవన గుణకం ఏ అంశాలపై ఆధారపడుతుంది?
జవాబు:
వక్రీ. “కం పదార్థ స్వభావం, ఉపయోగించిన కాంతి తరంగదైర్ఘ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 54

ప్రశ్న 7.
పతనకోణానికి, వక్రీభవన కోణానికి మధ్య సంబంధాన్ని తెలిపే సూత్రాన్ని మనం ఉత్పాదించగలమా?
జవాబు:
అవును ఉత్పాదించగలము. కాంతి పతన కోణానికి, వక్రీభవన కోణానికీ మధ్యగల సంబంధమును తెలుపు సూత్రము
n1 sin i = n2 sin r

10th Class Physical Science Textbook Page No. 56

ప్రశ్న 8.
వక్రీభవన కోణం 90° అయ్యే సందర్భం ఉంటుందా? అది ఎప్పుడు అవుతుంది?
జవాబు:
అవును, పతన కోణము, సందిగ్ధ కోణముకు సమానమైన సందర్భంలో వక్రీభవన కోణం 90° అగును.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

10th Class Physical Science Textbook Page No. 57

ప్రశ్న 9.
సందిగ్ధకోణం కంటే పతనకోణం ఎక్కువైనప్పుడు కాంతి కిరణం ఏమవుతుంది?
జవాబు:
సందిగ్ధకోణం కన్నా పతన కోణం ఎక్కువైనపుడు యానకాలను వేరుచేసే తలం వద్ద కాంతి కిరణం తిరిగి సాంద్రతర యానకంలోకే పరావర్తనం చెందును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 61

ప్రశ్న 10.
కాంతి ప్రసార మార్గంలో ఒక గాజుదిమ్మెను అడ్డుగా ఉంచితే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
కాంతి ప్రసారమార్గంలో గాజు దిమ్మెనుంచిన కాంతి రెండుసార్లు వక్రీభవనం చెందును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 49

ప్రశ్న 11.
పటం (ఎ), (బి) పటాలలోని వక్రీభవన కిరణాలలో మీరు ఏం తేడా గమనించారు?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 35
జవాబు:
పటం – (ఎ) లో కాంతి కిరణము లంబము వైపుగా వంగినది.
పటం – (బి) లో కాంతి కిరణము లంబము నుండి దూరముగా వంగినది.

10th Class Physical Science 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 1

• ఒక గాజు గ్లాసులోని నీటిలో పెన్సిల్ ఉంచినపుడు నీ పరిశీలనలు వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. ఒక గాజు గ్లాసులో కొంత నీటిని తీసుకొనుము.
  2. దీనిలో ఒక పెన్సిల్ ను ఉంచుము.
  3. గ్లాసు పై భాగం నుండి, ప్రక్క భాగం నుండి పెన్సిల్ ను గమనించగా దాని స్థానంలో మార్పు ఉండును.
  4. పెన్సిల్ ను పై భాగం నుండి గమనించగా అది వంగినట్లుగా కనబడును.

కృత్యం – 2

కాంతి వక్రీభవనాన్ని తెలిపే కృత్యాన్ని రాయండి.
జవాబు:

  1. సూర్యుని ఎండపడుతున్న ఒక పొడవైన గోడ వద్దకు మీరు, మీ స్నేహితుడు వెళ్ళండి.
  2. గోడ ఒక చివర వద్ద మీరు నిల్చొని, మరొక చివర వద్ద ప్రకాశవంతమైన ఒక లోహపు వస్తువును చేతిలో పట్టుకొనమని మీ స్నేహితునికి చెప్పండి.
  3. గోడకు కొద్ది అంగుళాల దూరంలో ఆ లోహపు వస్తువున్నప్పుడు వస్తువు మసకబారినట్లుగా కనబడుతుంది.
  4. గోడ అద్దం వలె ప్రవర్తిస్తున్నట్లుగా దానిపై లోహపు వస్తువు ప్రతిబింబము కనబడుతుంది.
  5. కాంతి వక్రీభవనం చెందడం వలన గోడపై ఆ లోహపు వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబం కనబడును.

కృత్యం – 3

కాంతి ఒక యానకం నుండి మరొక యానకంలోనికి ప్రయాణించునపుడు దాని దిశలో మార్పు ఏ రకంగా వస్తుందో కృత్యం ద్వారా వివరించుము.
(లేదా)
నీటి పాత్ర అడుగుభాగాన ఉన్న నాణెం పైకి కొంత ఎత్తులో కనబడుటను కిరణ చిత్రం ద్వారా చూపుము.
జవాబు:

  1. అపారదర్శక పదార్థంతో తయారు చేయబడిన, తక్కువ లోతు కలిగిన పాత్రను తీసుకొనుము.
  2. పాత్ర అడుగున నాణెమునుంచుము.
  3. ఆ నాణెము మీకు కనపడకుండాపోయే వరకు పాత్ర నుండి వెనుకకు జరుగుము.
  4. మీరు అక్కడే నిల్చుని మీ స్నేహితుడిని ఆ పాత్రను నీటితో నింపమనుము.
  5. పాత్రను నీటితో నింపితే నాణెం కనబడుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 33

పరిశీలన :

  1. కాంతి ఋజుమార్గంలో ప్రయాణిస్తుంది అనే అంశం ఆధారంగా నాణెం నుండి మీ కంటికి చేరే కాంతి కిరణ చిత్రం గీయుము.
  2. కాంతి కిరణాన్ని పరిశీలిస్తే నీరు, గాలి అనే యానకాలను వేరు చేసే తలం వద్ద కాంతికిరణం తన దిశను మార్చుకుంటుంది.
  3. నాణెం నుండి కంటిని చేరడానికి అతి తక్కువ కాలం పట్టేందుకుగాను కాంతి కిరణం ఈ మార్గాన్ని ఎన్నుకుంది.
  4. అనగా వివిధ యానకాలలో కాంతి వేగం వేర్వేరుగా ఉంటుంది.
  5. ఈ రకంగా కాంతి వక్రీభవనం చెందిందని చెప్పవచ్చును.

కృత్యం – 6

ఒక గాజు గ్లాసు అడుగున ఒక నాణెము నుంచి, గ్లాసు పక్క భాగం నుండి పరిశీలించినపుడు నాణెం కనుమరుగవుతుంది. కారణం తెలపండి.
జవాబు:

  1. ఒక టేబుల్ పై నాణాన్ని ఉంచి దానిపై ఒక గాజు గ్లాసును పెట్టుము.
  2. గాజు ప్రక్క భాగం నుండి పరిశీలించుము.
  3. ఆ నాణెం యొక్క ప్రతిబింబం పూర్వంకన్నా పెద్దగా కనిపిస్తుంది.
  4. ఇపుడు ఆ గ్లాసును నీటితో నింపుము.
  5. మరల ఆ నాణాన్ని పరిశీలించుము.
  6. నాణెం మనకు కనపడదు.
  7. దీనికి గల కారణము సంపూర్ణాంతర పరావర్తనము.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

కృత్యం – 7

గాజుగ్లాసులోని నీటిలో ఉన్న నాణెం కొంచెం పైకి లేచినట్లు కనబడుతుంది. ఎందుకు?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 18

  1. ఒక స్థూపాకార పారదర్శక పాత్రను తీసుకొనుము.
  2. ఆ పాత్ర అడుగున ఒక నాణాన్ని ఉంచుము.
  3. ఆ నాణెం యొక్క ప్రతిబింబం నీటి ఉపరితలంపై కనబడేంత వరకు ఆ పాత్రలో నీరు పోయుము.
  4. సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం వలన నాణెం యొక్క ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.

కృత్యం – 8

గాజు దిమ్మె యొక్క వక్రీభవన గుణకాన్ని కనుగొనుటను కృత్యం ద్వారా చూపుము.
(లేదా)
కాంతి వక్రీభవననుపయోగించి ఒక గాజు దిమ్మె యొక్క వక్రీభవన గుణకంను ఏ విధంగా కనుగొనవచ్చునో ప్రయోగపూర్వకంగా తెల్పుము. గాజు దిమ్మె నిలువు విస్థాపనము ద్వారా వక్రీభవనంను కనుగొను ప్రయోగమును వివరింపుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 3rd Lesson సమతల ఉపరితలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 34

  1. గాజు దిమ్మె మందాన్ని కొలిచి మీ నోట్ బుక్ లో రాసుకొనుము.
  2. గాజు దిమ్మెను డ్రాయింగ్ చార్టుపై మధ్య భాగంలో ఉంచుము.
  3. గాజు దిమ్మె అంచు ABCD దీర్ఘచతురస్రాన్ని గీయుము.
  4. AB రేఖకు ఏదేని బిందువు వద్ద లంబాన్ని గీయుము.
  5. గాజు దిమ్మెను ABCD దీర్ఘ చతురస్రంలో ఉంచుము.
  6. ఒక గుండుసూదిని తీసుకొని, AB రేఖకు గీసిన లంబంపై గాజు దిమ్మె నుండి 15 సెం.మీ. దూరంలో P బిందువు వద్ద ఉంచుము.
  7. ఆ గుండుసూదిని గాజు దిమ్మె యొక్క రెండోవైపు నుండి చూస్తూ మరొక గుండుసూదిని మొదటిదానితో ఒకే సరళరేఖలో ఉండునట్లు అమర్చుము.
  8. గాజు దిమ్మెను తొలగించి గుండుసూదుల స్థానాన్ని పరిశీలించుము.
  9. రెండవ గుండుసూది కొన నుండి మొదటి గుండుసూది ఉంచిన రేఖ పైకి ఒక లంబాన్ని గీయుము.
  10. వాటి ఖండన బిందువు Q గా గుర్తించుము.
  11. P, Q ల మధ్య దూరాన్ని కొలిచిన, ఇది లంబ విస్థాపనం అగును.
  12. గాజు దిమ్మె నుండి గుండుసూది దూరాన్ని మార్చి ఈ ప్రయోగాన్ని మరలా చేయుము.
  13. లంబవిస్థాపనం మారదని మనము గుర్తించవచ్చును.
  14. గాజు వక్రీభవన గుణకాన్ని క్రింది సూత్రం ద్వారా కనుగొనవచ్చును.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All

SCERT AP Board 6th Class English Solutions 6th Lesson A Lesson for All Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class English Solutions 6th A Lesson for All

6th Class English 6th Lesson A Lesson for All Textbook Questions and Answers

Look at the two pictures, discuss and answer the questions.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All 1
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All 2

Question 1.
Look at the surroundings in the two pictures. Which is beautiful?
Answer:
The first picture is beautiful because of its environment with beautiful surroundings.

Question 2.
Which one do you like? Why?
Answer:
I like the first one because it is beautiful. It has a pleasant atmosphere.

Question 3.
Which things attract you in the nature?
Answer:
Fresh air, pleasant atmosphere, greenery, water bodies, hills, birds, and animals attract me in the nature.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All

Question 4.
Why do our surroundings become dirty?
Answer:
We make surroundings pollute and throw the things everywhere. So our surroundings become dirty.

Reading, Comprehension

A. Answer the following questions.

Question 1.
What difficulties did the people in the play face in the morning?
Answer:
People could not get newspaper and milk in time. The school bus was struck. There was garbage everywhere on the roads.

Question 2.
What more difficulties would they have to face, if the roads were not cleared?
Answer:
If the roads were not cleared, they would have to face many problems. They would not go to their work places in time. They would have to walk long distances. They would have many health problems.

Question 3.
What are the complaints of the animals?
Answer:
The animals complained that humans spoiled their forests. The humans made the fish in the rivers die. They threw waste chemicals and poisons in the forest.

Question 4.
Do you think the humans realized their mistake?
Answer:
Yes, 1 think the humans realized their mistake because they decided to sort out the litter and arrange for it to be collected separately. They wanted to send the litter for processing and recycling.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All

Question 5.
If you were the Mayor, how would you solve this problem?
Answer:
If I were the Mayor, I would make sanitary workers collect the litter in separate bins as wet and dry wastage. I would send it for recycling and processing. I would appoint number of workers for sanitation.

B. List the characters in the play.
Answer:

Human Characters Animals and Birds
Mayor of the town Rabbit
Milkman Deer
Newspaper boy Squirrel
Hawker Tiger
School-bus driver Tortoise
Dr. Swathi Birds
Mrs. Rupa – a housewife
Mr. Vamsi – a businessman
Mrs. Geetha – a housewife
Jhansi and Kalyani – (Mrs. Geetha s daughters)
School-going girls

C. Complete the following statements by choosing the right option from the choices given below.

1. The city street was filled with
a) flowers.
b) rubbish.
c) fruits.
Answer:
b) rubbish.

2. The newspaper boy and the milkman came
a) on foot.
b) on bike.
c) by bus.
Answer:
a) on foot.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All

3. All the rubbish was spread on the roads
a) by Kalyani and Jhansi.
b) by the milkman and the hawker.
c) by the animals.
Answer:
c) by the animals.

4. The animals faced many difficulties in the forest
a) because the animals fought with each other.
b) because the animals threw garbage in the forest.
c) because humans threw garbage in the forest.
Answer:
c) because humans threw garbage in the forest.

Vocabulary

A. Choose the words with similar meanings (synonyms) for the underlined words from the list given below.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All 3
People living in cities damage the surrounding places for their comfort in their residence. They carelessly throw the waste everywhere.
Answer:
damage : spoil
residence : dwelling
carelessly : recklessly
waste : garbage

B. Write the opposite words of the underlined words.

If you all agree (1) to sort out the litter, I will arrange for it to be collected (2) separately. We have spoiled (3) our surroundings. It is unfortunately (4) true (5).

1. agree × disagree
2. collected × distributed
3. spoiled × unspoiled
4. unfortunately × fortunately
5. true × false

C. Read the following sentences. Circle the wrongly spelt words and write the correct spellings.

1. Please put the garbege in the bin.
2. They must confes their crime.
3. Shall I take the empty bottles for redding?
4. It is unbelivable.
5. I don’t like this rubish.
6. 1 used to watch television.
Answer:
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All 4

Wrongly spelt words – Correctly spelt words
1. garbege : garbage
2. confes : confess
3. recicling : recycling
4. unbelivable : unbelievable
5. rubish : rubbish
6. telivision : television

Grammar

A. Simple Future : (shall / will)

i) Look at the following sentences from the lesson.
1. I will fetch him.
2. I will arrange for it to be collected separately.
3. Shall I go and bring a piece of ice to stop the bleeding?
We use ‘shall’ and will’ when we talk about the future.
We commonly use only ’will’ in statements.

For example:
1. I will use metal bottles from now.
2. We will clean our house next Sunday.
3. They will buy steel glasses.
However, shall’ is used in questions related to offers, suggestions.

For example:
1. Shall I carry your bag?
2. Shall we play cricket?

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All

ii) Now read the following activities that Jhansi will do tomorrow.
1. Jhansi will wake up at 5 a.m. tomorrow.
2. Jhansi will eat breakfast at 8 am.
3. Jhansi will go to school at 9 a.m.
4. Jhansi will take her lunch at 1 p.m.
5. Jhansi will complete her classes at 4 p.m.
6. Jhansi will go to playground at 4 p.m.
7. Jhansi will return from school at 5 p.m.
8. Jhansi will do her homework at 6 p.m.
9. Jhansi will take her supper at 8:30 p.m.
10. Jhansi will go to bed at 9 p.m.

Activity

A. Now you can speak about your activities that you will do tomorrow and write them. You can use the hints below.
1. wake up (5 a.m.) e.g.: I will wake up at 5 a.m. tomorrow.
2. drink water (6 a.m.) …………………………………
3. drink milk (7 a.m.) …………………………………
4. read newspaper (8 a.m.) …………………………………
5. help mother (8.30 a.m.) …………………………………
6. attend classes (9.30 a.m.) …………………………………
7. play kabaddi (4 pm.) …………………………………
‘ 8. water plants (5 p m.) …………………………………
9. do homework (7 p.m.) …………………………………
10. go to bed (9 p.m.) …………………………………
Answer:
1. wake up (5 a.m.) e.g.: I will wake up at 5 a.m. tomorrow.
2. drink water (6 a.m.) I will drink water at 6 a.m.
3. drink milk (7 a.m.) I will drink milk at 7 a.m.
4. read newspaper (8 a.m.) I will read newspaper at 8 a.m.
5. help mother (8.30 a.m.) I will help my mother at 8.30 p.m.
6. attend classes (9.30 a.m.) I will attend classes at 9.30 a.m.
7. play katbaddi (4 p.m.) I will play kabaddi at 4 p.m.
8. water plants (5 p.m.) I will water plants at 5 a.m.
9. do homework (7 p.m.) I will do my homework at 7 p.m.
10. go to bed (9 p.m.) I will go to bed at 9 p.m.

B. Change the Tomorrow’s activities of Jhansi into her Yesterday’s activities. (Simple Future into Simple Past). The first one is done for you.
Answer:
1. She (Jhansi) woke up at 5 a.m. yesterday.
2. Jhansi ate breakfast at 8 a.m. yesterday
3. Jhansi went to school at 9 a.m. yesterday
4. Jhansi took her lunch at 1 p.m. yesterday.
5. Jhansi completed her classes at 4 p.m. yesterday.
6. Jhansi went to playground at 4 p.m. yesterday.
7. Jhansi returned from school at 5 p.m. yesterday.
8. Jhansi did her homework at 6 p.m. yesterday.
9. Jhansi took her supper at: 8.30 p.m. yesterday.
10. Jhansi went to bed at 9 p.m. yesterday.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All

C. Now change the yesterday’s activities of Jhansi into her daily routine.
(Simple Past into Simple Present)
Answer:
1. She (Jhansi) wakes up at 5 a.m. daily.
2. Jhansi eats breakfast at 8 a.m. daily.
3. Jhansi goes to school at 9 a.m. daily.
4. Jhansi takes her lunch at 1 p.m. daily.
5. Jhansi completes her classes at 4 p.m. daily.
6. Jhansi goes to playground at 4 p.m. daily.
7. Jhansi returns from school at 5 p.m. daily.
8. Jhansi does her homework at 6 p.m. daily.
9. Jhansi takes her supper at 8.30 p.m. daily.
10. Jhansi goes to bed at 9 p.m. daily.

D. Now discuss the actions of Jhansi in your group.

E. Language Game : Onion Rings
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All 5
Step 1 : All the students in the class stand face to face in two circles. Outer circle students put questions to inner circle students. Inner circle students give answers. After giving one or two answers, inner circle student moves to next student in the circle. Outer circle students don’t move.

Step 2 : After some time, the students interchange (Outer to inner and inner to outer). The same process continues again. The students, who gave answers in step 1, will ask questions in step 2.

Sample questions:

  1. What time will you go to school tomorrow?
  2. When will you meet your friends?
  3. Where will you play kabaddi?
  4. What time will you do homework tomorrow?

Some more questions:

  1. At what time will you wake up tomorrow?
  2. When will you take your breakfast tomorrow?
  3. Where will you take your lunch tomorrow?
  4. When will you go to bed tomorrow?
  5. When will you brush your teeth?
  6. When will you catch your school bus tomorrow?
  7. At what time will you go to play tomorrow?
  8. When will you come back from school tomorrow?
  9. When will you watch the TV tomorrow?
  10. When will you go for walking tomorrow?

Letter Writing (Informal Letter) Read the following letter.

A letter written by Kalyani to her friend Nandini:
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All 6

The above letter is called an informal letter or a personal letter. Informal letters are written to friends, relatives, and members of our family.

Imagine that you were Nandini and write a reply to Kalyani giving the details about the alternatives for single use plastic.

Kadiri.
20th July 2019.

Dear Kalyani,

I received your letter and noted the contents. I felt strange when I read about your experience. I think that the animals made a clever task and taught us a great lesson.

In our school, our science teachers are trying to find some alternatives for single use plastic. For many years, we have been using plastic for many purposes. We cannot find a place without plastic. To reduce the use of single use plastic, we can use some alternatives. We can replace single-use cups, kitchen storage, lunch boxes, and more with stainless steel. We can use recyclable glass to store jam, honey, pickles, nut, butters, etc. We can use paper bags or cloth bags instead of plastic bags. Wooden things can replace plastic in household items like cleaning brushes, kitchen utensils, and cutting boards. Cardboard can be used for packing.

If we do not find alternatives for single use plastic, our environment will be spoiled. So we should take care of it.

Convey my regards to your friends.

Yours lovingly,
Nandini.

To
N. Kalyani,
6th Class English Medium,
Z.P.Girls High School,
Kurnool.

Talking Time

GROUP DISCUSSION

Work in groups of three or four and choose an item. Discuss its importance and different ways of saving and conserving.

1. electricity
2. water
3. paper
4. trees

For example:

Paper is one of the most useful things in our lives. Before paper was invented people had to write on barks of trees and sometimes cloth. Now we use paper for many different purposes. It has many uses. We need it to write on, for making envelopes, bags and books. We must not waste paper and must learn how to recycle waste material into paper. It may be a good idea to make sure paper is not wasted and to use recycled paper whenever we can.
Answer:
ELECTRICITY
There’s a direct connection between your energy use and the environment. When you consume less power, you reduce the amount of toxic fumes released by power plants, conserve the earth’s natural resources and protect ecosystems from destruction. By taking steps to reduce your energy intake, you’ll contribute to a healthier and happier world.

Some ways to conserve energy:

  1. Take advantage of a home energy audit.
  2. Repair any electrical issues in the home.
  3. Invest in energy-efficient appliances for the home.
  4. Switch to LED light bulbs.
  5. Set the water heater to the lowest comfortable setting.
  6. Do laundry efficiently.
  7. Turn off televisions, radios and computer monitors when not in use.

WATER
Water is a priceless gift for humanity by nature. Life is possible on earth due to water. In India and other countries people are battling water scarcity while three-fourths of the earth is surrounded by water. Due to the water scarcity, people teach us to save water and protect the environment, life and the world because of the difficulties faced by people in different areas.
Water is the most important source of life on Earth because we need water to fulfill all the activities of life like drinking, eating, bathing, making clothes and producing crops. Without water pollution we need to save water for proper supply of water for the future generation. We must stop the wa^te of water, use the water properly and should maintain the quality of water.

TREES
Importance of tree plantation is insisted upon right from pur school days because planting trees is not only good for us but for the entire universe.

Tree plantation is given so much importance because Of its varied benefits.

Some of the significant benefits are listed below:

  1. Trees inhale carbofi dioxide and various other harmful gases and exhale oxygen which is needed for human beings to survive.
  2. Trees act as the source of food and shelter for birds, animals and also human beings.
  3. Trees help in preventing soil erosion, thereby improving the fertility of soil.

Ways to Emphasize the Importance of Tree Plantation :
Today many schools, colleges and even business organizations are allocating few days of the year exclusively for planting trees. This is a good initiative and must be encouraged in order to make people aware about the importance of tree plantation.

Even politicians and celebrities plant saplings and act as a role model for the future generation.

It is high time we the residents of this planet, appreciated the importance of tree plantation and started contributing for a greener planet.

Project Work

Over the last ten years we have produced more plastic than what we have done in the last century.

Now it is high time we used alternatives especially for single use plastics.

Work in groups and collect information on the following.

Single Use Plastics Alternatives
1. Plastic glasses
2. Plastic bags
3. Plastic plates

Answer:

Single Use Plastics Alternatives
1. Plastic glasses Steel / paper glasses
2. Plastic bags Paper bags / cloth bags
3. Plastic plates Steel / paper plates

Poem

The Little Boy and The Old Man

Said the little boy, “Sometimes 1 drop my spoon.”
Said the little old man, “I do that too.”
The little boy whispered, “I wet my pants.”
“I do that too,” laughed the little old man.
Said the little boy, “I often cry.”
The old man nodded, “So do I.”
“But worst of all,” said the boy, “It seems
Grown-ups don’t pay attention on me.”
And he felt the warmth of a wrinkled old hand.
“I know what you mean,” said the little old man.

Comprehension

A. Answer the following questions.

Question 1.
Identify some of the similar activities of the boy and the old man and write them down.
Answer:
They drop their spoons. They wet their pants. They often cry. They are neglected by the grown-ups.

Question 2.
“I know what you mean…” Why does the old man say so?
Answer:
This means that grown-ups neglect children and old people.

Question 3.
Are there any old persons in your family? Do you love them?
Answer:
Yes, my grandparents are with us. I love them.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 6 A Lesson for All

B. The little boy felt the warmth of a ‘wrinkled old hand’. Here ‘wrinkled old hand’ describes old age. Add a few more words/phrases that describe old age.
e.g. grey hair
…………………… …………………….
…………………… …………………….
Answer:
Lack of teeth
Poor eyesight Stooped posture Using a walking stick

C. Pick out lines from the poem and rewrite them in the form of conversation.

Little boy : Sometimes I drop my spoon.
Old man : ………………………………………….
Little boy : ………………………………………….
Old man : ………………………………………….
Little boy : ………………………………………….
Old man : ………………………………………….
Answer:
Little boy : Sometimes I drop my spoon.
Old man : Ido that too.
Little boy : I wet my pants.
Old man : Ido that too.
Little boy : I often cry.
Oldman : So do I.

A Lesson For All Summary

Mr. Vamsi was waiting for the newspaper. Mrs. Rupa and others were waiting for their milkman. They did not understand why the paper boy and the milkman were late. Meanwhile, they found a lot of litter and garbage on their street. At the same time, Mrs. Geetha’s daughter Kalyani got injured because of a broken glass bottle. Dr. Swathi dressed the wound and Kalyani was fine. By that time, the newspaper boy, the milkman, the hawker and bus driver arrived at the place on their foot as there was a lot of garbage on the road. They thought that it was not safe for them. They informed the mayor of the town.
The mayor came and was shocked to see the litter on the road. Suddenly the animals entered the scene and told them that they were responsible for spreading the garbage all over the town. The animals said that human beings spoiled the forests which were their dwelling places. So they decided to give all the rubbish back to human beings.

The Little Boy and The Old Man Poem Summary

One can sympathise with the little boy and the old man as they are neglected by others in life. The fact that both of them dropped their spoons, shows that they are clumsy, wet their pants and cry show that they cannot control their body and emotions. They thus have the same bad habits and find themselves quite similar with only a difference which is age.

Once the boy said that the grown-ups don’t pay attention to him, the old mkn held his hand tightly as he had also gone through the exact same thing as the boy, being neglected. The old man understands how the little boy feels and used actions to convey the message that he is also in the same boat as the boy. The old man can be seen to be the future when he is of no use and others, for example his children, leave him alone as they are busy contributing to the society that they forgot about him.

The little boy could be seen as the past when he has not learnt many things in life yet and others, for example his parents, also neglect him as he too, is of no contribution to the society and the parents have to work. In this poem you can see the similarities in their habits but also the fact that they are left alone, neglected by the adult population because of work. The old man represents what the future would be like and the little boy, the past. That is what makes them different.

The Little Boy and The Old Man Poem About the Poet

Sheldon Allan was an American poet, singer, cartoonist, screenwriter and author of children’s books. He is famous for his poems and theatre practices.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

SCERT AP 10th Class Physical Science Guide 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 11th Lesson Questions and Answers లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

10th Class Physical Science 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
ప్రకృతిలో ఆక్సెడ్ రూపంలో ఉండే ధాతువులుగా లభ్యమయ్యే మూడు లోహాలను వ్రాయండి. (AS1)
(లేదా)
ఆక్సెడ్ రూపంలో దొరుకు లోహ ధాతువులకు కొన్ని ఉదాహరణలిమ్ము.
జవాబు:
ప్రకృతిలో ఆక్సెడ్ రూపంలో ఉండి ధాతువులుగా లభ్యమయ్యే మూడు లోహాలు :

  1. బాక్సైట్ (Al2O3 • 2H2O)
  2. హెమటైట్ (Fe2O3)
  3. జింకైట్ (ZnO).

ప్రశ్న 2.
ప్రకృతిలో స్వేచ్ఛాస్థితిలో లభ్యమయ్యే మూడు లోహాలు పేర్కొనండి. (AS1)
(లేదా)
ప్రకృతిలో మిశ్రమరూపం కాని స్థితిలో లభించు మూడు లోహధాతువులకు ఉదాహరణలిమ్ము.
జవాబు:

  1. బంగారం (AU)
  2. వెండి (Ag)
  3. ప్లాటినమ్ (P+)

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

ప్రశ్న 3.
లోహ నిష్కర్షణలో ముడి ఖనిజాన్ని సాంద్రీకరించడంపై ఒక లఘు వ్యాఖ్య వ్రాయండి. (AS1)
(లేదా)
లోహ నిష్కర్షణలో ముడి ఖనిజంను సాంద్రీకరించడంను వివరించుము.
(లేదా)
ధాతువును గాధత చెందించుట అనగానేమి? భౌతిక పద్ధతులలో ధాతువును గాడత చెందించు పద్దతులేవి?
జవాబు:

  1. భూమి నుండి మైనింగ్ ద్వారా పొందిన ధాతువులో సాధారణంగా మట్టి, ఇసుక వంటి మలినాలు చాలా పెద్ద మొత్తంలో కలసి ఉంటాయి. ఈ మలినాలను ఖనిజ మాలిన్యం అంటాం.
  2. ఖనిజ మాలిన్యం అధిక పరిమాణంలో ఉన్న ధాతువు నుండి వీలైనంత ఖనిజ మాలిన్యాన్ని తక్కువ ఖర్చుతో కొన్ని భౌతిక పద్ధతుల ద్వారా ముందుగా వేరు చేస్తారు.
  3. ఇలా పాక్షికంగా ఖనిజ మాలిన్యాన్ని ధాతువు నుంచి వేరుచేసే ప్రక్రియను ధాతు సాంద్రీకరణ అంటారు.
  4. ధాతువు, ఖనిజ మాల్యినాన్ని మధ్య భౌతిక ధర్మాలలో గల భేదంపై ఆధారపడి కొన్ని భౌతిక పద్ధతులను ధాతువును సాంద్రీకరణ చేయడానికి అవలంబిస్తారు. అవి :
    1) చేతితో ఏరివేయటం
    2) నీటితో కడగడం
    3) ప్లవన ప్రక్రియ
    4) అయస్కాంత వేర్పాటు పద్ధతి.

ప్రశ్న 4.
ముడిఖనిజం అంటే ఏమిటి ? ఖనిజాలలో వేటి ఆధారంగా ముడిఖనిజాన్ని ఎంపిక చేస్తారు? (AS1)
(లేదా)
ముడి ఖనిజంను నిర్వచించుము. దీనిని దేనిపై ఆధారపడి ఎంపిక చేస్తారు?
జవాబు:

  1. ఏ ఖనిజాలు చాలా ఎక్కువ శాతం లోహాన్ని కలిగి ఉండి, వాటి నుండి లాభదాయకంగా లోహాన్ని రాబట్టడానికి అనువుగా ఉంటాయో ఆ ఖనిజాలను ముడిఖనిజాలు లేక ధాతువులు అంటారు.
  2. ఉదాహరణకు, భూపటలంలో అతి సాధారణ మూలకం అల్యూమినియం (Al).
  3. ఇది చాలా ఖనిజాలలో ముఖ్య అనుఘటకం.
  4. అయినప్పటికీ దీని ఖనిజాలన్నింటి నుండీ అల్యూమినియాన్ని నిష్కర్షించడం అంత లాభదాయకం కాదు.
  5. సాధారణంగా అల్యూమినియం నిష్కర్షణకు అత్యంత లాభదాయకమైన ఖనిజము బాక్సెట్.
  6. అందుకే బాక్సైట్ ను అల్యూమినియం యొక్క ఖనిజ ధాతువు లేదా ముడిఖనిజంగా భావిస్తాం.
  7. దీనిలో 50 – 70% అల్యూమినియం ఆక్సెడ్ ఉంటుంది.

ప్రశ్న 5.
ఇనుము యొక్క ఏవైనా రెండు ధాతువుల పేర్లు వ్రాయండి. (AS1)
(లేదా)
ఇనుము ధాతువులైన హెమటైట్ మరియు మాగ్నటైట్ సాంకేతికాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. హెమటైట్ (Fe2O3),
  2. మాగ్నటైట్ (Fe3O4).

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

ప్రశ్న 6.
ప్రకృతిలో లోహాలు ఎలా లభ్యమవుతాయి? ఏవైనా రెండు ఖనిజ రూపాలకు ఉదాహరణలివ్వండి. (AS1)
(లేదా)
ప్రకృతిలో లోహాల ఉనికిని, కొన్ని ఉదాహరణలతో వివరింపుము.
జవాబు:
ప్రకృతిలో లోహాలు ఏ విధంగా లభిస్తాయంటే

  1. లోహాల యొక్క ప్రధాన వనరు భూపటలం.
  2. సముద్రజలంలో కూడా కొన్ని సోడియం క్లోరైడ్, మెగ్నీషియం క్లోరైడ్ వంటి కరిగే లవణాలు ఉంటాయి.
  3. బంగారం (Au), వెండి (Ag), రాగి (Cu) వంటి కొన్ని లోహాల చర్యాశీలత తక్కువ కాబట్టి అవి ప్రకృతిలో స్వేచ్ఛాస్థితిలో లభ్యమవుతాయి.
  4. మిగిలిన లోహాలు వాటి అధిక చర్యాశీలత వలన ప్రకృతిలో సంయోగస్థితిలోనే ఉంటాయి.
  5. ప్రకృతిలో లభించే లోహ మూలకాలు లేదా సమ్మేళనాలను లోహ ఖనిజాలు అంటారు.

ఖనిజ రూపాలకు ఉదా :

  1. ఎప్సమ్ లవణం (MgsO4 . 7H2O),
  2. సున్నపురాయి (CaCO3).

ప్రశ్న 7.
ప్లవన ప్రక్రియను గురించి లఘువ్యాఖ్య రాయండి. (AS1)
(లేదా)
సల్ఫైడ్ ధాతువుల నుండి ఖనిజమాలిన్యాన్ని తొలగించు పద్ధతి గూర్చి విపులంగా వ్రాయుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 1

  1. ఈ పద్ధతి ముఖ్యంగా సల్ఫైడ్ ధాతువుల నుండి ఖనిజ మాలిన్యాన్ని తొలగించడానికి అనువుగా ఉంటుంది.
  2. ఈ ప్రక్రియలో ఖనిజాన్ని మెత్తని చూర్ణంగా చేసి, నీటితో ఉన్న తొట్టెలో ఉంచుతారు.
  3. గాలిని ఈ తొట్టెలోకి ఎక్కువ పీడనంతో పంపి నీటిలో నురుగు వచ్చేటట్లు చేస్తారు.
  4. ఏర్పడిన నురుగు ఖనిజ కణాలను పై తలానికి తీసుకు పోతుంది.
  5. తొట్టె అడుగు భాగానికి మాలిన్య కణాలు చేరుకుంటాయి.
  6. నురుగు తేలికగా ఉండడం వల్ల తెట్టులాగా ఏర్పడిన ఆ నురుగును దాని నుండి వేరుచేసి, ఆరబెట్టి ధాతుకణాలను పొందవచ్చు.

ప్రశ్న 8.
ముడిఖనిజాన్ని సాంద్రీకరించడంలో అయస్కాంతవేర్పాటు పద్ధతిని ఎప్పుడు వాడుతాం? ఉదాహరణతో వివరించండి. (AS1)
జవాబు:

  1. ముడిఖనిజం గానీ లేదా ‘ఖనిజ మాలిన్యం గానీ, ఏదో ఒకటి అయస్కాంత పదార్థం అయి ఉంటే, వాటిని విద్యుదయస్కాంతాలను ఉపయోగించి వేరుచేస్తారు.
  2. ఉదాహరణ మాగ్నటైట్ (Fe3O4).

ప్రశ్న 9.
కింది వాటికి లఘు వ్యాఖ్యలు రాయండి. (AS1)
1) భర్జనం 2) భస్మీకరణం 3) ప్రగలనం
జవాబు:
1) భర్జనం :

  1. భర్జనం ఒక ఉష్ణ రసాయన ప్రక్రియ.
  2. ఈ ప్రక్రియలో ధాతువును ఆక్సిజన్ లేదా గాలి సమక్షంలో అధిక ఉష్ణోగ్రత (లోహ ద్రవీభవన స్థానం కన్నా తక్కువ ఉష్ణోగ్రత) వద్ద వేడిచేస్తారు.
  3. ఈ ప్రక్రియలో పొందిన ఉత్పన్నాలు (సల్ఫైడ్ ధాతువు నుండి పొందే లోహ ఆక్సెడ్ వంటివి) ఘన స్థితిలో ఉంటాయి.
  4. సాధారణంగా భర్జన ప్రక్రియకు రివర్బరేటరీ కొలిమిని వాడతారు.
  5. ఉదాహరణ : 2 ZnS + 3O2 → 2 ZnO + 2 SO2

2) భస్మీకరణం :

  1. భస్మీకరణం ఒక ఉష్ణ రసాయన ప్రక్రియ.
  2. ఈ ప్రక్రియలో ధాతువును గాలి లేదా ఆక్సిజన్ అందుబాటులో లేకుండా వేడిచేయడం వలన ధాతువు విఘటనం చెందుతుంది.
  3. ఉదాహరణ : MgCO3 → MgO + CO2 ; CaCO3 → Ca0 + CO2

3) ప్రగలనం :

  1. ప్రగలనం అనేది ఒక ఉష్ణ రసాయన ప్రక్రియ.
  2. ఈ ప్రక్రియలో ఒక ధాతువును ద్రవవారితో కలిపి, ఇంధనంతో బాగా వేడిచేస్తారు.
  3. ఉష్ణశక్తి చాలా తీవ్రంగా ఉండటం వలన ధాతువు, లోహంగా క్షయీకరింపబడుతుంది.
  4. అలాగే లోహాన్ని ద్రవస్థితిలో పొందవచ్చు.
  5. ప్రగలన ప్రక్రియలో ధాతువులోని మలినాలు ద్రవకారితో చర్య పొంది, సులువుగా తొలగించగల లోహమలంగా ఏర్పడతాయి.
  6. హెమటైట్ (Fe2O3) ధాతువు విషయంలో కోకను ఇంధనంగాను, సున్నపురాయి (CacO3)ని ద్రవకారిగాను వాడతారు.
  7. ప్రగలన ప్రక్రియను బ్లాస్ట్ కొలిమి అనే ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడిన కొలిమిలో చేస్తారు.

ప్రశ్న 10.
భర్తనము, భస్మీకరణం మధ్య భేదమేమిటి? ఒక్కొక్క ప్రక్రియకు ఒక్కొక్క ఉదాహరణ యివ్వండి. (AS1)
(లేదా)
భర్జనము, భస్మీకరణముల మధ్య భేదాలను ఉదాహరణలతో వివరింపుము.
జవాబు:
1) భర్జన ప్రక్రియలో ధాతువును ఆక్సిజన్ లేదా గాలి సమక్షంలో అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద వేడి చేస్తారు.
2) భస్మీకరణ ప్రక్రియలో ధాతువును గాలి లేదా ఆక్సిజన్ అందుబాటులో లేకుండా వేడి చేస్తారు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 2

ప్రశ్న 11.
ఈ క్రింది పదాలను నిర్వచించండి. (AS1)
1) ఖనిజమాలిన్యం (gangue) 2) లోహమలం (slag)
(లేదా)
ఖనిజ మాలిన్యం, లోహ మలంలను వివరించుము.
జవాబు:
1) ఖనిజమాలిన్యం (gangue):
లోహ ధాతువుతో కలసి ఉన్న మలినాలను ఖనిజ మాలిన్యం (gangue) అంటాం.

2) లోహమలం (slag):
ప్రగలన ప్రక్రియలో ధాతువులోని మలినాలు ద్రవకారి (flux) తో చర్య పొంది, సులువుగా తొలగించగల పదార్ధంగా ఏర్పడతాయి. దీనినే లోహమలం (slag) అంటారు.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

ప్రశ్న 12.
మెగ్నీషియం ఒక చురుకైన మూలకం. ఇది ప్రకృతిలో క్లోరైడ్ రూపంలో లభిస్తే దాని నుండి ముడి మెగ్నీషియంను పొందడానికి ఏ క్షయకరణ పద్దతి సరిపోతుంది? (AS2)
(లేదా)
ప్రకృతిలో క్లోరైడ్ వలె మెగ్నీషియం అధిక చర్యాశీలత గల మూలకం, దీనిని పొందుటకు ఏ క్షయకరణ పద్ధతిని అనుసరించాలి?
జవాబు:
1) మెగ్నీషియం ఒక చురుకైన మూలకం.

2) ఇది ప్రకృతిలో క్లోరైడ్ రూపంలో లభిస్తే దాని నుండి ముడి మెగ్నీషియంను పొందటానికి విద్యుత్ విశ్లేషణ అనే క్షయకరణ పద్ధతి సరిపోతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 3

3) MgCl2 ను విద్యుత్ విశ్లేషణ చేస్తే Mg లోహం కాథోడ్ వద్దకు, క్లోరిన్ వాయువు ఆనోడ్ వద్దకు చేరుతాయి.
కాథోడ్ వద్ద : Mg2+ + 2 e– → Mg,
ఆనోడ్ వద్ద : 2 Cl– → Cl2 + 2 e–

ప్రశ్న 13.
శుద్ధ లోహాలను రాబట్టడానికి వాడే ఏవైనా రెండు పద్ధతులను వ్రాయండి. (AS2)
(లేదా)
శుద్ద లోహాలను సంగ్రహించుటకు ఉపయోగించు పద్ధతులను రెండింటిని వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. స్వేదనం
  2. పోలింగ్
  3. గలనం చేయడం
  4. విద్యుత్ శోధనం

ప్రశ్న 14.
అధిక చర్యాశీలత గల లోహాల నిష్కర్షణకు ఏ పద్ధతిని సూచిస్తావు? ఎందుకు? (AS2)
జవాబు:

  1. అధిక చర్యాశీలతగల లోహాల నిష్కర్షణకు అత్యంత మేలైన పద్ధతి విద్యుత్ విశ్లేషణ.
  2. సాధారణ క్షయకరణ పద్ధతులైన వేడి చేయటం వంటి పద్ధతులలో, చాలా ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతల వద్ద మాత్రమే క్షయకరణం సాధ్యపడుతుంది. దీనికి ఎక్కువ ఖర్చు కూడా అవుతుంది.

ప్రశ్న 15.
లోహక్షయం (corrosion) నకు గాలి మరియు నీరు అవసరం అని నిరూపించడానికి ఒక ప్రయోగాన్ని సూచించండి. దానిని ఎలా నిర్వహిస్తారో వివరించండి. (కృత్యం – 2) (AS3)
(లేదా)
ప్రయోగ పద్ధతిలో లోహక్షయానికి గాలి మరియు నీరు అవసరమని నిరూపించు’కృత్యంను వ్రాయుము.
జవాబు:
లోహక్షయానికి గాలి మరియు నీరు అవసరం అని నిరూపించుట :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 4

ప్రయోగం :

  1. మూడు పరీక్ష నాళికలను తీసుకొని, వాటిని A, B, C లుగా గుర్తించండి. ఒక్కొక్క దానిలో శుభ్రంగా ఉన్న ఒక్క ఇనుపమేకును వేయండి.
  2. పరీక్ష నాళిక ‘A’ లో కొంతనీటిని తీసుకొని, దానిని రబ్బరు బిరడాతో బిగించండి.
  3. పరీక్షనాళిక ‘B’ లో మరిగించిన స్వేదన జలాన్ని ఇనుప మేకు మునిగేంతవరకు తీసుకొని దానికి 1మి.లీ. నూనెను కలిపి రబ్బరు బిరడాతో బిగించండి.
  4. పరీక్షనాళిక ‘C’ లో కొంచెం అనార్థ కాల్షియం క్లోరైడ్ ను తీసుకొని రబ్బరు బిరడాను బిగించండి.
  5. అనార్థ కాల్షియం క్లోరైడ్ గాలిలోని తేమను గ్రహించును.
  6. పై పరీక్షనాళికలను కొన్ని రోజుల వరకూ అలా ఉంచేసి తర్వాత వచ్చిన మార్పులను పరిశీలించండి.
  7. పరీక్షనాళిక ‘A’ లోని ఇనుప మేకు త్రుప్పు పట్టును. కానీ ‘B’ మరియు ‘C’ పరీక్ష నాళికలోని మేకులు తుప్పు పట్టవు.
  8. పరీక్షనాళిక ‘A’ లోని మేకులు గాలి, నీరు ఉన్న వాతావరణంలో ఉంచబడ్డాయి.
  9. ‘B’ పరీక్ష నాళికలోని మేకులు కేవలం నీటిలోను, పరీక్షనాళిక ‘C’ లోని మేకులు పొడిగాలిలో ఉంచబడ్డాయి.
  10. కనుక ఈ ప్రయోగం ద్వారా లోహక్షయానికి (corrosion) గాలి మరియు నీరు అవసరం అని నిరూపించవచ్చు.

ప్రశ్న 16.
అల్పచర్యాశీలత గల లోహాలైన వెండి, బంగారం, ప్లాటినం వంటి లోహాల నిష్కర్షణకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని సేకరించండి. ఒక నివేదిక తయారు చేయండి. (AS4)
(లేదా)
వెండి, బంగారం, ప్లాటినం వంటి అల్ప చర్యాశీలత గల లోహాలను సంగ్రహించుటకు అవసరమైన సమాచారాన్ని తయారు చేయుము.
జవాబు:
వెండి లోహం నిష్కర్షణ :

  1. సోడియం సైనేడ్ (NaCN) తో Ag నీటిలో కరిగే సంక్లిష్టాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
  2. ఈ సంక్లిష్టానికి జింక్ లోహం కలుపుట ద్వారా Ag ని స్థానభ్రంశం చేయవచ్చు.
  3. AgCl + 2 NaCN → Na [Ag(CN)2] + NaCl
  4. పైన లభించిన ద్రావణాన్ని వడపోయగా మలినాలు వేరవుతాయి.
  5. లభించిన ద్రావణాన్ని క్షారయుతంగా ఉండేట్లు చేసి ముడి జింక్ లేక అల్యూమినియం లోహాలను పొడి రూపంలో కలుపుతారు.
  6. సూక్ష్మకణాల రూపంలో నల్లని సిల్వర్ లోహం అవషించబడుతుంది.
    Na [Ag(CN)2] + Zn → Na2 [Zn(CN)4] + 2 Ag ↓
  7. పైన లభించిన Ag లోహాన్ని వడపోసి, కడిగి బోరాక్స్ లేక KNO, తో కలిపి గలనం చేస్తారు.
  8. Ag లోహం ముద్దగా లభిస్తుంది.

బంగారం లోహం నిష్కర్షణ :

  1. బంగారం లోహం దాని ధాతువైన ఎలక్టమ్ నుండి సంగ్రహిస్తారు.
  2. బలహీన సైనేడ్ ద్రావణంతో చర్య జరిపించి బంగారం ధాతువుకు ఉన్న మలినాలను తొలగిస్తారు.
  3. ఈ దశలో జింక్ (Zn) కలిపి బంగారం ధాతువు నుండి బంగారాన్ని వేరుపరుస్తారు.
  4. ఫిల్టర్ చేసి మిగిలిన మలినాలను కూడా తొలగించి స్వచ్ఛమైన బంగారాన్ని పొందుతారు.
  5. బంగారం నిష్కర్షణలో వాటి ధాతువులను గాలి (O2 కోసం) సమక్షంలో నిక్షాళనం చేస్తారు.
  6. నిక్షాళన ద్రావణం నుంచి జింక్ ద్వారా లోహాన్ని స్థానభ్రంశం చెందిస్తే అప్పుడు బంగారం లోహాలు లభ్యమవుతాయి.
  7. 4 Au + 8 CN– → 2 H2O + O2 → 4 [Au(CN)2] + 4 OH–
    2 [Au(CN)2] + Zn → 2Au+ [Zn(CN)4] 2-
    ఈ చర్యలో జింక్ క్షయకారిణిగా వ్యవహరిస్తుంది.

ప్లాటినం లోహ నిష్కర్షణ :

  1. ప్లాటినం లోహ నిష్కర్షణ సంక్లిష్టమైన పద్ధతి. ధాతువును ప్లనన ప్రక్రియ మరియు ప్రగలన ప్రక్రియ ద్వారా, ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద చర్యనొందించి నిష్కరణ చేస్తారు.
  2. పై ప్రక్రియల వలన ధాతువులోని ఇనుము మరియు సల్ఫర్ పదార్థాలు తొలగించబడి, ప్లాటినం లోహం నిష్కర్షింపబడుతుంది.

ప్రశ్న 17.
ఈ క్రింది ప్రక్రియలను చూపే పటాలను గీయండి. (AS5)
i) ప్లవన ప్రక్రియ ii) అయస్కాంత వేర్పాటు పద్ధతి
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 1
i) ప్లవన ప్రక్రియ ద్వారా సల్ఫైడ్ ధాతువు సాంద్రీకరణ

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 5
ii) అయస్కాంత వేర్పాటు పద్ధతి

ప్రశ్న 18.
రివర్సరేటరీ కొలిమి పటాన్ని గీచి, భాగాలు గుర్తించండి. (AS5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 6

ప్రశ్న 19.
చర్యాశీలత శ్రేణి అనగానేమి ? నిష్కర్షణకు ఇది ఏ విధంగా సహాయపడుతుంది? (AS6)
(లేదా)
చర్యాశీలతను నిర్వచించి, లోహ సంగ్రహణలో దాని ఉపయోగంను వివరింపుము.
జవాబు:
1. “క్రియాశీలత ఆధారంగా లోహాలను అవరోహణ క్రమంలో అమర్చగా వచ్చు శ్రేణిని “చర్యాశీలత శ్రేణి” అంటారు.
ఉదా:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 7

2. ధాతువు నుండి మనం సంగ్రహించవలసిన లోహం యొక్క చర్యాశీలత తెలిస్తే దాని ఆధారంగా లోహ సంగ్రహణకు
సరైన పద్ధతి ఎంచుకోవచ్చు.
ఉదా :

  1. చర్యాశీలత శ్రేణిలో దిగువన ఉన్న లోహాలు ఇతర పరమాణువులతో చాలా తక్కువగా చర్య జరుపుతాయి. ఇలాంటి లోహాలను వేడిమి చర్యతో క్షయీకరింపచేయడం ద్వారా లేదా కొన్నిసార్లు వీటి జలద్రావణాల నుండి స్థానభ్రంశం చెందించడం ద్వారా పొందవచ్చు.
  2. చర్యాశీలత శ్రేణిలో మధ్యలో ఉన్న లోహాలైన Zn, Fe, Pb, Cu వంటి లోహాల యొక్క లోహ ధాతువులు సాధారణంగా సల్ఫేలు, కార్బొనేట్స్ రూపంలో ఉంటాయి. ఈ లోహ ధాతువులను క్షయకరణం చెందించే ముందు వాటిని ఆక్సెలుగా తప్పక మార్చాలి. తర్వాత రసాయన క్షయకరణం, స్వయం క్షయకరణం లేదా థర్మెట్ పద్ధతిలో లోహాన్ని సంగ్రహించవచ్చు.
  3. చర్యాశీలత శ్రేణిలో ఎగువ భాగంలో ఉన్న లోహాలైన K, Na, Ca, Mg మరియు Al వంటి లోహాల యొక్క లోహ ధాతువులను విద్యుత్ క్షయకరణం చేయడం ద్వారా లోహాన్ని పొందవచ్చు.
  4. ఈ విధంగా చర్యాశీలత శ్రేణి లోహాల నిష్కర్షణను ప్రభావితం చేస్తుంది.

ప్రశ్న 20.
“థెర్మెట్ ప్రక్రియ” అనగానేమి ? నిజ జీవితంలో ఈ ప్రక్రియ యొక్క వినియోగాలను వ్రాయండి. (AS7)
(లేదా)
“థెర్మిట్ ప్రక్రియ”ను నిర్వచించి, నిత్యజీవితంలో ఈ పద్ధతి యొక్క ఆవశ్యకతను వ్రాయుము.
జవాబు:
1) థెర్మిట్ అనే ప్రక్రియలో ఆక్సెలు మరియు అల్యూమినియంల మధ్య చర్య జరుగుతుంది.

2) అధిక చర్యాశీలత గల సోడియం, కాల్సియం, అల్యూమినియం వంటి లోహాలను, తక్కువ చర్యాశీలత గల లోహాలను వాని ధాతువుల నుండి స్థానభ్రంశం చేయడానికి క్షయకారిణిలుగా ఉపయోగించే ప్రక్రియను థర్మెట్ ప్రక్రియ అంటాం.

3) ఈ స్థానభ్రంశ చర్యలు సాధారణంగా అతి ఉష్ణమోచక చర్యలుగా ఉంటాయి. ఈ చర్యలో ఎంత ఎక్కువ మొత్తంలో . ఉష్ణం విడుదలవుతుందంటే, ఏర్పడిన లోహాలు ద్రవస్థితిలో ఉంటాయి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 8

4) నిత్య జీవితంలో థెర్మిట్ చర్య వినియోగం :
ఐరన్ ఆక్సైడ్ (Fe2O3) అల్యూమినియంతో చర్య పొందినప్పుడు ఏర్పడిన ద్రవ ఇనుమును విరిగిన రైలు కమ్మీలు, పగిలిన యంత్ర పరికరాలను అతికించడానికి ఉపయోగిస్తారు.

  1. Fe2O3 + 2Al → 2 Fe + 2 Al2O3 + ఉష్ణశక్తి
  2. Cr2O3+ 2 Al → 2Cr + Al2O3/sub> + ఉష్ణశక్తి

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

ప్రశ్న 21.
నిజ జీవితంలో ‘చేతితో ఏరివేయడం’, ‘నీటితో కడగడం’ వంటి ప్రక్రియలను ఏ సందర్భంలో వాడుతాం? కొన్ని ఉదాహరణలు ఇవ్వండి. లోహాన్ని సాంద్రీకరించడంతో వీటిని ఎలా పోలుస్తారు? (AS7)
జవాబు:
చేతితో ఏరివేయడం :

  1. రంగు, పరిమాణం వంటి ధర్మాలలో ధాతువు, మలినాల (గాంగ్) కు మధ్య వ్యత్యాసం ఉంటే ఈ పద్ధతిని వాడతారు.
  2. ఈ పద్దతిలో ధాతు కణాలను చేతితో ఏరివేయడం ద్వారా ఇతర మలినాల నుండి వేరు చేయవచ్చు.

నీటితో కడగడం :

  1. ధాతువును బాగా చూర్ణం చేసి వాలుగా ఉన్న తలంపై ఉంచుతారు.
  2. పై నుంచి వచ్చే నీటి ప్రవాహంతో కడుగుతారు.
  3. అప్పుడు తేలికగా ఉన్న మలినాలు నీటి ప్రవాహంతో కొట్టుకుపోతాయి.
  4. బరువైన, శుద్ధమైన ముడిఖనిజ కణాలు నిలిచిపోతాయి.

లోహాన్ని సాంద్రీకరించడంతో పోలిక :

  1. భూమి నుండి మైనింగ్ ద్వారా పొందిన ధాతువులో సాధారణంగా మట్టి, ఇసుక వంటి మలినాలు చాలా పెద్ద మొత్తంలో కలసి ఉంటాయి. ఈ మలినాలను ఖనిజ మాలిన్యం అంటాం.
  2. ఖనిజ మాలిన్యం అధిక పరిమాణంలో ఉన్న ధాతువు నుండి వీలైనంత ఖనిజ మాలిన్యాన్ని తక్కువ ఖర్చుతో కూడిన కొన్ని భౌతిక పద్ధతుల ద్వారా ముందుగా వేరు చేస్తారు. ఇలా పాక్షికంగా ఖనిజ మాలిన్యాన్ని ధాతువు నుంచి వేరు చేసే ప్రక్రియను ధాతు సాంద్రీకరణ అంటాం.
  3. ధాతువు, ఖనిజ మాలిన్యం మధ్య భౌతిక ధర్మాలలో గల భేదంపై ఆధారపడి కొన్ని భౌతిక పద్ధతులను ధాతువును సాంద్రీకరణ చేయడానికి అవలంభిస్తారు.
  4. వానిలో ప్రధానమైనవి ‘చేతితో ఏరివేయడం’ మరియు ‘నీటితో కడగడం’.

ఖాళీలను పూరించండి

1. సల్ఫైడ్ ధాతువును సాంద్రీకరించడానికి అనువైన పద్ధతి. …………….. (ప్లవన ప్రక్రియ)
2. లోహాలను వాని చర్యాశీలతల అవరోహణ క్రమంలో అమర్చడాన్ని …………. అంటారు. (చర్యాశీలత శ్రేణి)
3. అల్ప బాష్పీభవన స్థానాలు గల లోహాలను శుద్ధి చేయడానికి ……………….. పద్ధతిని అనుసరిస్తారు. (స్వేదనం)
4. లోహక్షయం …… మరియు …………… సమక్షంలో జరుగుతుంది. (నీరు, గాలి)
5. గాలి అందుబాటులో లేకుండా లోహధాతువును వేడిచేసే ప్రక్రియను ……….. అంటారు. (భస్మీకరణం)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. ముడి ఖనిజంతో కలసిపోయి ఉన్న మలినాలను …….. అంటారు.
A) గాంగ్
B) ద్రవకారి
C) లోహమలం
D) ఖనిజం
జవాబు:
A) గాంగ్

2. కిందివానిలో ఏది కార్బొనేట్ ధాతువు?
A) మాగ్నసైట్
B) బాక్సైట్
C) జిప్సమ్
D) గెలీనా
జవాబు:
A) మాగ్నసైట్

3. కిందివానిలో జిప్సమ్ ఫార్ములా ఏది?
A) CuSO4 . 2H2O
B) CaSO4 . ½H2O
C) CuSO4 . 5H2O
D) CaSO4. 2H2O
జవాబు:
D) CaSO4. 2H2O

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

4. కిందివానిలో లోహశుద్ధికి వాడే పద్దతి …….
A) స్వేదనం
B) పోలింగ్
C) ప్లవన ప్రక్రియ
D) గలనిక పృథక్కరణం
జవాబు:
B) పోలింగ్

5. ప్లవన ప్రక్రియను ఏ రకపు ధాతువు సాంద్రీకరణలో ఎక్కువ ఉపయోగిస్తారు?
A) సల్ఫైడ్
B) ఆక్సెడ్
C) కార్బొ నేట్
D) నైట్రేట్
జవాబు:
A) సల్ఫైడ్

6. గెలీనా ………. ధాతువు.
A) Zn
B) Pb
C) Hg
D) Al
జవాబు:
B) Pb

7. కింది వాటిలో ప్రకృతిలో సహజసిద్ధంగా లభ్యమయ్యే లోహం ………
A) Pb
B) Au
C) Fe
D) Hg
జవాబు:
B) Au

8. భూపటలంలో అతి సమృద్ధిగా లభించే లోహం ……
A) ఆక్సిజన్
B) అల్యూమినియం
C) జింక్
D) ఇనుము
జవాబు:
B) అల్యూమినియం

9. థెర్మిట్ విధానంలో క్షయకరణ కారకం
A) Al
B) Mg
C) Fe
D) Si
జవాబు:
A) Al

10. ప్రగలనంలో ధాతువును …. చేస్తారు.
A) ఆక్సీకరణం
B) క్షయకరణం
C) తటస్థీకరణం
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
B) క్షయకరణం

10th Class Physical Science 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 245

ప్రశ్న 1.
“అన్ని ధాతువులు ఖనిజాలే … కానీ అన్ని ఖనిజాలు ధాతువులు కానక్కర్లేదు” ఈ వాక్యాన్ని సమర్థిస్తున్నారా? ఎందుకు?
జవాబు:
1) నేను ఈ వాక్యాన్ని సమర్థిస్తున్నాను.
2) ఎందుకనగా :
a) లోహఖనిజాలు :
ప్రకృతిలో లభించే లోహ మూలకాలు లేదా సమ్మేళనాలను లోహఖనిజాలు అంటారు.

b) ధాతువులు :
లాభదాయకంగా లోహం పొందడానికి అత్యంత అనుకూలమైన ఖనిజాలను ‘ధాతువులు’ అంటారు.

c) మనకు లభించే అన్ని ఖనిజాల నుండి లాభదాయకంగా లోహాన్ని పొందలేము. అందువలన అన్ని ఖనిజాలను ధాతువులు అనలేము.

d) కాని ధాతువులన్నీ ఖనిజాల నుండి లభిస్తున్నాయి. కావున అన్ని ధాతువులను ఖనిజాలు అనవచ్చును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 244

ప్రశ్న 2.
లోహాలతో తయారైన వస్తువుల పేర్లను కొన్నింటిని చెప్పగలరా?
జవాబు:
ఇనుప కుర్చీ, రాగి పాత్రలు మొదలగునవి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

ప్రశ్న 3.
మనం నిత్యం ఉపయోగించే లోహాలు ప్రకృతిలో అదే స్థితిలో లభిస్తున్నాయా?
జవాబు:
లేదు. మనం ఉపయోగించే రీతిలో లభించడం లేదు.

ప్రశ్న 4.
ప్రకృతిలో లోహాలు ఏ రూపంలో ఉంటాయి?
జవాబు:
ప్రకృతిలో లోహాలు సమ్మేళనరూపంలో ఉంటాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 246

ప్రశ్న 5.
పట్టిక -1 లోని ధాతువుల నుండి ఏ ఏ లోహాలను పొందగలం?
జవాబు:
అల్యూమినియం, రాగి, మెగ్నీషియం, వెండి, మాంగనీస్, ఇనుము, జింక్, సోడియం, పాదరసం, సీసం, కాల్షియం వంటి లోహాలను పొందగలం.

ప్రశ్న 6.
లోహాల చర్యాశీలతను బట్టి వాటిని ఒక క్రమంలో అమర్చగలరా?
జవాబు:
చర్యాశీలతను బట్టి లోహాలను ఇలా అమర్చవచ్చు.
Ag < Cu < Pb < Mn < Fe < Zn < Al < Mg < Ca < Na.

ప్రశ్న 7.
పట్టిక – 2 లో మీరేం గమనించారు?
జవాబు:
చాలా లోహాల యొక్క ధాతువులు ఆక్సెలు మరియు సల్ఫేట్లుగా ఉండటం గమనించాము.

ప్రశ్న 8.
లోహాలను వాటి ధాతువుల నుండి ఎలా పొందుతారో ఆలోచించగలరా?
జవాబు:
వివిధ రకాల నిష్కర్షణ పద్ధతులను ఉపయోగించి, లోహాలను వాటి ధాతువుల నుండి పొందుతారు.

ప్రశ్న 9.
లోహాల నిష్కర్షణలో లోహక్రియాశీలతకు, ధాతువు రకానికి (ఆక్సెడ్, సల్ఫైడ్, క్లోరైడ్, సల్ఫేట్, కార్బొనేట్) ఏమైనా సంబంధం ఉందా?
జవాబు:
అవును ఉంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 254

ప్రశ్న 10.
లోహక్షయం ఎందుకు జరుగుతుందో తెలుసా?
జవాబు:
నీరు మరియు గాలి సమక్షంలో లోహాలు లోహక్షయానికి గురి అవుతాయి.

ప్రశ్న 11.
ఏ ఏ సందర్భాలలో లోహక్షయం జరుగుతుంది?
జవాబు:
లోహక్షయంలో సాధారణంగా ఆక్సిజన్ ఎలక్ట్రాను కోల్పోవడం వలన ఆక్సెన్లు ఏర్పడడం ద్వారా లోహం ఆక్సీకరణం చెందును. ఇనుప లోహక్షయం (తుప్పు పట్టడం) నీరు, గాలి వలన జరుగుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 257

ప్రశ్న 12.
లోహ నిష్కర్షణలో కొలిమి పాత్ర ఏమిటి?
జవాబు:
లోహ నిష్కర్షణలో ఉష్ణ రసాయన ప్రక్రియలను చేయడానికి వాడేదే కొలిమి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

ప్రశ్న 13.
అధిక ఉష్ణోగ్రతలను కొలిమి ఎలా తట్టుకోగలుగుతుంది?
జవాబు:
కొలిమిలో ఉండే లోహపు పూత వలన తట్టుకోగలుగుతుంది.

ప్రశ్న 14.
అన్ని కొలుములు ఒకే నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటాయా?
జవాబు:
ఉండవు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 246

ప్రశ్న 15.
లోహాలను వాటి ధాతువుల నుండి ఎలా సంగ్రహిస్తారు? ఎలాంటి పద్దతులు వాడతారు?
జవాబు:
సంగ్రహణ : లోహాలను వాటి ధాతువుల నుండి సంగ్రహించి, వేరు పరచడంలో ముఖ్యంగా మూడు దశలు ఉంటాయి.
అవి :

  1. ముడి ఖనిజ సాంద్రీకరణ
  2. ముడిలోహ నిష్కర్షణ
  3. లోహాన్ని శుద్ధి చేయడం.

పద్ధతులు :

  1. ప్రగలనం
  2. భర్జనం
  3. భస్మీకరణం.

పరికరాల జాబితా

మూడు పరీక్ష నాళికలు, రబ్బరు బిరడా, నూనె, అనార్థ కాల్షియం క్లోరైడ్.

10th Class Physical Science 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 1

ప్రశ్న 1.
ధాతువులను వాని ఫార్ములాల సహాయంతో ఎలా వర్గీకరిస్తారు?
(లేదా)
ధాతువుల ఫార్ములాలు, వాటి వర్గీకరణ పాత్రను వ్రాయుము.
జవాబు:
క్రింది ధాతువులను గమనించి, ఆ ధాతువుల్లో ఉండే లోహాలను గుర్తిద్దాం.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 9

పై ధాతువులను క్రింది పట్టికలో సూచించిన విధంగా వర్గీకరించండి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 10

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

SCERT AP 10th Class Physics Study Material Pdf 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 5th Lesson Questions and Answers మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

10th Class Physical Science 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
హ్రస్వదృష్టి లోపాన్ని మీరెలా సవరిస్తారు?
(లేదా)
కన్ను యొక్క హ్రస్వ దృష్టిని మీరు ఏ విధంగా సవరిస్తారు?
జవాబు:
1) ఒక వ్యక్తి గరిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల ఉన్న వస్తువును చూడలేకపోవు దోషాన్ని “హ్రస్వదృష్టి” అంటారు.

2) ఏ దూరం వద్ద నున్న బిందువుకు లోపల గల వస్తువుకు మాత్రమే కంటి కటకం రెటీనా పై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచుకోగలదో ఆ బిందువును గరిష్ఠ దూర బిందువంటారు.

3) గరిష్ఠ దూరబిందువుకు, స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరాన్ని తెలిపే బిందువుకు మధ్య వస్తువు ఉన్నప్పుడు కంటి కటకం రెటీనా పై ప్రతిబింబమును ఏర్పరచగలదు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 1

|4) గరిష్ఠ దూరబిందువు ఆవల ఉన్న వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబాన్ని కంటి కటకం రెటీనా కంటే ముందు ఏర్పరుస్తుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 2

5) కావున ఒక కటకంను ఉపయోగించి గరిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల ఉన్న వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబాన్ని గరిష్ఠ దూర బిందువు మరియు స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరాన్ని తెలిపే బిందువుల మధ్యకు తేగలిగితే ఆ ప్రతిబింబం కంటి కటకానికి వస్తువులా పని చేస్తుంది.

6) హ్రస్వదృష్టిని నివారించేందుకు అనంతదూరంలో ఉండే వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబాన్ని గరిష్ఠ దూర బిందువు వద్ద ఏర్పరచగలిగే కటకాన్ని ఎంచుకోవాలి.

7) దీని కొరకు ద్విపుటాకార కటకమును వాడాలి.

8) ఈ ద్విపుటాకార కటకం ఏర్పరిచే ప్రతిబింబం కంటి కటకానికి వస్తువు వలె పనిచేసి, చివరకు వస్తు ప్రతిబింబంను రెటీనా పై ఏర్పరచును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 3

ప్రశ్న 2.
దీర్ఘదృష్టి లోపాన్ని సవరించే విధానాన్ని వివరించండి.
(లేదా)
కన్ను యొక్క దీర్ఘదృష్టిని మీరు ఏ విధంగా సవరిస్తారు?
జవాబు:
1) దీర్ఘదృష్టి గల వ్యక్తి దూరంలో వున్న వస్తువులను స్పష్టంగా చూడగలడు. కానీ దగ్గరి వస్తువులను చూడలేడు.
2) దీనికి గల కారణము కంటి కటక కనిష్ఠ నాభ్యంతరం 2.27 సెం.మీ. కన్నా ఎక్కువగా ఉండడమే.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 4
3) పై పటంలో చూపినట్లుగా ఈ సందర్భంలో దగ్గరలోని వస్తువు నుండి వచ్చే కాంతి కిరణాలు కంటి కటకం ద్వారా వక్రీభవనం చెంది ప్రతిబింబం రెటీనాకు ఆవల ఏర్పడుతుంది.
4) వస్తువు కనిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల ఉంటే, కంటి కటకం రెటీనా పై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచగలదు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 5
5) కనుక దీర్ఘదృష్టిని నివారించడానికి ద్వికుంభాకార కటకాన్ని ఉపయోగించాలి.
6) ఈ కటకం వలన ఏర్పడే ప్రతిబింబం కంటి కటకానికి వస్తువుగా పనిచేస్తుంది.
7) అందువలన చివరకు కంటి కటకం వలన ఏర్పడే ప్రతిబింబం పటంలో చూపినట్లుగా రెటీనా పై ఏర్పడును.

ప్రశ్న 3.
పట్టక పదార్థ వక్రీభవన గుణకాన్ని ప్రయోగపూర్వకంగా ఎలా కనుగొంటారు?
(లేదా)
పట్టకపు వక్రీభవన గుణకమును కనుగొను కృత్యంను వ్రాయుము. (ప్రయోగశాల కృత్యం)
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం : పట్టక వక్రీభవన గుణకాన్ని కనుగొనడము.

కావలసిన వస్తువులు :
పట్టకం, తెల్లని డ్రాయింగ్ చార్ట్ (20 X 20 సెం.మీ.), పెన్సిల్, గుండుసూదులు, స్కేలు మరియు కోణమానిని.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 6

నిర్వహణ పద్దతి :

  1. ఒక గాజు పట్టకాన్ని తీసుకొని, దాని త్రిభుజాకార పతనకిరణం, AM ఆధారం డ్రాయింగ్ చార్ట్ పై ఉండే విధముగా అమర్చుము.
  2. పట్టక ఆధారం చుట్టూ పెన్సిల్ తో గీత గీసి పట్టకాన్ని తీసివేయాలి.
  3. త్రిభుజ భుజం PQ పై ఒక బిందువు ‘M’ ను గుర్తించుము.
  4. M వద్ద PQ కు లంబాన్ని గీయాలి.
  5. M వద్ద PQ తో 30° కోణాన్ని గుర్తించి, ఒక రేఖను గీయుము. ఇదియే పతన కిరణం అగును.
  6. ఈ కోణమును “పతన కోణము” అంటారు.
  7. పట్టకాన్ని తిరిగి దాని స్థానంలో ఉంచి పతన కిరణం AB పై రెండు గుండు సూదులను నిలువుగా గుచ్చుము.
  8. పట్టకం రెండోవైపు నుండి గుండుసూదుల ప్రతిబింబాలతో ఒకే వరుసలో ఉండునట్లు C, D బిందువుల వద్ద మరో రెండు గుండు సూదులను గుచ్చుము.
  9. ఇప్పుడు C, D లను కలుపుము. ఇది బహిర్గత కిరణమును సూచించును.
  10. పతన కిరణం, బహిర్గత కిరణాలను వెనుకకు పొడిగించిన అవి రెండూ ‘O’ వద్ద ఖండించుకుంటున్నాయి.
  11. ‘O’ బిందువు వద్ద ఈ రెండు కిరణాల మధ్య కోణమును కొలిచిన, అది విచలన కోణం (d) అగును.
  12. ఈ విధంగా వివిధ పతన కోణాలకు, విచలన కోణాల విలువలను తెలుసుకొని, వాటిని నమోదు చేయుము.
  13. ఈ ప్రయోగం ద్వారా పతన కోణం పెరుగుతున్న కొలదీ కొంతమేర విచలన కోణం విలువ తగ్గి తర్వాత పతన కోణంతో పాటుగా పెరగడం గమనించవచ్చును.
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 7
  14. పతన కోణంను X-అక్షం వెంబడి, విచలన కోణంను Y-అక్షం వెంబడి తీసుకొని గ్రాఫును గీసిన సున్నిత వక్రం ఏర్పడుతుంది.
  15. ఈ వక్రం ద్వారా కనిష్ట విచలన కోణం ‘D’ ను కనుగొనవచ్చును.
  16. ‘పట్టక కోణం ‘A’ కనిష్ఠ విచలన కోణం ‘D’ అయితే పట్టక వక్రీభవన గుణకము [latex]n=\frac{\sin \left[\frac{(A+D)}{2}\right]}{\sin \frac{A}{2}}[/latex] అగును.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

ప్రశ్న 4.
ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడే విధానాన్ని వివరించండి. (కృత్యం – 5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 8

  1. ప్రకృతిలోని తెల్లని సూర్యకాంతి, అనేక లక్షల నీటి బిందువుల చేత విక్షేపణం చెందడం వల్ల ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడును.
  2. పటంలో చూపినట్లుగా నీటి బిందువు పై ప్రాంతం నుండి సూర్యుని కాంతికిరణం లోపలికి ప్రవేశించును.
  3. అక్కడ జరిగే మొదటి వక్రీభవనంలో తెల్లని కాంతి వివిధ రంగులుగా విక్షేపణం చెందును.
  4. అన్ని రంగులు నీటి బిందువు రెండో వైపుకు చేరాక, సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం వల్ల నీటి బిందువులోనే వెనుకకు పరావర్తనం చెందుతాయి.
  5. ఫలితముగా నీటి బిందువు మొదటి ఉపరితలాన్ని చేరాక, ప్రతీ రంగు మరలా గాలిలోకి వక్రీభవనం చెందును.
  6. నీటి బిందువులోకి ప్రవేశించే కిరణాలు, బయటకు వెళ్ళే కిరణాల మధ్య కోణం (0° నుండి 42° మధ్య ఎంతైనా ఉండవచ్చు.
  7. ఆ కోణం 42° లకు దాదాపు సమానంగా ఉన్నప్పుడు ప్రకాశవంతమైన ఇంద్రధనుస్సును మనం చూడగలము.
  8. ప్రతి నీటి బిందువు కాంతిని ఏడు రంగులలోకి విడగొట్టినా, ఒక పరిశీలకుడు తాను ఉన్న స్థానాన్ని బట్టి, ఒక నీటి బిందువు నుండి వచ్చే రంగులలో ఏదో ఒకదానిని మాత్రమే చూడగలడు.
  9. సూర్యకాంతి పుంజానికి, నీటి బిందువుచే వెనుకకు పంపబడిన కాంతికి మధ్యకోణం 42° ఉన్నప్పుడే మనకు ఎరుపు రంగు కనబడుతుంది.
  10. 40° ల నుండి 42°ల మధ్య కోణంలో VIBGYOR లోని మిగిలిన రంగులు కనిపిస్తాయి.
    AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 9
  11. ఈ విధముగా ప్రకృతిలో ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడును.

ప్రశ్న 5.
ఆకాశం నీలి రంగులో కనబడటానికి గల కారణాన్ని క్లుప్తంగా వివరించండి.
(లేదా)
మనకు ఆకాశము నీలముగా కనబడుటకు గల కారణమును వివరింపుము.
జవాబు:

  1. ఆకాశం నీలిరంగుగా ఉండుటకు కారణము కాంతి యొక్క పరిక్షేపణము.
  2. కాంతి పరిక్షేపణమనగా ఒక కణం శోషించుకున్న కాంతిని తిరిగి అన్ని దిశలలో వివిధ తీవ్రతలతో విడుదల చేయడాన్ని “కాంతి పరిక్షేపణం” అంటాము.
  3. వాతావరణంలో వివిధ పరిమాణాలు గల కణాలుంటాయి.
  4. వాతావరణంలోని నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్ అణువు పరిమాణం నీలిరంగు కాంతి తరంగదైర్ఘ్యంతో పోల్చదగిన విధముగా ఉంటుంది.
  5. ఈ అణువులు నీలిరంగు కాంతికి పరిక్షేపణ కేంద్రాలుగా పనిచేస్తాయి.
  6. వాతావరణంలో నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్ అణువులు ఎక్కువగా వుండటం వల్ల, అవి నీలిరంగు కాంతికి పరిక్షేపణ కేంద్రాలుగా పనిచేయడం వల్ల ఆకాశం నీలిరంగులో కనిపిస్తుంది.

ప్రశ్న 6.
అంశం (A) : కాంతి పరిక్షేపణం వలన ఆకాశం నీలిరంగులో కనబడుతుంది.
కారణం (R) : తెల్లని కాంతిలోని వివిధ కాంతులలో నీలిరంగు కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం తక్కువ.
a) A, R రెండూ సరియైనవి. మరియు A కు R సరైన వివరణ.
b) A, R రెండూ సరియైనవి. కానీ A కు R సరైన వివరణ కాదు.
c) A సరియైనది. కానీ R సరియైనది కాదు.
d) A మరియు R సరైనవి కావు.
e) A సరియైనది కాదు కానీ R సరైనది.
జవాబు:
a) A, R లు రెండూ సరియైనవి. మరియు A కు R సరైన వివరణ.

కారణము :
ఆకాశం నీలిరంగుకు కాంతి పరిక్షేపణమే కారణము. తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతికి, అధిక తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతితో పోల్చితే పరిక్షేపణ సామర్థ్యం ఎక్కువ.

ప్రశ్న 7.
తరగతి గదిలో ఇంద్రధనుస్సును ఏర్పరిచేందుకు ఒక ప్రయోగాన్ని తెల్పండి. ప్రయోగ విధానాన్ని వివరించండి. (కృత్యం-4)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 10

  1. ఒక లోహపు పళ్ళాన్ని తీసుకొని; నీటితో నింపుము.
  2. నీటి ఉపరితలంతో కొంతకోణం చేసే విధంగా ఒక సమతల దర్పణమును పటంలో చూపిన విధంగా ఉంచుము.
  3. పటంలో చూపినట్లుగా నీటి గుండా అద్దం పై తెల్లని కాంతిని ప్రసరింపజేయుము.
  4. ఈ అమరికకు కొంత ఎత్తులో తెల్లటి కార్డుబోర్డుపై వివిధ రంగులతో ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడుటను గమనించవచ్చును.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

ప్రశ్న 8.
కొన్ని బైనాక్యులర్లందు పట్టకాలను వినియోగిస్తారు. బైనాక్యులర్లలో పట్టకాలు ఎందుకు వినియోగిస్తారో తెలియజేసే – సమాచారాన్ని సేకరించండి.
(లేదా)
పట్టకములకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని సేకరించుము. వాటిని బైనాక్యులలో ఎందుకు వాడుతారో వివరింపుము.
జవాబు:

  1. పరిశీలకునికి దూరపు వస్తువులను పరీక్షించుటకు సమాంతరంగా కదిలే విధంగా రెండు కటకాలను అమర్చుతారు.
  2. అధిక -పరావర్తనం కోసం బైనాక్యులర్లలో పట్టకాలను ఉపయోగిస్తారు.
  3. పట్టకాలను ఉపయోగించి బైనాక్యులర్ యొక్క పరిమాణంను తగ్గిస్తారు.
  4. పట్టకములను ఉపయోగించి వస్తు పరిమాణం మరియు దృక్ తీవ్రతలను పెంచవచ్చును.
  5. సాధారణంగా బైనాక్యులర్లలో లంబకోణ పట్టకం లేదా ద్విపట్టకాలను ఉపయోగిస్తారు.
  6. బైనాక్యులలో పట్టకాలను ఉపయోగించి తక్కువ ఖర్చుతోనే వాటి పరావర్తన సామర్థ్యాన్ని 95% వరకు పెంచవచ్చును.

ప్రశ్న 9.
పటంలో పట్టక తలం AB పై పడిన పతన కిరణాన్ని, పట్టక తలం AC నుండి వచ్చే బహిర్గత కిరణాన్ని చూపడం జరిగింది. పటంలో లోపించిన వాటిని గీయండి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 11
జవాబు:
AB, AC లు వక్రీభవన తలాలు మరియు BC పరావర్తన తలము.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 12

ప్రశ్న 10.
ఆకాశం నీలిరంగులో కనబడడానికి కారణమైన వాతావరణంలోని అణువుల పాత్రను మీరెలా అభినందిస్తారు?
(లేదా)
ఆకాశం నీలి రంగులో కనబడుటకు కారణం ఏమిటి ? ఈ విషయంలో వాతావరణంలోని అణువుల పాత్రను మీరెలా అభినందిస్తారు?
జవాబు:

  1. ఆకాశం నీలిరంగులో ఉండుటకు ముఖ్యకారణము కాంతి పరిక్షేపణమే.
  2. వాతావరణంలోని N2, O2 అణువుల పరిమాణం నీలిరంగు కాంతి తరంగదైర్ఘ్యంతో పోల్చదగిన విధముగా ఉంటుంది.
  3. ఈ అణువులు నీలిరంగు కాంతికి పరిక్షేపణ కేంద్రాలుగా పనిచేస్తాయి.
  4. వాతావరణంలో నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్ అణువుల శాతము ఎక్కువగా ఉండటం వలన, అవి నీలిరంగు కాంతికి పరిక్షేపణ కేంద్రాలుగా పనిచేయడం వలన ఆకాశం నీలిరంగులో కనిపిస్తుంది.
  5. ఈ విధమైన ఆకాశపు నీలిరంగుకి కారణమైన వాతావరణంలోని N2 మరియు O2ల పాత్రను నేను అభినందించుచున్నాను.

ప్రశ్న 11.
కంటిలోని సిలియరి కండరాల పనితీరును మీరెలా అభినందిస్తారు?
(లేదా)
సిలియరి కండరాల పనితీరు మన కంటికి ఏ విధమైన అవసరమో అభినందించుము.
జవాబు:
కంటిలోని సిలియరి కండరాల పనితీరు కంటిపై ప్రతిబింబంను ఏర్పరుచుటలో ఎంతో అభినందనీయమైనది. ఎందుకనగా

  1. కంటిలోని కటకానికి ఆనుకొని ఉన్న ఈ కండరాలు కటక వక్రతా వ్యాసార్ధాన్ని మార్చడం ద్వారా కటకం తన నాభ్యంతరమును మార్చుకోవడానికి దోహదపడతాయి.
  2. దగ్గరలో వున్న వస్తువును కన్ను చూస్తున్నప్పుడు, సిలియరి కండరాలు ఒత్తిడికి గురికావడం వల్ల కంటి కటక నాభ్యంతరం తగ్గుతుంది.
  3. దూరంలో ఉన్న వస్తువును కన్ను చూస్తున్నప్పుడు, సిలియరి కండరాలు విశ్రాంత స్థితిలో ఉండటం వల్ల కంటి కటక నాభ్యంతరం గరిష్ఠమవుతుంది.
  4. ఈ విధమైన సర్దుబాటును సిలియరి కండరాలు చేస్తాయి.

ప్రశ్న 12.
కొన్ని సందర్భాలలో ఆకాశం తెలుపురంగులో కనబడుతుంది. ఎందుకు?
(లేదా)
అప్పుడప్పుడు ఆకాశం తెలుపు రంగులో కనబడుటకు వెనుకన గల కారణాలేమిటో వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. వాతావరణంలో వివిధ పరిమాణాలు గల కణాలుంటాయి.
  2. ఆ కణాలు వాటి పరిమాణాలకనుగుణంగా వివిధ తరంగదైర్ఘ్యాలు గల కాంతిని పరిక్షేపణం చేస్తాయి.
  3. వేసవి రోజుల్లో ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువగా ఉండడం వల్ల వాతావరణంలోకి నీటి ఆవిరి చేరుతుంది.
  4. దీని ద్వారా వాతావరణంలో నీటి అణువులు ఇతర పౌనఃపున్యాలు గల కాంతులను పరిక్షేపణం చేస్తాయి.
  5. N2, O2 ల పరిక్షేపణం వల్ల వచ్చే నీలిరంగు కాంతి, నీటి అణువుల పరిక్షేపణం వల్ల వచ్చే ఇతర రంగుల కాంతులన్నీ కలిసి మన కంటిని చేరినప్పుడు తెలుపురంగు కాంతి కనబడుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

ప్రశ్న 13.
తెల్లకాగితానికి నూనె పూస్తే, అది పాక్షిక పారదర్శకంగా పనిచేస్తుంది. ఎందుకు?
(లేదా)
కాగితం (లేదా) న్యూస్ పేపర్ కు నూనెను పూసిన అది పాక్షిక పారదర్శకంగా పని చేయుటకు గల కారణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. తెల్లని కాగితం కాంతినిరోధములా ప్రవర్తించును.
  2. తెల్లని కాగితానికి నూనె పూస్తే అది పాక్షిక పారదర్శక పదార్థంగా పనిచేయును.
  3. కాగితము మరియు నూనెల వక్రీభవన గుణకాలు సమానమైతే, దానిమీద పడిన కాంతి సమాన వక్రీభవన గుణకాల వలన కాగితం నుండి నూనెలోనికి ప్రవేశించునపుడు ఎటువంటి పరిక్షేపణం చెందకుండా ప్రయాణించును.
  4. ఈ కారణం చేత నూనె పూసిన కాగితము పాక్షిక పారదర్శకముగా పనిచేయును.

ప్రశ్న 14.
“దీర్ఘదృష్టి” గల ఒక వ్యక్తికి 100 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల కటకాన్ని వాడమని డాక్టర్ సలహా ఇచ్చారు. కనిష్ఠ దూరబిందువు యొక్క దూరాన్ని, కటక సామర్థ్యాన్ని కనుగొనండి. (జవాబు : 33.33 సెం.మీ., 1D)
జవాబు:
వస్తు దూరము u =- 25 సెం.మీ. –
ప్రతిబింబదూరం V = కనిష్ఠ దూరము = -d
నాభ్యంతరము f = 100 సెం.మీ.
కనిష్ఠ దూరము ‘d’ మరియు నాభ్యంతరం ‘f అయిన
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 13

ప్రశ్న 15.
ఒక వ్యక్తి దూరంలో ఉన్న వస్తువును చూస్తున్నాడు. అతని కంటిముందు కేంద్రీకరణ కటకాన్ని ఉంచితే, అతనికి వస్తువు పెద్దదిగా కనబడుతుందా? కారణాన్ని తెల్పండి.
(లేదా)
రావు, అతనికి దూరంగా గల వస్తువును చూస్తున్నప్పుడు అతని స్నేహితుడు శ్రీను ఒక కుంభాకార కటకంను అతని కంటి ముందు ఉంచిన అది అతనికి వస్తువును పెద్దదిగా కనబడేటట్లు చేస్తుందా? దీనికి గల కారణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. ఒక వ్యక్తి దూరంలో వున్న వస్తువును చూస్తున్నప్పుడు, అతని కంటి ముందు కేంద్రీకరణ కటకాన్ని ఉంచిన, వస్తు ప్రతిబింబం మసకబారుతుంది.
  2. కేంద్రీకరణ (లేక) కుంభాకార కటకపు ప్రతిబింబ విషయం వస్తు స్థానంపై ఆధారపడును.
  3. దూరంగా ఉన్నటువంటి వస్తువులను చూస్తున్నపుడు కుంభాకార కటకం వలన అవి మసకగా కనిపిస్తాయి.
  4. ఒకవేళ వస్తువును కుంభాకార కటకపు విషయంలో కటకనాభి, కటక కేంద్రముల మధ్య ఉంచినపుడు నిటారైన, వృద్ధీకరణ చెందిన ప్రతిబింబం ఏర్పడును.

ప్రశ్న 16.
కృత్రిమ ఇంద్రధనుస్సును పొందే విధానాన్ని రెండు కృత్యాల ద్వారా వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
మీ ఉపాధ్యాయుడు నిన్ను ఒక ఇంద్రధనుస్సును ఏర్పరచమన్న నీవు ఏ విధంగా ఏర్పరచెదవో ఒక కృత్యంను వ్రాయుము. (కృత్యం : 1)
జవాబు:

  1. తెల్లని గోడకు దగ్గరగా ఒక టేబుల్ ను ఉంచుము.
  2. ఒక కార్డ్ బోర్డు షీట్ కు మధ్యలో సన్నని రంధ్రం చేసి, దానిని టేబుల్ పై నిలువుగా అమర్చుము.
  3. కార్డ్ బోర్డుకు, గోడకు మధ్యలో ఒక పట్టకాన్ని ఉంచుము.
  4. తెలుపురంగు కాంతినిచ్చే కాంతి జనకాన్ని కార్డ్ బోర్డ్ కు దగ్గరగా ఉంచి, దాని రంధ్రం గుండా కాంతిని ప్రసరింపజేయుము.
  5. ఈ కాంతి సన్నని పుంజంగా ఉంటుంది. దీనిని పట్టకం యొక్క ఏదో ఒక దీర్ఘచతురస్రాకార తలంపై పడే విధముగా పట్టుకొని పట్టకాన్ని త్రిప్పుతూ ఉంటే, గోడపై ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడుతుంది.

కృత్యం : 2
జవాబు:
7వ ప్రశ్న జవాబు చూడుము.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

ప్రశ్న 17.
పట్టక వక్రీభవన గుణక సూత్రాన్ని ఉత్పాదించండి. (AS1)
(లేదా)
పట్టకపు వక్రీభవన గుణకంను కనుగొను సూత్రంను వ్రాసి, రాబట్టుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 15
1) పటంలో PQR అను పట్టకం యొక్క పట్టక కోణము ‘A’, పట్టక పదార్థపు వక్రీభవన గుణకము ‘n’, PQ, PRలు వక్రీభవన తలాలు.
2) AB పతన కిరణము, CD బహిర్గామి కిరణము పతన కోణము i1 బహిర్గామి కోణం i2 అనుకొనుము.

3) త్రిభుజము OMN నుండి,
d= i1 – r1 + i2 – r2
∴ d = (i1 + i2) – (r1 + r2) ………. (1)

4) త్రిభుజము PMN నుండి,
A + (90° = r1) + (90° – r2) = 180°
r1 + r2 = A ……………… (2)
5) (1), (2) సమీకరణాల నుండి
=d = (i1 + i2) – A
= A+ d = i1 + i2 ……………………… (3)

6) పతన కోణం, బహిర్గత కోణం, విచలన కోణము మరియు పట్టక కోణాల మధ్య సంబంధమును సమీకరణం- (3) తెలియజేస్తుంది.

7) స్నెల్ నియమం n1 sin i = n2 sin r కనుక, M బిందువు వద్ద, గాలి వక్రీభవన గుణకము n1 = 1, పట్టక వక్రీభవన గుణకము n2 = n, పతన కోణము i = i1, వక్రీభవన కోణం r = r1 లను స్నెల్ నియమంలో ప్రతిక్షేపించగా
sin i1 = n sin r1 ………. (4)

8) అదే విధముగా N బిందువు వద్ద, పట్టక వక్రీభవన గుణకము n1 = n, గాలి వక్రీభవన గుణకము n2 = 1, పతన కోణం i = r2, వక్రీభవన కోణం r= i2, స్నెల్ నియమంలో ప్రతిక్షేపించగా
n sin r2 = sin i2 ………. (5)

9) కనిష్ఠ విచలన కోణం (D) వద్ద పతన కోణం, బహిర్గామి కోణాల విలువలు సమానం. అనగా i1 = i2

10) సమీకరణం (3) నుండి కనిష్ఠ విచలన కోణంకు A + D = i + i
⇒ A + D = 2i1
∴ [latex]\mathrm{i}_{1}=\frac{\mathrm{A}+\mathrm{D}}{2}[/latex]
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 16

ప్రశ్న 18.
λ1 తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతి n1 వక్రీభవన గుణకం గల యానకం నుండి n2 వక్రీభవన గుణకం గల యానకంలోకి ప్రవేశించింది. రెండవ యానకంలో ఆ కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం ఎంత? (AS1)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 17
2) రెండు యానకాలలో తరంగదైర్ఘ్యాలు వరుసగా λ1 మరియు λ2 అనుకొనుము.

3) రెండు యానకాల వక్రీభవన గుణకాలు వరుసగా n1 మరియు n2 అనుకొనుము.

4) ఒక యానకపు వేగము (v), తరంగదైర్ఘ్యం (λ) మరియు పౌనఃపున్యాల (υ) మధ్య సంబంధము v = υλ.

5) కాంతి ఒక యానకం నుండి వేరొక యానకంలోకి ప్రవేశించినపుడు, దాని పౌనఃపున్యంలో మార్పు ఉండదు.

6) కావున v1 = υλ1 మరియు v2 = υλ2 అగును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 18

ప్రశ్న 19.
అంశం (A) : పట్టక వక్రీభవన గుణకం, ఆ పట్టక తయారీకి వాడిన గాజురకంపై మరియు కాంతి రంగుపై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది. (AS2)
కారణం (R) : పట్టక వక్రీభవన గుణకం, పట్టక వక్రీభవన కోణంపై మరియు కనిష్ఠ విచలన కోణంపై ఆధారపడుతుంది.
a) A, R రెండూ సరియైనవి. మరియు A కు R సరైన వివరణ.
b) A, R రెండూ సరియైనవి. కానీ Aకు R సరైన వివరణ కాదు.
c) A సరియైనది. కానీ R సరియైనది కాదు.
d) A మరియు R సరైనవి కావు.
e) A సరియైనది కాదు కానీ R సరైనది.
జవాబు:
b) ‘A, R’ లు రెండూ సరియైనవే, కాని A కు R సరైన వివరణ కాదు.
కారణము :
పట్టక వక్రీభవన సూత్రము ప్రకారం వక్రీభవన గుణకము, పట్టకం తయారీకి వాడిన గాజురకంపై మరియు కాంతి రంగుపై ఆధారపడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 19

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

ప్రశ్న 20.
మన చుట్టూ ఉన్న రంగుల ప్రపంచాన్ని మనం చూడడానికి ఉపయోగపడేది కన్ను. కంటి కటకానికి గల సర్దుబాటు లక్షణం వల్ల ఇది సాధ్యమవుతుంది. ఈ విషయంపై మీ స్పందనను తెలియజేసే విధంగా ఆరు వాక్యాల పద్యాన్ని రాయండి. (AS6)
జవాబు:
ఇంద్రియాలన్నింటిలో కన్నే మిన్నరా
అది లేకపోతే బ్రతుకే సున్నరా
సృష్టిని చూడగల్గడమే మహాభాగ్యంరా
దృష్టిని కల్గి ఉండడమే గొప్ప అదృష్టంరా
మన్నువంటి ఆధారం లేదురా
కన్నువంటి ప్రకాశం లేదురా
‘A’ విటమిన్ లోపిస్తే అంధత్వమేరా
అంధులైతే జీవితమే వృధారా
అందుకే కంటిని జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలిరా.

ప్రశ్న 21.
గాజు పారదర్శక పదార్థం. ఒక తలం గరుకుగా చేయబడిన గాజు పాక్షిక పారదర్శకంగానూ, తెలుపురంగులోనూ కనబడుతుంది. ఎందుకు?
(లేదా)
సమరీతి, నునుపైన గాజు పారదర్శక పదార్థంగానూ, గరుకు చేయబడిన గాజు పాక్షిక పారదర్శకంగానూ, తెలుపు రంగులో కనబడుటకు గల కారణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. గాజు ఒక పారదర్శక పదార్థం. ఇది తన గుండా కాంతిని ప్రసారం చేయును.
  2. గాజును ఒక తలం గరుకుగా చేయడం వల్ల ఆ ఉపరితలంలో అనేక ఎత్తు పల్లాలు అనగా అసమతలం ఏర్పడుతుంది.
  3. ఇటువంటి అసమతలం క్రమరహిత పరావర్తనమును ఏర్పరుస్తుంది.
  4. దీనివల్ల కొంతి ప్రసారం జరుగదు.
  5. దీని ప్రభావం వలన గాజు పాక్షిక పారదర్శకముగా పని చేస్తుంది.
  6. అందుకనే గరుకుతలం తెలుపురంగులో కనబడుతుంది.

ప్రశ్న 22.
పట్టకం యొక్క ఒక తలంపై 40° కోణంతో పతనమైన కాంతి కిరణం, 30° కనిష్ఠ విచలనాన్ని పొందింది. అయిన పట్టక కోణాన్ని, ఇచ్చిన తలం వద్ద వక్రీభవన కోణాన్ని కనుగొనండి. (జవాబు : 50°, 25°) (AS7)
జవాబు:
పట్టకపు తలంపై పతనమయ్యే కాంతి పతన కోణము = i = 40°
కనిష్ఠ విచలన కోణము = D = 30°
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 20

ఖాళీలను పూరించండి

1. స్పష్ట దృష్టి కనిష్ఠ దూరం విలువ …………. (25 సెం.మీ.)
2. రెటీనా, కంటి కటకాల మధ్య దూరం ………….. (2.5 సెం.మీ.)
3. కంటి కటకం యొక్క గరిష్ఠ నాభ్యంతరం విలువ …………… (2.5 సెం.మీ.)
4. మానవుని కంటి యొక్క నాభ్యంతరం మారటానికి దోహదపడే కండరాలు ………………. (సిలియరి)
5. కటకం యొక్క సామర్థ్యం 1D అయిన, ఆ కటక నాభ్యంతరం …………….. (100 సెం.మీ.)
6. హ్రస్వ దృష్టిని నివారించేందుకు ………………….. కటకాన్ని వాడుతారు. (పుటాకార)
7. దీర్ఘదృష్టిని నివారించేందుకు ……………… కటకాన్ని వాడుతారు. (కుంభాకార)
8. పట్టకం కనిష్ఠ విచలన స్థానంలో ఉన్నప్పుడు పతన కోణం ………………….. కు సమానం. (బహిర్గామికోణం)
9. తెల్లని కాంతి వివిధ రంగులుగా (VIBGYOR) విడిపోవడాన్ని ………………… అంటాం. (కాంతి విక్షేపణం)
10. వక్రీభవనం జరిగినప్పుడు కాంతి ………………….. లో మార్పు రాదు. (పౌనఃపున్యం)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. మానవుని కన్ను గ్రహించే వస్తు పరిమాణం ప్రాథమికంగా …. పై ఆధారపడుతుంది.
A) వస్తువు నిజ పరిమాణం
B) కన్ను నుండి వస్తువుకు గల దూరం
C) నల్లగుడ్డు రంధ్రం
D) రెటీనాపై ఏర్పడ్డ ప్రతిబింబ పరిమాణం
జవాబు:
B) కన్ను నుండి వస్తువుకు గల దూరం

2. వివిధ దూరాలలో గల వస్తువులను చూస్తున్నప్పుడు కింది వాటిలో ఏది స్థిరంగా ఉంటుంది?
A) కంటి కటక నాభ్యంతరం
B) కంటి కటకం నుండి వస్తువుకి గల దూరం
C) కంటి కటక వక్రతా వ్యాసార్ధం
D) కంటి కటకం నుండి ప్రతిబింబ దూరం
జవాబు:
D) కంటి కటకం నుండి ప్రతిబింబ దూరం

3. కింది వాటిలో వక్రీభవన సమయంలో మారని విలువ
A) తరంగదైర్ఘ్యం
B) పౌనఃపున్యం
C) కాంతివేగం
D) పైవన్నీ
జవాబు:
B) పౌనఃపున్యం

4. పటంలో చూపిన విధంగా టేబుల్ పై ఉంచిన ఒక సమద్విబాహు పట్టకంపై కాంతి పతనమైంది. కనిష్ఠ విచలనానికి సంబంధించి కింది వాటిలో ఏది సరియైనది?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 14
A) ఆధారానికి సమాంతరరేఖ PQ
B) ఆధారానికి సమాంతరరేఖ QR
C) ఆధారానికి సమాంతరరేఖ RS
D) ఆధారానికి సమాంతర రేఖ PQ లేదా RS
జవాబు:
B) ఆధారానికి సమాంతరరేఖ QR

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

5. హ్రస్వదృష్టితో బాధపడే వ్యక్తి యొక్క గరిష్ఠ దూరం 5 మీ. దీనిని నివారించి సాధారణ దృష్టి వచ్చేట్లు చేయాలంటే …. ను వినియోగించాలి.
A) 5 మీ. నాభ్యంతరం గల పుటాకార కటకం
B) 10 మీ. నాభ్యంతరం గల పుటాకార కటకం
C) 5 మీ. నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకం
D) 2.5 మీ. నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకం
జవాబు:
A) 5 మీ. నాభ్యంతరం గల పుటాకార కటకం

6. సూర్యకాంతిని శోషించుకున్న అణువు వివిధ కాంతి తీవ్రతలతో అన్ని దిశలలోనూ కాంతిని విడుదల చేయడాన్ని …….. అంటాం.
A) కాంతి పరిక్షేపణం
B) కాంతి విక్షేపణం
C) కాంతి పరావర్తనం
D) కాంతి వక్రీభవనం
జవాబు:
A) కాంతి పరిక్షేపణం

10th Class Physical Science 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 90

ప్రశ్న 1.
విమానంలో ప్రయాణించే వ్యక్తికి ఇంద్రధనుస్సు ఏ ఆకారంలో కనిపిస్తుందో ఊహించగలరా? మీ స్నేహితులతో చర్చించండి. సమాచారాన్ని సేకరించండి.
జవాబు:
విమానంలో ప్రయాణించే వ్యక్తికి ఇంద్రధనుస్సు పూర్తిగా వృత్తాకారంలో కన్పించును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 90

ప్రశ్న 2.
మన కంటిముందున్న అన్ని వస్తువులనూ మనం స్పష్టంగా చూడగలమా?
జవాబు:
మన కంటి ముందు 25 సెం.మీ. దూరానికి అవతల ఉన్న అన్ని వస్తువులను మనం స్పష్టంగా చూడగలం.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 91

ప్రశ్న 3.
స్పష్ట దృష్టి యొక్క సరాసరి దూరం విలువ ఎంత?
జవాబు:
స్పష్ట దృష్టి యొక్క కనీస దూరం 25 సెం.మీ.

ప్రశ్న 4.
మీ కంటికి 25 సెం.మీ. దూరంలో ఉంచిన వస్తువు ఆకారం ఎలా ఉన్నా, దానిని పై నుండి కింది వరకు మీరు చూడగలరా?
జవాబు:
చూడలేము. ఎందుకనగా స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరం విలువ వయస్సుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అదే విధంగా కంటి వద్ద 60° కోణంతో కనబడే వస్తుభాగం మాత్రమే మనం చూడగలం.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 92

ప్రశ్న 5.
స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరం, దృష్టికోణం విలువలు వ్యక్తినిబట్టి, వయసునుబట్టి ఎందుకు మారతాయి?
జవాబు:
ఈ విలువలన్నీ కంటి నిర్మాణం మరియు సిలియరి కండరాల పనితీరుపై ఆధారపడి ఉంటాయి కాబట్టి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 93

ప్రశ్న 6.
వివిధ వస్తుదూరాలకు ఒకే ప్రతిబింబదూరం ఉండడం ఎలా సాధ్యం?
జవాబు:
కటకనాభ్యంతరం విలువను మారుస్తూ ఉంటే వివిధ వస్తు దూరాలకు ఒకే ప్రతిబింబ దూరం ఉండటం సాధ్యపడుతుంది.

ప్రశ్న 7.
కటకాల గుండా వక్రీభవనం గురించి మీకున్న అవగాహనతో పై ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పగలరా?
జవాబు:
చెప్పగలము. వస్తుదూరం మారినప్పుడు ప్రతిబింబ దూరం స్థిరంగా ఉండాలంటే కటక నాభ్యాంతరం మారాలి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 94

ప్రశ్న 8.
కన్ను తన నాభ్యంతరాన్ని ఎలా మార్చుకుంటుంది? కనుగుడ్డులో ఈ మార్పు ఎలా జరుగుతుంది?
జవాబు:
కనుగుడ్డులోని కటకానికి ఆనుకుని ఉన్న సిలియరి కండరాలు కటక వక్రతా వ్యాసార్థాన్ని మారుస్తాయి. ఈ మార్పు ద్వారా కన్ను తన నాభ్యంతరాన్ని మార్చుకుంటుంది.

ప్రశ్న 9.
కంటి కటకం నిజ ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుందా? మిథ్యా ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుందా?
జవాబు:
కంటి కటకం వస్తువు నిజ ప్రతిబింబాన్ని రెటీనా పై తలక్రిందులుగా ఏర్పరుస్తుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

ప్రశ్న 10.
కంటి కటక నాభ్యంతరం మార్పుకు ఏదైనా హద్దు ఉందా?
జవాబు:
అవును. కటక నాభ్యంతరానికి గరిష్ఠ, కనిష్ఠ విలువలుంటాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 95

ప్రశ్న 11.
కంటి కటకం తన నాభ్యంతరాన్ని మార్చుకోలేకపోతే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
కంటి కటకం తన నాభ్యంతరాన్ని మార్చుకోలేకపోతే వస్తువును సులభంగా, స్పష్టంగా చూడలేము.

ప్రశ్న 12.
కంటి కటక నాభ్యంతరం 2.27 – 2.5 సెం.మీ.లకు మధ్యస్థంగా లేకపోతే ఏమవుతుంది?
జవాబు:
కంటి కటక నాభ్యంతరం 2.27 – 2.5 సెం.మీ. లకు మధ్యస్థంగా లేకపోతే కంటి దోషాలు ఏర్పడతాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 97

ప్రశ్న 13.
‘కంటి కటక కనిష్ఠ నాభ్యంతరం 2.27 సెం.మీ. కంటే ఎక్కువైతే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:

  1. కంటి కటక కనిష్ఠ నాభ్యంతరం 2.27 సెం.మీ. కంటే ఎక్కువైతే దీర్ఘదృష్టి ఏర్పడుతుంది.
  2. అంటే ఆ వ్యక్తి దూరంలో ఉన్న వస్తువులను స్పష్టంగా చూడగలదు కాని దగ్గరి వస్తువులను చూడలేదు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 98

ప్రశ్న 14.
దీర్ఘదృష్టిని సవరించడానికి ఏం చేయాలి?
జవాబు:
దీర్ఘదృష్టి సవరణ :

  1. వస్తువు కనిష్ఠదూర బిందువుకు ఆవల ఉంటే, కంటికటకం రెటీనా పై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచగలదు.
  2. కనుక కనిష్ఠదూర బిందువు (H) కు స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరాన్ని తెలిపే బిందువు (L) కు మధ్యనున్న వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబాన్ని కనిష్ఠదూర బిందువుకు ఆవల ఏర్పరచగలిగే కటకాన్ని అంటే ద్వికుంభాకార కటకాన్ని ఉపయోగించాలి.
  3. ద్వికుంభాకార కటకాన్ని వాడటం వల్ల ఇది సాధ్యపడుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 99

ప్రశ్న 15.
కంటి డాక్టర్ రాసే ప్రిస్క్రిప్షన్ లోని వివరాలను మీరెప్పుడైనా పరిశీలించారా?
జవాబు:
కంటి డాక్టర్ రాసే ప్రిస్క్రిప్షన్లోని వివరాలను పరిశీలించాను. అవి +, – గుర్తులతో సూచింపబడి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 16.
సైట్ పెరగడం లేదా తగ్గడం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
కంటి చూపులోని పెరుగుదల లేదా తగ్గుదల.

ప్రశ్న 17.
కటక సామర్థ్యం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
కటక సామర్థ్యం :
ఒక కటకం కాంతికిరణాలను కేంద్రీకరించే స్థాయి లేదా వికేంద్రీకరించే స్థాయిని కటక సామర్థ్యం అంటాం. (లేదా) కటక నాభ్యంతరం యొక్క విలోమ విలువను కటక సామర్థ్యం అంటాం.

ఒక కటక నాభ్యంతరం గ అనుకుంటే,
కటక సామర్థ్యం P = 1/f (మీటర్లలో) ; P = 100/f (సెం.మీ.లలో)
కటక సామర్థ్యానికి ప్రమాణం డయాప్టర్ (Dioptre). దీనిని D తో సూచిస్తాం.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 100

ప్రశ్న 18.
పట్టకం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒకదానికొకటి కొంత కోణం చేసే కనీసం రెండు సమతలాలతో పరిసరయానకం నుండి వేరుచేయబడి ఉన్న పారదర్శక యానకాన్ని “పట్టకం” అంటారు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 105

ప్రశ్న 19.
తెల్లని కాంతి రంగులుగా విడిపోవడాన్ని కిరణ సిద్ధాంతంతో వివరించగలమా?
జవాబు:
తెల్లని కాంతి రంగులుగా విడిపోవడాన్ని కిరణ సిద్ధాంతంతో వివరించలేము.

ప్రశ్న 20.
వివిధ రంగులు గల కొంతుల వేగాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయా?
జవాబు:
శూన్యంలో వివిధ రంగులు గల కాంతుల వేగాలు స్థిరంగా ఉంటాయి. యానకంలో వివిధ రంగులు గల కాంతుల వేగాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

ప్రశ్న 21.
పట్టకం గుండా తెలుపురంగు కాంతిని పంపితే అది వివిధ రంగులుగా ఎందుకు విడిపోతుందో ఇప్పుడు మీరు ఊహించగలరా?
జవాబు:
శూన్యంలో అన్ని రంగుల కాంతి వేగాలు ఒకటే అయినప్పటికీ, ఒక యానకంలో ప్రయాణించేటప్పుడు కాంతివేగం దాని తరంగదైర్యంపై ఆధారపడును. అందువల్ల కాంతి వివిధ రంగులుగా విడిపోతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 106

ప్రశ్న 22.
పట్టకం గుండా తెలుపురంగు కాంతిని పంపితే అది వివిధ రంగులుగా ఎందుకు విడిపోతుందో ఇప్పుడు మీరు ఊహించగలరా?
జవాబు:
యానకంలో ప్రయాణించేటప్పుడు కాంతి వేగం దాని తరంగదైర్ఘ్యంపై ఆధారపడుతుంది. అందువల్ల కాంతి వివిధ రంగులుగా విడిపోతుంది.

ప్రశ్న 23.
కృత్యం – 3లో చూసినట్లు ప్రకృతిలో మీరు రంగులు చూడగలిగే సందర్భానికి ఒక ఉదాహరణ ఇవ్వగలరా?
జవాబు:
ప్రకృతిలో రంగులు చూడగలిగే సందర్భం ఇంద్రధనుస్సు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 108

ప్రశ్న 24.
ఆకాశం నీలిరంగులో ఎందుకు కనిపిస్తుంది?
జవాబు:
వాతావరణంలోని N2, O2 అణువులు సూర్యుని కాంతిలోని నీలం రంగు కాంతిని పరిక్షేపణం చెందించడం వల్ల ఆకాశం నీలి రంగులో కనిపిస్తుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 109

ప్రశ్న 25.
పరిక్షేపణం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక కణం శోషించుకున్న కాంతిని తిరిగి అన్ని దిశలలో వివిధ తీవ్రతలతో విడుదల చేయడాన్ని “కాంతి పరిక్షేపణం” అంటారు.

ప్రశ్న 26.
స్వేచ్ఛా పరమాణువు లేదా అణువుపై నిర్దిష్ట పౌనఃపున్యం గల కాంతి పతనం చెందితే ఏం జరుగును?
జవాబు:
పరమాణువులు లేదా అణువులపై కాంతి పతనం చెందినపుడు అవి కాంతి శక్తిని శోషించుకుని, అందులో కొంత భాగాన్ని వివిధ దిశల్లో ఉద్గారం చేస్తాయి. ఇదే కాంతి పరిక్షేపణంలోని ప్రాథమిక నియమము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 94

ప్రశ్న 27.
వస్తువు ఆకారం, పరిమాణం మరియు రంగులలో ఏ మార్పు లేకుండా వస్తువును మనం గుర్తించే విధంగా రెటీనాపై ప్రతిబింబం ఎలా ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:

  1. రెటీనా అనేది ఒక సున్నితమైన పొర.
  2. దీనిలో దండాలు (rods) మరియు శంఖువులు (cones) అనబడే దాదాపు 125 మిలియన్ల గ్రాహకాలు (receptors) ఉంటాయి.
  3. ఇవి కాంతి సంకేతాలను (signals) గ్రహిస్తాయి. శంఖువులు రంగును గుర్తిస్తాయి. దండాలు కాంతి తీవ్రతను గుర్తిస్తాయి.
  4. ఈ సంకేతాలు దాదాపు 1 మిలియన్ దృక్ నాడుల (optic – nerve fibres) ద్వారా మెదడుకు చేరవేయబడతాయి.
  5. వాటిలోని సమాచారాన్ని మెదడు విశ్లేషించడం ద్వారా వస్తువు ఆకారం, పరిమాణం మరియు రంగులను మనం గుర్తిస్తాం.

ప్రశ్న 28.
కంటి కటకం యొక్క కనిష్ఠ, గరిష్ఠ నాభ్యంతరాలు ఎంత? వాటిని మనం ఎలా కనుగొంటాము?
జవాబు:
గరిష్ఠ నాభ్యంతరం

  1. పటంలో చూపినట్లు అనంతదూరంలో ఉన్న వస్తువు నుండి వచ్చే
    సమాంతర కాంతి కిరణాలు కంటి కటకంపై పడి వక్రీభవనం చెందాక
    రెటీనా పై ఒక బిందురూప ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.
  2. ఈ సందర్భంలో కంటి కటక నాభ్యంతరం గరిష్టంగా ఉంటుంది.
  3. దీని విలువ fగరిష్ఠ = 2.5 సెం.మీ. ఉండును.

కనుగొనే విధానం :
వస్తుదూరం = µ = α
ప్రతిబింబ దూరం = v = 2.5 సెం.మీ (కంటికటకం నుండి రెటీనాకు దూరం)
నాభ్యంతరం = f = ?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 21

కనిష్ఠ నాభ్యంతరము :

  1. పటంలో చూపినట్లు కంటి ముందు 25 సెం.మీ. దూరంలో వస్తువు ఉందనుకొనుము.
  2. ఈ సందర్భంలో కంటి కటక నాభ్యంతరం కనిష్ఠంగా ఉంటుంది.
  3. దీని విలువ fకనిష్ఠ = 2.27 సెం.మీలుగా ఉండును.

కనుగొనే విధానం :
వస్తు దూరం = u = 25 సెం.మీ.
ప్రతిబింబ దూరం = v = 25 సెం.మీ. (కంటి కటకం నుండి రెటీనాకు గల దూరం)
నాభ్యంతరం = f = ?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 22

10th Class Physical Science Textbook Page No. 96

ప్రశ్న 29.
హ్రస్వదృష్టిని సవరించడానికి ఏం చేయాలి?
జవాబు:
హ్రస్వదృష్టికి సవరణ :

  1. గరిష్ఠదూర బిందువుకు, స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరాన్ని తెలిపే బిందువుకు మధ్య వస్తువు ఉన్నప్పుడు కంటికటకం రెటీనా పై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచగలదు.
  2. కాబట్టి ఒక కటకాన్ని ఉపయోగించి గరిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల ఉన్న వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబాన్ని గరిష్ఠ దూరబిందువు (M) మరియు స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరాన్ని తెలిపే బిందువు (L) ల మధ్యకు తేగలిగితే, ఆ ప్రతిబింబం కంటి కటకానికి వస్తువులా పనిచేస్తుంది.
  3. పుటాకార కటకాన్ని వాడడం వల్ల ఇది సాధ్యపడుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 97

ప్రశ్న 30.
హ్రస్వదృష్టిని నివారించడానికి వాడవలసిన పుటాకార కటక నాభ్యంతరం ఎంత ఉండాలనేది ఎలా నిర్ణయిస్తాం?
జవాబు:

  1. హ్రస్వదృష్టిని నివారించడానికి, అనంతదూరంలో ఉండే వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబాన్ని గరిష్ఠ దూరబిందువు వద్ద ఏర్పరచగలిగే కటకాన్ని అంటే ద్విపుటాకార కటకాన్ని ఎంచుకోవాలి.
  2. ఈ కటకం ఏర్పరచే ప్రతిబింబం కంటి కటకానికి వస్తువులా పనిచేసి చివరగా ప్రతిబింబం రెటీనాపై ఏర్పడుతుంది.
  3. ఈ సందర్భంలో వస్తుదూరం (u) అనంతం. ప్రతిబింబదూరం (v) గరిష్ఠ దూర బిందువుకు గల దూరానికి సమానం. కావున
    u = – ∞, v = -D (గరిష్ఠ దూరబిందువుకు, కంటికి గల దూరం)
  4. ద్విపుటాకార కటక నాభ్యంతరం గ అనుకుంటే..
    1/f = 1/v – 1/4 సూత్రాన్ని ఉపయోగించినపుడు 1/f = 1/-D ⇒ f = -D
  5. ఇక్కడ f కు ‘ఋణ విలువ’ రావడమనేది పుటాకార కటకాన్ని తెలియజేస్తుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 108

ప్రశ్న 31.
వాననీటి బిందువులతో విక్షేపణం చెందిన కాంతి అర్ధవలయాకారంలో ఎందుకు కన్పిస్తుంది?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 23

  1. ఇంద్రధనుస్సు అనునది మనకు కనబడే విధంగా పలుచని ద్విమితీయ చాపం కాదు.
  2. ఇంద్రధనుస్సు అనేది మీ కంటి వద్ద తన కొనభాగాన్ని కల్గి వున్న త్రిమితీయ శంఖువు.
  3. పటంలో చూపినట్లు శంఖువు అక్షం వెంబడి మనం భాగం భూమి పైని వాతావరణంలోని కణాల నుండి, శంఖువు కింది సగ భాగం నేలపైని వస్తువుల నుండి వచ్చే కాంతులను మన కంటికి చేరవేస్తున్నాయి.
  4. కావున గాలిలోని నీటి బిందువుల నుండి వచ్చే కాంతి (శంఖువు పై సగం) మనకు ఇంద్రధనుస్సును అర్ధ చంద్రాకారంలో ఏర్పరుస్తుంది.
  5. మనం భూమి నుండి నిర్ణీత ఎత్తుకు వెళ్తే ఇంద్ర ధనుస్సును పూర్తి వలయంగా చూడవచ్చు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 110

ప్రశ్న 32.
వేసవి రోజుల్లో (ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువగా ఉన్న రోజుల్లో) ఒక నిర్దిష్ట దిశలో చూస్తున్నపుడు కొన్ని సందర్భాలలో ఆకాశం తెలుపురంగులో కనిపిస్తుంది. ఎందుకు?
జవాబు:

  1. వాతావరణంలో వివిధ పరిమాణాలు గల కణాలుంటాయి. వాటి పరిమాణాల కనుగుణంగా అవి వివిధ తరంగదైర్యాలు గల కాంతిని పరిక్షేపణం చేస్తాయి.
  2. ఉదాహరణకు N2, O2 అణువుల కన్నా నీటి అణువు పరిమాణం ఎక్కువ. కాబట్టి అది నీలిరంగుకాంతి కంటే తక్కువ పౌనఃపున్యాలు (ఎక్కువ తరంగదైర్యాల) గల కాంతులకు పరిక్షేపణ కేంద్రంగా పనిచేస్తుంది.
  3. వేసవి రోజుల్లో ఉష్ణోగ్రత ఎక్కువగా ఉండడం వల్ల వాతావరణంలోకి నీటి ఆవిరి చేరుతుంది.
  4. తద్వారా వాతావరణంలో నీటి అణువులు అధిక స్థాయిలో ఉంటాయి.
  5. ఈ నీటి అణువులు ఇతర పౌనఃపున్యాలు (నీలిరంగు కానివి) గల కాంతులను పరిక్షేపణం చేస్తాయి.
  6. N2, O2, ల పరిక్షేపణం వల్ల వచ్చే నీలిరంగుకాంతి, నీటి అణువుల పరిక్షేపణం వల్ల వచ్చే ఇతర రంగుల కాంతులు అన్నీ కలిసి మన కంటిని చేరినప్పుడు తెలుపు రంగు కాంతి కనబడుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

10th Class Physical Science Textbook Page No. 111

ప్రశ్న 33.
సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయ సమయాలలో సూర్యుడు ఎర్రగా కనబడడానికి గల కారణం మీకు తెలుసా?
జవాబు:

  1. సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయ సమయంలో సూర్యుని నుండి వెలువడే కాంతి మీ కంటిని చేరడానికి భూ వాతావరణంలో అధిక దూరం ప్రయాణించాల్సి ఉంటుంది.
  2. ఎరుపు రంగు కాంతి తప్ప మిగిలిన అన్ని రంగుల కాంతులు అధికంగా పరిక్షేపణం చెంది కాంతి మీ కంటిని చేరే లోపే ఆ రంగులన్నీ కనుమరుగవుతాయి.
  3. ఎరుపు రంగు కాంతి తక్కువగా పరిక్షేపణం చెందడం వల్ల అది మీ కంటిని చేరును.
  4. ఫలితంగా సూర్యుడు, సూర్యోదయం మరియు సూర్యాస్తమయ సమయాలలో ఎరుపుగా కన్పిస్తాడు.

ప్రశ్న 34.
మధ్యాహ్న వేళల్లో సూర్యుడు ఎర్రగా ఎందుకు కనబడడో ఊహించగలరా?
జవాబు:

  1. ఉదయం, సాయంత్రం వేళల కంటే మధ్యాహ్నం సమయంలో వాతావరణంలో సూర్యకాంతి ప్రయాణించే దూరం తక్కువ.
  2. కాబట్టి కాంతి ఎక్కువగా పరిక్షేపణం చెందక పోవడం వల్ల అన్ని రంగులూ మీ కంటిని చేరతాయి.
  3. కాబట్టి మధ్యాహ్న వేళల్లో సూర్యుడు తెల్లగా కనబడతాడు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 98

ప్రశ్న 35.
దీర్ఘదృష్టిని నివారించడానికి వాడవలసిన కుంభాకార కటక నాభ్యంతరం ఎంత ఉండాలనేది ఎలా నిర్ణయిస్తాం?
జవాబు:
1) కటక నాభ్యంతరాన్ని కనుగొనడానికి, స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరాన్ని తెలిపే బిందువు (L) వద్ద ఒక వస్తువు ఉన్నదని ఊహించవలెను.

2) పటంలో చూపినవిధంగా L వద్ద ఉన్న వస్తువు ప్రతిబింబాన్ని కనిష్ఠదూర బిందువు (H) వద్ద ఏర్పరచగలిగే ద్వికుంభాకార కటకాన్ని ఉపయోగిస్తే దృష్టిదోషం సవరించబడుతుంది.

3) ఆ ప్రతిబింబం కంటికటకానికి వస్తువుగా పనిచేస్తుంది.

4) కనుక చివరగా కంటి కటకం వలన ఏర్పడే ప్రతిబింబం రెటీనా పై ఏర్పడుతుంది.

5) ఈ సందర్భంలో, వస్తుదూరం
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 5
(u) = -25 సెం.మీ.
ప్రతిబింబం దూరం (v) = – d
(కంటికి, కనిష్ఠ దూరబిందువుకు గల దూరం)
మనం వాడే ద్వికుంభాకార కటక నాభ్యంతరం f అనుకుంటే.
1/f = 1/v – 1/4 సూత్రాన్ని ఉపయోగించినపుడు :
1/f = 1/-d – 1/(-25) ⇒ 1/f = -1/d + 1/25
1/f = (d – 25)/25d ⇒ f = 25d(d – 25)
d > 25 కాబట్టి గ విలువ ధనాత్మకం అవుతుంది. అనగా కుంభాకార కటకం వాడాలని తెలుస్తుంది.

పరికరాల జాబితా

పొడవైన కర్ర లేదా పివిసి పైపు ముక్కలు (20, 30, 35, 40, 50 సెం.మీ.,) అడ్డు కడ్డీ, రిటారు స్టాండు, కంటి నిర్మాణం ప్రదర్శించే నమూనా, డ్రాయింగ్ షీట్, పెన్సిల్, గుండుసూదులు, స్కేలు, కోణమానిని, పట్టకం, చిన్న రంధ్రం కలిగిన కార్డుబోర్డు, తెల్లని కాంతి జనకం (టార్చిలైటు), లోహపు పళ్లెం, అద్దం, నీరు, గాజుబీకరు, సోడియం’
థయో సల్ఫేట్, సల్ఫూరికామ్ల ద్రావణాలు

10th Class Physical Science 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 1

ప్రశ్న 1.
స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరమును కనుగొనుటకు ఒక కృత్యాన్ని వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. ఒక పుస్తకాన్ని తెరచి మీ కంటి ముందు కొంతదూరంలో పట్టుకొని చదవడానికి ప్రయత్నించండి.
  2. నెమ్మదిగా ఆ పుస్తకాన్ని మీ కంటివైపుగా, కంటికి అతి దగ్గరగా చేరే వరకు కదిలించండి.
  3. పుస్తకంలోని అక్షరాలు మసకబారినట్లుగా అనిపిస్తాయి లేదా మీ కన్ను ఒత్తిడికి గురైనట్లు అనిపిస్తుంది.
  4. పుస్తకంలోని అక్షరాలను మీ ‘కన్ను ఏ ఒత్తిడి లేకుండా చూడగలిగే స్థానం వరకు నెమ్మదిగా పుస్తకాన్ని వెనుకకు . జరపండి.
  5. ఈ సందర్భంలో పుస్తకానికి, మీ కంటికి గల దూరాన్ని కొలిస్తే అది దాదాపు 25 సెం.మీ. ఉంటుంది.
  6. ఈ దూరం వ్యక్తికి, వ్యక్తికీ వయస్సును బట్టి మారుతుంది.
  7. మన కంటికి ఏ ఒత్తిడి లేకుండా, స్పష్టంగా ఒక వస్తువును మనము చూడాలంటే ఉండవలసిన కనీస దూరాన్ని “స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరం” అంటారు.

కృత్యం – 2

ప్రశ్న 2.
“దృష్టికోణం” ను కనుగొనేందుకు ఒక కృత్యాన్ని తెల్పుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 24 AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 25

  1. బట్టలషాప్ లో బట్టల చుట్టలకు వచ్చే కర్రలను లేదా PVC పైపులను సేకరించుము.
  2. ఈ వస్తువులను 20 సెం.మీ., 30 సెం.మీ., 35 సెం.మీ., 40 సెం.మీ., 50 సెం.మీ. పొడవు గల ముక్కలుగా ఆ కత్తిరించుము.
  3. ఒక రిటార్ట్ స్టాండును బల్లపై ఉంచి, రిటార్ట్ స్టాండు నిలువు కడ్డీ ప్రక్కన మీ తల ఉండే విధముగా బల్ల దగ్గర నిలబడండి.
  4. మీ కంటి నుండి 25 సెం.మీ. దూరంలో రిటార్టు స్టాండ్ అడ్డుకడ్డీకి క్లాంప్ ను బిగించి, 30 సెం.మీ. పొడవు గల కర్రను కట్టమని మీ స్నేహితునికి చెప్పుము.
  5. ఇప్పుడు అడ్డుకడ్డీ వెంబడి మీ దృష్టి సారిస్తూ, కర్రముక్కను పై అంచు నుండి క్రింది అంచు వరకు మొత్తంగా చూడడానికి ప్రయత్నించుము.
  6. కర్రముక్క 25 సెం.మీ. దూరంలో ఉన్నప్పుడు దాని రెండు చివరలను మీరు స్పష్టంగా చూడలేకపోతే, అడ్డుకడ్డీ వెంబడి కర్రముక్కను వెనుకకు జరుపుము.
  7. ఏ కనీస దూరం వద్ద మీరు దానిని పూర్తిగా చూడగలరో అక్కడ దానిని అడ్డుకడ్డీకి ఇంప్ సహాయంతో బిగించండి.
  8. వస్తువు యొక్క చివరి బిందువుల నుండి వచ్చే కిరణాలు కంటి వద్ద కొంత కోణం చేస్తాయి.
  9. ఈ కోణం 60° కంటే తక్కువగా ఉంటే ఆ వస్తువును పూర్తిగా మనము చూడగలము.
  10. ఈ కోణం 60° కంటే ఎక్కువగా ఉంటే ఆ వస్తువులో కొంతభాగం మాత్రమే మనము చూడగలము.
  11. ఏ గరిష్ఠ కోణము వద్ద మనము పూర్తిగా చూడగలమో, ఆ కోణాన్ని “దృష్టికోణం” అంటారు.
  12. ఈ విధముగా దృష్టికోణమును కనుగొంటారు.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

కృత్యం – 6

ప్రశ్న 3.
కాంతి పరిక్షేపణాన్ని ప్రయోగ పూర్వకముగా వ్రాయుము.
జవాబు:

  1. ఒక బీకరులో సోడియం థయోసల్ఫేట్ (హైపో) మరియు సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాల ద్రావణాన్ని తీసుకొనుము.
  2. ఈ గాజు బీకరును ఆరుబయట సూర్యుని వెలుగులో ఉంచుము.
  3. బీకరులో సల్ఫర్ స్పటికాలు ఏర్పడటాన్ని గమనించుము.
  4. రసాయన చర్య జరుగుతున్న కొలదీ సల్ఫర్ అవక్షేపం (precipitation) ఏర్పడటం గమనించవచ్చును.
  5. ప్రారంభంలో సల్ఫర్ స్పటికాలు చాలా చిన్నవిగానూ చర్య జరిగే కొలదీ వాటి పరిమాణం పెరుగును.
  6. మొదట సల్ఫర్ స్పటికాలు నీలిరంగులో ఉం, వాటి పరిమాణం పెరుగుతున్నకొలదీ తెలుపు రంగులోకి మారును. దీనికి కారణం కాంతి పరిక్షేపణము.
  7. ప్రారంభంలో సల్ఫర్ స్పటికాల పరిమాణం చాలా తక్కువగా ఉండి, అది నీలిరంగు కాంతి తరంగదైర్ఘ్యంతో పోల్చడానికి వీలైనదిగా ఉంటుంది. కావున అపుడు అవి నీలిరంగులో కనబడతాయి.
  8. సల్పర్ స్పటికాల పరిమాణం పెరుగుతున్న కొలదీ వాటి పరిమాణం ఇతర రంగు కాంతుల తరంగదైర్యాలతో పోల్చడానికి వీలయ్యేదిగా ఉంటుంది.
  9. అప్పుడు ఆ స్పటికాలు ఇతర రంగుల కాంతులకు పరిక్షేపణ కేంద్రాలుగా పనిచేస్తాయి.
  10. ఈ అన్ని రంగులూ కలిసి తెలుపు రంగులా కనబడుతుంది.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం

SCERT AP 6th Class Science Study Material Pdf 9th Lesson జీవులు – ఆవాసం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Science 9th Lesson Questions and Answers జీవులు – ఆవాసం

6th Class Science 9th Lesson జీవులు – ఆవాసం Textbook Questions and Answers

Improve Your Learning (అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరచుకుందాం)

I. ఖాళీలను పూరించండి.

1. జీవులు జీవించే ప్రదేశంను ……………………… అంటారు. (నివాసం)
2. మృత్తిక ఆవాసంలోని ………………….. అంశం. (నిర్జీవ)

II. సరైన సమాధానాన్ని గుర్తించండి.

1. కింది వానిలో సజీవుల లక్షణం కానిది ………….
A) ప్రత్యుత్పత్తి
B) పెరుగుదల
C) శ్వాస తీసుకోకపోవడం
D) విసర్జన
జవాబు:
C) శ్వాస తీసుకోకపోవడం

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం

2. కింది వానిలో భౌమ్య ఆవాసం
A) కొలను
B) తోట
C) సరస్సు
D) నది
జవాబు:
B) తోట

III. ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
సజీవులకు ఉండే సామాన్య లక్షణాలు ఏవి?
జవాబు:
జీవులు వేర్వేరు నిర్దిష్ట లక్షణాలను చూపుతాయి.

1) చలనం :
చాలా జీవులు ఒక ప్రదేశం నుండి మరొక ప్రదేశానికి వెళతాయి. వీటి కదలికలకు కాళ్ళు, రెక్కలు, వాజములు వంటి అవయవాలు ఉన్నాయి. మొక్కల వంటి కొన్ని జీవులు నేలలో స్థిరంగా ఉన్నందున ఒక ప్రదేశం నుండి మరొక ప్రదేశానికి వెళ్ళవు.

2) ఆహారం :
ఆహారాన్ని తీసుకోవటం జీవుల లక్షణం. ఇవి శక్తిని పొందడానికి ఆహారాన్ని తీసుకుంటాయి.

3) పెరుగుదల :
జీవులు ఎప్పటికప్పుడు పెరుగుతాయి. వీటిలో పెరుగుదల ఒక సాధారణ దృగ్విషయం.

4) శ్వాసక్రియ :
అన్ని జీవులు తమ పరిసరాల నుండి గాలిని పీల్చుకుంటాయి. చాలా జీవులకు దాని కోసం ప్రత్యేకమైన అవయవాలు ఉన్నాయి. మొక్కల వాయువుల మార్పిడి కోసం పత్ర రంధ్రాలు అనే ప్రత్యేక భాగాలు ఉన్నాయి.

5) విసర్జన :
మొక్కలు మరియు జంతువులు రెండూ జీవన ప్రక్రియలలో వ్యర్థ పదార్థాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. విసర్జన అనే ప్రక్రియ ద్వారా అవి వాటిని విసర్జిస్తాయి.

6) కొత్త జీవులకు జన్మనివ్వడం :
సజీవులన్నీ కొత్త జీవులకు జన్మనిస్తాయి. జంతువులలో కొన్ని గుడ్లు పెట్టటం ద్వారాను, మరికొన్ని పిల్లలను కనడం ద్వారాను కొత్త జీవులను పుట్టిస్తాయి. గుడ్లు పెట్టే జంతువులను అండోత్పాదకాలనీ, పిల్లల్ని కనే జంతువులను శిశోత్పాదకాలనీ అంటారు. మొక్కలు విత్తనాల ద్వారా కొత్త మొక్కలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.

7) ఉద్దీపనలకు ప్రతిస్పందించడం :
పరిసరాలలోని ఉద్దీపనలకు అనుగుణంగా సజీవులన్నీ ప్రతిస్పందనను చూపుతాయి. జీవుల ప్రతిస్పందనలకు కారణమైన పరిసరాలలోని మార్పును ఉద్దీపన అంటారు.

ప్రశ్న 2.
చెట్టులో చలనం కనబడనప్పటికీ అది సజీవి అని మీరు ఎలా చెప్పగలరు?
జవాబు:

  • చెట్టు కదలనప్పటికి అది జీవుల యొక్క క్రింది లక్షణాలను కలిగి ఉంది.
  • చెట్టు మొదలు పెరుగుదల చూపిస్తుంది.
  • ఆహారం తీసుకోవడం, శ్వాస తీసుకోవడం, వ్యర్థాలను విసర్జించడం, విత్తనాల ద్వారా మొక్కలను ఉత్పత్తి చేయటం, ఉద్దీపనలకు ప్రతిస్పందించటం చేస్తుంది.
  • కాబట్టి చెట్టు సజీవి అని నేను చెప్పగలను.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం

ప్రశ్న 3.
ఆవాసం అనగానేమి? మన ఇల్లు ఆవాసమని ఎలా చెప్పగలరు?
జవాబు:
జీవులు నివసించే ప్రదేశాలను ఆవాసాలు అంటారు.

  • ఆవాసాలు మొక్కలు మరియు జంతువులకు నివాస స్థలాలు. అవి వాటి జీవనానికి అనుకూలమైన పరిస్థితులను ఇస్తాయి.
  • వేడి మరియు చలి, వర్షం మొదలైన వాటి నుండి మనల్ని మనం రక్షించుకోవటానికి ఇళ్ళలో నివసిస్తున్నాము. ఇల్లు మన ఆవాసము.
  • మనం జంతువులను మరియు పక్షులను పెంపుడు జంతువులుగా ఇళ్లలో పెంచుతాము.
  • పండ్లు మరియు కూరగాయలను ఇచ్చే కొన్ని మొక్కలను కూడా పెంచుతాము. కావున ఇల్లు ఒక ఆవాసం.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం

ప్రశ్న 4.
కొలనులోని వివిధ ప్రదేశాలలో జీవించే జీవుల జాబితా రాయండి.
జవాబు:

కొలనులోని ప్రదేశం జీవించే జీవులు
1. కొలను ఉపరితలం పై భాగం తూనీగ, మేఫ్లె, కింగ్ ఫిషర్ వంటి కీటకాలు, పక్షులు కొలనుపై ఎగురుతూ, మధ్యలో కొలను నీటిలో నిలబెట్టిన వెదురుబొంగు లేదా కర్రలపై సేదదీరుతూ ఉంటాయి. కొలను ఉపరితలం నుండి ఇవి ఆహారాన్ని పొందుతాయి.
2. కొలను ఉపరితలం నీటిపై గుండ్రంగా తిరిగే కీటకం, గుంట, గురుగు, మేథ్లె యొక్క డింభకాలు, పిస్టియా వంటి పూర్తిగా నీటిపై తేలే మొక్కలు. తామర వంటి వేర్లు భూమిలో ఉండి నీటి ఉపరితలంపైకి పెరిగే మొక్కలు. (నీటి ఉపరితలంపై నివసించే జీవులకు తగినంత రక్షణ లేకపోవటం వలన ఇతర జీవులకు త్వరగా ఆహారంగా మారుతుంటాయి.) నీటి ఉపరితలంపై బోలెడంత ఆహారం లభిస్తున్న కారణంగా నీటిలో ఈదే చేపలు సాధారణంగా ఆహారం కోసం కొలను ఉపరితలానికి వస్తుంటాయి.
3. కొలను అంచులు చాలా రకాలైన గడ్డి మొక్కలు, కప్పలు, కొంగలు, పీతలు మొదలైనవి. చేపలు సాధారణంగా ఇక్కడ గుడ్లను పెడుతుంటాయి.
4. కొలను మధ్యభాగం నీటి బొద్దింక, జలగ, దోమల డింభకాలు ఈ ప్రదేశంలో జీవిస్తుంటాయి. చేపలు, ఎండ్రకాయలు ఈదుతూ కనిపిస్తాయి.
5. కొలను అడుగు హైడ్రిల్లా వంటి మొక్కలు, ఆల్చిప్పలు, చదును పురుగులు, కొన్ని జీవుల డింభకాలు జీవిస్తుంటాయి. ఈ ప్రదేశంలో కాంతి సరైనంత లభించదు. ఇక్కడ ఆహారం చనిపోయి, కుళ్లుతున్న పదార్థం రూపంలో లభిస్తుంది.

ప్రశ్న 5.
“నేనొక సజీవిని. నాకు నాలుగు కాళ్ళు ఉంటాయి. నేను నీటిలోనూ, నేల మీదా జీవించగలను” నా ఆవాసంలో నాతో పాటు జీవించే ఇతర జీవుల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:

  • నీటిలో మరియు భూమిపై నివసించే నాలుగు కాళ్ళ జీవి కప్ప.
  • కప్ప యొక్క ఆవాసాలలో తాబేలు, చేప, కొంగ, నత్త, పీత, నీటిపాము, కీటకాలు వంటి జీవులు ఉంటాయి.

ప్రశ్న 6.
సూక్ష్మజీవులను గురించి మరింతగా తెలుసుకోవడం కోసం నీవేమి ప్రశ్నలను అడుగుతావు?
జవాబు:
ప్రశ్నలు :

  • సూక్ష్మజీవులు అంటే ఏమిటి?
  • అతిచిన్న సూక్ష్మజీవి అంటే ఏమిటి?
  • మనం సూక్ష్మజీవులను కంటితో చూడగలమా?
  • అన్ని సూక్ష్మజీవులు మనకు హానికరమా?
  • సూక్ష్మజీవులను పరిశీలించడానికి ఉపయోగించే పరికరం ఏమిటి?

ప్రశ్న 7.
వానపాము ఉద్దీపనకు ప్రతిస్పందిస్తుంది అని ఏ విధంగా ఋజువు చేస్తావు? (కృత్యం – 5)
జవాబు:
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం 1
ఉద్దేశం :
వానపాములో కాంతికి అనుగుణంగా చూపే ప్రతిస్పందన.

ఏమేమి అవసరం :
గాజు జాడీ, నల్లని కాగితం, టార్చిలైటు, తడిమట్టి, వానపాము.

ఏమి చేయాలి :
దగ్గరలో లభించే తడి మట్టి నుండి ఒక వానపామును సేకరించండి. ఒక గాజు జాడీని తీసుకోండి. పటంలో చూపినట్లుగా నల్లని కాగితంతో గాజు జాడీ సగ భాగాన్ని కప్పండి. జాడీలో కొంత తడిమట్టిని వేసి, వానపామును కాగితంతో కప్పని ప్రదేశంలో ఉంచండి. జాడీని ఒక మూతతో కప్పి దానికి చిన్న రంధ్రాలను చేయండి. జాడీపై టార్చిలైటు సహాయంతో కాంతి పడేలా చేయండి.

ఏమి పరిశీలిస్తావు :
వానపాము జాడీలోని చీకటి ప్రదేశంలోనికి అనగా నల్లని కాగితంతో కప్పిన ప్రదేశంలోనికి వెళ్ళిపోతుంది.

ఏమి నేర్చుకున్నావు :
వానపాము కాంతికి (ఉద్దీపన) అనుగుణంగా స్పందించింది.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం

ప్రశ్న 8.
కొలనులోని వివిధ ప్రదేశాలను చూపే పటం గీయండి.
జవాబు:
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం 2

ప్రశ్న 9.
ఆవాసం పాడుగాకుండా ఉంచటం కోసం ఏమి చర్యలను తీసుకుంటారు?
జవాబు:

  • మనం కొలనులు, సరస్సులు, నదులు మరియు భూమి సమీపంలో వ్యర్థాలను వేయకూడదు.
  • అడవులను నరికివేయకూడదు.
  • పరిశ్రమలు వ్యర్థాలను గాలిలోకి, నీటిలోకి విడుదల చేయకూడదు.
  • ప్లాస్టిక్ కవర్లను వాడకూడదు.
  • ప్లాస్టిక్, టైర్లు మరియు పాలిథీన్ కవర్లను కాల్చకూడదు.
  • బోరు బావులను విచక్షణారహితంగా తవ్వకూడదు.

కృత్యాలు

కృత్యం – 1 సజీవులు – నిర్జీవులు

6th Class Science Textbook Page No. 95

ప్రశ్న 1.
మీకు తెలిసిన ప్రాణం ఉన్న జీవుల జాబితాను తయారు చేయండి. ఏదైనా జీవించి ఉంది అని మీరు అనుకుంటే అందుకు కారణాలను చెప్పడం మాత్రం మర్చిపోకండి.
జవాబు:
కుక్క – ఇది శ్వాస తీసుకుంటుంది
చెట్టు – దీనికి పెరుగుదల ఉంది
గేదె – కాళ్ళతో కదులుతుంది

గేదె మాదిరిగానే కుర్చీలు, బల్లలకు కూడా నాలుగు కాళ్ళు ఉంటాయి కదా ! మరి అవి ఎందుకు కదలవు?
జవాబు:
కుర్చీలు మరియు బల్లలు నిర్జీవులు కాబట్టి అవి కదలలేవు.

• చెట్లు కదలవు కాని అవి విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. వాటినుండి కొత్త మొక్కలు వస్తాయి. అసలు మనం ఒక వస్తువు సజీవమైనదో నిర్జీవమైనదో ఎలా చెప్పగలం?
జవాబు:
అవును, చెట్లు సజీవులు. కానీ అవి కదలలేవు. ఇది మినహా దీనికి అన్ని జీవ లక్షణాలు ఉన్నాయి.

• అసలు ఒక వస్తువు సజీవమైనదో నిర్జీవమైనదో ఎలా చెప్పగలవు?
జవాబు:
జీవులకు పెరుగుదల మరియు శ్వాస వంటి కొన్ని ప్రత్యేక లక్షణాలు ఉన్నాయి. వీటి ద్వారా మనం వస్తువు సజీవమైనదో నిర్జీవమైనదో చెప్పగలం.

• జీవులకు అనేక లక్షణాలు ఉన్నాయని మీరు గమనిస్తారా?
జవాబు:
అవును, జీవులకు స్పష్టమైన లక్షణాలు ఉన్నాయి.

• సజీవులలో ఉండే సాధారణ లక్షణాల ఆధారంగా మనం నిర్జీవులను వేరుచేయగలమా?
జవాబు:
అవును. సజీవులలో ఉండే సాధారణ లక్షణాల ఆధారంగా మనం నిర్జీవులను వేరుచేయగలం.

• నీవు కూడా ఒక సజీవివేనని నీకు తెలుసా? అలా అని ఎలా చెప్పగలవు?
జవాబు:
అవును నేను కూడా సజీవినే. ఎందుకంటే చలనం, పెరుగుదల, శ్వాస మరియు పునరుత్పత్తి వంటి జీవ లక్షణాలు ఉన్నాయి.

కృత్యం – 2 జీవుల లక్షణాలను పోల్చుదాం!

6th Class Science Textbook Page No. 96

ప్రశ్న 2.
సజీవుల లక్షణాలను మొక్కలు, జంతువులు మరియు రాళ్ళతో పోల్చండి.
జవాబు:
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం 3
• మీలో ఉన్న లక్షణాలు మొక్కలలోనూ జంతువులలోనూ కూడా ఉన్నాయా?
జవాబు:
అవును. ఎక్కువగా మొక్కలు మరియు జంతువులు నా లాంటి లక్షణాలను కలిగి ఉన్నాయి, కాని మొక్కలు కదలలేవు.

• మొక్కలలోని లక్షణాలను, మీతో కానీ మరే జంతువుతో కానీ పోల్చినప్పుడు ఏ విధంగా భిన్నంగా ఉన్నాయి?
జవాబు:
మొక్కలకు కదిలే లక్షణం లేదు.

• మొక్కలలో, జంతువులలో ఒకే రకంగా ఉండే సాధారణ లక్షణాలేవి?
జవాబు:
1) పెరుగుదల 2) కదలిక 3) ఆహారం తీసుకోవడం 4) శ్వాసించడం 5) వ్యర్థాలను విసర్జించడం 6) వేడికి ప్రతిస్పందించడం 7) స్పర్శకు ప్రతిస్పందించడం 8) కాంతికి ప్రతిస్పందించడం 9) కొత్తవాటికి (జీవులకు) జన్మనివ్వడం.

• మీరు కూడా మిగిలిన జంతువుల లాంటివారే అని అంగీకరిస్తారా?
జవాబు:
అవును. అన్ని జీవనక్రియలు జంతువుల మాదిరిగానే ఉన్నాయని నేను అంగీకరిస్తున్నాను. కాని మానవులు, ఎక్కువ మేధస్సు మరియు సాంస్కృతికత కలిగిన జీవులు.

• రాళ్ళలో ఉండే ఏయే లక్షణాలను మీరు పరిశీలించారు?
జవాబు:
రాళ్ళకు జీవ లక్షణాలు లేవు. కాబట్టి అవి నిర్జీవులు.

కృత్యం – 3 ఉద్దీపనకు ప్రతిస్పందన

6th Class Science Textbook Page No. 97

ప్రశ్న 3.
ఒక మొనదేలిన వస్తువుపై కాలు పెట్టినప్పుడు మీరేమి చేస్తారు? మీ కాలును వెనక్కు తీసుకుంటారు కదా? కింది పట్టికలో ఇవ్వబడిన పరిస్థితులకు మీరెలా స్పందిస్తారో, మీ స్నేహితులతో చర్చించి రాయండి.

ఉద్దీపన ప్రతిస్పందన
మొనదేలిన వస్తువు పైన కాలు పెట్టినప్పుడు
మంటను ముట్టినప్పుడు
ఐస్ క్రీమ్ ను తాకినప్పుడు
ప్రకాశవంతమైన కాంతిని చూచినపుడు కళ్ళు ఆర్పడం
చీమ/దోమ కుట్టినప్పుడు
చింత లేదా నిమ్మ గురించి విన్నపుడు నోట్లో నీరు

జవాబు:

ఉద్దీపన ప్రతిస్పందన
మొనదేలిన వస్తువు పైన కాలు పెట్టినప్పుడు పాదాన్ని వెనక్కి తీసుకోవడం
మంటను ముట్టినప్పుడు చేయిని వెనక్కి తీసుకోవడం
ఐస్ క్రీమ్ ను తాకినప్పుడు చేయిని వెనక్కి తీసుకోవడం
ప్రకాశవంతమైన కాంతిని చూచినపుడు కళ్ళు ఆర్పడం
చీమ/దోమ కుట్టినప్పుడు కుట్టిన చోట గీరటం
చింత లేదా నిమ్మ గురించి విన్నపుడు నోటిలో నీరు ఊరటం

• మన మాదిరిగానే అన్ని జీవులు ఉద్దీపనలకు ప్రతిస్పందిస్తాయా?
జవాబు:
అవును. అన్ని జీవులు ఉద్దీపనలకు ప్రతిస్పందించే లక్షణాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

• జంతువుల మాదిరిగా మొక్కలు కూడా ప్రతిస్పందిస్తాయా?
జవాబు:
అవును. మొక్కలు జంతువుల వలే ఉద్దీపనలకు ప్రతిస్పందిస్తాయి.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం

కృత్యం – 4 – మైమోసా (అత్తి – పత్తి)

6th Class Science Textbook Page No. 98

ప్రశ్న 4.
‘టచ్ మీ నాట్’ (అత్తిపత్తి లేదా మైమోసా) మొక్కను పరిశీలించడం చాలా కుతూహలంగా ఉంటుంది కదా ! ఈ మొక్కను తాకినప్పుడు అది ఎలా ప్రతిస్పందిస్తుంది?
• మీరు ఈ మొక్కను తాకినప్పుడు అది ఎలా స్పందించింది?
జవాబు:
మైమోసాను తాకినప్పుడు, అది దాని ఆకులను మూసివేస్తుంది.

• తిరిగి పూర్వస్థితిని పొందడానికి ఎంత సమయం పడుతుంది?
జవాబు:
దాని మునుపటి స్థితిని తిరిగి పొందడానికి దాదాపు 15 నుండి 20 నిమిషాలు పడుతుంది.

కృతం – 5

విత్తనాలకు ప్రాణం ఉందా, లేదా?

6th Class Science Textbook Page No. 98

ప్రశ్న 5.
విత్తనాలు మొక్కలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. మొక్కలకు ప్రాణం ఉందని మనకు తెలుసు. అదేవిధంగా విత్తనాలకు కూడా ప్రాణం ఉందని చెప్పవచ్చా? విత్తనాలకు ఉండే సజీవ లక్షణాల గురించి చర్చిద్దాం.
• విత్తనాలు ఆహారాన్ని తీసుకుంటాయా? అవి ఎక్కడి నుంచి తీసుకుంటాయి?
జవాబు:
విత్తనాలలో ఆహారం నిల్వ ఉంటుంది కాబట్టి అవి ఆహారం తీసుకోవు. నిల్వ ఆహారాన్ని కొద్ది మొత్తంలో వాడుకొంటాయి.

• చాలాకాలం వరకు విత్తనాలు అలాగే ఉంచితే అవి చనిపోతాయా?
జవాబు:
అవును. విత్తనాలు ఎక్కువ కాలం నిల్వ చేస్తే చనిపోవచ్చు.

• విత్తనాలను భూమిలో నాటినప్పుడు ఏమి జరుగుతుంది?
జవాబు:
విత్తనాన్ని భూమిలో నాటినప్పుడు అది మొలకెత్తుతుంది. సజీవ లక్షణం చూపుతుంది.

కృత్యం – 6 నీటిలో సూక్ష్మజీవులు

6th Class Science Textbook Page No. 100

ప్రశ్న 6.
చెరువు, బావి, బోరుబావి వంటి వాటిలోని నీటిని వేరు వేరు గ్లాసుల్లో సేకరించండి. స్లెడ్ పైన నీటి చుక్కవేసి దానిపైన కవర్‌ స్లిపను ఉంచండి. సూక్ష్మదర్శినిలో పరిశీలించండి. మీరు పరిశీలించిన వాటికి బొమ్మలు గీయండి. వాటి ఆకారాలను గురించి చర్చించండి.
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం 4

• మీరు ఏవైనా సూక్ష్మజీవులను నీటి నమూనాలలో చూశారా?
జవాబు:
నేను వివిధ రకాల సూక్ష్మజీవులను చూశాను. కొన్ని సన్నగా దారం వలె మరియు కొన్ని గుండ్రంగా ఉన్నాయి.

• అన్ని నీటి నమూనాలలో ఒకే రకమైన సూక్ష్మజీవులు ఉన్నాయా?
జవాబు:
లేదు. వేర్వేరు నీటి నమూనాలలో వివిధ రకాల సూక్ష్మజీవులు ఉన్నాయి.

• సూక్ష్మజీవులు లేని నీరు ఏది?
జవాబు:
అన్ని నీటి నమూనాలలో సూక్ష్మజీవులు ఉన్నాయి. కాని బోరు బావి నీటిలో తక్కువగా ఉన్నాయి.

• ఏ నీటి నమూనాలో ఎక్కువ సంఖ్యలో సూక్ష్మజీవులు ఉన్నాయి? ఎందుకు?
జవాబు:
కొలను నీటిలో ఎక్కువ సూక్ష్మజీవులు ఉన్నాయి. ఎందుకంటే ఇది తగినంత గాలి, సూర్యరశ్మి ఉన్న ఆవాసము.

• బోరు నీటిలో, చెరువు నీటిలో కనపడే సూక్ష్మజీవులలో తేడా ఏమిటి?
జవాబు:
బోరు నీటిలో సూక్ష్మజీవులు కదులుతూ ఉన్నాయి. చెరువు నీటిలో ఆకుపచ్చని సూక్ష్మజీవులు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.

కృత్యం – 7 ఎవరు, ఎక్కడ నివసిస్తారు?

6th Class Science Textbook Page No. 100

ప్రశ్న 7.
జీవుల పేర్లు, అవి ఎక్కడ జీవిస్తాయో దాని ప్రకారం పట్టిక పూరించండి. మీకు సహాయపడటానికి కొన్ని ఉదాహరణలు నింపబడ్డాయి.
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం 5
జవాబు:
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం 6
• ఒకటి కన్నా ఎక్కువ గడులలో ఎన్ని జీవులు ఉన్నవి? వాటిని అక్కడ ఎందుకు ఉంచారు?
జవాబు:
ఒకటి కంటే ఎక్కువ వరుసలో రెండు జీవులు ఉన్నాయి. అవి ఒకటి కంటే ఎక్కువ ప్రదేశాలలో నివసిస్తున్నాయి.

• కప్పను ఏ గడిలో చేరుస్తారు?
జవాబు:
నేను కప్పను రెండవ మరియు మూడవ వరుసలో ఉంచాను.

కృత్యం – 8

6th Class Science Textbook Page No. 102

ప్రశ్న 8.
కొలనులో ఒకటి కంటే ఎక్కువ ప్రదేశాలలో జీవించగలిగిన జీవుల పేర్లు తెలపండి. వీటిని కొలనులో వేరు వేరు ప్రదేశాలలో జీవించగలిగేలా చేస్తున్న అంశాలు ఏమిటి?
జవాబు:
ఎ) కప్పలు, కొంగలు, పీతలు కొలనులో ఒకటి కంటే ఎక్కువ ప్రదేశాలలో జీవించగల జీవులు.
బి) వీటి ఆహారపు అలవాట్లు మరియు శరీర నిర్మాణం కొలనులోని వివిధ ప్రాంతాలలో ఉండటానికి వీలు కల్పిస్తాయి.

• కొలనులోని వివిధ ప్రదేశాలను విడివిడిగా ఆవాసం అనవచ్చా? ఎందుకని? ఎందుకని అనలేం?
జవాబు:
అనవచ్చు. కొన్ని జీవులు కొలనులో వేర్వేరు ప్రదేశాల్లో నివసిస్తాయి కాబట్టి దీనిని ఆవాసంగా పిలుస్తారు. కొలనులోని వివిధ ప్రదేశాలలో వేరు వేరు జీవులు నివసిస్తున్నాయి. అచ్చటి పరిస్థితులు, భిన్న జీవన వైవిధ్యం వలన వీటిని ఆవాసాలుగా పిలవవచ్చు.

• కొలనులో కాళ్ళు కలిగిన జంతువులేమైనా ఉన్నాయా?
జవాబు:
ఉన్నాయి. కప్పకు కాళ్ళు ఉన్నాయి.

• కొలనులో ఉన్న అన్ని జంతువులకు తోకలు ఉన్నాయా?
జవాబు:
లేదు. కొలనులో ఉన్న అన్ని జంతువులకు తోకలు లేవు.

• కొలనులోని జంతువులన్నీ ఈదుతాయా?
జవాబు:
లేదు. కొంగలు మొ|| జీవులు కొలనులో ఈదలేవు.

• నీటి కొలను ఉపరితలంను ఆవాసంగా కలిగిన జీవులు ఏవి?
జవాబు:
పాండ్ స్కేటర్, మేఫె యొక్క డింభకాలు మరియు తూనీగలు.

• కొలనులో పెరిగే మొక్కల పత్రాలన్నీ ఒకే విధంగా ఉన్నాయా?
జవాబు:
కొలనులోని అన్ని మొక్కల పత్రాలు ఒకే రకంగా లేవు. వేరు వేరు మొక్కల పత్రాలు వేరువేరుగా ఉన్నాయి.

• నీటి అడుగు భాగంలో జీవిస్తున్న పిస్టియా వంటి మొక్కల పత్రాలు, నీటి పై భాగంలో తేలియాడే తామర పత్రాలలో ఏమైనా భేదాలు ఉన్నాయా?
జవాబు:
ఎ) నీటిలో పెరుగుతున్న (పిస్టియా వంటి) మొక్క యొక్క ఆకులు నీటి ప్రవాహాన్ని తట్టుకోవటానికి చిన్న గొట్టపు ఆకులను కలిగి ఉంటాయి.
బి) ఉపరితలంపై తేలియాడే (తామర) మొక్కలు సూర్యరశ్మిని గ్రహించడానికి పెద్ద ఆకులను కలిగి ఉంటాయి.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం

కృత్యం – 9 – చెట్టు ఒక ఆవాసం

6th Class Science Textbook Page No. 103

ప్రశ్న 9.
కొలను ఆవాసం అయినట్లే మొక్కలు, చెట్లు కూడా ఆవాసాలే. పక్షులు, కోతులు, ఉడుతలు, పాములు, చీమలు, సాలెపురుగులు, గొంగళి పురుగులు, ఈగలు, చిమటలు, కందిరీగలు, కీచురాళ్ళు, చిన్న చిన్న నాచుమొక్కలు, దోమలు వంటి జీవులు చెట్లపై ఉండటాన్ని చూస్తుంటాం. ఇవి చెట్లపైన కనబడే ప్రదేశాన్ని బట్టి వర్గీకరించండి. పట్టికలో రాయండి. మీకు తెలిసిన జీవులను కూడా జతచేయండి.

చెట్టు మొదలు దగ్గర చీమలు ……
కాండం పైన
కొమ్మల మధ్య కోతులు ….
పత్రాల పైన లేక పత్రాల లోపల

జవాబు:

చెట్టు మొదలు దగ్గర చీమలు, పాములు, గొంగళి పురుగులు, చిమటలు, చిన్న మొక్కలు, దోమలు
కాండం పైన చీమలు, గొంగళి పురుగులు, చిమటలు, దోమలు, ఉడుతలు, తేనెటీగలు, కందిరీగలు, సాలెపురుగులు
కొమ్మల మధ్య పక్షులు, కోతులు, గొంగళి పురుగులు, ఉడుతలు, దోమలు, తేనెటీగలు, కందిరీగలు, పాములు, చీమలు, సాలెపురుగులు
పత్రాల పైన లేక పత్రాల లోపల చీమలు, సాలెపురుగులు, గొంగళి పురుగులు, తేనెటీగలు, చిన్న కీటకాలు

కృత్యం – 10 – మన ఇంటిలో జీవించే జీవులు

6th Class Science Textbook Page No. 104

ప్రశ్న 10.
మనం ఇంటిలో పెంచుకుంటున్న పెంపుడు జంతువులు మన ఇంటిలోనే కాక ఇతర ప్రదేశాలలో కూడా జీవిస్తుంటాయా? ఏయే ప్రదేశాలలో అవి జీవిస్తుంటాయో రాయండి.
జవాబు:
అవును. మా పెంపుడు జంతువులు కూడా ఇతర ప్రదేశాలలో నివసిస్తాయి.
కుక్క – ఇది వీథుల్లో నివసిస్తుంది.
పిల్లి – ఇది కూడా వీథిలో నివసిస్తుంది.
చిలుకలు – చెట్టు మీద జీవిస్తాయి.

• కొన్ని రకాలైన జంతువులు, మొక్కలు మాత్రమే మన పరిసరాలలో ఎందుకు జీవిస్తున్నాయి?
జవాబు:
ఆహారం మరియు ఆశ్రయం కోసం కొన్ని జంతువులు మన పరిసరాలలో నివసిస్తాయి. మన ఆహారం మరియు అవసరాల కోసం మనం కొన్ని మొక్కలను పండిస్తాము.

కృతం – 11 నీటి మొక్కలను భూమిపై పెరిగే మొక్కలతో పోల్చుట

6th Class Science Textbook Page No. 105

ప్రశ్న 11.
హైడ్రిల్లా లేదా వాలిస్ నేరియా వంటి నీటి మొక్కలను సేకరించండి. అదేవిధంగా తులసి వంటి నేలపై పెరిగే మొక్కలను సేకరించి రెండింటిని పోల్చండి. మీ పరిశీలనలను పట్టికలో నమోదు చేయండి.

నేలపై పెరిగే మొక్క (తులసి) నీటి మొక్క (వాలిస్ నేరియా/హైడ్రిల్లా)
కాండం గట్టిగా, దృఢంగా లేతగా, మెత్తగా
పత్రం వెడల్పుగా, ఆకుపచ్చగా సన్నగా, గుండ్రంగా
వేరు తల్లి వేరు వ్యవస్థ పీచు వేరు వ్యవస్థ
ఇతరాలు నిలువుగా పెరుగుతుంది నీటి వాలు వైపు పెరుగుతుంది

మీ పరిశీలనల ఆధారంగా నీటి మొక్క నీటిలో పెరగటానికి ఎలా అనుకూలంగా ఉంటుందో రాయండి.
జవాబు:
నీటి మొక్కలు పీచు వేరు వ్యవస్థ కలిగి, కాండం లేతగా, మెత్తగా ఉండి నీటిలో పెరగటానికి అనుకూలతను కలిగి ఉంటాయి.

ప్రాజెక్ట్ పనులు

6th Class Science Textbook Page No. 108

ప్రశ్న 1.
ఒక చిలగడదుంపను, సీసాను, ఉప్పు, నీటిని తీసుకోండి. సీసా నిండుగా నింపి, నీటిలో ఉప్పు కలిపిన తరువాత చిలగడ దుంపను నీటిలో ఉంచండి. కొన్నిరోజులపాటు పరిశీలించిన తరువాత ఏమి జరిగిందో రాయండి.
జవాబు:
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం 7

  • ఉప్పు నీటిని పీల్చుకోవడం ద్వారా తీపి చిలగడదుంప ఉబ్బిపోతుంది.
  • మొక్క నుండి తొలగించబడినప్పటికీ, చిలగడదుంపలో జీవక్రియ మార్పులు కొనసాగాయి.
  • ఇది పెరిగి వేర్లు మరియు కాండం ఏర్పరచింది.
  • అందువలన చిలగడదుంప కూడా ఒక జీవి అని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 2.
కింది ఆవాసాలలో ఒకటి కన్నా ఎక్కువ జీవులు వేటిలో నివసిస్తాయో గుర్తించండి. వాటిని గురించి రాయండి.
అలాగే ఒక జంతువు ఏయే ఆవాసాలలో ఉంటుందో కూడా రాయండి. (కింది సమాచారం ఉపయోగించుకోండి.)
“జీర్ణకోశం, నీటి గుంట, వంట గది, తోట, చెట్టు, గడ్డి, నేల లోపల.”
జవాబు:

  1. జీర్ణకోశం : బాక్టీరియా, నులి పురుగులు, కొంకి పురుగులు
  2. నీటి గుంట : ఆకుపచ్చ గడ్డి, కప్పలు, కొంగలు, పీతలు, నత్తలు మొదలైనవి.
  3. వంటగది : బొద్దింక, బల్లులు, ఎలుకలు, చీమలు, ఈగలు మొదలైనవి.
  4. తోట : ఎలుకలు, తేనెటీగలు, సీతాకోకచిలుక, చీమలు, వానపాములు, తొండలు, పురుగులు మొదలైనవి.
  5. చెట్టు : పక్షులు, తేనెటీగలు, ఉడుతలు, దోమలు, క్రిమి లార్వాలు, చీమలు, చెదపురుగులు
  6. నేల లోపల : చీకటి పురుగులు, పాములు, ఎలుకలు, వానపాములు, నత్తలు, పీతలు, చెదపురుగులు, చీమలు మొదలైనవి.
  7. గడ్డి : మిడతలు, చీమలు, క్రిముల లార్వా మొదలైనవి.

ప్రశ్న 3.
సాలెపురుగు గూడులోని సాలీడును పరిశీలించండి. సాలీడు తన ఆవాసాన్ని ఏ విధంగా వినియోగించుకుంటుందో రాయండి.
జవాబు:

  • సాలెపురుగుల ఆవాసం ఒక ప్రత్యేక ప్రోటీన్లో రూపొందించబడింది.
  • సాలీడు సన్నని దారాలతో తన ఇంటిని నిర్మించుకొంటుంది.
  • సాలీడు కీటకాలను పట్టుకోవటానికి తన ఆవాసాన్ని వాడుకొంటుంది.
  • అనుకోకుండా అటు వచ్చిన కీటకాలు సాలీడు వలలో చిక్కుకొంటాయి.
  • వలలోని అలజడి కారణముగా సాలీడు కీటకాన్ని గుర్తిస్తుంది.
  • సాలీడు కొన్ని విషపూరిత పదార్థాలను పురుగుల శరీరంలోకి విడుదల చేసి వాటిని స్తంభింపజేస్తుంది. మరియు ఆహారాన్ని ద్రవ రూపంలోకి మార్చుకొంటుంది.
  • ఈ ద్రవ రూపమైన ఆహారం సాలీడు చేత గ్రహించబడుతుంది.
  • సాలీడు తన నివాసాలను ఆ విధంగా ఆహారం సంపాదించటానికి వాడుకొంటుంది.

ప్రశ్న 4.
ఒక హైడ్రిల్లా మొక్కను సేకరించండి. ఒక గ్లాసులోని నీటిలో దానిని ఉంచి, వారం రోజులపాటు పరిశీలించండి. హైడ్రిల్లా పెరుగుదలలో ఏయే మార్పులను గమనిస్తావు?
జవాబు:

  • హైడ్రిల్లా నీటి అడుగున పెరిగే మొక్క.
  • దీనికి ప్రత్యేకమైన వేర్లు ఉండవు.
  • ఆకులు చాలా చిన్నవి మరియు మొనతేలి లావుగా ఉన్నాయి.
  • ఆకులో ప్రత్యేకమైన ఈ నెలు లేవు.
  • ఆకులు నేరుగా కాడ లేకుండా కాండంతో జతచేయబడి ఉన్నాయి.
  • మనం ఈ హైడ్రిల్లాను ఒక గ్లాసు నీటిలో ఉంచినప్పుడు అది ఒకరోజులో ఒక అంగుళం పెరుగుతుంది.
  • ఇది కిరణజన్య సంయోగక్రియ అనే ప్రక్రియ ద్వారా మొక్క సూర్యరశ్మి నుండి ఆహారాన్ని పొందుతుంది.

ప్రశ్న 5.
ఆంధ్రప్రదేశ్ పటంను తీసుకుని, మడ అడవులు పెరిగే ప్రదేశాన్ని రంగుతో నింపి గుర్తించండి.
జవాబు:
ఊదా :
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం 8

ప్రశ్న 6.
నీ పెంపుడు జంతువైన కుక్క/ఆవు/పిల్లి నీ పట్ల ప్రేమతో మెలిగే అనుభవాలను రాయండి.
జవాబు:

  • కుక్క / పిల్లి / ఆవు వంటి జంతువులను పెంపుడు జంతువులుగా పిలుస్తారు.
  • మనిషి తన అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి ప్రాచీన కాలంలో ఈ జీవుల పెంపకం చేశాడు.
  • రక్షణ మరియు ఆహారం కోసం మానవుడు వీటిని పెంచాడు.
  • మా ఇంట్లో నేను కుక్కను పెంచుతున్నాను. అది ప్రతి రోజు నాతో వాకింగ్ కి వస్తుంది.
  • నేను బయటి నుండి రాగానే పరిగెత్తుకొంటూ నా దగ్గరకు వస్తుంది.
  • ఆహారం పెట్టినపుడు ప్రేమగా తోక ఆడిస్తుంది.
  • బయటివారు ఎవరైనా ఇంటికి వస్తే అరిచి హెచ్చరిస్తుంది.
  • మా కుక్కతో మాకు చక్కటి అనుబంధం ఉంది.

ప్రశ్న 7.
మీ పాఠశాలలోని వివిధ ఆవాసాలను తెలియజేస్తూ ఒక పటంను గీయండి.
జవాబు:

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 9 జీవులు – ఆవాసం

ప్రశ్న 8.
మీ పాఠశాల సారస్వత సంఘ సమావేశంలో ఉపన్యసించటం కోసం “జంతువులకూ జీవించే హక్కు ఉన్నది” అన్న అంశం తయారుచేయండి.
జవాబు:
సమావేశానికి విచ్చేసిన పెద్దలందరికీ వందనములు.

మన భూమి రకరకాలైన జీవరాశులతో నిండి ఉంది. మొక్కలు, జంతువులు, పశుపక్ష్యాదులు ముఖ్యమైనవి. ఇందులో మానవుడు తెలివైన జంతువు. కొన్ని మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం పుట్టిన మానవుడు అన్ని జీవరాశల పైన ఆధిపత్యాన్ని సాధించాడు.

అడవులను నరకడం, జంతువులను వేటాడటం, పశువులను బలి ఇవ్వడం వంటి చర్యల వల్ల జంతువులు, పశువులు, పక్షులు వాటి ఆవాసాలను కోల్పోతున్నాయి. ఫలితంగా అవి అంతరించిపోతున్నాయి. కొన్ని జంతువులు, పక్షులు పూర్తిగా కనిపించకుండా పోయాయి. దీనివల్ల ప్రకృతిలో సమతుల్యత దెబ్బ తింటుంది. పర్యవసానంగా మానవుని మనుగడ కష్టమవుతుంది.

ఈ భూమిపై ప్రతి జీవరాశికి జీవించే హక్కు ఉంది. కాబట్టి వేటాడటం, బలి ఇవ్వడం వంటి దుశ్చర్యలను మానివేసి మన పర్యావరణాన్ని కాపాడుకుందాం. తెలివిగా ఉందాం!

జీవిద్దాం! జీవించనిద్దాం!

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం – విశ్లేషణ

SCERT AP 8th Class Social Study Material Pdf 1st Lesson పటాల అధ్యయనం – విశ్లేషణ Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 8th Class Social Solutions 1st Lesson పటాల అధ్యయనం – విశ్లేషణ

8th Class Social Studies 1st Lesson పటాల అధ్యయనం – విశ్లేషణ Textbook Questions and Answers

Improve your learning (మీ అభ్యసనాన్ని మెరుగుపడుచుకోండి)

ప్రశ్న 1.
మీ పాఠశాలలోని అట్లాస్ లో వివిధ విషయ నిర్దేశిత పటాలను క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేయండి. (AS2)
జవాబు:
స్వయం అధ్యయనం

ప్రశ్న 2.
ప్రాచీన గ్రీకుల కాలం నాటికి, నేటికి పటాల వినియోగంలో మార్పులు వచ్చాయని భావిస్తున్నారా? పోలికలు, తేడాలు కింది పట్టికలో పొందుపరచండి. (AS1)

విషయం ప్రాచీన గ్రీకుల కాలంలో ప్రస్తుతం
పోలికలు
తేడాలు

జవాబు:

విషయం ప్రాచీన గ్రీకుల కాలంలో ప్రస్తుతం
పోలికలు వారు అక్షాంశాలు, రేఖాంశాలు ఊహించి, వాటి సహాయంతో పటాలను కచ్చితంగా గీయడానికి ప్రయత్నించేవారు. నేడు ఉపగ్రహాల సహాయంతో పటాలను  ఒంపులతో సహా కచ్చితంగా గీస్తున్నారు.
తేడాలు పటాలు నావికులకు ఉపయోగపడటానికి రచించే వారు. వర్తక, వ్యాపార అభివృద్ధికి కూడా ఉపయోగించేవారు. తేడాలు నేడు పటాలను ప్రణాళికల కొరకు, దేశాభివృద్ధికి, వ్యూహరచనకు ఉపయోగిస్తున్నారు.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ

ప్రశ్న 3.
వలసపాలకులు తుపాకుల ద్వారా కంటే పటాలు తయారు చేయడం ద్వారా ఆ ప్రాంతాలను బాగా దోచుకోగలిగారని, అదుపులో ఉంచగలిగారని చాలామంది భావిస్తారు. మీరు దీంతో ఏకీభవిస్తారా? కారణాలను తెలపండి. (AS1)
జవాబు:
అవును. నేను కూడా దీనితో ఏకీభవిస్తాను. ఇందుకు గల కారణాలు :

  1. ఐరోపా దేశాలు ఇతర ప్రపంచ దేశాలను తమ వలసలుగా మార్చుకోవడంతో, ఆ ప్రాంత వివరాలను తెలుసు కోవలసిన అవసరం ఏర్పడింది.
  2. వీరు పటాలను తయారుచేసేవారిని శాస్త్రబృందాలతో కలిపి ఆయా ప్రాంతాలకు పంపారు.
  3. వారు అక్కడ అన్ని ప్రాంతాలలోనూ ప్రయాణించి, శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చేసి పటాలు రచించారు.
  4. ఆ పటాలు ఆ ప్రాంత రవాణా సౌకర్యాలు, పంటలు, ఇతర వనరుల సమాచారాన్ని వెల్లడి చేశాయి.
  5. వీటి ఆధారంగా వలసపాలకులు ఆయా ప్రాంతాలపై తమ పాలనను పటిష్టపరచుకొని అక్కడి వనరులను దోచుకున్నారు.

ప్రశ్న 4.
టాలమీ లేదా ఇద్రిసీ తయారుచేసిన పటాలకు బ్రిటిష్ వాళ్లు తయారుచేసిన పటాలకు గల తేడాలు ఏమిటి? (AS5)
జవాబు:

బ్రిటిష్ వారి పటాలు టాలమీ ఇద్రిసి పటాలు
1. వీరు పటాలను ఆ ప్రాంతాలను, ఆ ప్రాంతాలలోని వనరులను దోచుకోవడానికి తయారుచేశారు. 1. వీరు పటాలను వారి ఆసక్తి కోసం, వారి రాజుల కోసం తయారుచేశారు.
2. వీరి పటాలు వీరి వలసల సమాచారాన్ని అందిస్తున్నాయి. 2. వీరి పటాలు ఐరోపా ఖండాన్ని, దాని చుట్టుప్రక్కల దేశాల్ని చూపించాయి.
3. ఇవి నేటి పటాలకు, వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉన్నాయి. 3. ఇవి వారి దేశాలను భూమికి మధ్యలో ఉంచాయి.
4. ఇవి పటానికి పైభాగాన ఉత్తరాన్ని సూచించాయి. 4. అల్ ఇద్రిసి పటము పైభాగాన దక్షిణాన్ని సూచించింది.

ప్రశ్న 5.
ఎనిమిదవ పేజిలోని “మన కాలంలో పటాల వినియోగం” అనే అంశం చదివి ప్రశ్నకు జవాబు రాయండి.
వ్యాపారం, నౌకాయానం, యుద్ధాలు, వలస ప్రాంతాలను ఏర్పరచుకోవటం వంటి వాటికోసం పటాలు తయారుచేసి ఉపయోగించారని మనం తెలుసుకున్నాం. నేటి కాలంలో దేశ అభివృద్ధికి, ప్రణాళికలు తయారు చేయటానికి పటాలను విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నారు. ఒక ప్రాంతంలోని వనరులు, ఆ ప్రాంతం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు వంటివి ప్రణాళికలు తయారు చేసేవాళ్లకు తెలియాలి. పటాల ద్వారా ఈ విషయాలు తెలుస్తాయి. ఉదాహరణకు తాగునీటి సమస్య ఉన్న ప్రదేశాలను చూపించే పటాన్ని తయారు చేయవచ్చు. ఈ పటాన్ని నీటి వనరులైన వర్షపాతం, భూ గర్భజలాలు, నదుల పటాలతో పోల్చవచ్చు. ఈ పోలికల ఆధారంగా ఆ ప్రాంతం ప్రజలందరికీ తాగునీరు అందించటానికి బోరుబావులు తవ్వటం, నదులకు అడ్డంగా ఆనకట్టలు కట్టడం, చెరువులు తవ్వటం లేదా దూర ప్రాంతం నుంచి పైపుల ద్వారా నీటిని చేరవేయడం – వీటిలో ఏది ఉత్తమమైన విధానమో నిర్ణయించవచ్చు. అదే విధంగా పటాల సహాయంతో వ్యవసాయ అభివృద్ధికీ, కొత్తగా పరిశ్రమలు నెలకొల్పటానికీ, రోడ్డు వెయ్యటానికి, ఆసుపత్రులు, పాఠశాలల నిర్మాణానికి ప్రణాళికలు తయారు చెయ్యవచ్చు.
ప్రస్తుతం పటాలను వివిధ ఉద్దేశాలతో ఉపయోగిస్తున్నారు? అవి ఏవి? (AS1)
జవాబు:

  1. నేటి కాలంలో దేశాభివృద్ధికి, ప్రణాళికలు తయారుచేయటానికి పటాలను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
  2. పటాల సహాయంతో వ్యవసాయ అభివృద్ధికి, కొత్తగా పరిశ్రమలు నెలకొల్పడానికి, రోడ్లు వేయడానికి, ఆసుపత్రులు, పాఠశాలల నిర్మాణానికి ప్రణాళికలు తయారుచేయవచ్చు.
  3. కంపెనీలు తమ వ్యాపార కార్యకలాపాలు రూపొందించుకోవడానికి పటాలు తయారుచేస్తాయి.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ

ప్రశ్న 6.
వివిధ రకాల పటాలను గురించి తెలుసుకోవడానికి కొన్ని ప్రశ్నలను తయారుచేయండి. (AS5)
జవాబు:

  1. ప్రపంచంలో దేశాల సరిహద్దులతో ముద్రించిన పటాలనేమంటాం? (ప్రపంచం – రాజకీయ పటం)
  2. ప్రపంచంలోని వివిధ భూ స్వరూపాలతో ముద్రించిన పటాలను ఏమంటాం? (ప్రపంచం – భౌగోళిక పటం)
  3. భారతదేశంలోని రాష్ట్రాలను సూచించే పటాన్ని ఏమంటాం? (భారతదేశం – రాజకీయపటం)
  4. భారతదేశంలో రవాణా సౌకర్యాలను సూచించే మానచిత్రాన్ని ఏమంటారు? (భారతదేశం – రవాణా సౌకర్యాలు)
  5. మన గ్రామం – చిత్తు పటాన్నేమంటాం? (గ్రామం – స్కెచ్ పటం)
  6. అల్ ఇద్రిసి, దామింగ్ హయితు, మెర్కేటర్ రూపొందించిన పటాల విశిష్టత ఏమిటి?
  7. పవిత్ర బైబిలు ప్రకారం ప్రపంచనమూనా ఎట్లా ఉండేది?

8th Class Social Studies 1st Lesson పటాల అధ్యయనం – విశ్లేషణ InText Questions and Answers

8th Class Social Textbook Page No.6

ప్రశ్న 1.
ప్రాచీన కాలంలో పటాల తయారీని నావికులు ఏ విధంగా ప్రభావితం చేశారు?
జవాబు:
ప్రాచీన కాలంలో నావికులు విస్తృతంగా సముద్ర ప్రయాణాలు చేసేవారు. వారు సందర్శించిన భూమిని గురించి, కలిసిన వ్యక్తులను గురించి, విన్న చరిత్రను గురించి, పుస్తకాలను రచించేవారు. దానికి సంబంధించిన పటాలను కూడా తయారుచేసేవారు. అవి పెద్దగా ప్రాచుర్యంలోనికి రానప్పటికీ చరిత్రకారులు వాటిని ఉపయోగించి తిరిగి పటాలను తయారుచేసేవారు.

ప్రశ్న 2.
పటాలను తయారు చేసేవాళ్ళు తమ దేశాన్ని పటం మధ్యలో ఎందుకు ఉంచారు?
జవాబు:
పటాలను తయారు చేసేవారు వాటిని తయారుచేయటానికి నావికుల, అన్వేషకుల రచనల మీద ఆధారపడేవారు. అంతేకాక వీరు అమిత దేశభక్తులని చెప్పవచ్చు. వీరు తమ దేశం ప్రపంచానికి మూలమని, చాలా ముఖ్యమైనదని భావించేవారు. అందుకే వీరు తమ దేశాన్ని పటం మధ్యలో ఉంచారు.

8th Class Social Textbook Page No.8

ప్రశ్న 3.
పటాలు అందరికీ అందుబాటులో ఉండటం మంచిదేనా? ఎందుకు?
జవాబు:
పటాలు అందరికీ అందుబాటులో ఉండటం మంచిది కాదు అని నా అభిప్రాయము. ఏ దేశ ప్రభుత్వానికైనా కొంత రహస్యత అవసరము. దేశ రక్షణకు సంబంధించిన పటాలు శత్రువుల చేతిలో పడినట్లయితే వాటిని దుర్వినియోగం చేసే అవకాశం ఉంటుంది. దేశ భద్రతకు ముప్పు వాటిల్లుతుంది. కానీ ఈ రోజుల్లో ఉపగ్రహ ఛాయాచిత్రాలు అందరికీ అందుబాటులోకి వచ్చేస్తున్నాయి.

ప్రశ్న 4.
ఆసుపత్రి నెలకొల్పటానికి అనువైన ప్రాంతాన్ని ఎంచుకోవాలనుకుంటున్న వ్యక్తికి ఏ ఏ పటాలు అవసరమవుతాయి? జాబితా తయారుచేయండి.
జవాబు:

  1. ఆసుపత్రుల పటము
  2. లాబొరేటరీల పటము
  3. స్కానింగ్ సెంటర్ల పటము
  4. అనారోగ్యం ఎక్కువగా ఏ ప్రాంతంలో ఉందో చూపించే పటము
  5. బస్సు రవాణా పటము
  6. రైలు రవాణా పటము
  7. బ్లడ్ బ్యాంకుల పటము

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ

ప్రశ్న 5.
కొత్త పాఠశాలలు, కళాశాలలు నెలకొల్పటానికి పటాలను ఎలా ఉపయోగించవచ్చో చెప్పండి. దీని కోసం ఏఏ పటాలను అధ్యయనం చేయవలసి ఉంటుంది?
జవాబు:
కొత్త పాఠశాలలు, కళాశాలలు నెలకొల్పడానికి ఆ ప్రాంతంలో పాఠశాలకు, కళాశాలకు వెళ్ళే విద్యార్థులు ఎంతమంది ఉన్నారు, వారు ఏయే ప్రాంతాలకు ఎంత దూరం వెళుతున్నారు, ఆ ప్రాంతంలో విద్యాలయం స్థాపించడానికి తగిన వసతి ఎక్కడ ఉన్నది, ఫీజు నిర్ణయించడానికి వారు ఏ స్థాయికి చెందినవారు మొదలైన అంశాలను తెలుసుకోవాలి. దీని కోసం జనాభా పటము, నివాస పటము, రవాణా పటము, నీటివసతి పటము మొదలైన వాటిని అధ్యయనం చేయాలి.

ప్రశ్న 6.
డేవిడ్ లివింగ్స్టన్, స్టాన్లీ, అముద్సన్ వంటి ప్రముఖ అన్వేషకుల జీవితాల గురించి తెలుసుకోండి. వారి అన్వేషణలకు అయ్యే ఖర్చును ఎవరు భరించారు? ఎందుకు?
జవాబు:
1. డేవిడ్ లివింగ్స్టన్ : 19-3-1813 నుండి 1-5-1873 వరకు జీవించాడు.
స్కాట్లాండ్ దేశస్థుడు. ఆఫ్రికాను కనుగొన్నాడు. లండన్ మిషనరీ సొసైటీ వారు పంపించారు.
ఈ వ్యాపారాన్ని వృద్ధి చేసి, క్రైస్తవాన్ని వ్యాపింపచేయడానికి.

2. సర్ హెన్రీ మోర్టన్ స్టాన్లీ : 21-1-1841 నుండి 10-5-1904 వరకు జీవించాడు.
డెంబిగ్-వేల్స్-యు.కె. దేశస్థుడు. న్యూయార్క్ హెరాల్డ్ పత్రికవారు పంపారు.
డేవిడ్ లివింగ్ స్టనను వెతికి పట్టుకోవడానికి.

3. రోల్డ్ అముడ్సన్ : 16-7-1872 నుండి 18-6-1928.
బోర్డ్-ఓ ఫోల్డ్ – నార్వే దేశస్థుడు.
బెల్జియన్ అంటార్కిటిక్ ఎక్స్ పెడిషన్ వారు పంపారు.
దక్షిణ ధృవ అన్వేషణకు పంపారు.

4. అల్ఫోన్సా డి అల్బుకర్క్ : పోర్చుగీసు నావికుడు.
పోర్చుగల్ రాజైన ఇమ్మాన్యుయేల్-I పంపారు.
హిందూ మహాసముద్రంలో పోర్చుగీసు వలస సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించడానికి

ప్రశ్న 7.
అన్ని వివరాలతో కూడిన పటాలను తయారు చేయటానికి వలస పాలకులు పెద్ద ఎత్తున నిధులు ఎందుకు వెచ్చించారు?
జవాబు:
పటాల తయారీ వలన వలసపాలకులకు తమ వలసల పట్ల, వాటి వనరుల పట్ల పూర్తి అవగాహన కలిగేది. తద్వారా వారు తమ వలస దేశాలను దోచుకోవడానికి వీలు కలిగేది. అందువలన వలస పాలకులు పటాల తయారీకి పెద్ద ఎత్తున నిధులు వెచ్చించారు.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ

ప్రశ్న 8.
యుద్ధ సమయంలో సైన్యానికి పటాలు ఏ విధంగా ఉపయోగపడతాయి?
జవాబు:
యుద్ధ సమయంలో సైన్యానికి, ఎయిర్ ఫోర్స్ వారికి పటాలు అత్యంత ఆవశ్యకం. వారు ప్రాంతాల వివరాలను, సంస్థల ప్రాంతాలను, వారి గమ్యాల నిర్దేశానికి స్ట్రాటజీ’ పటాలను ఉపయోగిస్తారు.

పట నైపుణ్యాలు

8th Class Social Textbook Page No.4

ప్రశ్న 9.
అల్ ఇద్రిసి గీసిన పటంలో శ్రీలంకను, భారతదేశాన్ని గుర్తించండి.
జవాబు:
అల్ ఇద్రిసి పటంలో ద్వీపకల్ప పీఠభూమి ఉత్తర భారతదేశంలోనికి నెట్టివేయబడింది. తూర్పు, పశ్చిమ తీరాలు బాగా కలిసిపోయినాయి. దక్కను పీఠభూమి ఉత్తర, దక్షిణాలుగా వ్యాపించి కన్యాకుమారి వద్ద సూదిమొనగా తేలింది. శ్రీలంకను వాస్తవంగా ఉన్న దానికన్నా బాగా పెద్దదిగా చూపించారు. కావున అల్ ఇద్రిసి పటంలో భారతదేశాన్ని, శ్రీలంకను గుర్తించుట చాలా కష్టము.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 6
గమనిక : ఈ మ్యాపును చదువుటకు దీనిని తలక్రిందులు చేయాలి.

ప్రశ్న 10.
‘పటం -4లో భారతదేశం, అరేబియా, ఆఫ్రికాలను గుర్తించండి.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 7
జవాబు:
ఈ పటంలో భారతదేశం, అరేబియా, ఆఫ్రికాలు హిందూ మహాసముద్రంను దృష్టిలో వుంచుకొని చూపించారు. కావున అవి వాటి ఆకారాన్ని కొంతవరకు మాత్రమే పొందగలిగాయి. అవి పటంలో ఎడమచేతి వైపు క్రింది భాగంలో చిత్రించబడ్డాయి.

ప్రశ్న 11.
పటం 8ను చూడండి. బ్రిటిష్ కాలంలో తయారు చేసిన భారతదేశ పటంతో, నేటి భారతదేశాన్ని పోల్చండి.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 8
జవాబు:

  1. పటం 8లో ఉన్న భారతదేశ పటం బ్రిటిష్ కాలంలో 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో తయారు చేశారు. అనగా ఇది 200 సం||ల క్రితం తయారైంది. ప్రస్తుత భారతదేశ పటం ఎప్పటికప్పుడు సవరించబడి నేటి రూపంలో ఉంది.
  2. నాడు బ్రిటిష్ వారు రూపొందించిన ఊహాపటం కాదిది. సర్వే నిర్వహించి రూపొందించిందే. అయితే నాడు ఉపగ్రహచిత్రాలు లేకపోవడం, సాంకేతిక అభివృద్ధి ప్రారంభంలో ఉండటంతో కొంత సమగ్రత లోపించింది. నేడు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం సహకారంతో కచ్చితమైన పటాలను రూపొందించగలుగుతున్నాం.
  3. నాడు హిందుస్థాన్ లేక బ్రిటిష్ ఇండియా పేరుతో ఈ పటాన్ని రూపొందించారు. నేడు ఇండియా (భారతదేశం) పేరుతో దేశ పటాలను తయారు చేస్తున్నాం.
  4. ఇన్ బాక్స్ లో నాటి ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ప్రావన్సీలైన బొంబాయి, మద్రాస్, కలకత్తాలు ముద్రించారు. నాటి పటంలో జమ్మూ, కాశ్మీర్ ప్రాంతాన్ని గుర్తించలేదు. నేటి మయన్మార్, బంగ్లాదేశ్, కాంబోడియా, వియత్నాం దేశాలను హిందూస్థాన్లో చేర్చారు. నేటి పటంలో ఈ దేశాలు మన సమీపంలోని దేశాలుగా తెల్లరంగులో ముద్రిస్తున్నాం.
  5. ఇండియన్ ఓషన్, బే ఆఫ్ బెంగాల్, అరేబియన్ సీ (హిందూమహా సముద్రం, బంగాళాఖాతం, అరేబియా ‘సముద్రం) నాడు, నేడూ ఒకే రకంగా ఉన్నాయి.
  6. పాకిస్థాన్‌ను బ్రిటిష్ వారి .హిందూస్థాన్ పటంలో చూపలేదు.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 9

ప్రశ్న 12.
క్రిందనీయబడిన ప్రపంచ పటములో ఈ క్రింది వాటిని గుర్తించుము.
1. ప్రస్తుత బాబిలోనియా (సుమేరియా
2. గ్రీసు
3. సిసిలీ
4. లిబియా
5. ఆసియా
6. ఐరోపా
7. అరేబియా
8. చైనా
9. ఉత్తర అమెరికా
10. దక్షిణ అమెరికా

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 10

ప్రశ్న 13.
క్రిందనీయబడిన పటాన్ని చూచి, ఈ క్రింది. ప్రశ్నలకు సమాధానములిమ్ము.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 11
1. అరేబియా సముద్రంలోని దీవులేవి?
జవాబు:
లక్షదీవులు

2. గుర్తు దేనిని సూచిస్తుంది.
జవాబు:
గుర్తు సరిహద్దులను సూచిస్తుంది.

3. పటం యొక్క స్కేలు ఎంత?
జవాబు:
1 సెం.మీ. = 200 కిలోమీటర్లు

4. తూర్పు తీరంలోని ఏదేని ఒక రాష్ట్రం పేరు తెలుపుము.
జవాబు:
ఆంధ్రప్రదేశ్

5. పశ్చిమతీరంలోని ఏదేని ఒక రాష్ట్రం పేరు తెలుపుము.
జవాబు:
గుజరాత్

ప్రశ్న 14.
క్రిందనీయబడిన పటాన్ని చూచి, ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానములిమ్ము.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 12
1. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో రెండు నదీ వ్యవస్థ పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
కృష్ణా, గోదావరి.

2. ఉభయ గోదావరి జిల్లాల సాధారణ భౌగోళిక ఉన్నతి ఎంత?
జవాబు:
సముద్ర మట్టము నుండి 0 నుండి 150 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్నాయి.

3. మీ జిల్లా సాధారణ భౌగోళిక ఉన్నత ఎంత?
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యం.

ప్రశ్న 15.
క్రిందనీయబడిన పటాన్ని చూచి, ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానములిమ్ము.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 13
1. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి పశ్చిమంగా ఉన్న రాష్ట్రం ఏది?
జవాబు:
తెలంగాణ

2. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో అధిక వర్షపాతం (100 సెం.మీ.) కన్నా ఎక్కువ పొందే జిల్లాలు ఏవి?
జవాబు:
శ్రీకాకుళం, విశాఖపట్నం, తూర్పు గోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలు.

3. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో సాధారణ వర్షపాతం (70 సెం.మీ. – 100 సెం.మీ.) వర్షపాతం పొందే జిల్లాలు ఏవి?
జవాబు:
కృష్ణా, గుంటూరు, ప్రకాశం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాలు.

ప్రశ్న 16.
క్రిందనీయబడిన పటాన్ని చూచి, ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానములిమ్ము.
AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం - విశ్లేషణ 14
1. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నందలి ఎన్ని రకాల మృత్తికాలున్నాయి?
జవాబు:
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నందు ప్రధానంగా నాలుగు రకాల మృత్తికలున్నాయి.

2. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నందలి మృత్తికలు ఏ రకానికి చెందినవి?
జవాబు:
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నందలి మృత్తికలు ఎర్ర, నల్లరేగడి, ఇసుక మరియు రాతి రకానికి చెందినవి.

3. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నందు నల్లరేగడి మృత్తికలు ఏ ఏ జిల్లాలలో ఉన్నాయి?
జవాబు:
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం నందు నల్లరేగడి మృత్తికలు ఉన్న జిల్లాలు

  1. కృష్ణా
  2. కర్నూలు
  3. ఉభయగోదావరి జిల్లాలలోని మధ్య ప్రాంతాలు.

4. పై పటాన్ని పరిశీలించగా అత్యధిక ప్రాంతంలో నల్లరేగడి నేలలు ఉన్న జిల్లా ఏది?
జవాబు:
కర్నూలు.

5. మీ జిల్లాలో ఏ రకమైన మృత్తికలు ఉన్నాయి?
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యం.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి

SCERT AP 6th Class Science Study Material Pdf 8th Lesson దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Science 8th Lesson Questions and Answers దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి

6th Class Science 8th Lesson దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి Textbook Questions and Answers

Improve Your Learning (అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరచుకుందాం)

I. ఖాళీలను పూరించండి.

1. కృత్రిమ దారాలను మండించినపుడు …………. వాసన వస్తుంది. (ఘాటు)
2. పీచు → …………. → వస్త్రం. (దారం)
3. దూది నుంచి గింజలను వేరుచేయడాన్ని …………… అంటారు. (జిన్నింగ్)
4. …………… పీచు (దారం)ను బంగారు దారం అంటారు. (జనపనార)
5. సహజ దారాలకు (పోగులకు) ఉదాహరణ ………….. (నూలు, ఉన్ని)

II. సరియైన సమాధానాన్ని గుర్తించండి.

1. కృత్రిమ దారపు పోగును గుర్తించండి.
A) నూలు
B) ఉన్ని
C) అక్రిలిక్
D) జనపనార
జవాబు:
C) అక్రిలిక్

2. నూలు వడకడానికి ఉపయోగించే సాధనం
A) సూది
B) కత్తి
C) చరఖా
D) కత్తెర
జవాబు:
C) చరఖా

3. దారం నుంచి వస్త్రం తయారు చేసే ప్రక్రియ.
A) వడకడం
B) జిన్నింగ్
C) నేయడం
D) కత్తిరించడం
జవాబు:
C) నేయడం

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి

4. జనపనార లభించే మొక్క భాగం
A) వేరు
B) పత్రం
C) పుష్పం
D) కాండం
జవాబు:
D) కాండం

III. ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
వివిధ దారాలతో తయారయిన మీ ఇంటిలో మీరు ఉపయోగించే వస్తువులను పేర్కొనండి.
జవాబు:
చొక్కా – కాటన్
చీర – సిల్క్
స్వెట్టర్ – ఉన్ని
వాకిలి పట్టాలు – కొబ్బరి పీచు
లగేజి కవర్ – పాలిథీన్
గొడుగు – PVC
రైన్ కోట్ – PVC
గన్నీ బ్యాగ్ – జనపనార

ప్రశ్న 2.
దారపు పోగు కంటే దారం దృఢమైనది. ఎందుకు?
జవాబు:
దారంలోని సన్నని పోగుల వంటి నిర్మాణాలను దారపు పోగులు అంటారు. అనేక దారపు పోగుల కలయిక వలన దారం ఏర్పడుతుంది. దారపు పోగుల సంఖ్య పెరిగే కొలది దారం మందం మరియు గట్టితనం పెరుగుతుంది. అందువలన దారపు పోగు కంటే దారం బలంగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 3.
సహజ దారాలకు, కృత్రిమ దారాలకు మధ్య గల భేదాలను తెలపండి.
జవాబు:

సహజ దారాలు కృత్రిమ దారాలు
1) ఇవి మొక్కలు మరియు జంతువుల నుండి ఉత్పన్నమవుతాయి. 1) ఇవి రసాయనాల నుండి ఉత్పన్నమవుతాయి.
2) నీటి శోషణ సామర్థ్యం ఎక్కువ. 2) నీటి శోషణ సామర్థ్యము తక్కువ.
3) కాల్చినప్పుడు తీవ్రమైన వాసనలతో కూడిన బూడిదను ఏర్పరుస్తాయి. 3) కాల్చినపుడు ముడుచుకుపోయి ప్లాస్టిక్ వాసనను ఇస్తాయి.
4) ఆరడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. 4) ఆరటానికి తక్కువ సమయం పడుతుంది.
5) బట్టలు ముతకగా ఉంటాయి. 5) బట్టలు మృదువుగా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 4.
నూలు దారాలతో రెయిన్ కోటును తయారు చేస్తే ఏమవుతుంది?
జవాబు:
వర్షం నుండి రక్షణ పొందటానికి రెయిన్ కోటులు వాడతారు. ఇవి నీటిని పీల్చుకోని స్వభావము కల్గి ఉంటాయి. కానీ నూలు దారాలు నీటిని బాగా పీల్చుకుంటాయి. నూలు దారాలతో రెయిన్ కోటు తయారుచేస్తే అవి నీటిని పీల్చుకొని తడిపేస్తాయి. కావున నూలు దారాలు రెయిన్ కోటు తయారీకి పనికిరావు.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి

ప్రశ్న 5.
జనపనార దారంను పొందే విధానం రాయండి.
జవాబు:
జనపనార మొక్క యొక్క కాండం నుండి జనపనార లభిస్తుంది. జనుము కోసిన తరువాత కొన్ని రోజులు నీటిలో నానబెడతారు. కాండం నీటిలో నానబెట్టినప్పుడు అది కుళ్ళిపోయి పై తొక్క సులభంగా ఊడిపోతుంది. ఈ కాండం బెరడు నుండి జనపనార వస్తుంది. ఈ దారంను నేయడం ద్వారా మనం గోనె సంచులను తయారుచేసుకోవచ్చు.

ప్రశ్న 6.
పత్తి మొక్క నుంచి నూలు వస్త్రాన్ని పొందడంలో గల దశలను తెలియజేసే ఫ్లోచార్టును రాయండి.
జవాబు:
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి 1a

ప్రశ్న 7.
సిరి తన పుట్టినరోజు సందర్భంగా బట్టతో చేసిన సంచులను తన తోటి విద్యార్థులకు బహుమతిగా ఇచ్చింది. మీరు ఆమెను ఎలా ప్రశంసిస్తారు?
జవాబు:
సిరి తన పుట్టినరోజున గుడ్డ సంచులను బహుమతిగా ఇచ్చింది. ఇది నిజంగా అభినందించాల్సిన అంశం. ఎందుకంటే: పాలిథీన్ కవర్లు నేలలో కుళ్ళిపోవడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. అంతేకాక పరిసరాలను కలుషితం చేస్తాయి. ఇవి వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకకుండా నేల పెర్కొలేషన్ సామర్థ్యాన్ని నివారిస్తాయి. కానీ గుడ్డ సంచులు తేలికగా కుళ్ళి మట్టిలో కలిసిపోతాయి మరియు పర్యావరణానికి హాని కలిగించవు. కాబట్టి పర్యావరణాన్ని పరిరక్షించడానికి సిరి మంచి ప్రయత్నం చేసింది కావున అభినందించాలి.

ప్రశ్న 8.
పాలిథీన్ సంచులకు బదులుగా సహజ దారాలతో చేసిన సంచుల వాడకాన్ని ప్రోత్సహించే కొన్ని నినాదాలు రాయండి.
జవాబు:

  • ప్లాస్టిక్ వద్దు – పర్యావరణమే ముద్దు
  • ప్లాస్టిక్ ఒక భూతం – గుడ్డ సంచులే హితం
  • ప్లాస్టిక్ కు నో చెప్పండి – చేతి సంచులకు యస్ చెప్పండి
  • ప్లాస్టిక్ ను వదిలేద్దాం – భూమిని బ్రతికిద్దాం
  • పరిష్కారంలో ఒక భాగంగా ఉండండి – కాలుష్యంలో కాదు
  • అరగని అన్నం మనకు కష్టం – కలవని ప్లాస్టిక్ నేలకు నష్టం

కృత్యాలు

కృత్యం – 1

6th Class Science Textbook Page No. 87

ప్రశ్న 1.
మీ ఇంటిలో వివిధ రకాల గుడ్డలను ఉపయోగించి తయారుచేసిన వస్తువులు ఏమేమి ఉన్నాయో వాటి జాబితా రాయండి. వాటిని నూలు, పట్టు, ఉన్ని, పాలిస్టర్, టెర్లిన్, నైలాన్ మొదలైన వాటిలో ఏవి దేనితో తయారయ్యా యో వర్గీకరించండి. మీ పట్టికలో మరికొన్ని చేర్చేందుకు ప్రయత్నించండి. మీ ఇంటిలో ఉండే పెద్దలు, ఉపాధ్యాయులు సహకారం తీసుకుని ఏ గుడ్డ ఏదో గుర్తించండి.

గుడ్డ రకం తయారుచేసిన వస్తువులు
1. నూలు
2. పట్టు కుర్తా, చీర
3. ఉన్ని మేజోళ్ళు ………
4. పాలిస్టర్
5. టెర్లిన్ చీర, ………..

జవాబు:

గుడ్డ రకం తయారుచేసిన వస్తువులు
1. నూలు నూలు చొక్కా సంచి, చీర, ధోవతి, గుమ్మం తెరలు, డ్రస్‌లు
2. పట్టు కుర్తా, చీర, తాళ్లు
3. ఉన్ని మేజోళ్లు, స్వెట్టర్లు
4. పాలిస్టర్ చొక్కాలు, చీరలు, ప్యాంటులు, ధోవతులు
5. టెర్లిన్ చీర, ఓణీలు, చొక్కాలు

1. మీ ఇంటిలో ఏ రకం బట్టలను ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తున్నారు?
జవాబు:
మా ఇంట్లో ఎక్కువగా కాటన్ మరియు పట్టు బట్టలు ఉపయోగిస్తున్నారు.

2. ఏ బట్ట ఎలాంటిదో ఎలా గుర్తించగలవు?
జవాబు:
తాకటం మరియు చూడటం ద్వారా దుస్తులు రకాన్ని గుర్తిస్తాము.

కృత్యం – 2

6th Class Science Textbook Page No. 87

ప్రశ్న 2.
ఏదైనా ఒక గుడ్డముక్కను తీసుకోండి. భూతద్దంలో దాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించండి. ఒక్కొక్కదారాన్ని నెమ్మదిగా లాగండి. దానిని పరిశీలించండి. మీరు ఏమి గమనించారు?
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి 2
1. మీరు ఏమి గమనించారు?
జవాబు:
దారము పోగుల వంటి చిన్న నిర్మాణాలను కలిగి ఉంది. ఒక దారాన్ని తీసుకోండి. దాని చివరలు వేళ్ళతో నలపండి. భూతద్దం ద్వారా గమనించండి.

2. దారం చివరన మరింత సన్నని దారాలు కనిపించాయా?
జవాబు:
అవును దారంలో సన్నని నిర్మాణాలు ఉన్నాయి.

3. ఒక సూది తీసుకోండి. ఈ దారాన్ని సూదిలో గుచ్చండి. సూది కన్నంలోకి దారం దూర్చగలిగారా? కష్టంగా ఉంది కదూ! సూదిలో దారం దూర్చడానికి మీ ఇంటిలో పెద్ద వాళ్లు ఏమి చేస్తారో ఎప్పుడైనా గమనించారా?
జవాబు:
సాధారణంగా మనం సూది రంధ్రములోకి దారము ఎక్కించలేకపోయినప్పుడు, మనం దారము చివరను మెలి తిప్పుతాము లేదా లాలాజలంతో చివరి భాగాన్ని గట్టిగా చేస్తాము.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి

కృత్యం – 3

6th Class Science Textbook Page No. 88

ప్రశ్న 3.
కొన్ని సహజ, కృత్రిమ గుడ్డ ముక్కలను సేకరించండి. కింది పట్టికలో సూచించిన లక్షణాలను పరిశీలించండి. మీ పరిశీలనలను పట్టికలో నమోదు చేయండి.

లక్షణం సహజ వస్త్రం కృత్రిమ వస్త్రం
1. నీటిని పీల్చుకొనే సామర్థ్యము
2. ఆరటానికి పట్టే సమయం
3. కాలిస్తే వచ్చే వాసన
4. మండించిన తరువాత మిగిలినది
5. సాగే గుణం
6. నునుపుదనం

జవాబు:

లక్షణం సహజ వస్త్రం కృత్రిమ వస్త్రం
1. నీటిని పీల్చుకొనే సామర్థ్యము ఎక్కువ తక్కువ
2. ఆరటానికి పట్టే సమయం ఎక్కువ తక్కువ
3. కాలిస్తే వచ్చే వాసన మసి వాసన ప్లాస్టిక్ వాసన
4. మండించిన తరువాత మిగిలినది బూడిద ముడుచుకుపోతుంది
5. సాగే గుణం తక్కువ ఎక్కువ
6. నునుపుదనం తక్కువ ఎక్కువ

1. ఏ రకమైన వస్త్రాలు నునుపుగా ఉన్నాయి?
జవాబు:
ప్రకృతిలో కృత్రిమ వస్త్రాలు నునుపుగా ఉన్నాయి.

2. ఏ రకమైన వస్త్రాలు తొందరగా ఆరాయి?
జవాబు:
కృత్రిమ వస్త్రాలు తక్కువ సమయంలో ఆరాయి.

3. వస్త్రాల నునుపుదనం, అవి ఆరడానికి పట్టే సమయం మధ్య ఏదైనా సంబంధాన్ని గుర్తించావా?
జవాబు:
అవును, నునుపైన బట్టలు ఆరబెట్టడానికి తక్కువ సమయం పడుతుంది.

4. కాల్చినప్పుడు బూడిదగా మారిన వస్త్రాలు ఏమిటి?
జవాబు:
సహజ దారాలు కాల్చినపుడు బూడిదను ఇచ్చాయి.

కృత్యం – 4

6th Class Science Textbook Page No. 89

ప్రశ్న 4.
మీ చుట్టుపక్కల లేదా పొలాలలో నుండి పత్తి కాయలను సేకరించండి. కాయల్లో తెల్లటి దూది ఉంటుంది. దూదిలో నుంచి గింజలను వేరుచేయండి. కొంచెం దూదిని తీసుకోండి. దాన్ని భూతద్దంలో గానీ మైక్రోస్కోపు కింద ఉంచి గానీ పరిశీలించండి.
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి 3
1. మీరు ఏమి గమనిస్తారు?
జవాబు:
నేను చిన్న వెంట్రుకల నిర్మాణాలను గమనిస్తాను. ఇవి పత్తి యొక్క దారపు పోగులు.

కృత్యం – 5

6th Class Science Textbook Page No. 89

ప్రశ్న 5.
పత్తికాయల నుంచి దూదిని తీసి గింజలను ఏరివేయండి. కొంత దూదిని ఒక చేతితో తీసుకోండి. మరొక చేతి చూపుడువేలు, బొటనవేళ్లతో కొద్దిగా దూదిని పట్టుకుని మెల్లగా లాగండి. దానిని పురిపెడుతూ లాగండి.
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి 4
1. దూది దారంగా రావడాన్ని గమనిస్తారు. ఇది గట్టిగా ఉంటుందా? ఉండదా?
జవాబు:
పత్తి లేదా ఉన్ని నుండి మనం తయారుచేసే దారం నేయడానికి ఉపయోగపడేంత బలంగా లేదు. పత్తి నుండి బలమైన దారం పొందడానికి రాట్నం మరియు తకిలి అనే పరికరాలు వాడతారు.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి

కృత్యం – 6

6th Class Science Textbook Page No. 91

ప్రశ్న 6.
ఒక గోనె సంచిని సేకరించండి. దానిలో నుండి ఒక దారాన్ని లాగండి. భూతద్దం కింద దారాన్ని పెట్టి పరిశీలించండి. జనపనార దారం సన్నని దారాలతో తయారయినట్టుగా గమనిస్తారు. దారాలు ఎలా కనిపిస్తున్నాయో పరిశీలించండి. వాటిని నూలు దారాలతో పోల్చండి.
జవాబు:
పత్తి మాదిరిగా, జనపనార దారం కూడా దుస్తుల తయారీకి ఉపయోగపడుతుంది. దీనిని “గోల్డెన్ దారపు పోగు” అని కూడా అంటారు. జనపనార బట్ట కాటన్ దుస్తులు వలె ఉండదు. ఇది గట్టి, బలమైనది మరియు మరింత కఠినమైనది.

కృత్యం – 7

6th Class Science Textbook Page No. 92

ప్రశ్న 7.
కొబ్బరి ఆకులతో చాప ఎలా అల్లుతారు?
జవాబు:
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి 5
కొబ్బరి ఆకులను లేదా రెండు వేరు వేరు రంగుల కాగితపు చీలికలను తీసుకోండి. కొబ్బరి ఆకుకు ఉన్న ఈ నెను తీసివేసి ఆకును రెండుగా చేయండి. ఒకదానికొకటి సమాంతరంగా ఉండేలా ఆకులను అమర్చండి. ఇంకొక ఆకును తీసుకుని పేర్చిన ఆకులు ఒకసారి పైకి ఒకసారి కిందికి వచ్చేలా అడ్డంగా దూర్చండి. (నవారు మంచం అల్లినట్లు) ఇలా ఆకులన్నీ దూర్చండి. చివరికి మీకు చదునుగా ఉండే చాప తయారవుతుంది. ఇదే విధంగా రంగుల కాగితాలు ఉపయోగించి అల్లండి.

ప్రాజెక్ట్ పనులు

6th Class Science Textbook Page No. 94

ప్రశ్న 1.
బట్టతో సంచి తయారుచేయండి. దాని మీద రంగురంగుల గుడ్డ ముక్కలతో డిజైన్లు కుట్టండి. పాఠశాలలో ప్రదర్శించండి.
జవాబు:

ప్రశ్న 2.
వివిధ రకాల దుస్తుల చిత్రాలు సేకరించండి. వాటి పేర్లు రాయండి. స్క్రాప్ బుక్ తయారుచేయండి.
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యం :

  1. ఈ స్క్రుకను విద్యార్థులు ఎవరికి వారే తయారు చేసుకోవాలి.
  2. బట్టలషాపు యజమానుల సహకారం తీసుకుని సేకరించిన దుస్తుల పేర్లు తెలుసుకుని రాయవచ్చు.

ప్రశ్న 3.
మీ ఉపాధ్యాయులతో లేదా మీ తల్లిదండ్రులతో చర్చించి మన రాష్ట్రంలో గల నూలు మిల్లులను చూపించే చార్టు తయారు చేయండి.
జవాబు:

ప్రశ్న 4.
చేనేత కార్మికులు, పత్తి రైతుల గురించిన సమాచారాన్ని వార్తాపత్రికల నుండి సేకరించండి. ఏదైనా ఒక దానిపైన మీ విశ్లేషణ రాయండి.
జవాబు:
విద్యార్థులు వారి నైపుణ్యం బట్టి ఎవరికి తోచిన రీతిలో వారు ఈ ప్రశ్నకు జవాబు వ్రాసి, విశ్లేషణ చేయాలి. ఉపాధ్యాయుని సలహా తీసుకోండి.

ప్రశ్న 5.
కృత్రిమ దారాలు కాల్చినపుడు ఘాటైన వాసన వస్తుందని చెప్పడానికి నీవు ఏమి ప్రయోగం చేశావు? ఆ ప్రయోగ విధానాన్ని రాయండి.
జవాబు:
వివిధ కృత్రిమ వస్త్రం ముక్కలను తీసుకొని ఒకదాని తరువాత ఒకటి కాల్చుతూ పరిశీలనలు నమోదు చేయండి. ఉన్ని త్వరగా కాలిపోదు. నైలాన్, పాలిస్టర్, టెరీలిన్, రేయాన్ వంటి దారాలు వాటిని కాల్చినప్పుడు అవి తీవ్రమైన వాసనను ఇస్తాయి. మరియు కుచించుకుపోతాయి.

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 8 దుస్తులు ఎలా తయారవుతాయి

ప్రశ్న 6.
ఈ లోగోలను పరిశీలించండి. వీనికి సంబంధించిన సమాచారం సేకరించండి.
జవాబు:

  • ‘ఆప్కో’ అనేది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర చేనేత నేత కార్మికుల సహకార సంఘం యొక్క సంక్షిప్తీకరణ.
  • ఆప్కో 1976లో స్థాపించబడింది.
  • కో-ఆప్టెక్స్ అంటే తమిళనాడు చేనేత సహకార సమాజం యొక్క సంక్షిప్తీకరణ.
  • కో-ఆప్టెక్స్ చేనేత వస్త్రాల యొక్క మార్గదర్శక మార్కెటింగ్ సంస్థ.
  • దాని నెట్ వర్క్ ద్వారా భారతదేశం అంతటా విస్తరించి ఉన్న 203 షోరూమ్ ల ద్వారా వ్యాపారం సాగిస్తుంది.
  • 1935లో స్థాపించబడిన ఈ సంస్థ వార్షిక టర్నోవర్ రూ. 1000 కోట్లు.
  • వస్త్ర రంగుల సీతాకోకచిలుక లోగో అనేది కో-ఆప్టెక్స్ యొక్క నాణ్యత, మన్నిక మరియు సరసమైన వాణిజ్యానికి పర్యాయపదంగా మారింది.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop

SCERT AP Board 6th Class English Solutions 5th Lesson At the Vegetable Shop Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class English Solutions 5th Lesson At The Vegetable Shop

6th Class English 5th Lesson At The Vegetable Shop Textbook Questions and Answers

Look at the following picture and answer the questions.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 1

Question 1.
What is the woman doing?
Answer:
The woman is cutting vegetables.

Question 2.
Tell the names of vegetables shown in the picture.
Answer:
Brinjal, ladies’ fingers (okra) and onions.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop

Question 3.
Why should we eat vegetables?
Answer:
We should eat vegetables because they provide nutrients and vitamins for our bodies. They provide us health benefits. They keep us strong and healthy.

Question 4.
What curry did you take last evening?
Answer:
I ate tomato and egg curry.

Question 5.
Do we eat the same kind of vegetables every day?
Answer:
No, we do not eat the same kind of vegetables every day. We eat different kinds of vegetables.

Question 6.
Which vegetable do you like most? Why?
Answer:
I like carrot most because it is sweet and it protects our eyes.

Reading Comprehension

A. Match the following.

A B
1. pumpkin A. praised by poets
2. carrots B. give aroma to food
3. spinach C. fat and round
4. curry leaves D. give us a lot of iron content
5. brinjal E. can be eaten raw or cooked

Answer:

A B
1. pumpkin C. fat and round
2. carrots E. can be eaten raw or cooked
3. spinach D. give us a lot of iron content
4. curry leaves B. give aroma to food
5. brinjal A. praised by poets

B. Put the following sentences in the order of events.

1. Ramu says bye to the vegetable vendor.
2. Ramu’s mother asks Ramu to bring vegetables.
3. The vendor gives the vegetables free of cost to Ramu.
4. Ramu finds a purse among the pumpkins.
5. The vendor offers a polythene bag to Ramu.
6. Ramu goes to a vegetable shop.
7. The vendor thanks Ramu.
8. The vendor greets Ramu.
Answer:
1. Ramu’s mother asks Ramu to bring vegetables. (2)
2. Ramu goes to a vegetable shop. (6)
3. The vendor greets Ramu. (8)
4. Ramu finds a purse among the pumpkins. (4)
5. The vendor thanks Ramu. XT)
6. The vendor gives the vegetables free of cost to Ramu. (3)
7. The vendor offers a polythene bag to Ramu. (5)
8. Ramu says bye to the vegetable vendor. (1)

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop

C. Answer the following questions.

Question 1.
Why does Ramu go to the vegetable shop?
Answer:
Ramu’s mother asked him to bring some vegetables. So he went to the vegetable shop to bring vegetables. .

Question 2.
What did Ramu do when he found a purse?
Answer:
When Ramu found a purse, he gave it to the vendor.

Question 3.
What will you do if you find a purse on the way to school?
Answer:
If I find a purse on the way to school, I will hand over it to my school teachers so that they can give it to its owner.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop

Question 4.
Have you ever got back the things you lost?
Answer:
I have lost my pens and books several times at school. I have got them back every time.

Question 5.
What reward did Ramu get for his honesty?
Answer:
He got the vegetables he needed free of cost.

Question 6.
Why does Ramu carry a jute bag?
Answer:
He does not use polythene bags as they are not environmental friendly.

Question 7.
What vegetables do you eat every day?
Answer:
I eat carrot, brinjal, spinach, cucumber, tomato and beans.

Vocabulary

A. Classify the vegetables given. (Refer.to a dictionary for help).

snakegourd, beetroot, okra, capsicum, tomato, chilli, potato, radish, carrot, onion, cucumber, pumpkin, bottlegourd, ridgegourd, brinjal

Vegetables that grow
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 2

Answer:
Vegetables that grow ………

in the ground on creepers on small plants
beetroot snakegourd okra
potato cucumber capsicum
radish pumpkin tomato
carrot bottlegourd chilli
onion ridgegourd brinjal

B. Find the names of fruits from the grid given below and draw a box around them.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 3
Write the names of any four fruits you identified in the grid.
………………….. …………………
…………………. …………………
Answer:
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 4
The names of fruits I identified in the grid:
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 5

Grammar

A. Read the following paragraph.

Last evening I went to my friend Ravi’s house. Ravi’s father was washing clothes. I asked him about Ravi. “He is inside,” he said. I went in. Ravi was cutting vegetables. His sister was helping him. His mother was cooking. Two little kittens were playing there. Their grandmother was watching a cricket match on TV. Ravi asked me to sit beside him. His mother gave me some payaaam. I felt very happy to see them all. A happy family!

The verbs ‘was washing’, ‘was cutting’, ‘was helping’, ‘was cooking’, ‘were playing’, ‘was watching’ indicate the ongoing actions in the past. They are in the Past Continuous Tense or Past Progressive Tense. The form of such verbs is ‘was/were+ Vj + ing’.

i) Now fill in the blanks with the correct forms of verbs given in brackets.

Yesterday the District Educational Officer visited our school. At that time we ………..(1)………. (play) at the ground. Our Headmaster ………..(2)………. (walk) in the verandah. Some of my friends ………..(3)………. (climb) trees. Joseph and Ismail ………..(4)………. (quarrel) for a ball. Our Physical Education Teacher ………..(5)………. (run) a race with students. Rajani, our School Pupils’ Leader, ………..(6)………. (write) something on the notice board. Some girls ………..(7)………. (do) experiments in the science lab. The seventh class students …£8) (read) books in the library. The DEO appreciated all the students and staff.
Answer:

  1. were playing
  2. was walking
  3. were climbing
  4. were quarrelling
  5. was running
  6. was writing
  7. were doing
  8. were reading

ii) Write as many sentences as you can from the substitution table given below.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 6
e.g. 1. I was reading novels.
2. You were running a race.
Answer:

  1. I was reading novels.
  2. I wasn’t playing kabaddi.
  3. We were singing a song.
  4. We weren’t running a race.
  5. You were washing clothes.
  6. You weren’t chatting with friends.
  7. He was cooking Pulihora.
  8. She was watching a movie.
  9. It wasn’t running a race.
  10. Ravi was enjoying the holidays.
  11. His uncle wasn’t watching a movie.
  12. They were running a race.
  13. My friends were playing kabaddi.
  14. Ravi wasn’t singing a song.
  15. My friends weren’t reading novels.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 7

B. Read the following sentences.
Ramu found a purse.
A purse was found by Ramu.

Both the sentences mean the same. The first one says that Ramu did something. The second sentence says that something is done. The first sentence is said to be in the Active Voice because its subject (Ramu) is active and does something. The second sentence is said to be in the Passive Voice because its subject does nothing, but passively allows something to be done to the object (purse).

Read the following pairs of sentences.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 8
i) Rajuni drew the picture (Active Voice)
The picture was drawn by Rajani. (Passive Voice)
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 9

ii) Salman caught a strange fish. (Active Voice)
A strange fish was caught by Salman, (passive Voice)
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 10

iii) The dog bit the boy. (Active Voice)
The boy was bitten by the dog. (Passive Voice)
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 11

iv) She wrote many stories. (Active Voice)
Many stories were written by her. (Passive Voice)

You notice that

  • the object of the verb in the Active Voice becomes the subject of the verb in the Passive Voice.
  • the subject of the verb in the Active Voice becomes the object of the preposition ‘by’ in the Passive Voice.
  • the verb in the Active Voice is changed into the Passive form. For example, the V., form in the active voice is changed into be + V3′ e.g. ‘wrote’ became was written’.
  • V, means the root form of the verb. V, is the Past Tense form of the Verb. V (is the past participle form of the Verb. e.g. V,-walk, V2-walked, V3-walked

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop

C. Write the following sentences in the Passive Voice.

1. They built a house.
2. Hari ate two laddus.
3. James opened the door.
4. Mithali Raj played a match.
5. Janaki gave us some chocolates.
6. Rahul’s team won the kabaddi match.
7. They made three kites.
8. Sobhan celebrated his mother’s birthday.
9. Basha sang that song.
10. Veena asked an interesting question.
Answer:
1. A house was built (by them).
2. Two laddus were eaten by Hari.
3. The door was opened by James.
4. A match was played by Mithali Raj.
5. We were given some chocolates by Janaki. / Some chocolates were given to us by Janaki.
6. The kabaddi match was won by Rahul’s team.
7. Three kites were made (by them).
8. Sobhan mother’s birthday was celebrated by him.
9. That song was sung by Basha.
10. An interesting question was asked by Veena.

Writing

A. Paragraph Writing

In the lesson you have read that/Ramu uses a ‘Jute Bag’ to carry vegetables. He never uses plastic bags. Plastics cause a lot of problems to us.

Now write a paragraph about the hazards (problems) caused by plastics. You can use the following hints.

Plastics – pollute environment – block drainages – burnt – cause diseases – stop rain water – seep – animals – eat – die – pollute – water – resources.
Answer:
Nowadays plastic things are widely used in the world. Plastics pollute our environment. They block drainages. Burning of plastic causes diseases. It stops rain water seeping through the ground. If animals eat plastics, they will die. Plastics pollute water resources. It will take years to dissolve in soil.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop

B. Picture based Story Writing
Look at the picture and develop a story by using the hints given in the box. Give a suitable title to the story. The beginning of the story has been given. Write it in your notebook.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 12

rainy day – bullock cart – market – mud – stuck – beat bullocks – no use – helpless – prayed – young man – came – helped – push – move on

Once a farmer had a bullock cart. One day he was driving his bullock cart to the market.
Answer:
Once there was a farmer. He grew vegetables. On a rainy day he was going to market on his bullock cart. There was mud on the road in some places. The cart was stuck in the mud. He beat his bullocks to pull the cart but no use. He was helpless and prayed to God. A young man came and helped the farmer. They pushed the cart and the cart moved on.

Talking Time

A. Read the following sentences.

Uncle! You should use jute bags.
You shouldn’t use polythene bags.
You should keep your purse carefully.
You shouldn’t be careless.
We use such sentences while giving advice to somebody.

B. Observe the following picture.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 13
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 14

Write sentences of giving advices using the above clues.
You can add some more pieces of advices of your own.
e.g. You should wear a helmet.
You shouldn’t jump signals.
Answer:
You should not drive at high speed.
You should not use cell phone while driving.
You should follow traffic rules.
You should not drink and drive.
You should carry driving license with you.
You should not overtake from the wrong side.
You should not blow horn near courts and hospitals.
You should give way to an ambulance.
You should go slow at zebra crossing.
You should keep your vehicle in good condition.
You should get ‘Pollution Under Control’ certificate from time to time.

C. Find a suitable advice to the problems and match them.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 15
Answer:

Problem Answer Advice
1. Your friend has not been studying well. D A) You should walk for half an hour every morning.
2. Your sister is not doing her homework properly. G B) You shouldn’t watch TV at a high volume.
3. Your friend is very fat. A C) You should watch that movie.
4. Your neighbor is watching TV at high volume. B D) You should study well.
5. Your friend is not using helmet while riding a motorcycle. F E) You should join a sports school.
6. You watched a movie last evening. You liked it very much. You think your friend also likes it. C F) You should wear a helmet while riding a motorcycle.
7. Your brother is a good badminton player. You think he should join a sports school E G) You should do your homework regularly.
8. Your friend is going out at night to water the field. J H) You should take a torch light with you.

D. Read the following announcements made at the APSRTC Bus-station, Nellore.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 16
“Your attention please, Service No.5993 super-luxury bus from Nellore to Bangalore will start from platform No. 12 at 10.00 p.m. Passengers having reservation are requested to board the bus.”

“Your attention please, the passenger of Seat No. 30 of Service No. 4559 Bangalore bus is requested to board the bus immediately. The bus is about to start.”

“Your attention please, Service No. 3887 Vennela A/C bus from Visakhapatnam to Chennai is ready to start from platform No. 2.”

Now imagine that you are an announcer at a bus-station. Make an announcement using the following details.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 17
Answer:
Your attention please, Service No. 9667 Garuda A/C service from Vijayawada to Kadapa is on platform No. 18. The bus starts at 11.00 p.m.

E. Read the following words aloud.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 18

Refer to a dictionary and say two more pairs of words ending with ‘n’ and. Tig’.

fan fang
tin ting
din ding
ton tong
run rung

Listening

THE TWO FRIENDS AND THE BEAR

Sheela and Jhansi were friends. One day they were travelling through a forest. Suddenly they came across a bear. The bear saw them and rushed out upon them. Sheela was good at climbing trees.Without waiting for her friend, she caught hold of a branch of a nearby tree, climbed it, and hid herself among the leaves.

Jhansi did not know what to do. She had heard that bears do not harm dead animals. So, she threw herself flat down upon the ground.The bear, coming up to her, put its muzzle close to her ear and sniffed and sniffed. But Jhansi lay very quietly and did not even breathe. At last with a growl it shook its head and went away.

Sheela climbed down the tree slowly. She asked Jhansi, “What was it that Mr.Bear whispered to you?”

“He told me,” said Jhansi, “Never trust a friend who deserts you at a pinch.”
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 19

Answer the following questions orally.
1. What is the animal mentioned in the story?
Answer:
A bear

2. Who climbed the tree?
Answer:
Sheela

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop

3. Did Sheela take Jhansi onto the tree along with her?
Answer:
No.

4. What did Jhansi do to save herself from the bear?
Answer:
She threw herself flat down upon the ground as if she were dead.

5. Did the bear kill Jhansi?
Answer:
No.

Comprehension

Answer the following questions orally.
1, Who had a big family?
Answer:
Abhi

2. Where did Adi put the sack of rice?
Answer:
In Abhi’s store

3. Who did Adi see on the night of the second day?
Answer:
Abhi

4. Did the brothers love each other?
Answer:
Yes.

5. Do you like this story? Why?
Answer:
Yes, I like this story because it teaches that we should love our brothers/siblings.

Study Skills

The following chart tells you about ’How to make tea’. Study it carefully and answer the questions orally.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop 20

Comprehension

Answer the following questions orally.
1. What things do we need to make tea?
Answer:
We need water, milk, tea powder and sugar.

2. Should we boil the water?
Answer:
Yes.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 5 At The Vegetable Shop

3. What should we do after boiling the water?
Answer:
We should add some tea powder.

4. What should we do after adding sugar or jaggery?
Answer:
We should filter the tea.

5. Should we serve the tea hot or cold?
Answer:
We should serve the tea hot.

Fun Time

1. Recite and enjoy this poem.
Tomatoes are red, beans are green,

A brinjal has a crown, just like a queen.
Potatoes are brown, onions are pink,
Carrots have juice which I can drink.
Vegetables make us healthy and wise.
So eat some daily with roti and rice.

2. Look at the spelling of the following words. What do you observe?

madam level
civic kayak
radar noon
refer Malayalam

Such words which are same when reversed are called ‘Palindromes8. ‘

At The Vegetable Shop Summary

Ramu went to a vegetable shop to buy vegetables. At the shop all the vegetables wished to be bolight by Ramu for their good qualities. Ramu wanted to buy all of them but he had only eighty rupees in hand. Meanwhile, he found a money purse among the pumpkins in the’shop. He gave the purse to the vendor. The purse belonged to the vendor. The vendor felt happy and recognised Ramu’s honesty. So, he offered Ramu to take all the vegetables he needed free of cost. He offered a plastic bag to Ramu to carry the vegetables. But Ramu refused to use the plastic bag offered by the vendor. He used the jute bag brought by him.

Two Brother Summary

Abhi and Adi were two brothers They loved each other. They were hard-working farmers. They would share the yielding equally. One day Adi thought that his brother Abhi would need more paddy and kept a bag of paddy in Abhi’s storeroom secretly. But the next day he found the same number of paddy bags in his storeroom. So the next night he was carrying another bag to his brother’s room. While carrying the bag, he found Abhi carrying a paddy bag to his storeroom thinking the same way. They found each bag of paddy.

AP Board 10th Class Social Solutions Chapter 22 పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

SCERT AP 10th Class Social Study Material Pdf 22nd Lesson పౌరులు, ప్రభుత్వాలు Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Social Solutions 22nd Lesson పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

10th Class Social Studies 22nd Lesson పౌరులు, ప్రభుత్వాలు Textbook Questions and Answers

Improve your learning (మీ అభ్యసనాన్ని మెరుగుపడుచుకోండి)

ప్రశ్న 1.
కింది కథనం ఆధారంగా సమాచార హక్కు చట్టం నేపథ్యంలో వివిధ ప్రభుత్వ శాఖల, పౌరుల పాత్రలను వివరించండి. సమాచార హక్కు చట్టం వల్ల ప్రభుత్వ పని మరింత పారదర్శకంగా ఎలా అవుతుందో రాయండి. (AS2)
కింద పేర్కొన్న ఘటన మెదక్ జిల్లాలోని చిన్న శంకరం పేటలో జరిగింది. స్వయం సహాయక బృందాల సభ్యులు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ గ్రామీణ అభివృద్ధి మంత్రిత్వశాఖ పథకాలైన అభయహస్తం, ఆమ్ ఆద్మీలలో చేరారు. ఈ పథకం కింద 9 నుంచి 12 తరగతులు చదువుతున్న పిల్లలకు 1200 రూపాయల స్కాలర్షిప్ పొందడానికి అర్హత ఉంది. అయితే 2008-11 మధ్య మూడు సంవత్సరాల పాటు విద్యార్థులకు స్కాలర్షిప్ మొత్తం అందలేదు. విద్యార్థులు ఇందిరా క్రాంతి పథకం (IKP) కార్యాలయానికి వెళ్లి అడిగారు. కానీ అక్కడి అధికారులు వాళ్లను పట్టించుకోలేదు.

ఇది స్థానిక దినపత్రికల దృష్టికి వచ్చింది. ఆమోదించిన స్కాలర్షిప్పుల వివరాలు ఇవ్వమంటూ వాళ్లు సంబంధిత అధికారుల వద్ద దరఖాస్తు చేశారు. 2008-09, 2009-10, 2010-11 సంవత్సరాలలో లబ్ధిదారుల సంఖ్య, మంజూరు చేసిన మొత్తం ఎంత అని అడిగారు. వాళ్లకు ఒక వారంలోపు సమాచారం వచ్చింది. మొత్తం ఏడు లక్షల రూపాయలు మంజూరయ్యాయి. సమాచార హక్కు ద్వారా అందిన వివరాలను బట్టి డబ్బు మంజూరయ్యింది కానీ, దానిని పంచలేదని తెలిసింది. ఈ విషయం వార్తాపత్రికలలో ప్రచురితం కాగానే 15 రోజుల లోపు 1167 విద్యార్థులకు స్కాలర్షిప్ అందజేశారు.
జవాబు:
సమాచార హక్కు చట్టం ప్రయోజనాలు ప్రజలకు అందాలంటే రెండు పాత్రలు తమ విధులను సక్రమంగా నిర్వర్తించాలి.

  1. ప్రభుత్వ శాఖలు
  2. పౌరులు

ఏ ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థలోనైనా ప్రభుత్వాలు ప్రజలకు బాధ్యత వహించి వారికి జవాబుదారీగా ఉండాలి.

1) ప్రభుత్వశాఖల పాత్ర :
పై ఘటనలో ఉన్న ప్రభుత్వ శాఖలు – రాష్ట్ర ప్రభుత్వ గ్రామీణ అభివృద్ధి మంత్రిత్వశాఖ పథకాలైన అభయహస్తం, ఆమ్ ఆద్మీ, ఇందిరా క్రాంతి పథం. ఈ సంస్థలు వాటి యొక్క విధులను సక్రమంగా నిర్వర్తించాలి. అంటే 9 నుండి 12 తరగతులు చదువుతున్న విద్యార్థులకు 1200 రూపాయల స్కాలర్షిప్ అందజేయాలి. కాని 2008-11 మధ్య మూడు సంవత్సరాలపాటు పిల్లలకు స్కాలర్షిప్ అందచేయలేదు. ఆ విషయాలు పట్టించుకోలేదు. చివరికి విద్యార్థులే సమాచారహక్కును ఉపయోగించి వివరాలు కనుక్కోవలసి వచ్చింది. ఈ విషయమంతా వార్తాపత్రికలలో కూడా వచ్చింది. దీనితో 15 రోజులలోపు 1167 మంది విద్యార్థులకు స్కాలర్షిప్ అందచేశారు. అయితే ఈ సంస్థల నిర్లక్ష్యం, జాప్యం అనేవి ప్రజలు, వార్తాపత్రికల దృష్టికి వెళ్ళింది. ప్రభుత్వ సంస్థలు సక్రమంగా పనిచేయట్లేదంటూ మాట్లాడారు. కావున ప్రభుత్వ సంస్థలు నిరంతరం మెలకువతో ఉండి, తమ వద్ద ఏ ఫైల్ను ఆపకుండా సకాలంలో పనిచేయాలి.

2) పౌరుల పాత్ర :
అభయహస్తం, ఆమ్ ఆద్మీ, ఇందిరా క్రాంతి పథం వంటి సంస్థలు వాటి విధులు మరిచిపోయాయి. కాని విద్యార్థులు వదలకుండా సమాచార హక్కు చట్టంను ఉపయోగించి వాస్తవాలు తెలుసుకున్నారు. ఈలోగా ఈ విషయాలన్నీ వార్తాపత్రికలో వచ్చాయి. అప్పుడు హడావుడిగా ఆ సంస్థలు విద్యార్థులకు డబ్బును అందించారు. ఇందులో పౌరులు వారి విధులను సక్రమంగా నిర్వర్తించినారని తెలుస్తుంది.

AP Board 10th Class Social Solutions Chapter 22 పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

ప్రశ్న 2.
సమాచార హక్కు చట్టం వల్ల ప్రభుత్వం పనిని మెరుగుపరచటం, పర్యవేక్షించటం ఎలా సాధ్యమవుతుంది? (AS4)
జవాబు:
మెరుగుపరచటం :
1) ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థలలో ప్రభుత్వాలు ప్రజలకు బాధ్యత వహించి వారికి జవాబుదారీగా ఉండాలి. ఏ విషయం మీదైనా ప్రజలు సమాచారం అడగవచ్చు. కనుక ఎల్లప్పుడూ ప్రభుత్వ సంస్థలు తమ విధులను సక్రమంగా నిర్వర్తించాలి.
2) ప్రతి ప్రభుత్వ శాఖ కొన్ని నియమ నిబంధనల ఆధారంగా పనిచేస్తుంది. కొన్ని రికార్డులను నిర్వహించాలి. తీసుకున్న నిర్ణయాల వివరణ ఉండాలి. దీని కొరకు రికార్డులను, రిజిష్టర్లను, నివేదికలను, డాక్యుమెంట్లను నిర్వహించాలి.
3) ప్రతి వ్యవస్థ, తన విధి నిర్వహణలో ఎటువంటి అవకతవకలు జరగకుండా చూసుకోవలసిన బాధ్యత వహించాలి. విధులను సక్రమంగా నిర్వర్తించాలి.
4) సమాచార హక్కు చట్టం వలన ఇప్పుడు ప్రతి ప్రభుత్వశాఖ రికార్డులను నిర్వహించి, వాటిని అడిగిన పౌరులకు అందుబాటులో ఉంచాలి.

పర్యవేక్షణ :
5) ప్రతి ప్రభుత్వ శాఖలో ఒక పౌర సమాచార అధికారి ఉంటాడు. అదే శాఖలో ఒక అప్పిలేట్ అధికారి ఉంటారు.
6) అన్ని శాఖల అప్పిలేట్ అధికారులు, పౌర సమాచార అధికారులు రాష్ట్ర పౌర సమాచార కార్యాలయానికి జవాబుదారీగా ఉంటారు.
7) రాష్ట్ర సమాచార కమిషనర్లు ఉంటారు. కేంద్ర సమాచార కమిషనర్లు ఉంటారు.

మనం సమాచారం కొరకు దరఖాస్తు చేసినపుడు ఆయా సమాచార అధికారులు సమాచారం ఇవ్వని పక్షంలో రాష్ట్ర, కేంద్ర సమాచార కమిషనర్లు జవాబుదారీగా ఉంటారు. అవసరం అయితే వీరు ఆ సమాచార అధికారికి జరిమానా కూడా విధించవచ్చు.

ప్రశ్న 3.
సమాచారం అని దేనిని అంటారు? ఇది ప్రభుత్వ శాఖలలో ఎలా ఉత్పన్నమవుతుంది? పై అధికారి, కింది అధికారి మధ్య జరిగే మౌఖిక సంభాషణ సమాచారం అవుతుందా? (AS1)
జవాబు:
ప్రతి ప్రభుత్వ శాఖ కొన్ని నియమనిబంధనల ఆధారంగా పనిచేస్తుంది.
ఉదా :

  1. ఆరోగ్యశాఖలో ఆసుపత్రిలో డాక్టర్లు, నర్సుల ఎంపిక, నియామకం, బదిలీలకు సంబంధించి లేదా మందుల కొనుగోలు, పంపిణీలకు సంబంధించి నియమనిబంధనలు ఉంటాయి.
  2. అందువల్ల ప్రతి సంస్థ కొన్ని రికార్డులను నిర్వహించాలి. తీసుకున్న నిర్ణయాల వివరణ ఉండాలి. వీటి కారణంగా వ్యవస్థలో అనేక రాత పత్రాలు రూపొందుతాయి. ఇవి ఈ క్రింది రూపాలలో ఉండవచ్చు.
  3. రికార్డులు, డాక్యుమెంట్లు, మెమోలు, ఈ-మెయిల్స్, అభిప్రాయాలు, సలహాలు, పత్రికా ప్రకటనలు, సర్క్యులర్లు, ఆదేశాలు, లాగ్ పుస్తకాలు, ఒప్పందాలు, నివేదికలు, పత్రాలు, నమూనాలు, మోడల్స్ వంటి రూపాలలో ఉన్న మెటీరియల్, ఏ ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలోనైనా ఉన్న గణాంకాలు, అమలులో ఉన్న ఇతర చట్టాల కింద ప్రభుత్వ అధికారి అనుమతి పొందిన ప్రైవేటు సంస్థకు సంబంధించిన సమాచారం.
  4. సమాచార హక్కు చట్టం వల్ల ఇప్పుడు ప్రతి ప్రభుత్వ శాఖకు రికార్డులను నిర్వహించి, వాటిని అడిగిన పౌరులకు అందుబాటులో ఉంచాలి.
  5. పై అధికారి, కింది అధికారి మధ్య జరిగే మౌఖిక సంభాషణ సమాచారం అవదు.

AP Board 10th Class Social Solutions Chapter 22 పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

ప్రశ్న 4.
రాష్ట్ర, కేంద్ర సమాచార కార్యాలయాలకు స్వయంప్రతిపత్తి ఎందుకు ఇచ్చారు? (AS4)
జవాబు:

  1. ప్రతి ప్రభుత్వ శాఖలో ఒక పౌర సమాచార అధికారి ఉంటారు. అదే శాఖలో ఒక అప్పిలేట్ అధికారి ఉంటారు.
  2. అన్ని శాఖల పౌర సమాచార అధికారులు, అప్పిలేట్ అధికారులు రాష్ట్ర పౌర సమాచార కార్యాలయానికి జవాబుదారీగా ఉంటారు.
  3. దీనికి రాష్ట్ర సమాచార కమిషనర్లు ఉంటారు. ఏదైనా ప్రభుత్వశాఖ కేంద్రప్రభుత్వం కిందికి వస్తే కేంద్ర సమాచార కమిషనర్లతో కూడిన సమాచార కార్యాలయానికి జవాబుదారీగా ఉంటారు.
  4. ఈ సమాచార కార్యాలయాలు స్వయంప్రతిపత్తి కలిగి ఉంటాయి. ఎందుకనగా మనం ఏదైనా ఒక కార్యాలయంలో సమాచారం కోసం దరఖాస్తు చేస్తే, వారు మనల్ని వేరే కార్యాలయం నుండి సమాచారం పొందమని చెప్పడానికి లేదు.
  5. ఒకవేళ మనమడిగిన సమాచారం వారి దగ్గర లేనట్లయితే సమాచారం ఉన్న అధికారి నుంచి సమాచారం పొంది దానిని అందజేయటం వాళ్ళ బాధ్యత.
  6. ఈ అంశాల మూలంగా ఈ సమాచార కార్యాలయాలు స్వయంప్రతిపత్తి కలిగి ఉంటాయని తెలుస్తుంది. మరియు ఇతరుల ప్రభావానికి లోను కాకుండా ఉండాలంటే స్వయంప్రతిపత్తి ఉండాలి.

ప్రశ్న 5.
సమాచార హక్కు చట్టం ప్రజాస్వామ్యానికి ఉన్న అసలైన స్ఫూర్తిని తెలియచేస్తుంది. దీనిని మీరు ఎలా సమర్థిస్తారు? (AS6)
జవాబు:

  1. ప్రజాస్వామ్యమంటేనే ప్రజల ప్రభుత్వమని అర్థం. ప్రజలు ఎన్నుకున్న ప్రతినిధులచే ప్రభుత్వాలను ఏర్పాటుచేస్తారు. కావున ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలను తెలుసుకునే హక్కు ప్రజలకు ప్రభుత్వమే కల్పించింది.
  2. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాలు శ్రేయో రాజ్యాలు. ప్రజల కొరకు అనేక సంస్కరణలు చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వాలు చేసే పనులు ప్రజలకు తెలియచేయడానికే ఈ సమాచార హక్కును కల్పించింది.
  3. ప్రజలు ప్రభుత్వాలకు చెల్లిస్తున్న పన్నులు మరియు ఇతర రుసుములన్నింటిని ప్రభుత్వం ఏ విధంగా ఉపయోగిస్తుందో తెలుసుకునే అవకాశం ఈ సమాచార హక్కు కల్పిస్తుంది.
  4. సమాచారంలో పారదర్శకత ఉండాలి. ఇది ప్రభుత్వ సంస్థలలో అవినీతిని అరికట్టడానికి దోహదపడుతుంది.
  5. ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వాలు ఒక పౌరునికి కూడా జవాబుదారీగా ఉంటాయి.
  6. ఈ సమాచార హక్కు ద్వారా ప్రభుత్వ అధికారులను, ప్రజా ప్రతినిధులను, వారి విధులను, కార్యకలాపాలను నియంత్రణ చేయవచ్చు.
  7. ఈ సమాచార హక్కును ప్రజాస్వామ్య రాజ్యాలే ఇచ్చాయి. ఇది వ్యక్తి యొక్క అభివృద్ధికి ఎంతో తోడ్పడుతుంది.
  8. ప్రభుత్వ ఆఫీసులలోని కార్యక్రమాల పట్ల ఇంతకుముందున్న అస్పష్టత ఈ హక్కు మూలంగా పోయింది.

కావున ఈ సమాచార హక్కు చట్టం ప్రజాస్వామ్యానికి ఉన్న అసలైన స్ఫూర్తిని తెలియచేస్తుంది.

ప్రశ్న 6.
దేశంలోని వివిధ ప్రభుత్వ శాఖల నుంచి ఏ పౌరుడికైనా సమాచారం అందుబాటులో ఉండేలా చెయ్యటానికి ఎటువంటి చర్యలు తీసుకున్నారు? (AS4)
జవాబు:
సమాచార హక్కు చట్టం, 2005 ప్రకారం ప్రభుత్వ సంస్థలు
అ) కంప్యూటరైజ్డ్ రూపంలో సమాచారాన్ని భద్రపరచాలి,
ఆ) దానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని ముందస్తుగానే వెల్లడి చెయ్యాలి. సమాచార హక్కు చట్టం ఇలా పేర్కొంటోంది:

1) ప్రతి ప్రభుత్వ సంస్థ :
అ) తనకు సంబంధించిన అన్ని రికార్డులను… ఇటువంటి రికార్డులను తేలికగా బయటకు తీయటానికి వీలుగా వర్గీకరించి, సూచికలతో నిర్వహించాలి.
ఆ) ప్రతి సంస్థ ఈ దిగువ సమాచారాన్ని ప్రచురించాలి.
i) సంస్థ వివరాలు, విధులు, బాధ్యతలు.
ii) సంస్థలోని అధికారులు, ఉద్యోగస్తుల అధికారాలు, విధులు :
iii) నిర్ణయాలు తీసుకోవటంలో అనుసరించే విధానం, పర్యవేక్షణ, జవాబుదారీ విధానాలను కూడా పేర్కొనాలి.
iv) సంస్థకు ఉండే లేదా దాని నియంత్రణలో ఉండే లేదా తమ విధులను నిర్వర్తించటంలో ఉద్యోగస్తులు ఉపయోగించే నియమాలు, నిబంధనలు, ఆదేశాలు, మార్గదర్శకాలు, రికార్డులు.
v) సలహా ఇవ్వటం కోసం ఏర్పాటు చేసి …. ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సభ్యులు ఉన్న బోర్డులు, సమితులు, సంఘాలు, ఇతరాల వివరాలు:
vi) ఆ కార్యాలయంలోని అధికారులు, ఉద్యోగస్తుల వివరాలు :
vii) అధికారులు, ఉద్యోగస్తులకు ఇస్తున్న నెలసరి జీతం, నియమాల ప్రకారం చేసే ఇతర చెల్లింపులు
viii) తన ప్రతి ఒక్క ఏజెన్సీకి కేటాయించిన బడ్జెటు
ix) సబ్సిడీ పథకాల అమలు విధానం దానికి కేటాయించిన నిధులు.
x) దాని ద్వారా రాయితీలు, పర్మిట్లు, లేదా అధీకృత పత్రాలు పొందిన వాళ్ల వివరాలు
xi) పౌర సమాచార అధికారుల పేర్లు, హోదాలు, ఇతర వివరాలు.

ఇ) ముఖ్యమైన విధానాలు రూపొందించేటప్పుడు లేదా ప్రజలను ప్రభావితం చేసే నిర్ణయాలను ప్రకటించేటప్పుడు సంబంధిత అన్ని వాస్తవాలను వెల్లడి చేయాలి.
ఈ) ప్రభావిత వ్యక్తికి పరిపాలన సంబంధ లేదా న్యాయ స్వరూపం గల నిర్ణయాలకు కారణాలను తెలియచెయ్యాలి.

2) పై సమాచారమంతటినీ ఎవరూ అడగకుండానే ప్రభుత్వ సంస్థలు వెల్లడి చేయాలి.
3) ఇది అందరికీ తేలికగా అందుబాటులో ఉండాలి.
4) ఇది స్థానిక భాషలో ఉండాలి, దీనికి ఏదైనా డబ్బు చెల్లించాల్సి ఉంటే అది ప్రజలకు భారం కాకుండా ఉండాలి.

AP Board 10th Class Social Solutions Chapter 22 పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

ప్రశ్న 7.
న్యాయ సహాయం ఆశించే ప్రజలకు న్యాయ సేవల ప్రాధాన్యత సంస్థ ఏ విధంగా దోహదపడుతుంది? (AS1)
జవాబు:

  1. ప్రజలకు ఉచిత న్యాయసేవలు అందించటానికి మన దేశంలో ఒక విధానం ఉంది.
  2. న్యాయసేవల ప్రాధికార సంస్థ (సవరణ) చట్టం, 2002 ప్రకారం సమాజంలోని బలహీన వర్గాలకు ఉచిత న్యాయ సేవలు అందించటానికి న్యాయ సేవా పీఠాలను ఏర్పాటు చేస్తారు.
  3. ఆర్థిక లేక ఏ ఇతర కారణాల వల్లనైనా ఏ పౌరుడికి కూడా న్యాయం లభించకుండా ఉండకూడదన్న ఉద్దేశంతో వీటిని ఏర్పాటు చేశారు.
  4. దీనివల్ల న్యాయవ్యవస్థ సమాన అవకాశాల ప్రాతిపదికన అందరికీ న్యాయాన్ని అందిస్తుంది.

ప్రశ్న 8.
లోక్ అదాలత్ ఉద్దేశం ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:

  1. సమాన అవకాశాల ప్రాతిపదికన న్యాయాన్ని అందించేలా న్యాయవ్యవస్థ పనిచేసేలా చూడటానికి లోక్ అదాలలను ఏర్పాటుచేశారు.
  2. లోక్ అదాలత్ లను “న్యాయసేవల పీఠాల చట్టం 1987″ని 1994లోను తిరిగి 2002లోను సవరించారు. ఈ సవరణ ప్రకారం లోక్ అదాలలను ఏర్పాటుచేశారు.
  3. లోక్ అదాలత్ అంటే ప్రజాస్వామ్య పీఠాలు. వీటి ద్వారా న్యాయకోవిదులు, అధికారులు, అనధికార ప్రముఖుల సమక్షంలో, సుహృద్భావ వాతావరణంలో పరస్పర అంగీకారంతో తగాదాలు, వివాదాలు పరిష్కరించుకోవచ్చు.
  4. ఖర్చు లేకుండా, త్వరితగతిన న్యాయం పొందటానికి లోక్ అదాలలు ప్రజలకు ఉపయోగపడుతున్నాయి.
  5. కోర్టులలో దీర్ఘకాలంగా అపరిష్కృతంగా ఉన్న కేసులను ఎటువంటి ఖర్చు లేకుండా వెంటనే పరిష్కరించుకోటానికి లోక్ అదాలత్ సహాయపడుతుంది.

ప్రశ్న 9.
ఈ చట్టం కింద చేపట్టే కేసులు, ఉచిత న్యాయసేవలు పొందటానికి పేర్కొన్న అర్హతలపై మీ అభిప్రాయం ఏమిటి? (AS2)
జవాబు:
I. ఉచిత న్యాయసేవలు పొందటానికి అర్హతలు :

  1. షెడ్యూల్డ్ కులాలు లేదా షెడ్యూల్డ్ జాతులకు చెందిన వ్యక్తులు ఉచిత న్యాయ సహాయానికి అర్హులు.
  2. అక్రమ రవాణా బాధితులైన వ్యక్తులు, బిక్షాటకులు.
  3. స్త్రీలు, పిల్లలు.
  4. మతిస్థిమితం లేనివారు లేదా అంగవైకల్యం ఉన్నవారు.
  5. పెను విపత్తు, జాత్యాహంకార హింస, కుల వైషమ్యాలు, వరదలు, కరవులు, భూకంపాలు, పారిశ్రామిక విపత్తులకు గురైనవారు.
  6. పారిశ్రామిక కార్మికులు.
  7. వ్యభిచార వృత్త (నివారణ) చట్టం, 1956లో సెక్షన్ 2, క్లాజు (జి) ప్రకారం రక్షణ గృహం, లేదా బాల నేరస్తుల న్యాయ చట్టం, 1986లోని సెక్షన్ 2, క్లాజు (జె) ప్రకారం బాల నేరస్తుల గృహం లేదా మానసిక ఆరోగ్య చట్టం 1987లో సెక్షన్ 2, క్లాజు (జి) ప్రకారం మానసిక వ్యాధి చికిత్సాలయం లేదా మానసిక రోగుల సంరక్షణాలయంలో నిర్బంధంలో ఉన్న వ్యక్తులు.
  8. లక్ష రూపాయలలోపు వార్షిక ఆదాయం ఉన్న వ్యక్తులు.

పైన పేర్కొన్న వారిలో ఏ వ్యక్తులైనా సహాయం పొందటానికి అర్హులని సంబంధిత న్యాయమూర్తి సంతృప్తి చెందితే వారు తగిన న్యాయ సేవలు పొందవచ్చు.

II. లోక్ అదాలత్ పరిధిలోకి వచ్చే కేసులు :

  1. వైవాహిక విభేదాలు.
  2. భరణానికి సంబంధించిన కేసులు.
  3. భర్త, అత్తవారింటి వేధింపులకు సంబంధించిన కేసులు.
  4. గృహ హింస కేసులు.
  5. అన్ని రకాల సివిల్ కేసులు భూ వివాదాలు.
  6. చట్టరీత్యా రాజీకి అర్హమైన అన్ని రకాల క్రిమినల్ కేసులు వంటి వాటిని ఇది చేపట్టవచ్చు.

III.నా అభిప్రాయం :
సమాజంలో వెనుకబడినవారు, పేదవారు, ఏ విధమైన సహాయ సహకారాలు లభించని వారికి ఈ లోక్ అదాలత్ సహాయపడుట చాలా మంచిదని నా అభిప్రాయం. స్త్రీలకు సంబంధించిన కేసులలో సరైన న్యాయం లభించుటలేదు. ఇటువంటి నేపథ్యంలో లోక్ అదాలత్ లు స్త్రీల వేధింపులకు సంబంధించిన కేసులను విచారించి, పరిష్కరించడమనేది అభినందనీయమే.

AP Board 10th Class Social Solutions Chapter 22 పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

ప్రశ్న 10.
గ్రామ పెద్దలు, కోర్టులు వివాదాలు తగాదాలను పరిష్కరించే విధానాలను పోల్చండి. మీరు దేనిని ఇష్టపడతారు, ఎందుకు? (AS2)
జవాబు:

గ్రామ పెద్దలు కోర్టులు
1) గ్రామాలలో ప్రజల తగాదాలను తీర్చడానికి అన్ని విషయాలను, అంశాలను గ్రామ/తెగ పెద్దల ముందు చర్చించి ప్రశాంతంగా అందరికీ ఆమోదయోగ్యంగా పరిష్కరించటం మనదేశంలో అనాదిగా జరుగుతోంది. 1) కోర్టులు ముఖ్యంగా లోక్ అదాలత్ ల ద్వారా న్యాయ కోవిదులు, అధికారులు, అనధికార ప్రముఖుల సమక్షంలో, సుహృద్భావ వాతావరణంలో, పరస్పర అంగీకారంతో తగాదాలు వివాదాలను పరిష్కరించుకోవచ్చు.
2) తగాదాలు, వివాదాల స్వభావం వాటి మూలాలు సాధారణంగా స్థానిక ప్రజలకు, గ్రామ పెద్దలకు తెలుస్తాయి. 2) ఖర్చులేకుండా, త్వరితగతిన న్యాయం పొందటానికి ప్రజలకు ఇప్పుడు లోక్ అదాలత్ లు ఉపయోగపడుతున్నాయి.
3) దీనివల్ల ఆ తగాదాలను, వివాదాలను గ్రామ ప్రజలు చర్చించటానికి వీలు కలిగి, పారదర్శక పద్ధతిలో అందరికీ ఆమోదయోగ్యంగా పరిష్కారాన్ని కనుగొనటం సాధ్యమవుతుంది. 3) కోర్టులలో దీర్ఘకాలంగా అపరిష్కృతంగా ఉన్న కేసులను ఎటువంటి ఖర్చు లేకుండా వెంటనే పరిష్కరించుకోటానికి లోక్ అదాలత్ లు సహాయపడుతున్నాయి.

నా అభిప్రాయం :
ప్రస్తుత ప్రజాస్వామ్య దేశాలలో జరిగే కార్యక్రమాలన్నింటికి రికార్డులు, రుజువులు, సాక్ష్యాలు ఉండాలి. తీసుకున్న నిర్ణయాల వివరాలను రికార్డు చేయాలి. కోర్టుల తీర్పులను ఎవరైనా పాటించకపోతే న్యాయస్థానాలు వారి మీద చర్యలు తీసుకొని, వాటిని పాటించేలా చేస్తాయి.

కాని గ్రామాలలో జరిగే తీర్పులను ప్రజలు అమలుచేయకపోతే అటువంటి వారి మీద చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకునే అధికారం గ్రామపెద్దలకు ఉండదు. కావున గ్రామాలలో నిర్వహించే కార్యక్రమాల కంటే కోర్టుల ద్వారా వచ్చే తీర్పులే మంచివని నా అభిప్రాయం.

10th Class Social Studies 22nd Lesson పౌరులు, ప్రభుత్వాలు InText Questions and Answers

10th Class Social Textbook Page No.320

ప్రశ్న 1.
కోర్టు ఫీజులు, ఇతర ఖర్చులు భరించలేని పేద ప్రజలకు మనదేశంలో ఉచిత న్యాయసేవలకు ఎటువంటి అవకాశాలు ఉన్నాయి?
జవాబు:

  1. ప్రజలకు ఉచిత న్యాయసేవలు అందించటానికి మన దేశంలో ఒక విధానం ఉంది.
  2. న్యాయ సేవల ప్రాధికార సంస్థ (సవరణ) చట్టం, 2002 ప్రకారం సమాజంలోని బలహీన వర్గాలకు ఉచిత న్యాయ సేవలు అందించటానికి న్యాయ సేవా పీఠాలను ఏర్పాటు చేస్తారు.
  3. ఆర్థిక లేక ఏ ఇతర కారణాల వల్లనైనా ఏ పౌరుడికి కూడా న్యాయం లభించకుండా ఉండకూడదన్న ఉద్దేశంతో వీటిని ఏర్పాటుచేశారు.
  4. దీనివల్ల న్యాయవ్యవస్థ సమాన అవకాశాల ప్రాతిపదికన అందరికీ న్యాయాన్ని అందిస్తుంది.

10th Class Social Textbook Page No.320

ప్రశ్న 2.
ఉచిత న్యాయసేవల ద్వారా ఎటువంటి కేసులు, తగాదాలను చేపట్టవచ్చు?
జవాబు:

  1. లోక్ అదాలల ద్వారా న్యాయ సేవల ప్రాధికార సంస్థ దీర్ఘకాలంగా కోర్టుల్లో ఉన్న కేసులను తక్కువ కాలంలో, ఎటువంటి ఖర్చు లేకుండా పరిష్కరిస్తుంది.
  2. వైవాహిక విభేదాలు, భరణానికి సంబంధించిన కేసులు, భర్త, అత్తవారింటి వేధింపులకు సంబంధించిన కేసులు, గృహ హింస కేసులు.
  3. అన్ని రకాల సివిల్ కేసులు భూ వివాదాలు, చట్టరీత్యా రాజీకి అర్హమైన అన్ని రకాల క్రిమినల్ కేసులు వంటి వాటిని ఇది చేపట్టవచ్చు.

AP Board 10th Class Social Solutions Chapter 22 పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

10th Class Social Textbook Page No.320

ప్రశ్న 3.
కోర్టుల బయట తగాదాల పరిష్కారానికి ప్రత్యామ్నాయ విధానం ఏదైనా ఉందా?
జవాబు:
ప్రాచీన కాలం నుండి ఒక విధానం అమలులో ఉంది. అదేమనగా :

  1. గ్రామాలలో ప్రజల తగాదాలను తీర్చడానికి అన్ని విషయాలను, అంశాలను గ్రామ/తెగ పెద్దల ముందు చర్చించి ప్రశాంతంగా అందరికీ ఆమోదయోగ్యంగా పరిష్కరించటం మన దేశంలో అనాదిగా జరుగుతోంది.
  2. తగాదాలు, వివాదాల స్వభావం, వాటి మూలాలు సాధారణంగా స్థానిక ప్రజలకు, గ్రామ పెద్దలకు తెలుస్తాయి.
  3. దీనివల్ల ఆ తగాదాలను / వివాదాలను గ్రామ ప్రజలు చర్చించటానికి వీలు కలుగుతుంది.
  4. పారదర్శక పద్దతిలో అందరికీ ఆమోదయోగ్య పరిష్కారాన్ని కనుగొనటం సాధ్యమవుతుంది.

10th Class Social Textbook Page No.316

ప్రశ్న 4.
టీచరుకు హెడ్ మాష్టారు ఇచ్చే మౌఖిక ఆదేశం సమాచారం కాకపోవటానికి కారణం ఏమిటో చర్చించండి.
జవాబు:
సమాచార హక్కు చట్టంలో పేర్కొన్న ప్రకారం సమాచారం ఈ క్రింది వాటి రూపంలో ఉండాలి.

  1. రికార్డులు, డాక్యుమెంట్లు, మెమోలు, ఈ-మెయిల్స్, అభిప్రాయాలు, సలహాలు, పత్రికా ప్రకటనలు, సర్క్యులర్లు, ఆదేశాలు, లాగ్ పుస్తకాలు, ఒప్పందాలు, నివేదికలు, పత్రాలు, నమూనాలు, మోడల్స్ వంటి రూపాలలో ఉన్న మెటీరియల్.
  2. ఏ ఎలక్ట్రానిక్ రూపంలోనైనా ఉన్న గణాంకాలు, అమలులో ఉన్న ఇతర చట్టాల కింద ప్రభుత్వ అధికారి అనుమతి పొందిన ప్రైవేటు సంస్థకు సంబంధించిన సమాచారం.
  3. కావున మౌఖిక ఆదేశాలు సమాచారంలోకి రావని తెలుస్తుంది.
  4. హెడ్ మాష్టారు ఆదేశాలను రాత పూర్వకంగా ఇవ్వలేదు. కావున హెడ్ మాష్టారు టీచరుకు ఇచ్చిన మౌఖిక ఆదేశాలు సమాచారం క్రిందకు రావని చెప్పవచ్చు.

10th Class Social Textbook Page No.316

ప్రశ్న 5.
సిఫారసు చేసిన విధంగా నియమ, నిబంధనలను పాటించినట్లయితే ప్రభుత్వ శాఖలు మరింత జవాబుదారీతనాన్ని ఎలా కనబరుస్తాయో ఊహించండి.
జవాబు:

  1. ప్రతి ప్రభుత్వశాఖ కొన్ని నియమ నిబంధనల ఆధారంగా పనిచేస్తుంది. మరియు సమాచార హక్కు చట్టం ప్రకారం సమాచారాన్ని తయారుచేసి తయారుగా పెట్టుకోవాలి.
  2. ప్రజాస్వామ్య దేశాలలో ప్రభుత్వ శాఖలు ప్రజలకు బాధ్యత వహిస్తాయి. కావున ప్రభుత్వ సంస్థలన్నీ నిరంతరం మెలకువగా ఉండి, తమ విధులను నిర్వర్తించాలి.
  3. ప్రతి ప్రభుత్వ శాఖ నియమ నిబంధనలకు లోబడి పని చేసినప్పుడు పనిలో పారదర్శకత ఏర్పడి ప్రజల నియంత్రణలో ఉంటుంది.
  4. ఎవరైనా వ్యక్తులు, ఏదైనా విషయం మీద, ఏ సంస్థనైనా సమాచారం అడగవచ్చు. కావున ప్రతి సంస్థ తన విధి నిర్వహణలో అవినీతికి పాల్పడకుండా ఈ చట్టం నియంత్రిస్తుంది.
  5. ఈ సమాచార హక్కు చట్టం అనేది అన్ని ప్రభుత్వ శాఖల మీద పర్యవేక్షణ అధికారిగా పనిచేస్తుంది.

AP Board 10th Class Social Solutions Chapter 22 పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

10th Class Social Textbook Page No.318

ప్రశ్న 6.
ఈ చట్టం ప్రకారం ఏ సమాచార అధికారి అయినా సమాచారం ఇవ్వకపోతే వాళ్లు జరిమానా చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. మీరు దీనితో ఏకీభవిస్తారా? ఎందుకని?
జవాబు:
ఏకీభవిస్తాను. ఎందుకనగా :

  1. సమాచార అధికారులు పౌరులు అడిగిన సమాచారాన్ని అందివ్వని పక్షంలో జరిమానా కట్టవలసిందే.
  2. ఎప్పుడైతే ఆ అధికారి జరిమానా చెల్లిస్తాడో, తాను చేసిన పని పట్ల సిగ్గుపడతాడు. ఇంకెప్పుడు ఇటువంటి పొరపాటు చేయకూడదని భావిస్తాడు.
  3. ఒక అధికారి జరిమాన చెల్లించడం ద్వారా ఇంకొకసారి ఇటువంటి పరిస్థితి తెచ్చుకోకూడదని భావించి, మరింత బాధ్యతగా పనిచేస్తాడు. పనిలో పారదర్శకత ఉండేలా చూసుకుంటాడు.
  4. జరిమానా కట్టుట మూలంగా, ఆ విషయం ఆ కార్యాలయంలో అందరికి తెలిసిపోతుంది. దీని పట్ల అతను సిగ్గుపడడమే కాకుండా అవినీతికి పాల్పడకుండా జాగ్రత్తగా ఉంటాడు.
  5. సమాచారాన్ని అందివ్వకపోతే జరిమానా కట్టవలసి వస్తుంది. కావున ఇంకెప్పుడు అటువంటి పొరపాటు చేయకుండా సమాచారాన్ని అడిగిన వారందరికి అందిస్తాడు.

10th Class Social Textbook Page No.318

ప్రశ్న 7.
ఏ రకమైన సమాచారం ప్రజలకు అందుబాటులో లేదు? దీనికి మద్దతు తెలిపిన వాదన ఏది?
జవాబు:
కొంత సమాచారాన్ని ప్రభుత్వం వెల్లడి చేయకుండా ఉండే అవకాశాన్ని చట్టం కల్పించింది. ఆ అంశాలు :

  1. భారతదేశ సార్వభౌమత్వం, సమగ్రతలను ప్రభావితం చేసే సమాచారం, విదేశీ శక్తుల సందర్భంలో కీలక ఆర్థిక, శాస్త్రీయ ప్రయోజనాలు కలిగి ఉండే అంశాలు.
  2. పార్లమెంటు లేదా రాష్ట్ర శాసనసభల హక్కులకు భంగం కలిగించే సమాచారం.
  3. గోప్యంగా ఉంచుతారన్న భావనతో విదేశ ప్రభుత్వాల నుంచి అందిన సమాచారం.
  4. ఒక వ్యక్తి జీవితానికి లేదా భౌతిక భద్రతకు భంగం కలిగించే సమాచారం.
  5. (అంతిమ నిర్ణయం తీసుకోటానికి ముందు) మంత్రుల లేదా సెక్రటరీల బృందం ముందు ఉంచే క్యాబినెట్ పత్రాలు లేదా రికార్డులు.
  6. మన సైనిక దళాలు, భద్రతా సంస్థలు చాలా వరకు సమాచార కమిషన్ల పరిధిలోకి రావు.

ఈ చట్టానికి మద్దతుగా చేసిన వాదన :
ఈ చట్టం చేసిన తరువాత దీనిలోని పలు అంశాలను అనేక సందర్భాలలో వివిధ శాఖలు ప్రశ్నించాయి. అవసరమనిపిస్తే ఈ చట్టానికి పార్లమెంటు సవరణలు చేయవచ్చు. అయితే రాజ్యాంగం అర్థం చేసుకుని నిర్వచించిన దానికి మద్దతుగా, సమాచారానికి ఉన్న మౌలిక హక్కుకు భంగం కలిగించేలా ఇది ఉండకూడదు.

AP Board 10th Class Social Solutions Chapter 22 పౌరులు, ప్రభుత్వాలు

10th Class Social Textbook Page No.320

ప్రశ్న 8.
లోక్ అదాలత్ ను మీరు సమర్థిస్తారా?
జవాబు:
అవును సమర్థిస్తాను. ఎందుకనగా :

  1. సమాన అవకాశాల ప్రాతిపదికన న్యాయాన్ని అందించేలా న్యాయవ్యవస్థ పనిచేసేలా చూడటానికి లోక్ అదాలత్ లను ఏర్పాటు చెయ్యటం జరిగింది.
  2. ఖర్చు లేకుండా లోక్ అదాలత్ న్యాయాన్ని అందిస్తుంది.
  3. త్వరితగతిన న్యాయం పొందటానికి ప్రజలకు లోక్ అదాలత్ ఉపయోగపడుతుంది. విధానాలలో వెసులుబాటు ఉంటుంది.
  4. కోర్టులలో దీర్ఘకాలంగా పరిష్కారానికి నోచుకోని కేసులకు లోక్ అదాలత్ లో పరిష్కారం దొరుకుతుంది.
  5. ఎటువంటి కోర్టు రుసుము ఉండదు, ఒకవేళ కోర్టు రుసుము అప్పటికీ చెల్లించి ఉంటే లోక్ అదాలత్ లో కేసు పరిష్కరింపబడినప్పుడు నియమాలకు లోబడి రుసుమును తిరిగి చెల్లిస్తారు.
  6. తమ సలహాదారు ద్వారా వివాదంలోని కక్షిదారులు నేరుగా జడ్జితో సంభాషించవచ్చు. ఇది సాధారణ న్యాయ స్థానాలో సాధ్యంకాదు.
  7. లోక్ అదాలత్ ఇచ్చే తీర్పును వాది, ప్రతివాదులు గౌరవించాలి. సివిల్ కోర్టు ఇచ్చే తీర్పుకి ఉండే విలువ దీనికి కూడా ఉంటుంది.
  8. అడ్వకేట్ల ద్వారా ఉచిత న్యాయసలహా అందిస్తారు. కోర్టులలో కేసును వాదించటానికి అడ్వకేట్లను నియమిస్తారు. ఉచిత న్యాయ సేవలు, మద్దతుకి అర్హులైన వ్యక్తులకు సంబంధించిన కోర్టు కేసులలో కోర్టు ఖర్చులను భరిస్తారు, తీర్పు నకళ్లను ఉచితంగా అందచేస్తారు.