Srinivas – Page 11 – AP Board Solutions

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 4 నీరు

November 2, 2023

SCERT AP 6th Class Science Study Material Pdf 4th Lesson నీరు Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class Science 4th Lesson Questions and Answers నీరు

6th Class Science 4th Lesson నీరు Textbook Questions and Answers

Improve Your Learning (అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరచుకుందాం)

I. ఖాళీలను పూరించండి.

1. నీరు, నీటి ఆవిరిగా మారే ప్రక్రియను …………… అంటారు. (బాష్పీభవనం)
2. జల చక్రాన్ని ………… అని కూడా అంటారు. (హైడ్రోలాజికల్ వలయం)
3. ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సంవత్సరాల పాటు వర్షాలు పడకపోవటం ఆ ప్రాంతంలో ……… కు దారితీస్తుంది. (కరవు)
4. అధిక వర్షాలు ……… కారణమవుతాయి. (వరదలకు)

II. సరైన సమాధానాన్ని గుర్తించండి.

1. సముద్రపు నీటి స్వభావం
A) ఉప్పగా ఉంటుంది
B) రుచి ఉండదు
C) వాసన ఉండదు
D) తియ్యగా ఉంటుంది
జవాబు:
A) ఉప్పగా ఉంటుంది

2. జల చక్రంలో భాగం కానిది
A) బాష్పీభవనం
B) సాంద్రీకరణం
C) వర్షం
D) స్వేదనం
జవాబు:
D) స్వేదనం

3. కింది వానిలో వాతావరణానికి నీటి ఆవిరిని చేర్చే ప్రక్రియ
A) వడగళ్ళు
B) అవపాతం
C) సాంద్రీకరణం
D) బాష్పీభవనం
జవాబు:
C) సాంద్రీకరణం

III. ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.

ప్రశ్న 1.
ప్రతిరోజు మనం నీటిని ఉపయోగిస్తూ చేసే పనుల జాబితా రాయండి.
జవాబు:
మన రోజువారీ కార్యకలాపాలకు ఉదా : ఎ) త్రాగడానికి బి) మరుగుదొడ్లు సి) స్నానం చేయడం డి) బట్టలు ఉతకడం ఇ) పాత్రలు శుభ్రం చేయడానికి మనకు నీరు అవసరం.

విత్తనం అంకురోత్పత్తికి నీరు అవసరం.
విద్యుత్ ఉత్పత్తికి నీటిని ఉపయోగిస్తారు.
పంటలలో నీటిపారుదల కోసం నీటిని ఉపయోగిస్తారు.
మన శరీర జీవక్రియ చర్యలకు నీరు అవసరం.
అనేక పరిశ్రమలలో నీటిని ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 2.
మేఘాలు ఎలా ఏర్పడతాయి? వివరించండి.
జవాబు:
ఘనీభవనం మరియు బాష్పీభవన ప్రక్రియ మేఘాలు ఏర్పడటానికి కారణమవుతుంది.

సూర్యుడు తన వేడితో మహాసముద్రాలు, సముద్రాలు, నదులు, చెరువులు మొదలైన వాటిలో నీటిని ఆవిరి చేస్తాడు.
ఈ బాష్పీభవన ప్రక్రియ ద్వారా నీరు నీటి ఆవిరిగా మారుతుంది.
నీటి ఆవిరి వాతావరణంలోకి పైకి లేచినప్పుడు అది చల్లగా మారుతుంది.
ఈ నీటి ఆవిరి అధిక స్థాయికి చేరుకున్నప్పుడు, ఇది చల్లని గాలితో కలసి ఘనీభవిస్తుంది అందువలన చిన్న చుక్కలు లేదా నీటి బిందువులను ఏర్పరుస్తుంది.
ఈ చిన్న బిందువులు వాతావరణంలో అధిక స్థాయిలో గాలిలో తేలుతూ ఉండి మేఘాలుగా కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 3.
కిందివానిలో ఏ రోజు ఉతికిన బట్టలు ఆరడానికి చాలా అనువైనది? వివరించండి.
A) బాగా గాలి వీస్తున్న రోజు B) మేఘాలు ఆవరించిన రోజు,
జవాబు:

ఉతికిన బట్టలు ఆరబెట్టడానికి గాలులతో కూడిన రోజు అనుకూలంగా ఉంటుంది.
మేఘావృతమైన రోజున, గాలిలో తేమ మొత్తం ఎక్కువగా ఉంటుంది కాబట్టి బాష్పీభవనం నెమ్మదిగా జరుగుతుంది.
గాలులతో కూడిన రోజున వాతావరణంలో తేమ మొత్తం తక్కువగా ఉంటుంది కాబట్టి బాష్పీభవన రేటు ఎక్కువగా ఉంటుంది.
అందువల్ల, గాలులతో కూడిన రోజు ఉతికిన బట్టలు త్వరగా ఆరిపోతాయి.

ప్రశ్న 4.
చలికాలంలో మనం మాట్లాడేటప్పుడు మన నోటి దగ్గర పొగ మేఘాల్లాంటివి ఎందుకు ఏర్పడతాయి?
జవాబు:
చలికాలంలో వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత శరీర ఉష్ణోగ్రత కంటే తక్కువగా ఉంటుంది.

దీనివల్ల నీటి ఆవిరి చల్లబ చిన్న నీటి బిందువుల పొగమంచుగా ఘనీభవిస్తుంది.
కాబట్టి, గాలి నోటి వెలుపలికి చేరుకున్నప్పుడు నోటిలోని నీటి ఆవిరి అకస్మాత్తుగా చల్లబడుతుంది.
తద్వారా శీతాకాలంలో మాట్లాడేటప్పుడు మన నోటి దగ్గర పొగ వంటి మేఘాన్ని చూస్తాము.

ప్రశ్న 5.
వర్షంలో వాహనం నడుపుతున్న డ్రైవర్ బయటి వైపు వైపర్ పని చేస్తున్నప్పటికి లోపలి వైపున అద్దాన్ని తరచుగా తుడుస్తుంటాడు. ఎందుకు?
జవాబు:

వాహనం వెలుపల వైపర్ వర్షపు నీటిని తుడిచివేస్తుంది.
వర్షం యొక్క చల్లదనం వలన గాజు లోపలి ఉపరితలంపై కారులోకి గాలిలోని తేమ చేరుతుంది.
తేమ యొక్క ఈ సాంద్రీకరణ కారణంగా డ్రైవరు డ్రైవ్ చేయడానికి ఆటంకంగా మారుతుంది.
స్పష్టంగా చూడటానికి అద్దంపై తేమను తొలిగించాలి కావున, డ్రైవర్ అద్దం లోపలి తలాన్ని చేతితో తుడిచివేస్తాడు.

ప్రశ్న 6.
జలచక్రం అంటే ఏమిటి? వివరించండి.
జవాబు:
భూమి ఉపరితలం మరియు గాలి మధ్య జరిగే నీటి ప్రసరణను “జలచక్రం” (హైడ్రోలాజికల్ వలయం) అని అంటారు, జలచక్రాన్ని సులభంగా ఈ కింది విధంగా క్రోడీకరించవచ్చు.
1. బాష్పీభవనం : ద్రవం, వాయువుగా మారటం.
కారణం : సూర్యుడు నీటి వనరులను వేడి చేయటం.
ఫలితం : ద్రవ నీరు, నీటి ఆవిరి ( వాయువు)గా మారుతుంది.

2. సాంద్రీకరణం : వాయువు ద్రవంగా మారటం.
కారణం : ఆవిరి గాలిలో పైకి వెళ్ళి చల్లబడటం.
ఫలితం : నీటి ఆవిరి (వాయువు) మేఘాలలో ద్రవ నీటిగా మారుతుంది.

3. అవపాతం : నీరు లేదా గడ్డ కట్టిన నీరు భూమిపై పడటం.
కారణం : మేఘ బిందువులు చాలా బరువుగా ఉంటాయి. అవి భూమిపై పడతాయి.
ఫలితం : వర్షం, మంచు, స్ట్రీట్ లేదా వడగళ్ళ రూపంలో అవపాతం చెందిన నీరు భూమికి చేరటం.

4. సేకరణ మరియు ప్రవాహం : నీరు భూగర్భంలోనికి ఇంకడం, ప్రవహించడం.
కారణం : భూమి యొక్క ఉపరితలంపై నీరు సమీకరించబడటం, కొన్నిసార్లు ముందుకు ప్రవహించటం.
ఫలితం : నీరు సరస్సులు, చెరువులలో చేరుతుంది. నదులు ప్రవాహాలుగా ప్రవహించి, సముద్రాలు, మహా సముద్రాలకు చేరుతుంది.

ప్రశ్న 7.
పాఠశాలకు వెళ్ళటానికి సిద్ధం అవుతున్న రేవంత్ తన నోటి నుండి అద్దం పైకి గాలి ఉదాడు. అద్దంలో తన ప్రతిబింబం అస్పష్టంగా ఏర్పడటాన్ని గమనించాడు. సంఘటనలో మీకు ఏమైనా సందేహాలు కలిగాయా? మీ సందేహాలపై ప్రశ్నలు తయారు చేయండి.
జవాబు:

రేవంత్ అద్దం పైకి గాలి ఊదినప్పుడు అద్దంలో ఉన్న చిత్రం ఎందుకు స్పష్టంగా లేదు?
దీనికి కారణమయ్యే ప్రక్రియ ఏమిటి?
ఇది అన్ని వేళలా జరుగుతుందా?
ఏ వాతావరణ పరిస్థితులలో ఇది జరుగుతుంది?

ప్రశ్న 8.
మనం నీటిని దుర్వినియోగం చేస్తూ పోతే భవిష్యత్ లో ఏమి జరగవచ్చు?
జవాబు:
మనం నీటిని దుర్వినియోగం చేస్తే అది భవిష్యత్తులో నీటి కొరతకు కారణమవుతుంది.

నీరు లేని చోట మనం వివిధ కార్యకలాపాలు చేయలేము.
ఇది గ్లోబల్ వార్మింగ్ కు కూడా దారితీస్తుంది.
ఆహారం మరియు పశుగ్రాసం పొందడం చాలా కష్టం.
నీరు లేకుండా భూమిపై జీవనం సాధ్యం కాదు.

ప్రశ్న 9.
ఒక గాజు గ్లాసు, నీరు, మంచు ముక్కలను ఉపయోగించి నీటి సాంద్రీకరణను ఎలా ప్రదర్శిస్తారు?
జవాబు:
లక్ష్యం : నీటి సాంద్రీకరణ ప్రదర్శించటం.

మనకు ఏమి కావాలి? : ఒక గాజు గ్లాసు, నీరు మరియు మంచు ముక్కలు.
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 4 నీరు 1

ఏం చెయ్యాలి? :
సగం నీటితో నిండిన గ్లాసు తీసుకోండి. బయటి నుండి గాజు గ్లాసును ఒక గుడ్డతో తుడవండి. నీటిలో కొన్ని మంచు ముక్కలు వేయండి. ఒకటి లేదా రెండు నిమిషాలు వేచి ఉండండి. గాజు బయటి ఉపరితలంపై జరిగే మార్పులను గమనించండి.

మనం ఏమి చూస్తాము :
గాజు బయటి ఉపరితలంపై నీటి చుక్కలు కనిపిస్తాయి.

మనం ఏమి నేర్చుకుంటాం :
గాజు యొక్క చల్లని ఉపరితలం దాని చుట్టూ ఉన్న గాలిని చల్లబరుస్తుంది. చుట్టుపక్కల ఉన్న నీటి ఆవిరి సాంద్రీకరణం చెంది గాజు ఉపరితలంపై నీటి బిందువులను ఏర్పరుస్తుంది.

ప్రశ్న 10.
జల చక్రాన్ని చూపు చక్కని పటం గీయండి.
జవాబు:
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 4 నీరు 2

ప్రశ్న 11.
మొక్కలు మరియు జంతువుల యొక్క వివిధ అవసరాలకు నీటిని అందుబాటులో ఉంచటంలో జల చక్రం యొక్క పాత్రను ఎలా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
జీవుల యొక్క ప్రాథమిక అవసరం నీరు.

వర్షపాతానికి జల చక్రం కారణం మరియు ఇది పంటల ఆరోగ్యకరమైన పెరుగుదలకు దోహదం చేస్తుంది.
నీటి చక్రం భూమి యొక్క పర్యావరణ సమతుల్యతను నిర్వహిస్తుంది.
నీటి చక్రం భూమి యొక్క ఉష్ణోగ్రతను స్థిరంగా నిర్వహిస్తుంది.
నీరు చాలా మొక్కలు మరియు జంతువులకు ఆవాసంగా ఉంది.
కావున నీరు లేనిదే భూమిపై జీవ కోటి లేదు.

ప్రశ్న 12.
నీరు వృథా కాకుండా ఉండటానికి ఏమి సూచనలు ఇస్తావు?
జవాబు:

ఉపయోగించిన తర్వాత నీటి కొళాయిని త్వరగా ఆపివేయండి.
వర్షపు నీటిని సేకరించి నిల్వ చేయండి.
వాడిన నీటిని ఇతర పనులకు వాడండి.
నీటిని ఆదా చేయడానికి మోటరును సమయానికి స్విచ్ ఆఫ్ చేయండి.
లీకులు లేకుండా మరమ్మతులు చేయండి.
నీటి కొళాయిలను తరచూ తనిఖీ చేయండి.
త్రాగునీటిని ఇతర అవసరాలకు ఉపయోగించకూడదు.
కాలుష్య కారకాలను వేరు చేసి నీటిని రీసైకిల్ చేయండి.
వర్షపు నీటి పెంపకం వంటి నీటి నిర్వహణ పద్ధతులను అనుసరించండి.

ప్రశ్న 13.
తీవ్రమైన వరదల కారణంగా బాధపడుతున్న ప్రజలకు నీవు ఏవిధంగా సహాయం చేస్తావు?
జవాబు:
తీవ్రమైన వరదలు కారణంగా ప్రజలు బాధపడుతుంటే, నేను క్రింది మార్గాలను అనుసరించి, వారికి సహాయం చేస్తాను.

ఆహారం, త్రాగునీరు అందించడం ద్వారా,
వారికి దుప్పట్లు, దుస్తులు అందించడం ద్వారా,
శానిటరీ పరిశుభ్రత మరియు మందులకు సంబంధించిన ప్రాథమిక అవసరాలను అందించడం ద్వారా,
ఆశ్రయం కల్పించడం ద్వారా,
వారి సహాయం తీసుకోవడానికి వ్యక్తిగత స్వచ్ఛంద సంస్థలు మరియు ప్రభుత్వేతర సంస్థలను సంప్రదించడం ద్వా రా.

కృత్యాలు

కృత్యం – 1

6th Class Science Textbook Page No. 33

ప్రశ్న 1.
పిల్లలతో జట్లుగా ఏర్పడండి. రోజువారీగా ఏయే పనులకు నీటిని ఉపయోగిస్తారో చర్చించండి. రాయండి. మీరు తయారుచేసిన “నీటిని ఉపయోగించి చేసే పనులు జాబితాను”ను మూడు సమూహాలుగా వర్గీకరించండి. ఏ పనులు ఏ సమూహం కిందకు వస్తాయో గుర్తించండి.
జవాబు:

ఇంటి లేదా కుటుంబ అవసరాలు.
వ్యవసాయ అవసరాలు
ఇతర అవసరాలు

AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 4 నీరు 3

కుటుంబ అవసరాలు

వ్యవసాయ అవసరాలు

ఇతరములు

త్రాగడం, స్నానం చేయడం, అంట్లు కడగడం, నేల శుభ్రపరచడం, మరుగుదొడ్లు మొదలైన వాటి కోసం.

విత్తనాల అంకురోత్పత్తి, పంటల నీటిపారుదల.

పరిశ్రమలకు, విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయడానికి నీటిని ఉపయోగిస్తారు.

కృత్యం – 2

6th Class Science Textbook Page No. 33

ప్రశ్న 2.
మనం వివిధ రకాల అవసరాలకు నీటిని ఉపయోగిస్తుంటాం. ఒక రోజుకు మీ కుటుంబం ఎన్ని నీళ్ళు ఖర్చు పెడుతుంది ? నీవు అంచనా వేయగలవా?
మీరు తెలుసుకొన్న అంచనా వివరాలను పట్టికలో నమోదు చేయండి. దాంతోపాటుగా మీ ఇంటిలో నీటి వాడకాన్ని ఎంత వరకు తగ్గించగలరో, నీటిని ఎలా పొదుపు చేయగలరో రాయండి.

కృత్యం	వాడుతున్న నీరు	ఆదా చేయ తగిన నీరు
త్రాగడం	2 లీటర్లు	పొదుపు లేదు
మరుగుదొడ్లు	10 లీటర్లు	5 లీటర్లు
స్నానం	30 లీటర్లు	10 లీటర్లు
బట్టలు ఉతకడం	60 లీటర్లు	20 లీటర్లు
ఇతరములు	80 లీటర్లు	30 లీటర్లు
మొత్తం	182 లీటర్లు	65 లీటర్లు

మీరు సేకరించిన పరిశీలనలు మరియు డేటా నుండి ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వండి.
• ఒక వ్యక్తి ఒక రోజుకు ఉపయోగించే నీటి పరిమాణం ………… లీటర్లు.
జవాబు:
ఒక వ్యక్తి రోజుకు ఉపయోగించే నీటి పరిమాణం = 182 లీటర్లు.

• వీధి / గ్రామం / పట్టణ జనాభా ఒక రోజుకు ఉపయోగించే నీటి పరిమాణం ……………..
జవాబు:
వీధి / గ్రామంలో మొదలైన వారి సంఖ్య. వీధి 100 మంది. గ్రామంలో 5000 మంది.
వీధి / గ్రామంలో రోజుకు ఉపయోగించే నీటి పరిమాణం.
వీధిలో = 100 × 182 = 18200 లీటర్లు. గ్రామంలో = 5000 × 182 = 9, 10,000 లీటర్లు.

• వీధి / గ్రామం / పట్టణ జనాభా ఒక నెలకు ఉపయోగించే నీటి పరిమాణం …………. లీటర్లు.
జవాబు:
వీధి / గ్రామంలో నెలకు ఉపయోగించే నీటి పరిమాణం.
వీధిలో = 18200 × 30 = 5,46,000 లీటర్లు.
గ్రామంలో = 910000 × 30 = 2,73,00,000 లీటర్లు.

• వీధి / గ్రామం / పట్టణ జనాభా ఒక సంవత్సరానికి ఉపయోగించే నీటి పరిమాణం …….. లీటర్లు.
జవాబు:
వీధి / గ్రామంలో సంవత్సరానికి ఉపయోగించే నీటి పరిమాణానికి మీరు ఇదే విధంగా లెక్కించవచ్చు.

• ప్రపంచ మొత్తం జనాభాకు ఒక రోజు / ఒక నెల / ఒక సంవత్సరానికి ఎన్ని నీళ్ళు కావాలో ఊహించండి.
జవాబు:
ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అవసరమైన నీటిని ఊహించుకోవడానికి అదే విధానాన్ని అనుసరిస్తారు.

కృత్యం – 3

6th Class Science Textbook Page No. 34

ప్రశ్న 3.
మీ దగ్గరలోని గ్రామానికి వెళ్ళి ప్రజలు త్రాగునీరు తెచ్చుకొనే బావిని చూడండి. బావిలో గల నీటి పరిమాణాన్ని అంచనా వేయగలరా? మీ పెద్దలను అడిగి గడిచిన సంవత్సరాలలో బావికి గల నీటిమట్టం గురించిన వివరాలను సేకరించండి.
• నీటి మట్టం స్థిరంగా ఉందా? మారుతోందా?
జవాబు:
నీటి మట్టం స్థిరంగా లేదు. వర్షాకాలంలో బావిలో నీటి మట్టం పెరుగుతుంది. వేసవి కాలంలో నీటి మట్టం తగ్గుతుంది.

• బావిని ఎలా తవ్వుతారు?
జవాబు:
బావి తవ్వవలసిన స్థలాన్ని మొదట ఎంపిక చేస్తారు. కాకి బార్లు మరియు స్పేలను ఉపయోగించే కార్మికులు ఆ ప్రదేశంలో మట్టిని తొలగించడం ప్రారంభిస్తారు. ఈ బావిలో భూగర్భంలోని నీరు నింపే వరకు తవ్వే ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది. భూగర్భ జలాల్లోని నీటి పట్టిక తగ్గడంతో వేసవిలో బావిలోని నీటి మట్టం తగ్గుతుంది.

• మీరు బోరు బావి తవ్వడాన్ని ఎప్పుడైనా చూశారా? పెద్దలను అడిగి బావి, బోరుబావి తవ్వే పద్ధతిని తెలుసుకొని మీ నోటు పుస్తకంలో రాయండి.
జవాబు:
ఒక బోర్ బావి భూమిలోకి తవ్వే లోతైన, ఇరుకైన రంధ్రం. లోతైన పైపు మరియు పంపు ద్వారా నీరు తీయబడుతుంది. డ్రిల్లింగ్ చేయవలసిన లోతు కనీసం 40 మీటర్లు ఉండాలి. కొన్ని సార్లు 200 నుండి 300 అడుగులు డ్రిల్ చేయవలసి ఉంటుంది. బోర్ బావులు సాధారణంగా 4.5 – 12 అంగుళాల వ్యాసం కలిగి ఉంటాయి.

కృత్యం – 4

6th Class Science Textbook Page No. 35

ప్రశ్న 4.
మేఘాలు ఎందుకు వర్షిస్తాయి?
జవాబు:
మేఘాలు చల్లబడినపుడు వాటిలోని నీటి ఆవిరి సాంద్రీకరణ చెంది నీరుగా మారుతుంది. ఈ నీరు భూమి ఆకర్షణ వలన వర్షంగా భూమిపై పడుతుంది.

• వర్షాలకు, మేఘాలకు మధ్యగల సంబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
వర్షం మేఘాల నుండే వస్తుంది. మేఘాలలోని నీటి ఆవిరి చల్లబడి వర్షంగా మారుతుంది.

• అన్ని మేఘాలూ వర్షాలనెందుకు కురిపించవు?
జవాబు:
అన్ని మేఘాలూ వర్షించలేవు. మేఘాలలోని నీటి ఆవిరి పరిమాణం, వాటి ఉష్ణోగ్రత వర్షాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.

• మీరు నీటిని మంచుగా మార్చగలరా? మనం ఏమి చేయాలో వివరించండి.
జవాబు:
అవును. మనం నీటిని మంచుగా మార్చగలం. ఐస్ క్యూబ్ బాక్సను నీటితో నింపి కొంతకాలం రిఫ్రిజిరేటర్ లో ఉంచండి. కొంత సమయం తరువాత, నీరు మంచుగా మారుతుంది.

• మంచును ఆరుబయట ఉంచితే ఏమవుతుంది?
జవాబు:
మనం మంచును ఆరుబయట ఉంచితే అది కరిగి నీటిగా మారుతుంది.

• నీరు వేడి చేసినప్పుడు ఏమి జరుగుతుంది?
జవాబు:
మనం నీటిని వేడి చేసినప్పుడు అది నీటి ఆవిరిగా మారుతుంది.

కృత్యం – 5

6th Class Science Textbook Page No. 36

ప్రశ్న 5.
తడి దుస్తులను ఎండలో ఆరవేసినపుడు బట్టలలో ఉన్న నీరు ఏమవుతుంది?
జవాబు:
తడి దుస్తులలోని నీరు ఎండ వేడి కారణంగా వాతావరణంలోకి ఆవిరైపోతుంది.

• తడి బట్టలలోని నీరు ఎండకు మాత్రమే ఆవిరవుతుందా?
జవాబు:
తడి బట్టల్లోని నీరు, సూర్యరశ్మి వల్లనే కాకుండా గాలి వలన కూడా ఎండిపోతుంది.

• ఇలా ఆవిరైన నీరు ఎక్కడికి పోతుంది?
జవాబు:
నీరు ఆవిరిగా మారి గాలితో కలిసిపోతుంది.

• బాష్పీభవనం చెందిన తరువాత ఈ నీటి ఆవిరి ఎక్కడికి వెళ్తుంది?
జవాబు:
బాష్పీభవన ప్రక్రియ ద్వారా గాలిలోకి ప్రవేశించే నీటి ఆవిరి ఆకాశంలో మేఘాలను ఏర్పరుస్తుంది.

కృత్యం – 6

6th Class Science Textbook Page No. 37

ప్రశ్న 6.
ఒక గ్లాసులో కొంత నీరు తీసుకోండి. దానికి కొన్ని మంచు ముక్కలు కలపండి. కొద్దిసేపటి తర్వాత గమనించండి.
• గ్లాసు వెలుపలి తలం పైన మీరు ఏమైనా మార్పులు గమనించారా?
జవాబు:
గ్లాసు బయటి ఉపరితలంపై చిన్న చుక్కల నీరు ఏర్పడటాన్ని మేము గమనించాము.

• ఈ బిందువులు ఎందుకు ఏర్పడ్డాయి?
జవాబు:
గాజు బయటి ఉపరితలం యొక్క తక్కువ ఉష్ణోగ్రత కారణంగా గ్లాసు చుట్టూ ఉన్న నీటి ఆవిరి ఘనీభవిస్తుంది.

• గ్లాసు లోపల మంచు ముక్కలు లేకపోయి వుంటే కూడా ఇలా ఏర్పడతాయా?
జవాబు:
గ్లాసులో మంచు లేనట్లయితే అది నీటి చుక్కలను ఏర్పరచదు.

కృత్యం – 7

6th Class Science Textbook Page No. 40

ప్రశ్న 7.
నలుగురు, ఐదుగురు విద్యార్థులు చొప్పున జట్లుగా ఏర్పడండి. కింద సూచించిన అంశాలను జట్టుకు ఒక అంశం. చొప్పున ఎంపిక చేసుకోండి. ఆ అంశం గురించి జట్టులో చర్చించండి. జట్టు నివేదికను రూపొందించండి.
• అంశం -1 : గత సంవత్సరం కంటే ఈ సంవత్సరం వర్షపాతం తక్కువగా ఉంటే ఏమి జరుగుతుంది?
జవాబు:
ఈ సంవత్సరం వర్షపాతం గత సంవత్సరం కంటే తక్కువగా ఉంటే, అది తక్కువ ఆహార ఉత్పత్తికి కారణం కావచ్చు. పంట దిగుబడి తగ్గుతుంది. నీటి మట్టాల క్షీణత, నీటి కొరత ఏర్పడి వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతుంది.

• అంశం – 2 : ఐదు సంవత్సరాలపాటు సరైన వర్షాలు కురవకపోతే జరిగే పరిణామాలు ఏమిటి?
జవాబు:
ఐదేళ్లుగా వర్షాలు పడకపోతే ఆ ప్రాంతంలో కరువు సంభవిస్తుంది. నీటి వనరులన్నీ ఎండిపోతాయి. వృక్షసంపద ఉండదు, పశుగ్రాసం లేకపోవడం వల్ల జంతువులు చనిపోతాయి. నేల ఎండిపోయి పగుళ్లు ఏర్పడతాయి. త్రాగునీటి కొరత వస్తుంది.

• అంశం – 3 : ఒక ప్రదేశంలో నీటి ఎద్దడి ఏర్పడడానికి దారితీసే కారణాలు ఏమై ఉంటాయి?
జవాబు:
అటవీ నిర్మూలన మరియు పరిశ్రమల నుండి వచ్చే కాలుష్యం కారణంగా వాతావరణ మార్పుల వల్ల నీటి కొరత ఏర్పడుతుంది. చాలా సంవత్సరాలు వర్షపాతం తక్కువగా ఉండటం వల్ల నీటి కొరత ఏర్పడుతుంది.

• అంశం – 4 : ఒక ప్రదేశంలో నీటి ఎద్దడి వల్ల ఎదురయ్యే సమస్యలు ఎలా ఉంటాయి?
జవాబు:
ఆహారం మరియు పశుగ్రాసం పొందడం చాలా కష్టం. త్రాగునీటి కొరత ఏర్పడుతుంది. నీటి కోసం ప్రజలు చాలా దూరం ప్రయాణించాలి. నేల ఎండిపోతుంది, వ్యవసాయం మరియు సాగు కష్టమవుతుంది. ప్రజలు ఉద్యోగాలు వెతుక్కుంటూ ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళతారు.

కృత్యం – 8

6th Class Science Textbook Page No. 41

ప్రశ్న 8.
కరవులు మన జీవితాల మీద తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.
ఇక్కడ ఉన్న ఉత్తరాన్ని చదవండి. ప్రజల జీవితాల మీద కరవు ఎలాంటి తీవ్రమైన ప్రభావాలను కలుగజేస్తుందో అర్థం చేసుకోండి. ఈ కింది అంశాలను చర్చించండి.

ప్రియమైన ఫిరోజ్ కు,
నీవు అక్కడ క్షేమంగా ఉన్నావని అనుకుంటున్నాను. ప్రస్తుతం మన ఊళ్ళో కరవు తీవ్రంగా ఉంది. చాలా సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్నాము. గత నాలుగైదు సంవత్సరాలుగా వర్షాలు లేవు. పొలాలన్నీ ఎండిపోయాయి. నీళ్లు లేక నేల బీటలు వారిపోయింది. పంటలు పండించ లేకుండా ఉన్నాం. బోరుబావులు తవ్వించడానికి నాన్న బోలెడు డబ్బు ఖర్చు పెట్టాడు. అప్పులు మిగిలాయి తప్ప ఫలితం లేదు. ఐదారు కిలోమీటర్ల దూరం పోయి బోరుబావి దగ్గర యుద్ధం చేస్తే తప్ప త్రాగడానికి కాసిని మంచి నీళ్లు తెచ్చుకోలేకుండా ఉన్నాము. రోజులు గడవడం చాలా కష్టం ఉంది. చాలామంది ఇప్పటికే గొడ్డూగోదా అమ్ముకుని హైదరాబాదు, బెంగళూరు వెళ్లిపోయారు. మేము కూడా అదే ఆలోచిస్తున్నాం. నువ్వు మీ నాన్నకి చెప్పి మా నాన్నకు అక్కడ ఏదైనా పని. చూపించమను. ఊరిలో మానాన్న మంచి పేరున్న రైతే అయినా అక్కడ ఏ పని దొరికినా చేస్తాను అంటున్నాడు. నువ్వు మాకు ఎలాగైనా సాయం చేస్తావని ఆశతో ఉన్నాను.

ఇట్లు,
నీ ప్రియమైన స్నేహితుడు,
అ రమణ.

• రమణ ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు ఏమిటి?
జవాబు:
రమణ కరవు కారణంగా తీవ్ర సమస్యలను ఎదుర్కొన్నాడు. పొలాలు ఎండిపోయి పంట పండలేదు. బోర్ బావులు ఎండిపోయి నీటి కొరత ఏర్పడింది. ప్రజలు నీటి కోసం చాలా దూరం వెళ్లవలసి వచ్చింది. ఉద్యోగం కోసం ప్రజలు నగరాలకు వలసపోయారు.

• ఫిరోజ్, రమణకు ఏ విధంగా సహాయం చేస్తాడనుకుంటున్నావు?
జవాబు:
ఫిరోజ్ తండ్రి, కీలకమైన కరవు పరిస్థితుల నుండి తప్పించుకోవడానికి రమణ తండ్రి కోసం ఉద్యోగం వెతుకుతాడు.

• మన రాష్ట్రంలో చాలా జిల్లాల్లో వర్షాభావ పరిస్థితుల వల్ల నీటి కరవు ఏర్పడింది. వర్షాలు లేకపోవడం భూగర్భ – జలాల మీద ఆధారపడి వ్యవసాయం చేస్తున్నారు. ఈ ఎక్కువ నీరు అవసరమైన పంటను పండించడం వల్ల ఇలాంటి ప్రాంతాలలో ఎలాంటి పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి?
జవాబు:
ఒక రైతు కరవు ప్రాంతంలో ఎక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటను పండిస్తే, ఇది నీటి కొరతకు దారితీస్తుంది. ఇది పంట పెట్టుబడిని పెంచుతుంది. ఇది భూగర్భ జలమట్టాన్ని తగ్గిస్తుంది. లోతైన బావులను తవ్వటము వలన ఖరీదు పెరుగుతుంది. ఎక్కువ వేడి పరిస్థితి కాబట్టి పంటలు మంచి దిగుబడి ఇవ్వవు.

• నీటి కోసం విచక్షణా రహితంగా బోరుబావులు తవ్వి నీటిని తోడివేస్తే భూగర్భజలాల మీద ఎలాంటి ప్రభావం కలుగుతుంది? భూగర్భ జలాలు తగ్గడానికి గల కారణాలను మీ స్నేహితులతో చర్చించండి.
జవాబు:
భూగర్భ జల మట్టం మరింత తగ్గుతుంది. నీటిని పొందడానికి రైతులకు లోతైన బావులు అవసరం. ఇది కొంతకాలం కొనసాగితే బోర్ బావులు ఎండిపోతాయి.

కృత్యం – 9

6th Class Science Textbook Page No. 41

ప్రశ్న 9.
ప్రకృతి వైపరీత్యాలు – వరదలు
చిత్రాన్ని చూడండి. వర్షాకాలంలో తరచుగా వార్తా పత్రికలలో ఇలాంటి దృశ్యాలను చూస్తూ ఉంటారు కదా ! ఇలాంటి పరిస్థితి ఎందుకు కలుగుతుందో జట్లలో చర్చించండి.
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 4 నీరు 4
• ఈ చిత్రం ఏం తెలియజేస్తుంది?
జవాబు:
ఇది వరదలు గురించి చెబుతుంది.

• మన దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కురిసిన అధిక వర్షపాతం ఇటువంటి పరిస్థితికి దారితీసిందా?
జవాబు:
అవును. ఇటీవల మద్రాస్, కేరళ, ముంబైలలో ఈ పరిస్థితిని చూశాము.

• ఈ పరిస్థితికి దారితీసే ఇతర కారణాలు ఏమైనా ఉన్నాయా?
జవాబు:
వాతావరణ మార్పులు, కాలుష్యం, అటవీ నిర్మూలన, ఎల్నినో మొదలైనవి ఈ పరిస్థితికి కారణమైన కొన్ని అంశాలు.

• మీరు ఎప్పుడైనా ఇలాంటి పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నారా? అప్పుడు ఏమి చేశారు? వార్తాపత్రికలోని వార్తలు లేదా మీ సొంత అనుభవాల ఆధారంగా వరదలు గురించి రాయండి.
జవాబు:
అవును. నేను 2014 లో హుడ్ హుడ్ మరియు 2018 లో టిట్లే అనే వరద గురించి విన్నాను. ఒక శక్తివంతమైన టిట్లే తుఫాను ఒరిస్సా మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరప్రాంతాల్లో గంటకు 150 కి.మీ. వేగం గాలులతో సంభవించింది.

ఒరిస్సాలోని లోతట్టు జిల్లాల నుండి సుమారు 3 లక్షల మందిని తరలించారు. రోడ్లు దెబ్బతిన్నాయి మరియు చాలా ప్రాంతాల్లో విద్యుత్ సరఫరా కోల్పోయింది. చాలా ప్రాంతాల్లో తాగునీటి కొరత వచ్చింది.

ప్రాజెక్ట్ పనులు

6th Class Science Textbook Page No. 44

ప్రశ్న 1.
మీ గ్రామంలో ఉండే వివిధ నీటి వనరులను చూపిస్తూ గ్రామపటాన్ని గీయండి.
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యం : నీటి వనరులు ఒక ప్రదేశానికి, మరో ప్రదేశానికి భిన్నంగా ఉంటాయి. కాబట్టి, విద్యార్థి తన ప్రాంతంలో లభించే నీటి వనరులను గమనించి, తదనుగుణంగా ఒక పటాన్ని సిద్ధం చేయాలి.

ప్రశ్న 2.
“నీటిని దుర్వినియోగం చేయవద్దు” అనే అంశంపై ఒక కరపత్రాన్ని తయారుచేయండి. పాఠశాల గోడపత్రికలో ప్రదర్శించండి.
జవాబు:

మన ప్రాథమిక అవసరాలు గాలి, నీరు మరియు ఆహారం.
మన దైనందిన జీవితంలో అనేక కార్యకలాపాలకు నీరు అవసరం.
నీరు ప్రకృతి యొక్క విలువైన బహుమతి.
నీరు లేకుండా ఒక రోజు కూడా జీవించలేము.
కొన్ని ప్రాంతాల్లో త్రాగునీరు లేకపోవడంతో ప్రజలు బాధపడుతున్నారు.
నీరు లేకపోవడం వల్ల కొన్ని ప్రాంతాలు నెమ్మదిగా ఎడారులుగా మారుతున్నాయి.
కొన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రజలు నీరు సేకరించడానికి చాలా దూరం ప్రయాణించాలి.
నీటి కొరత ఉంటే, ఆహారం మరియు పశుగ్రాసం పొందడం చాలా కష్టం.
నీరు విలువైనది. ఒక్క చుక్క నీటిని కూడా వృథా చేయనివ్వకండి.
నీటిని మనకు మాత్రమే కాకుండా భవిష్యత్ తరాలకు కూడా అందించాలి.
కాబట్టి నీటిని వృథా చేయవద్దు.

ప్రశ్న 3.
నీళ్ళలో ఆడే ఆటలకు సంబంధించిన సమాచారం, చిత్రాలు సేకరించండి. బుక్ తయారుచేయండి.
జవాబు:
నీటి ఆటలు అంటే ఈత కొలను, చెరువు, సరస్సు, నది లేదా సముద్రం వంటి నీటి ప్రాంతాలలో ఆడే ఆటలు.

నీటి సంబంధిత కొన్ని ఆటలు :
AP Board 6th Class Science Solutions Chapter 4 నీరు 5

ప్రశ్న 4.
వరదలు, కరవులు మానవ తప్పిదాలతోనే ఏర్పడతాయి. ఈ వాక్యాన్ని అంగీకరింపచేయడానికి నీవు ఏయే కారణాలను పేర్కొంటావు?
జవాబు:
కరవు మరియు వరదలు మనిషి చర్యల ఫలితం.

అటవీ నిర్మూలన, భారీ మొత్తంలో నీటిని వృథా చేయడం, అనేక బోర్ వెల్సను డ్రిల్లింగ్ చేయడం దీనికి కారణం.
కర్మాగారాల నుండి వచ్చే కాలుష్యం గ్లోబల్ వార్మింగ్ కు కారణమవుతుంది.
గ్లోబల్ వార్మింగ్ జల చక్రానికి భంగం కలిగిస్తుంది మరియు తక్కువ వర్షపాతం లేదా ఎక్కువ వర్షపాతం కలిగిస్తుంది.
మానవ కార్యకలాపాల వల్ల ప్రధానంగా వృక్షసంపద నాశనం కావటం వలన, ఎక్కువ కాలం వర్షాలు పడవు.
ఆ ప్రాంతంలో వర్షం పడినప్పుడు మానవుడు వృక్షాలను తొలగించటం వలన వరదలు వస్తాయి.
అందువల్ల, కరవు మరియు వరదలు. మనిషి చర్య యొక్క ఫలితాలు అని మనం చెప్పగలం.

ప్రశ్న 5.
కరవు నివారణ చర్యలపై ఒక సెమినార్ నిర్వహించండి.
జవాబు:

ఎక్కువ కాలం వర్షం లేకపోతే, అది కరవుకు కారణం కావచ్చు.
ఇది పంటలు, పశువులు మరియు పర్యావరణాన్ని దెబ్బతీసే నీటి కొరతను సృష్టిస్తుంది.
కరవును నియంత్రించడానికి, కొన్ని కార్యకలాపాలను అనుసరించాలి.
కాలుష్యానికి కారణమయ్యే వాయువుల ఉద్గారాలను మనం నియంత్రించాలి.
అటవీ నిర్మూలనను నియంత్రించాలి మరియు అటవీ ప్రాంతాన్ని వృద్ధి చేయాలి.
నీటి సంరక్షణ పద్ధతులను ప్రోత్సహించాలి.
మురుగునీటి శుద్ధి అమలు చేయాలి. వ్యర్థ జలాల రీసైక్లింగ్ చేయాలి.
నీటి కొరతను నివారించడానికి మనం నీటిని విచక్షణంగా ఉపయోగించాలి.
మనం నీటి సంరక్షణలో పద్ధతులను అనుసరించాలి.

ప్రశ్న 6.
మీ తాత, మామ్మల నుండి, వారు చూసిన అతిపెద్ద కరవుకు సంబంధించిన సమాచారం సేకరించి, నివేదిక తయారు చేయండి.
జవాబు:
విద్యార్థి కృత్యం :
విద్యార్థి తన తాత, మామ్మల నుండి కరవు గురించి వారి అనుభవాల నుండి సమాచారాన్ని సేకరించాలి.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 13 భారత రాజ్యాంగం

November 2, 2023

SCERT AP 8th Class Social Study Material Pdf 13th Lesson భారత రాజ్యాంగం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 8th Class Social Solutions 13th Lesson భారత రాజ్యాంగం

8th Class Social Studies 13th Lesson భారత రాజ్యాంగం Textbook Questions and Answers

Improve your learning (మీ అభ్యసనాన్ని మెరుగుపడుచుకోండి)

ప్రశ్న 1.
‘దమన పురాన్ని’ పూజారులు, మంత్రులు రూపొందించిన నియమాల ఆధారంగా ఒక రాజు పరిపాలిస్తున్నాడు. అతడు తన రాజ్యాన్ని పదహారు ప్రాంతాలుగా చేసి ఒక్కొక్క ప్రాంతానికి తన అధికారులను పరిపాలకులుగా నియమించాడు. ఇది ప్రజాస్వామిక దేశం అని చెప్పవచ్చా? ఇది రాజ్యాంగబద్ద దేశమా? మీ సమాధానాలకు కారణాలు ఇవ్వండి. (AS1)
జవాబు:
ఇది ప్రజాస్వామిక దేశం అని, రాజ్యాంగబద్ద దేశం అని చెప్పలేను.
కారణాలు:

రాజు వంశపారంపర్యంగా పాలకుడు అయ్యాడు.
పూజారులు, మంత్రులు ఎన్నుకొనబడినవారు కాదు.
పాలకులుగా ఉన్న అధికారులు రాజుచే నియమించబడ్డవారు.

ప్రశ్న 2.
దిగువ ఉన్న వాక్యా లలో సరైనది ఏది? (AS1)
అ) ప్రభుత్వం, ప్రజల మధ్య సంబంధాన్ని రాజ్యాంగం నిర్ణయిస్తుంది.
ఆ) ప్రజాస్వామిక ప్రభుత్వాలకు సాధారణంగా ఒక రాజ్యాంగం ఉంటుంది.
ఇ) భారతదేశం వంటి వైవిధ్యతతో కూడుకున్న దేశానికి రాజ్యాంగం తయారుచేయటం తేలిక కాదు.
ఈ) పైవన్నీ
జవాబు:
పైవన్నీ

ప్రశ్న 3.
కింది నాయకులను రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించటంలో వారి పాత్రతో జతపరచంది. (AS1)

Group – ‘A’	Group – ‘B’
1) మోతీలాల్ నెహ్రూ	A) రాజ్యాంగసభ అధ్యక్షులు
2) బి. ఆర్. అంబేద్కర్	B) రాజ్యాంగ సభ సభ్యులు
3) రాజేంద్ర ప్రసాద్	C) డ్రాఫ్టింగ్ కమిటీ చైర్మన్
4) సరోజినీ నాయుడు	D) 1928లో భారతదేశానికి ఒక రాజ్యాంగాన్ని తయారుచేశారు

జవాబు:
1) D 2) C 3 A 4) B

ప్రశ్న 4.
నెహ్రూ ఉపన్యాసం నుంచి పొందుపరిచిన భాగాన్ని మరొకసారి చదివి ఈ దిగువ వాటికి సమాధానాలివ్వండి. (AS2)
అ) రాజ్యాంగ నిర్మాతలు ఏ ప్రతిజ్ఞ పూనాలని అతడు కోరాడు?
ఆ) “ప్రతి వ్యక్తి కన్నీటి బిందువును తుడవాలని మనతరం మహానాయకుడు కలగన్నాడు”. అతడు ఎవరి గురించి చెబుతున్నాడు?
జవాబు:
అ) రాజ్యాంగ నిర్మాతలు నిరంతరం శ్రమిస్తామని ప్రతిజ్ఞ పూనాలని అతడు కోరాడు.
ఆ) అతడు గాంధీజీ గురించి చెబుతున్నాడు.

ప్రశ్న 5.
ఇక్కడ రాజ్యాంగంలోని కొన్ని మార్గదర్శక విలువలు, వాటి అర్థాలు ఉన్నాయి. వాటిని జతపరచండి. (AS1)

Group – ‘A’	Group – ‘B’
1) సర్వసత్తాక	A) ప్రభుత్వం ఏ ఒక్క మతానికి ప్రాధాన్యతనివ్వదు.
2) గణతంత్ర	B) నిర్ణయాలు తీసుకునే అంతిమ అధికారం ప్రజలకు ఉంటుంది.
3) సౌభ్రాతృత్వం	C) దేశాధినేత ఎన్నికైన వ్యక్తి
4) లౌకిక	D) ప్రజలు అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెళ్ల మాదిరి మెలగాలి.

జవాబు:
1) B 2) C 3) D 4) A

ప్రశ్న 6.
భారత రాజ్యాంగ ప్రవేశికలో పొందుపరచిన ముఖ్యమైన భావనలు ఏవి? (AS1)
జవాబు:
భారత రాజ్యాంగ ప్రవేశికలో న్యాయం, లౌకికతత్వం, గణతంత్రం, సామ్యవాదం, స్వాతంత్ర్యం, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం అనే ముఖ్యమైన భావనలున్నాయి.

ప్రశ్న 7.
‘చట్టం ముందు ప్రజలందరూ సమానమే’ దీనిని ఉదాహరణలతో వివరించండి. (AS1)
జవాబు:
“చట్టం ముందు ప్రజలందరూ సమానులే” – భారత రాజ్యాంగ ముఖ్యాంశాలలో ఇది ఒకటి. కుల, మత, ప్రాంత, లింగ, అక్షరాస్యత వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా 18 సం||లు దాటిన ప్రతి ఒక్కరికీ ఓటు హక్కు కల్పించడం దీనికి ఉదాహరణగా పేర్కొనవచ్చు.

ప్రశ్న 8.
కింది వాటిల్లో సరైన వాక్యాలను గుర్తించండి. (AS1)
జవాబు:
అ) శాసనసభల అధికారాలను రాజ్యాంగం నిర్వచిస్తుంది. ( ఒప్పు)
ఆ) ఎట్టి పరిస్థితులలోనూ రాజ్యాంగాన్ని మార్చటానికి లేదు. (తప్పు)
ఇ) పీఠికలో ఉన్న ఆదర్శాలు వ్యవస్థల నిర్మాణంలో వ్యక్తమవుతున్నాయి. (ఒప్పు)
ఈ) దేశం మొత్తానికి సంబంధించిన చట్టాలను కేంద్ర ప్రభుత్వస్థాయిలో చేస్తారు. (తప్పు)

ప్రశ్న 9.
సమన్యాయం ఏయే సందర్భాలలో కనబడుతుంది? ఉదాహరణలతో తెలపండి. (AS6)
జవాబు:
సమన్యాయం కనిపించే సందర్భాలు :

పబ్లిక్ ట్రాన్స్పర్టులో ఎవరైనా ప్రయాణించవచ్చు.
ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థలలో ఎవరైనా ప్రవేశం పొందవచ్చు.
రహదారులు, పార్కులు వంటివాటిని ఎవరైనా ఉపయోగించవచ్చు.

8th Class Social Studies 13th Lesson భారత రాజ్యాంగం InText Questions and Answers

8th Class Social Textbook Page No.150

ప్రశ్న 1.
దేశానికి అయిదు లక్ష్యాలు రూపొందించమని మిమ్మల్ని, మీ సహచర విద్యార్థిని అడిగారు అనుకోండి. అవి ఏమై ఉంటాయి? వీటిని నిర్ణయించే ప్రక్రియ ఏది ? వాటిని చేరుకోవడానికి మీరేం చేస్తావు ? తరగతిలో మీ టీచరు సహాయంతో చర్చించండి.
జవాబు:

అందరికీ విద్య
అందరికీ ఆరోగ్యం
ఆర్థికాభివృద్ధి
శాంతి, సహజీవనం
అహింస, అందరికీ అవకాశాలు

వాటిని చేరుకోవటానికి నేను ఈ విధంగా చేస్తాను :

ఈ లక్ష్యాల పట్ల అధికారులకు, పాలకులకు అవగాహన కల్పిస్తాను. ప్రజలకు శాంతి, అహింస, సహజీవనం పట్ల నమ్మకం కలిగిస్తాను. అందరూ వాటికి చేరుకునేలా సమాజంలో మార్పును తెస్తాను.

ప్రశ్న 2.
స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడిన నాయకులు భారతదేశం రాజులు, రాణులతో పాలించబడాలని ఎందుకు కోరుకోలేదు? చర్చించండి.
జవాబు:
రాజులు, రాణులు అందరూ రాచరిక, నియంతృత్వ పద్ధతిలో పాలన చేశారు. భారతదేశంను అనేక చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా విభజించి పాలించారు. విదేశీ దండయాత్రలను ఎదుర్కోలేకపోయారు.

స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడిన నాయకులు జాతీయవాదులు. వీరు అఖండ భారతాన్ని గూర్చి కలలుగన్నారు. ప్రజాస్వామ్య పద్ధతులలో పాలనను కోరుకున్నారు. ఈ కాబట్టి వీరు రాజులు, రాణుల పాలనను కోరుకోలేదు.

8th Class Social Textbook Page No.151

ప్రశ్న 3.
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన నాటికి మన దేశంలో ఉన్న అసమానతలు, వివక్షతలలో కొన్నింటిని పేర్కొనండి. /Page No. 151)
జవాబు:
అసమానతలు :

ఆర్థిక అసమానతలు
సాంఘిక అసమానతలు

వివక్షతలు :

జాతి వివక్షత
లింగ వివక్షత

ప్రశ్న 4.
ఇక్కడ జతలుగా కొన్ని వాక్యాలు ఉన్నాయి. కొన్నింటిలో తప్పుడు సమాచారం ఉంది. వాటిని సరిచేయండి.
అ) నమూనా రాజ్యాంగ ప్రతిని రాశారు – మోతీలాల్ నెహ్రూ.
ఆ) నిరక్షరాస్యులు ఓటు చేయకూడదని నాయకులు అంగీకరించారు – సార్వజనీన వయోజన ఓటుహక్కు.
ఇ) రాష్ట్రాల శాసన సభలు – వలస పాలన చట్టాలను కొన్నింటిని రాజ్యాంగం తీసుకుంది.
ఈ) దేశ విభజన – చాలామంది చంపబడ్డారు. కాందిశీకులు చేయబడ్డారు.
ఉ) మహిళలకు ఓటు లేకుండా చేయటం – భారతదేశంలో సామాజిక సంస్కరణలకు కట్టుబడి ఉండటం.
జవాబు:
అ) నమూనా రాజ్యాంగ ప్రతిని మోతీలాల్, మరో 8 మంది భారత జాతీయ కాంగ్రెసుకు చెందినవారు కలిసి రాశారు.
ఆ) సార్వజనీన వయోజన ఓటుహక్కు అంటే లింగ, కుల, మత, జాతి, సంపద భేదం లేకుండా వయోజనులందరికీ ఓటు వేసే హక్కు
ఇ) రాష్ట్రాల శాసన సభలు – వలస పాలన చట్టాలను కొన్నింటిని రాజ్యాంగం తీసుకుంది.
ఈ) దేశ విభజన – చాలామంది చంపబడ్డారు, కాందిశీకులు చేయబడ్డారు.
ఉ) మహిళలకు ఓటు కల్పించడం – భారతదేశంలో సామాజిక సంస్కరణలకు కట్టుబడి ఉండటం.

ప్రశ్న 5.
స్వాతంత్ర్యం వచ్చేనాటికి ఉన్న మీ తాత, అవ్వల నుంచి కానీ, మీ చుట్టుపక్కల ఉన్న వృద్ధుల నుంచి కానీ అప్పుడు పరిస్థితులు ఎలా ఉండేవో, సమాజ భవిష్యత్తు గురించి వాళ్లు ఏమి భావించారో తెలుసుకోండి.
జవాబు:
ఈ విషయం గురించి నేను మా ముత్తాతని అడిగి తెలుసుకున్నాను. ఆయన భావనని ఆయన నాకు పాట రూపంలో పాడి వినిపించారు.

“ఉందిలే మంచికాలం ముందు ముందునా
అందరూ సుఖ పడాలి నందనందనా || ఉందిలే ||

గాంధీ మహాత్ముడు కలగన్న రోజు
నెహ్రూ మహాత్ముడు మురిసిన రోజు || ఉందిలే ||

ఆ రోజెంతో దూరం లేదోరన్నయో
అదుగో చూడు ముందే వుంది రన్నయో ! ఉందిలే ||

పాడి పంటలు పండిన రోజు
మనిషి మనిషిగా బతికినరోజు || ఉందిలే ||

8th Class Social Textbook Page No.152

ప్రశ్న 6.
మన రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించడంలో ఏవేవి ఆలోచనలను, స్ఫూర్తిని ఇచ్చాయి?
జవాబు:
ముందుగా భారతదేశంలో వివిధ రకాల ప్రజలు మెరుగైన ప్రపంచాన్ని కోరుతూ చేసిన పోరాటాలు రాజ్యాంగ నిర్మాణానికి స్ఫూర్తినిచ్చాయి. ఈ ప్రజలందరి కలలు నిజంచేసే భారతదేశాన్ని నిర్మించటం తమ పవిత్ర కర్తవ్యంగా భావించారు. మహాత్మాగాంధీ, ఇతర జాతీయ నాయకుల ఆలోచనలతో వాళ్లు ప్రభావితమయ్యారు.

రెండవది, ఫ్రెంచి విప్లవం ఆదర్శాలతో, బ్రిటన్లో పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యంతో, అమెరికాలో హక్కుల చట్టంతో . మన నాయకులలో అనేకమంది ప్రేరణ పొందారు. రష్యా, చైనాలలో సోషలిస్టు విప్లవం భారతదేశాన్ని సామాజిక, ఆర్థిక సమానతలతో రూపుదిద్దేలా స్ఫూర్తినిచ్చింది. మన రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించటంలో ఈ అంశాలన్నీ ప్రభావితం చేశాయి.

మూడవది, బ్రిటిషు వాళ్లు కూడా భారతదేశంలో ప్రజాస్వామిక పాలనకు కొన్ని సంస్థలను ప్రవేశపెట్టారు. అయితే ఎన్నికలలో కొన్ని వర్గాల ప్రజలు మాత్రమే ఓటు చేయగలిగేవాళ్లు. బ్రిటిషు వాళ్లు చాలా బలహీన శాసన సభలను ప్రవేశపెట్టారు. రాష్ట్రాల శాసనసభలకు, మంత్రివర్గాలకు బ్రిటిషు ఇండియా అంతటా 1937లో ఎన్నికలు జరిగాయి. ఇవి పూర్తిగా ప్రజాస్వామిక ప్రభుత్వాలు కావు. అయితే ఈ శాసనసభలలో పొందిన అనుభవం దేశం తన సొంత శాసనసభలను నెలకొల్పటంలో సహాయపడింది. ఈ కారణం వల్లనే వలస చట్టాల నుంచి అనేక విధానాలను, సంస్థాగత వివరాలను భారత రాజ్యాంగం తనకు అనువుగా మలుచుకుంది.

8th Class Social Textbook Page No.153

ప్రశ్న 7.
రాజ్యాంగ సభకు సభ్యులను నామినేట్ చేయటానికి రాజులను ఎందుకు అనుమతించారు?
జవాబు:
ఆయా ప్రాంతాల ప్రజల మనోభావాలను గమనించి రాజ్యాంగం రాయడానికి, అన్ని ప్రాంతాల వారి ఉద్దేశాలను సమన్వయం చేయడానికి వీలుగా రాజులను అనుమతించారు.

ప్రశ్న 8.
మహిళా సభ్యులు చాలా తక్కువగా ఎందుకు ఉన్నారు? మహిళా సభ్యులు ఇంకా ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉంటే బాగుండేదా?
జవాబు:
నాడు మహిళలు, విద్యాధికులు, రాజకీయాలలో ఉన్నవారు చాలా తక్కువ. కాబట్టి మహిళా సభ్యులు తక్కువగా ఉన్నారు. దీంట్లో మహిళా సభ్యులు ఎక్కువ సంఖ్యలో ఉండి ఉంటే, మహిళలు ఈనాటికీ 33% రిజర్వేషన్ల కోసం పోరాడాల్సిన అవసరం వచ్చేది కాదు.

8th Class Social Textbook Page No.154

ప్రశ్న 9.
ఉద్దేశాల తీర్మానంలోని ఏ మార్గదర్శక సూత్రం అన్నిటికంటే ముఖ్యమైనది? దానికి మీ కారణాలను ఇవ్వండి. దీనిపై ఇతర విద్యార్థులకు వేరే అభిప్రాయాలు ఉన్నాయా?
జవాబు:
‘మానవాళి అంతట సంక్షేమం’ అనే మార్గదర్శక సూత్రం అన్నిటికంటే ముఖ్యమైనది.

కారణాలు :
“మానవాళి సంక్షేమమే పృథ్వి సంక్షేమము”. ఇది బాగుంటే ప్రపంచశాంతి మొదలైనవి బాగుంటాయి.
దీనిపట్ల ఇతర విద్యార్ధులకు వేరే అభిప్రాయాలు లేవు.

8th Class Social Textbook Page No.155

ప్రశ్న 10.
భారత ప్రజలు రెండు ఉద్దేశాలు సాధిస్తామని నిర్ణయించారు (తీర్మానించారు) ఈ రెండూ ఏమిటి?
జవాబు:

దేశాన్ని గణతంత్రంగా ఏర్పాటు చేయడం.
ప్రజాస్వామ్యాన్ని అవలంబించడం.

ప్రశ్న 11.
ఈ ఉద్దేశాలు నెరవేరటానికి వాళ్లు ఏం చేశారు?
జవాబు:
ఈ ఉద్దేశాలు నెరవేరటానికి వారు పాలనను రాజ్యాంగం ద్వారా సాగించారు. రాజ్యాంగాన్ని ప్రతినిధుల ద్వారా రాసి, చట్టంగా చేశారు.

ప్రశ్న 12.
ఈ మూడింటిలో ఉన్న ఒకే భావనను గుర్తించండి. (జి నెం. 154, 155 లో ఉన్న మహాత్మాగాంధీ, డా||బి.ఆర్.అంబేద్కర్, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ చెప్పిన మాటలు చదవండి)
జవాబు:
సమానత్వ భావన మూడింటిలోనూ ఉన్నది.

ప్రశ్న 13.
ఈ ఒకే భావాన్ని ముగ్గురు వేర్వేరుగా, ఏ విధంగా వ్యక్తపరిచారు?
జవాబు:
మహాత్మాగాంధీ : “ఉన్నతవర్గ, పేదవర్గ ప్రజలు లేని భారతదేశం కోసం”
దా॥ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ : “సామాజిక, ఆర్థిక జీవితాలలో సమానత్వాన్ని ఎంతకాలం తిరస్కరించాలి?
జవహర్లాల్ నెహ్రూ : “అవకాశాలలో అసమానతలను అంతం చేయడం”.

ఇలా ఒకే భావాన్ని ముగ్గురూ వేర్వేరుగా వ్యక్తపరిచారు.

8th Class Social Textbook Page No.157

ప్రశ్న 14.
ఎన్నికైన పార్లమెంటు చట్టాలను ఎందుకు చేయాలి ? విద్యావంతులైన న్యాయవాదులు, న్యాయమూర్తులు ఎందుకు చేయకూడదు?
జవాబు:
మన రాజ్యాంగం మనకు పార్లమెంటరీ, ప్రభుత్వ విధానాన్ని ఇచ్చింది. పార్లమెంటులో మనకు ఎన్నికైన ప్రజా ప్రతినిధులు ఉంటారు. వీరు చేసే చట్టాలు ప్రజల అవసరాలను అనుసరించి ఉంటాయి. వాటిని న్యాయశాఖ సమీక్షిస్తుంది.

విద్యావంతులైన న్యాయవాదులు, న్యాయమూర్తులు, న్యాయపరమైన నియమ నిబంధనలు చేయగలరు. కానీ, చట్టాలు కాదు. వారు చేసే వాటికి ప్రజల మద్దతు ఉండదు. కాబట్టి వారు చట్టాలు చేయరాదు.

ప్రశ్న 15.
ప్రధానమంత్రి, మంత్రివర్గం తమ నిర్ణయాలకు పార్లమెంటు ఆమోదాన్ని ఎందుకు పొందాలి? పార్లమెంటు సభ్యులు అడిగే ప్రశ్నలకు వాళ్లు సమాధానాలు ఎందుకు చెప్పాలి? కేవలం రాష్ట్రపతికే జవాబుదారీగా ఉంటే మెరుగ్గా ఉంటుందా?
జవాబు:
ప్రధానమంత్రి, మంత్రివర్గం పార్లమెంటుకి జవాబుదారీగా ఉంటాయి. పార్లమెంటు సభ్యులు ప్రత్యక్షంగా ప్రజలచే ఎన్నుకోబడిన ప్రజాప్రతినిధులు. కాబట్టి వారికి సమాధానాలు చెప్పాలి.

కేవలం రాష్ట్రపతికే జవాబుదారీగా ఉంటే అది ప్రజాస్వామ్యం అనిపించుకోదు. కాబట్టి ప్రధానమంత్రి, మంత్రివర్గం తమ నిర్ణయాలకు పార్లమెంటు ఆమోదాన్ని పొందాలి.

8th Class Social Textbook Page No.158

ప్రశ్న 16.
కొన్ని దేశాలలో భిన్నమైన వ్యవస్థ ఉంది. మొత్తం దేశానికీ, రాష్ట్రాలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక్కటే చట్టాలు చేస్తుంది. ఇటువంటి విధానం భారతదేశానికి అనువైనదని భావిస్తున్నారా? తరగతిలో చర్చించండి.
జవాబు:
భారతదేశం అనేక భిన్నత్వాలున్న దేశం. అతి పెద్దది. ఇలాంటి కేంద్రీకృత ప్రభుత్వ విధానాలు ఇంత పెద్ద దేశానికి సరిపడవు. ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో సంస్కృతి, ఆచారం ఉంటాయి. వాటి నన్నింటినీ పరిగణనలోనికి తీసుకుని కేంద్రప్రభుత్వం చట్టాలు చేయలేదు. చేసినా అవి అందరికీ ఆమోదయోగ్యంగా ఉండవు. కాబట్టి ఇటువంటి విధానం భారతదేశానికి అనువుగా ఉండదు.

ప్రశ్న 17.
రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాలకు స్వతంత్రంగా న్యాయస్థానాలు, న్యాయమూర్తులు ఎందుకు ఉండాలో చర్చించండి.
జవాబు:
రాజ్యాంగాన్ని సంరక్షించడానికి న్యాయస్థానాలు, న్యాయమూర్తులు స్వతంత్రంగా ఉండాలి. లేదంటే వారి మీద ఒత్తిడి తీసుకువచ్చి న్యాయాన్ని పక్కత్రోవ పట్టించే అవకాశం ఉంటుంది. కాబట్టి రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాలకు స్వతంత్రంగా న్యాయస్థానాలు, న్యాయమూర్తులు ఉండాలి.

ప్రశ్న 18.
ఎన్నికల సంఘం స్వయం ప్రతిపత్తితో ఎందుకు ఉండాలి?
జవాబు:
ఎన్నికలు స్వేచ్ఛగా, నిష్పక్షపాతంగా వ్యవహరించాలంటే ఎన్నికల సంఘం స్వయం ప్రతిపత్తితో ఉండాలి.

ప్రశ్న 19.
రాజ్యాంగ పీఠికలో ఉపయోగించిన పదాలలో కల, హామీలలో ఏ అంశాలను గుర్తించారు? వాటి మధ్య సంబంధాన్ని సూచిస్తూ ఒక పటం తయారుచేయండి.
జవాబు:

ప్రశ్న 20.
కింది పేరాను చదివి ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయుము.

వలస పాలన నుంచి భారతదేశం విముక్తి పొంది. మనం నమ్మిన మౌలిక సూత్రాలను, దేశాన్ని పరిపాలించే విధానాలను, ఒక చోట పొందుపరచాలనుకున్నారు. వీటిని ‘భారత రాజ్యాంగం’ అనే పుస్తకంలో పొందుపరిచారు.

రాజ్యాంగం అన్నది దేశాన్ని ఎలా పరిపాలించాలి – చట్టాలు ఎలా చేయాలి, వాటిని ఎలా మార్చాలి. ప్రభుత్వం ఎలా ఏర్పడుతుంది, పౌరుల పాత్ర ఏమిటి, వాళ్ల హక్కులు ఏమిటి వంటి నియమాలను కలిగి ఉంటుంది. అన్నిటికీ మించి రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి దేశం కృషి చేయాలి.
అ) ఎవరి పాలన నుండి భారతదేశం విముక్తి పొందింది?
జవాబు:
వలస పాలన నుండి భారతదేశం విముక్తి పొందింది.

ఆ) మనం, నమ్మిన సిద్ధాంతాల్ని దేంట్లో పొందుపరిచారు?
జవాబు:
భారత రాజ్యాంగం అనే పుస్తకంలో పొందుపరిచారు.

ఇ) రాజ్యాంగం ఏమి కలిగి ఉంటుందో రెండు రాయండి.
జవాబు:
రాజ్యాంగం అన్నది దేశాన్ని ఎలా పరిపాలించాలి – చట్టాలు ఎలా చేయాలి, వాటిని ఎలా మార్చాలి మొదలైన నియమాలను కలిగి ఉంటుంది.

ఈ) దేశం దేనికి కృషి చేయాలి?
జవాబు:
రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి దేశం కృషి చేయాలి.

ప్రశ్న 21.
కింది పేరాను చదివి ప్రశ్నలకు జవాబులిమ్ము.

రాజ్యాంగ నిర్మాతల చిత్రాలలో ఒకరి చిత్రం లేకపోవటం మీలో కొందరు గమనించి ఉంటారు మహాత్మాగాంధీ. అతడు రాజ్యాంగసభలో సభ్యుడు కాదు. అయితే అతడి దృక్పథాన్ని అనుసరించిన సభ్యులు అనేకమంది ఉన్నారు. 1931లో ‘యంగ్ ఇండియా’ అన్న పత్రికలో రాస్తూ రాజ్యాంగం నుంచి తాను ఏమి ఆశిస్తున్నాడో గాంధీజీ పేర్కొన్నాడు.

భారతదేశాన్ని అన్నిరకాల దాస్యం నుంచి, పోషణ నుంచి విముక్తం చేసే రాజ్యాంగం కోసం నేను కృషి చేస్తాను. అత్యంత పేదలు ఇది తమ దేశమనీ, దాని నిర్మాణంలో తమకూ పాత్ర ఉందని భావించే భారతదేశం కోసం, ఉన్నతవర్గ, నిమ్నవర్గ ప్రజలు లేని భారతదేశం కోసం. అన్ని మతాల వాళ్లు, జాతుల వాళ్లు సామరస్యంతో ఉండే భారతదేశం కోసం నేను కృషి చేస్తాను. ఇటువంటి భారతదేశంలో అంటరానితనం అనే శాపం, మత్తు పానీయాలు, మత్తుమందులు అనే శాపం ఉండవు. మహిళలకు పురుషులతో సమానంగా హక్కులు ఉంటాయి. ఇంతకంటే తక్కువ దానితో నేను సంతృప్తి పడను. – మహాత్మా గాంధీ
అ) రాజ్యాంగ నిర్మాతలలో ఎవరి చిత్రం లేదు?
జవాబు:
మహాత్మాగాంధీ చిత్రం

ఆ) ఈ కల దేంట్లో రాయబడినది?
జవాబు:
1931లో ‘యంగ్ ఇండియా’ పత్రికలో రాయబడింది.

ఇ) ఇది ఎవరి కల?
జవాబు:
ఇది మహాత్మాగాంధీ కల.

ఈ) ఈ కలలో భవిష్యత్తులో ఏమి ఉండవు?
జవాబు:
భారతదేశంలో అంటరానితనం అనే శాపం, మత్తు పానీయాలు, మత్తుమందులు అనే శాపం ఉండవు.

ఉ) మహిళలకూ …………………….. హక్కులు ఉంటాయి.
జవాబు:
మహిళలకు పురుషులతో సమానంగా హక్కులు ఉంటాయి.

పట నైపుణ్యాలు

ప్రశ్న 22.
మీకివ్వబడిన ప్రపంచపటం నందు ఈ కింది వాటిని గుర్తించండి.
1) ఇండియా
2) దక్షిణాఫ్రికా
3) అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు

జవాబు:
ఈ చిత్రం జనవరి 26 నాటి గణతంత్ర దినోత్సవ వేడుకలలో జరిగిన కవాతు. ఇందు ఎన్.సి.సి విద్యార్థులు ఉన్నారు. వీరు స్త్రీ, పురుష భేదం లేకుండా అందరూ ఎండలో కవాతు చేస్తున్నారు. వీరందరి ముఖాలలో చక్కటి ఆత్మస్టెర్యం కనబడుతూ ఉంది. దేనికైనా ఎదురుతిరిగి నిలబడతాం అనే తెగువ కనబడుతోంది.

ప్రశ్న 23.
భారత ప్రజలు రెండు ఉద్దేశాలు సాధిస్తామని నిర్ణయించారు. ఈ రెండూ ఏమిటి?
జవాబు:

దేశాన్ని గణతంత్రంగా ఏర్పాటు చేయడం.
ప్రజాస్వామ్యాన్ని అవలంబించడం.

ప్రశ్న 24.
అ) రాజ్యాంగ నిర్మాతలు ఏ ప్రతిజ్ఞ పూనాలని నెహ్రూ కోరారు?
ఆ) “ప్రతి వ్యక్తి కన్నీటి బిందువును తుడవాలని మనతరం మహానాయకుడు కలగన్నాడు”. ఆయన ఎవరి గురించి చెబుతున్నారు?
జవాబు:
అ) రాజ్యాంగ నిర్మాతలు నిరంతరం శ్రమిస్తామని ప్రతిజ్ఞ పూనాలని ఆయన కోరారు.
ఆ) ఆయన గాంధీజీ గురించి చెబుతున్నారు

ప్రశ్న 25.
రాజ్యాంగం ఏమి కలిగి ఉంటుందో రెండు రాయండి.
జవాబు:
రాజ్యాంగం అన్నది దేశాన్ని ఎలా పరిపాలించాలి – చట్టాలు ఎలా చేయాలి, వాటిని ఎలా మార్చాలి మొదలైన నియమాలను కలిగి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 26.
దేశం దేనికి కృషి చేయాలి?
జవాబు:
రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి దేశం కృషి చేయాలి.

ప్రశ్న 27.
రాజ్యాంగ సభకు సభ్యులను నామినేట్ చేయడానికి రాజులను ఎందుకు అనుమతించారు?
జవాబు:
ఆయా ప్రాంతాల ప్రజల మనోభావాలను గమనించి రాజ్యాంగం రాయడానికి, అన్ని ప్రాంతాల వారి ఉద్దేశాలను సమన్వయం చేయడానికి వీలుగా రాజులను అనుమతించారు.

ప్రశ్న 28.
మహిళా సభ్యులు చాలా తక్కువగా ఎందుకున్నారు?
జవాబు:
నాడు మహిళలు, విద్యాధికులు, రాజకీయాలలో ఉన్నవారు చాలా తక్కువ. కాబట్టి మహిళా సభ్యులు తక్కువగా ఉన్నారు.

ప్రశ్న 29.
ఉద్దేశాల తీర్మానంలోని ఏ మార్గదర్శక సూత్రం అన్నిటికంటే ముఖ్యమైనది?
జవాబు:
‘మానవాళి అంతట సంక్షేమం’ అనే మార్గదర్శక సూత్రం అన్నిటికంటే ముఖ్యమైనది.

ప్రశ్న 30.
ఎన్నికల సంఘం స్వయం ప్రతిపత్తితో ఎందుకుండాలి?
జవాబు:
ఎన్నికలు స్వేచ్ఛగా, నిష్పక్షపాతంగా వ్యవహరించాలంటే ఎన్నికల సంఘం స్వయం ప్రతిపత్తితో ఉండాలి.

ప్రాజెక్టు

అమెరికా, భారతదేశం, దక్షిణాఫ్రికా దేశాల రాజ్యాంగాల పీఠికలను పోల్చండి.
అ) ఈ మూడు దేశాల పీఠికలో ఉన్న ఆదర్శాల జాబితా తయారుచేయండి.
ఆ) వీటి మధ్య కనీసం ఒక ప్రధానమైన తేడాను గుర్తించండి.
ఇ) ఈ మూడింటిలో గతాన్ని ఏది ప్రస్తావిస్తుంది?
ఈ) వీటిలో ఏది దేవుడిని ప్రస్తావించదు?
జవాబు: అ)

ఆ) తేడా : భారతదేశ రాజ్యాంగం ఇవ్వబడిన తేదీ ఇందులో రాయబడి ఉంది. మిగతా రెంటిలో తేదీ లేదు.
ఇ) దక్షిణ ఆఫ్రికా రాజ్యాంగ పీఠిక గతాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది.
ఈ) భారత రాజ్యాంగం, అమెరికా రాజ్యాంగం దేవుడిని ప్రస్తావించవు.

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 9 ప్రజారోగ్యం – ప్రభుత్వం

November 2, 2023

SCERT AP 8th Class Social Study Material Pdf 9th Lesson ప్రజారోగ్యం – ప్రభుత్వం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 8th Class Social Solutions 9th Lesson ప్రజారోగ్యం – ప్రభుత్వం

8th Class Social Studies 9th Lesson ప్రజారోగ్యం – ప్రభుత్వం Textbook Questions and Answers

Improve your learning (మీ అభ్యసనాన్ని మెరుగుపడుచుకోండి)

ప్రశ్న 1.
తప్పు వాక్యాలను సరి చేయండి. (AS1)
అ) గ్రామీణ ప్రాంతాలలో చాలా వాటిల్లో అర్హులైన డాక్టర్లు ఉన్నారు. (తప్పు)
ఆ) ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులలో కంటే ప్రైవేటు ఆసుపత్రులలో ఎక్కువ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ( ఒప్పు)
ఇ) ఆరోగ్య స్థితిని మెరుగుపరచటంలో పోషకాహారం దోహదం చేస్తుంది. ( ఒప్పు)
ఈ)డబ్బులు సంపాదించటానికి కొంతమంది డాక్టర్లు అనవసరమైన చికిత్సలు చేయవచ్చు. (ఒప్పు)
జవాబు:
అ) గ్రామీణ ప్రాంతాలలో చాలావాటిల్లో నాటువైద్యులున్నారు.

ప్రశ్న 2.
జయమ్మ ఈ కింది వాటిని ఉపయోగిస్తుంది. వీటిల్లో ఏవి మౌలిక ప్రజా సదుపాయాల కిందకు వస్తాయి? (AS1)
అ) బడికి స్కూటరు వేసుకుని వెళుతుంది.
ఆ) అంగన్‌వాడీకి తన బిడ్డను పంపుతుంది.
ఇ) ఇంట్లో టివి ఉంది.
ఈ) ఆమెకు మొబైల్ ఫోన్ ఉంది.
ఉ) పోస్టాఫీసు ద్వారా ఉత్తరం పంపిస్తుంది.
జవాబు:
ఆ) అంగన్వాడీకి తన బిడ్డను పంపుతుంది.
ఉ) పోస్టాఫీసు ద్వారా ఉత్తరం పంపిస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
ఈ పాఠంలో ప్రజా ఆరోగ్యంలో ప్రభుత్వ పాత్ర గురించి చర్చించే వాక్యాలను గుర్తించండి. (AS3)
జవాబు:
స్వయం అభ్యసనం : విద్యార్థి స్వయంగా గుర్తించాలి.

ప్రశ్న 4.
ఈ పాఠంలో కింద వాటిల్లో ఏవి ప్రజా ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరిచే చర్యలుగా భావిస్తున్నారో, ఏవి అటువంటి చర్యలు కాదని భావిస్తున్నారో రాయండి. మీ సమాధానానికి కారణాలు రాయండి. (AS1)
అ) క్షయ రోగులకు ఉచితంగా మందులు ఇస్తారు.
ఆ) కొన్ని గ్రామాలలో రక్షిత మంచినీటి సౌకర్యాన్ని కల్పించారు.
ఇ) జలుబు, జ్వరం, వంటినొప్పులు వంటి వాటికి దుకాణదారులు మందులు అమ్ముతున్నారు.
ఈ) చౌక ధరల దుకాణాల ద్వారా ప్రభుత్వం ఆహార ధాన్యాలను అందిస్తోంది.
జవాబు:
అ, ఆ, ఈ – లో ఉన్న చర్యలు ప్రభుత్వం ప్రజలకు అందచేసేవి. ఇవి ఉచిత సేవలు. కాబట్టి ఇవి ప్రజా ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరిచే చర్యలుగా భావిస్తున్నాను.

దుకాణదారులు మందులు అమ్మటం అనేది వారి వ్యాపారానికి సంబంధించినది. కాబట్టి ఇది అటువంటి చర్యకాదు.

ప్రశ్న 5.
ప్రియంవద ఒక ప్రైవేటు ఆసుపత్రి నడుపుతోంది. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో కంటే ఇక్కడ ఎక్కువ సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. మండల ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో సత్యనారాయణ డాక్టరుగా పనిచేస్తున్నాడు. వాళ్లిద్దరి మధ్య వైద్య సేవలు ప్రజలకు అందటంపై జరిగే చర్చను ఊహించి రాయండి. (AS4)
జవాబు:
ప్రియంవద : హలో డాక్టర్ ! ఎలా ఉన్నారు?

సత్యనారాయణ : హాయ్ డాక్టర్ ! బాగున్నాను. మీరెక్కడ పని చేస్తున్నారు?

ప్రియంవద : నేను పట్టణంలో సొంత హాస్పిటలను నడుపుతున్నాను. మరి మీరు?

సత్యనారాయణ : నేను ఇక్కడ ప్రభుత్వ మండలాసుపత్రిలో పనిచేస్తున్నాను.

ప్రియంవద : అయ్యో ! అదేంటి? మన వాళ్ళందరూ సిటీలో సూపర్ స్పెషాలిటీలు ఏర్పాటుచేసి పనిచేస్తుంటే మీరేంటిలా?

సత్యనారాయణ : నాకెందుకో అవన్నీ నచ్చవండీ ! ఇక్కడే బాగుంటుంది.

ప్రియంవద : ఇదేంటండీ బాబూ – అక్కడ ఒక హాస్పటల్ లో పనిచేస్తూ నాలుగైదు చోట్ల విజిటింగ్ డాక్టరుగా కూడా పనిచేసుకోవచ్చు. కోరినంత ఆదాయం ఉంటుంది. పైగా అన్ని వసతులూ ఉంటాయి. ఆపరేషన్ థియేటర్లు, ఆక్సిజన్ సదుపాయాలు, అంబులెన్లు, ఒకటేమిటి అన్ని రకాల అధునాతనమైనవి అందుబాటులో ఉంటాయి.

సత్యనారాయణ : ప్రియంవద గారూ ! క్షమించండి. నాకు ఈ ఉద్యోగమే ఇష్టం. ఇక్కడ పల్లెటూర్లలో అమాయక ప్రజలు సరైన వైద్య సదుపాయాలు లేక నాటు వైద్యుల్ని నమ్ముకుంటున్నారు. వైద్య విద్య చదివింది వైద్యం చేయడానికే కదా ! అది ఎక్కడైతే ఏమిటి? ప్రభుత్వం వారిచ్చే జీతం నాకు, నా కుటుంబానికి సరిపోతుంది. వీరికి వ్యాధి నయమైన తరువాత వారి ముఖాల్లో కనిపించే ఆనందమే నాకు పదివేలు. అయినా మా ఆసుపత్రిలో కూడా పడకలతో సహా అన్ని సదుపాయాలూ ఉన్నాయి.

ప్రియంవద : క్షమించండి. మిమ్మల్ని తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నాను. నిజంగా మా ద్వారా కంటే మీ ద్వారానే ప్రజలకు ఎక్కువ వైద్య సేవలు అందుతున్నాయి. నేను కూడా ఇక నుండి వారానికి రెండుసార్లు ఇక్కడికి వచ్చి ఉచితంగా వైద్యం చేస్తాను.

సత్యనారాయణ : మంచిది, మీకు శుభం కలుగు గాక !

ప్రశ్న 6.
మందులు మాత్రమే ఇవ్వటం వల్ల ఆరోగ్యం సమకూరదు. ఈ అధ్యాయంలో ఆరోగ్యానికి సంబంధించి ఇతర అంశాలు (ఉదా : శుభ్రమైన తాగునీరు వంటివి) పేర్కొన్నారు. వాటన్నిటిని ఒక చోటకు తెచ్చి వాటి గురించి వ్యాఖ్యానించండి. (AS2)
జవాబు:
మందులు మాత్రమే ఇవ్వటం వల్ల ఆరోగ్యం సమకూరదు. తగిన పోషకాహారాన్ని అందించాలి. త్రాగునీటి సౌకర్యాలను కలిగించాలి. కొన్ని వ్యాధుల వ్యాప్తిని అరికట్టాలి. బాధితులకు ముందు ప్రథమచికిత్స అందించాలి. సరైన గృహ వసతి, శుభ్రమైన పరిసరాలు ఉండేలా చూడాలి. రక్షిత మంచినీరును అందించాలి. వీటన్నింటినీ అందిస్తేనే ఆరోగ్యం సమకూరుతుంది.

ప్రశ్న 7.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ప్రజలు వైద్యంపై పెట్టే ఖర్చులను కింది చిత్రం వివరిస్తుంది. పేదరికంలో ఉన్నవారిలో 65 శాతం దాకా ప్రజలు అప్పు చేయవలసి వస్తోంది. చిత్రంలో దీనికి రంగు వేయబడిన భాగాన్ని గుర్తించి, శాతాన్ని కూడా గుర్తించండి. పేదరికానికి ఎగువన ఉన్నవారిలో ఆసుపత్రి ఖర్చులో 45 శాతం వరకు తమ పొదుపులోంచి భరిస్తున్నారు. దీనిని కూడా పటంలో గుర్తించండి. పేదరికానికి ఎగువన ఉన్న వారిలో 35 శాతం మంది మాత్రమే అప్పుచేయాల్సి వస్తోంది. దీనిని, ఆ శాతాన్ని పటంలో గుర్తించండి.
కింద చూపించిన పట్టికల ఆధారంగా ఆసుపత్రి ఖర్చులు ఏ విధంగా సమకూర్చుకుంటున్నారో, అందులో సుమారుగా ఎంత శాతం ప్రజలు ఉన్నారో చెప్పండి. (AS3)

జవాబు:

పై విధంగా వారు ఆసుపత్రి ఖర్చులు సమకూర్చుకుంటున్నారు.

ప్రశ్న 8.
మీ ప్రాంతంలో ప్రభుత్వ ఆరోగ్య పథకాలపై సర్వే చేసి లబ్ది పొందుతున్న వారి జాబితా తయారుచేయండి. (AS3)
జవాబు:

ఆరోగ్యశ్రీ పథకం – తెల్లకార్డులున్నవారికి
E.S.I – కార్మిక, ఉద్యోగులకు, వారి కుటుంబాలకు
ప్రభుత్వోద్యోగులకు రీయింబర్స్మెంట్ పథకం

ప్రశ్న 9.
అంటువ్యాధుల నివారణకు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తల గురించి తెలుసుకోవడానికి మీ ప్రాంత ఆరోగ్య కార్యకర్తను ఏయే ప్రశ్నలు అడుగుతావు?
(లేదా)
అంటువ్యాధుల నివారణకు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తల గురించి తెలుసుకోవడానికి మీ ప్రాంతంలో ఆరోగ్యకార్యకర్తను అడగదగిన రెండు ప్రశ్నలను తయారుచేయండి.
జవాబు:
అంటువ్యాధుల నివారణకు తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు గురించి తెలుసుకోవడానికి ఆరోగ్య కార్యకర్తను అడిగే ప్రశ్నలు :

అంటువ్యాధులు ఏవి? అంటువ్యాధులు రాకుండా పరిసరాలను ఏ విధంగా ఉంచుకోవాలి?
అంటువ్యాధులు రాకుండా ఎటువంటి శుభ్రతను పాటించాలి?
అంటువ్యాధులు సోకకుండా ఆహారపు అలవాట్లలో ఎటువంటి మెలకువలు పాటించాలి?
అంటువ్యాధులకు కారకాలైన జీవులేవి ? వాటి బారిన పడకుండా ఏమి చేయాలి?

ప్రశ్న 10.
“108 సేవలు” అత్యవసర సమయాల్లో ప్రజలకు ఎలాంటి సేవలు అందిస్తుంది? (AS6)
జవాబు:
‘108 సేవలు’ అత్యవసర పరిస్థితులలో అందిస్తున్న సేవలు :

108 సేవలు అత్యవసర పరిస్థితులలో విశిష్టమైన సేవలందజేస్తున్నారు.
ప్రమాదాలు జరిగినపుడు, విషజంతువులు పొడవటం వంటివి జరిగినపుడు, ప్రసవ సమయంలో 108 సేవలు అందజేస్తారు.
వీరి సేవలు పొందడానికి ఉచితంగా కాల్ చేయవచ్చు.
ఫోను చేసిన కొద్ది నిముషాలకే సంఘటనా స్థలానికి చేరుకుంటారు.
ప్రథమ చికిత్స, ఆక్సిజన్ వంటి సదుపాయాలు ఈ వాహనంలో అందుబాటులో ఉన్నందున డాక్టరు వద్దకు వెళ్ళేవరకు ఇవి ఉపకరిస్తాయి.
రోగి లేదా క్షతగాత్రుడు కోరిన వైద్యశాలకు తీసుకొనిపోవుదురు.
ఈ సేవలకు ఎటువంటి రుసుము చెల్లించనవసరం లేదు.
త్వరితంగా ఆసుపత్రికి చేరుకోవచ్చు.

8th Class Social Studies 9th Lesson ప్రజారోగ్యం – ప్రభుత్వం InText Questions and Answers

8th Class Social Textbook Page No.101

ప్రశ్న 1.
మలేరియా నివారణకు ఏ చర్యలు తీసుకోవాలి?
జవాబు:

మలేరియా నివారణకు ముందు దోమలు కుట్టకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
దోమ తెరను వాడాలి.
‘ఓడోమాస్’ లాంటి క్రీములను ఒంటికి రాయాలి.
ఇంటిముందు మురికి కాలువలు, నీటి గుంటలు ఏర్పడి, నీరు నిలవకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
వేప, తులసి వంటి సమిధలను సేకరించి రోజూ రాత్రిపూట వాటితో ఇంటిలో పొగ వేయాలి.
వాటంలో నీరు నిలువ వుండకుండా జాగ్రత్తపడాలి.
పై చర్యలతో మలేరియాను చాలావరకు నివారించవచ్చు.

ప్రశ్న 2.
అంగన్‌వాడీలలో పిల్లలకు ఆహారం ఎందుకు ఇస్తున్నారు? మీ ప్రాంతంలోని అంగన్ వాడీలలో వాళ్ళకి తగినంత ఆహారం దొరుకుతోందా?
జవాబు:
ఆంధ్రప్రదేశ్ 5 సం||ల లోపు పిల్లల్లో వయస్సుకు తగ్గ బరువులేని వాళ్ళు 33 శాతం మంది. వీరు పోషకాహార లోపం వలన ఇబ్బంది పడుతున్నారు. అందువలన ప్రభుత్వం వీరికి పోషకాహారం అందించడం కోసం అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలను ఎంచుకుంది. వాటి ద్వారా 5 సం||లోపు ఉన్న పిల్లలకు ఆహారం అందిస్తుంది.

మా ఊరిలో 2 అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలున్నాయి. వీరు పిల్లలకు కలగలిసిన పిండి, సోయాపిండి, సోయాచిప్స్ మొదలైన వాటిని తగిన మోతాదులో అందిస్తున్నారు.

ప్రశ్న 3.
మీరు పాఠశాలలో త్రాగేనీరు నీళ్ళు శుభ్రంగా ఉన్నాయా?
జవాబు:
మా పాఠశాల నగరపాలక సంస్థ పరిధిలో ఉన్నది. మా పాఠశాల పక్కనే నీళ్ళ ట్యాంకు ఉన్నది. దాని నుంచి శుభ్రపరచబడిన నీరు మా పాఠశాల ట్యాంకుకు వస్తుంది. దాని నుండి పంపుల్లో వచ్చే నీరు మేము తాగుతాము. మా ట్యాంకును నెలరోజులకొకసారి శుభ్రం చేసి బ్లీచింగ్ వేస్తారు.

ప్రశ్న 4.
గ్రామీణ ప్రాంతాలలో డాక్టర్లు పనిచేయటానికి ఇష్టపడక పోవటానికి కారణాలు ఏమిటి?
జవాబు:

గ్రామీణ ప్రాంతాలు బాగా వెనుకబడి ఉండటం.
అధిక సౌకర్యాలు లేకపోవడం.
డాక్టర్లు ఆశించినంత ఆర్థిక లబ్ది చేకూరకపోవటం.
పూర్తి వైద్యానికి కావలసిన వసతులు లేకపోవటం.
పట్టణాలలో అయితే వారికి ప్రైవేటు ప్రాక్టీసు పెట్టుకోవచ్చన్న ఆశ ఉండటం. మొదలైనవి దీనికి కారణాలు.

8th Class Social Textbook Page No.103

ప్రశ్న 5.
ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో కిరణ్ ఎటువంటి సమస్యలు ఎదుర్కొన్నాడు ? ఆ ఆసుపత్రి ఇంకా మెరుగ్గా ఎలా పని చేయవచ్చు? చర్చించండి.
జవాబు:

ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో కిరణ్ ఓపిక లేకపోయినా 3 గంటలు లైనులో నుంచోవాల్సి వచ్చింది.
రక్తపరీక్ష లైనులో మరలా 2 గం||లు నుంచోవాల్సి వచ్చింది.
పరీక్ష నివేదిక కోసం రెండు రోజులు వెళ్ళి మరలా లైనులో వేచి వుండాల్సి వచ్చింది.
జ్వరం తగ్గడానికి, బడికి వెళ్ళడానికి ఎక్కువ సమయం పట్టింది.

ఈ ఆసుపత్రి ఇంకా బాగా పనిచేయవచ్చు. అనారోగ్యంతో వచ్చిన వారికి ఇంకా మెరుగైన వసతులు కల్పించవచ్చు. వారికి కూర్చునే సౌకర్యాలు కల్పించవచ్చు. అలాగే చేయవలసిన పరీక్షలు చేసి అదేరోజు నివేదికలు ఇవ్వవచ్చు.

ప్రశ్న 6.
ప్రైవేటు ఆసుపత్రులలో ఎటువంటి సమస్యలు ఎదుర్కొంటాం? తరగతిలో చర్చించండి.
జవాబు:
ప్రైవేటు ఆసుపత్రులలో సమస్యలు :

ఇక్కడ ఎక్కువ డబ్బులు ఖర్చు అవుతాయి.
మందులకు కూడా ఎక్కువ ఖర్చు అవుతాయి.
కొన్నిచోట్ల పేషెంట్ల తాలూకు వారికి అనవసరమైన ఒత్తిడి కలిగిస్తారు.

ప్రశ్న 7.
మీకు జబ్బు చేసినప్పుడు మీరు ఎక్కడికి వెళతారు? మీరు ఎదుర్కొనే సమస్యలు ఏమైనా ఉన్నాయా? మీ అనుభవం ఆధారంగా ఒక పేరా రాయండి.
జవాబు:
ఒకసారి నాకు టైఫాయిడ్ జ్వరం వచ్చింది. మా నాన్నగారు రైల్వేలో పనిచేయడం మూలంగా, నన్ను రైల్వే ఆసుపత్రిలో చేర్పించారు. నన్ను దాదాపు 10 రోజులు ఆసుపత్రిలో ఉంచారు. రకరకాల రక్తపరీక్షలు చేశారు. అంతా బాగానే వైద్యం చేశారు. కాని ఏ విషయం మాతో చెప్పేవాళ్ళు కాదు. పేషెంట్లందరూ వారిచ్చిన బట్టలే వేసుకోవాల్సి వచ్చేది. ఇది నాకు నచ్చేది కాదు. ఎందుకో నాకు ఆ వాతావరణం నచ్చేదికాదు.

ప్రశ్న 8.
సరిత అంత డబ్బు ఎందుకు ఖర్చు పెట్టాల్సి వచ్చింది ? కారణాలు ఇవ్వండి.
జవాబు:
సరిత తన విలువైన సమయాన్ని కోల్పోలేదు. ఆసుపత్రిలో ఎటువంటి ఇబ్బంది పడలేదు. తక్కువ సమయంలోనే తన వ్యాధి నయమై బడికి వెళ్ళింది. అందుకే సరిత అంత డబ్బు ఖర్చు పెట్టాల్సి వచ్చింది.

8th Class Social Textbook Page No.104

ప్రశ్న 8.
గ్రామీణ ప్రాంతాలలోని ప్రజలు నాటువైద్యుల దగ్గరకు, వాళ్ళకు సరైన వైద్యం రాదని తెలిసీ ఎందుకు వెళుతుంటారు? మీ చర్చలో ఈ విషయాలను దృష్టిలో పెట్టుకోండి. శిక్షణ పొందిన డాక్టర్లు పల్లెల్లో లేరు. ప్రజలకు ఇంజెక్షన్లపై నమ్మకం ఉంది. నాటు వైద్యులకు డబ్బులు తర్వాత కూడా ఇవ్వవచ్చు. వాళ్ళకు ధాన్యం, కోడి వంటి వాటి రూపంలో చెల్లింపులు చెల్లించవచ్చు.
జవాబు:
నాటువైద్యులు పెద్ద పెద్ద వైద్యాలు సరిగా చేయలేకపోయినా చిన్న చిన్న జ్వరాలు, వాంతులు, విరేచనాలు, దగ్గు లాంటి వాటికి చక్కగా వైద్యం చేయగలరు. వీరు RMP ట్రయినింగ్ అయి ఉంటారు. లేదా అంతకు ముందు ఎవరైనా పెద్ద డాక్టర్ల దగ్గర పనిచేసిన కంపౌండర్లు అయివుంటారు. ప్రజలకు కూడా మాత్రల మీద కన్నా ఇంజక్షన్ల మీద నమ్మకం ఎక్కువ. . ‘సూదిమందు’ను ఎక్కువ ఆశిస్తారు. చాలామంది పల్లెటూర్ల నాటువైద్యులు వీటిమీద అధికవ్యాపారం చేస్తారు. ఈ నాటువైద్యులు డబ్బులు నెలకోసారి, లేదా. వారికి ఆదాయం లభించే రోజులలోనే తీసుకుంటారు. అప్పటిదాకా అప్పులు పెడతారు. అలాగే వారు. వారి సేవలకు వస్తువులను కూడా తీసుకుంటారు. ఏది ఎలా ఉన్నా పల్లెటూరు. ప్రజలకు ఈ నాటువైద్యులు దేవుడితో సమానం. పెద్ద పెద్ద అనారోగ్యాలపుడు వీరే పట్టణాలలో ఉన్న పెద్ద డాక్టర్లకు పరిచయం కూడా చేస్తారు.

ప్రశ్న 9.
ప్రజా ఆరోగ్య వ్యవస్థ క్రింద ప్రతి గ్రామంలో ఏమేమి అందుబాటులో ఉండాలి?
జవాబు:
‘ఆశ’ కార్యకర్త, పోషకాహారం, టీకాలు వేసే సదుపాయం, బరువు తూచే యంత్రం మొదలైనవి అందుబాటులో ఉండాలి.

ప్రశ్న 10.
ప్రైవేటు ఆరోగ్య సేవలు అంటే అనేకం ఉండవచ్చు. మీ ప్రాంతంలో ఉన్న కొన్నింటిని ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
మాది హైద్రాబాద్ మహానగరం. ఇక్కడ అనేక రకాల ప్రైవేటు వైద్య సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అవి :
1) మల్టీ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రులు :
ఇక్కడ అన్ని రకాల రోగాలకు వైద్యం చేయబడుతుంది.
ఉదా :
యశోద హాస్పిటల్, మొదట్లో ఇక్కడ హృద్రోగులకు మాత్రమే వైద్యం జరిగేది. కానీ ఇప్పుడు అన్ని రకాల వైద్యాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

2) స్పెషల్ ఆసుపత్రులు :
ఇవి శరీరంలో ఏవో ఒక భాగానికి సంబంధించిన ఆసుపత్రులు,
ఉదా :
ఫెర్నాండెజ్ మెటర్నటి హాస్పిటల్, లోటస్ చిల్డ్రన్స్ హాస్పిటల్, యల్.వి. ప్రసాద్ కంటి ఆసుపత్రి మొ||వి.

3) ప్రైవేటు ఆసుపత్రులు :
ఇవి సాధారణంగా ఫ్యామిలీ ఆసుపత్రులయి ఉంటాయి. ఒకమాదిరి వైద్యాలకు కుటుంబీకులు ఇక్కడ వైద్యం చేయించుకుంటారు. ఈ డాక్టర్లు తక్కువ ఫీజుతో మంచి వైద్యం చేస్తారు.
ఉదా :
డా|| కిరణ్ M.B.B.S హాస్పిటల్.

4) మెడికల్ సెంటర్లు :
ఇవి R.M.P లచే నడుపబడుతుంటాయి. వీరు చిన్న చిన్న జ్వరాలు, విరేచనాలు, జలుబు, దగ్గు లాంటి వాటికి మాత్రమే వైద్యం చేస్తారు.
ఉదా :
స్టార్ మెడికల్ సెంటర్.

8th Class Social Textbook Page No.106

ప్రశ్న 11.
ఈ పాఠంలో వారు ప్రభుత్వంపై పెట్టుకున్న ఆశలకు, ప్రజల ఆరోగ్యానికి మధ్య సంబంధాలను సూచించే వాక్యాల కింద గీతలు గీయండి. Page No. 106)
జవాబు:
స్వయం అభ్యసనం.
గమనిక : వీటికి సంబంధించిన వాక్యాల క్రింద విద్యార్థులు గీతలు గీయాలి.

8th Class Social Textbook Page No.108

ప్రశ్న 12.
మీ ఊరు లేదా పట్టణంలో అందుబాటులో ఉన్న వైద్య సదుపాయాల గురించి క్లుప్తంగా రాయండి. మీ చుట్టుపక్కల ఉంటున్న వాళ్లు ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు ఆసుపత్రికి వెళ్లినప్పుడు ఎటువంటి సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్నారు?
జవాబు:
మా ఊరు కామారెడ్డి. ఇది నిజామాబాద్ జిల్లాలో ఉన్నది. ఇది ఒక పట్టణం. మా ఊర్లో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులు, మిషనరీ ఆసుపత్రి, అనేక ప్రైవేటు ఆసుపత్రులు ఉన్నాయి. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో ఉన్న సౌకర్యాలు కొంచెం తక్కువగానే ఉంటాయి. మిషనరీ ఆసుపత్రిలో కూడా ఒకప్పుడు చాలా బాగుండేదని, ఇప్పుడు కూడా పరవాలేదని, మా పెద్దలు అంటుంటారు. ప్రైవేటు ఆసుపత్రులలో మాత్రం అన్ని సౌకర్యాలతో వైద్య సదుపాయాలు లభిస్తున్నాయి. ఇక్కడ కొంతమంది వైద్యులు ఒక గ్రూపుగా కూడా ఏర్పడి వైద్యం చేస్తున్నారు. ఇక్కడ మేము అందరం కౌసల్య మల్టీ స్పెషాలిటీ హాస్పటల్ను సందర్శించాము. ఈ, ఆసుపత్రి నాలుగు అంతస్తులు కల భవంతిలో ఉన్నది. హాస్పిటల్ నందు ఎక్స్ రే, రక్త పరీక్షలు చేయు సౌకర్యము కూడా కలదు. అత్యంతాధునిక ఆపరేషన్ థియేటర్ కలదు. డాక్టర్లుగారు ఎటువంటి సమయంలోనైనా రోగులకు అందుబాటులో ఉంటారని అందరూ చెప్పారు. ఆసుపత్రిలోని రూములు, ప్రాంగణం చాలా పరిశుభ్రంగా ఉన్నాయి. ఇక్కడ ఫీజు కూడా మధ్య తరగతి వారికి అందుబాటులో ఉంటుందని తెలుస్తోంది. ఎవరైనా ఆర్థికస్తోమత సరిలేని వారు వచ్చినప్పుడు వారికి ఉచితంగా కూడా వైద్యం చేస్తామని డాక్టరు గారు చెప్పారు. ఆస్పత్రిలోనే మెడికల్ షాపు ఉన్నది.

ప్రభుత్వ ఆసుపత్రికి వెళ్ళినవారు వారి విలువైన సమయాన్ని నష్టపోతున్నారు. అంతేకాక ఉద్యోగుల అలసత్వం, అత్యాశల వల్ల డబ్బులు కూడా ఖర్చు పెట్టాల్సిన పరిస్థితి వస్తోంది.

ప్రైవేటు ఆసుపత్రికి వెళ్ళినప్పుడు చాలా ఎక్కువ సొమ్ము ఖర్చు పెట్టాల్సి వస్తోంది. కొంతమంది అయితే పూర్తిగా వైద్యంతో వ్యాపారమే చేస్తున్నారని చెప్పవచ్చును. మధ్యతరగతి వారికి, పేదవారికి ఈ వైద్యం అందని ద్రాక్ష అని చెప్పుకోవచ్చు.

ప్రశ్న 13.
మీ ప్రాంతంలో చిన్న పిల్లలకు టీకాలపై (రెండు సంవత్సరాలలోపు పిల్లలున్న కనీసం 5 కుటుంబాలలో) దిగువ ఇచ్చిన ప్రశ్నావళి ఆధారంగా ఒక చిన్న సర్వే చేపట్టండి.
అ) మీ పిల్లలకు టీకా కార్డు ఉందా?
ఆ) మీ పిల్లలకు ఎడమ చెయ్యిపై మచ్చ మిగిలే టీకా వేశారా? (వీలైతే మీరు స్వయంగా చూడండి.)
ఇ) నడుము కింద మీ పిల్లలకు టీకా వేశారా?
ఈ) మీ పిల్లలకు పోలియో చుక్కలు వేశారా? ఎన్ని సార్లు?
ఉ) తొమ్మిది నెలలప్పుడు మీ పిల్లలకు తొడ మీద టీకాతోపాటు ఒక చెంచా మందు ఇచ్చారా?
ఊ) మీ పిల్లలకు 18 నెలలప్పుడు (పిల్లలకు ఆ వయసు ఉంటే) ఏమైనా టీకా వేశారా? వాళ్లకి ఆ సమయంలో తాగటానికి కూడా ఏమైనా మందు ఇచ్చారా?

ప్రతి ప్రశ్నకు అవును/ కాదు (వర్తించే చోట) అని నింపి ఎన్ని దోసులో రాయండి. తెలియదు / వర్తించదు వంటి సమాధానాలతో నింపండి (ఉదాహరణకు ‘ఊ’ అన్న ప్రశ్నకు బిడ్డ వయసు ఒక సంవత్సరం అయితే సమాధానం వర్తించదు అవుతుంది). మీ ఫలితాలను చర్చించండి.
జవాబు:
శ్రీ సాయి – కనకదుర్గ గార్ల కుటుంబం : పాప పేరు – దీప, వయసు 2 సం||లు
అ – ఉంది ఆ – అవును ఇ – తొడమీద ఈ – 4 సార్లు ఉ – అవును – అవును ఊ – అవును

శ్రీ కృష్ణారావు – దుర్గాంబ గార్ల కుటుంబం : బాబు పేరు – బాబ్ది, వయసు 1 సం||
అ – ఉంది. ఆ – అవును ఇ – నడుము క్రింద ఈ – 4 సార్లు ఉ – అవును – అవును ఊ – వర్తించదు

శ్రీ మాధవరావు – రాజ్యలక్ష్మి గార్ల కుటుంబం : బాబు పేరు – బాబి, వయసు 6 నెలలు.
అ – ఉంది ఆ – అవును ఇ – నడుము క్రింద ఈ – 3 సార్లు ఉ – వర్తించదు ఊ – వర్తించదు

శ్రీ రాంబాబు – సుబ్బలక్ష్మి గార్ల కుటుంబం : పాప పేరు – సీత, వయసు 11 నెలలు.
అ – ఉంది. ఆ – అవును ఇ – నడుము క్రింద ఈ – 2 సార్లు ఉ – అవును ఊ – వర్తించదు

శ్రీ హనుమంతరావు – కామేశ్వరి గార్ల కుటుంబం : బాబు పేరు – వెంకట రమణ, వయసు 2 1/2 సం||లు
అ – ఉంది. ఆ – అవును ఇ – నడుము క్రింద ఈ – 5 సార్లు ఉ – అవును – అవును ఊ – అవును

ఈ వివరాలన్నీ పరిశీలించిన తరువాత ఈ కాలంలో తల్లిదండ్రులు బిడ్డ ఆరోగ్యాన్ని చాలా శ్రద్ధగా చూస్తున్నారని తెలుస్తోంది.

ప్రశ్న 14.
ప్రజా, ప్రైవేటు వైద్య సేవలలో అనేకం పట్టణాలలో ఉన్నాయి. 2003లో ఎంపిక చేసిన ప్రాంతాలలో చేపట్టిన నమూనా సర్వే ఆధారంగా అర్హులైన ప్రైవేటు డాక్టర్లలో ఎక్కువమంది (79 శాతం) పట్టణాలలో ఉంటున్నారని వెల్లడయ్యింది. కొంతమంది దాక్టర్లను గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నియమించినప్పటికీ ఉద్యోగాలకు సరిగా వెళ్లకపోవడం వల్ల వాళ్ల అందుబాటు నామమాత్రంగానే ఉంది. ఈ పరిస్థితికి కారణాలను చర్చించండి. ఈ సమస్య గురించి మీ ప్రాంతంలో పెద్దవాళ్లతో మాట్లాడండి, దీనిని ఎలా పరిష్కరించవచ్చో చర్చించండి. Page No. 108)
జవాబు:
కారణాలు:

వైద్య విద్య చాలా ఖర్చుతో కూడుకున్న విద్య.
ఇంత ఖర్చు పెట్టి అభ్యసించిన వారు దానిని తిరిగి రాబట్టుకోవాలని చూస్తారు.
దేశంలో నగరీకరణం ఎక్కువయింది. పల్లెల్లో జనాభా తగ్గారు.
పట్టణంలో వైద్యానికి కావలసిన వసతులన్నీ వీరికి తక్కువ ధరకు లభిస్తాయి. ఉదా : రక్తనిధి నుండి ఒక లీటరు రక్తం సిటీలోని ఆసుపత్రికి తరలించడం తేలిక, అదే పల్లెటూరుకు పంపాలంటే అది చాలా కష్టమవుతుంది.
రవాణా సౌకర్యాలు, గృహవసతి, తాగునీటి సౌకర్యాలు చాలా వరకు పల్లెల్లో నామమాత్రంగానే ఉంటాయి. ఈ కారణాల వలన ఈ పరిస్థితి వచ్చింది.

పరిష్కారాలు :

వైద్య విద్యార్థులకు విద్యతోపాటు సామాజిక స్పృహను కలిగించాలి.
గ్రామాలలో నివసించే, గ్రామీణులు దేశానికి వెన్నెముక లాంటివారు అని చెప్పాలి.
వారికి అవసరమైన, తగిన వసతులు కల్పించాలి.
ఆర్థిక రూపేణా వారికి మంచి అవకాశాలు ఇవ్వాలి.

8th Class Social Textbook Page No.109

ప్రశ్న 15.
గర్భధారణలో సమస్యల వల్ల ప్రతి సంవత్సరం భారతదేశంలో లక్షమంది మహిళలు చనిపోతున్నారు. తల్లి ఆరోగ్యం, పోషకాహారస్థాయి సరిగా ఉండకపోవటం, కాన్పు సమయంలో సరైన సేవలు అందించకపోవటం వల్ల శిశు మరణాలు – అధికంగా సంభవిస్తున్నాయి. పై పరిస్థితిలో 104, 108 సేవలు ఏమైనా మార్పులు తెచ్చాయా? చర్చించండి.
జవాబు:
104, 108 సేవలు మంచి మార్పులు తెచ్చాయని చెప్పవచ్చు. ప్రైవేటుగా అంబులెన్స్ ను అద్దెకు తీసుకోవాలంటే ఖర్చుతో కూడిన పని. అదే 108 అయితే అతి తక్కువ సమయంలో రోగి దగ్గరకు వచ్చి, వారికి కావలసిన అత్యవసర వైద్య సేవను (ఆక్సిజన్ లాంటివి) అందిస్తూనే ఆసుపత్రికి చేరుస్తుంది.

104 సేవలు పల్లెప్రాంతాల్లో ప్రజలను వైద్యం పట్ల చైతన్యం కలిగిస్తూ, రోగులకు వైద్యం కూడా అందిస్తుంది.

ప్రశ్న 16.
తెల్లకార్డు ఉన్న కుటుంబాలకు ఆరోగ్య బీమా పథకంగా ఆరోగ్యశ్రీని మొదలుపెట్టారు. ఆసుపత్రిలో చేరాల్సిన వైద్యానికి అయ్యే ఖర్చులను దీని కింద చెల్లిస్తారు. ఈ పథకం కింద అనేక రకాల రోగాలకు వైద్యం చేయించుకోవచ్చు. చాలా ప్రైవేటు ఆసుపత్రులలో కూడా ఈ సౌకర్యాన్ని పొందవచ్చు. మీ చుట్టుపక్కల వాళ్లతో మాట్లాడి ఈ పథకం ఎంత బాగా పనిచేస్తోందో రాయండి.
జవాబు:
‘ఆరోగ్యశ్రీ’ అన్న పథకం నిజంగా పేదలకు చాలా ఉపయోగకరమైనది. మా నాన్నగారికి ఆరోగ్యం బాగోక ఒక ప్రైవేటు ఆసుపత్రిలో వైద్యం చేయించినపుడు, ఎంతోమంది ఆరోగ్యశ్రీ పథకంలో ఉచితంగా వైద్యం చేయించుకోవడం చూశాను. అంతేకాక వారికి తరువాతి కాలంలో మందులు ఉచితంగా ఇవ్వడం గమనించాను, అయితే ఇందులో ఇపుడు చాలా వ్యాధులకు వైద్యాన్ని మినహాయించేశారు. అందువలన ఇది ,అన్నివేళలా అందుబాటులో ఉండటం లేదని తెలిసింది.

ప్రశ్న 17.
మీ బడిలో పెట్టే మధ్యాహ్న భోజనంలో చెయ్యదగిన ముఖ్యమైన మార్పు ఏమిటి?
జవాబు:
మధ్యాహ్న భోజన పథకంలోని భోజనంలో ముందు ‘బియ్యం’ రకంను మార్చి మంచి బియ్యం ఇవ్వాలి. అవి నీరు ఎక్కువైతే సుద్దలాగానూ, తక్కువపోస్తే పలుకుగాను ఉంటాయి. సమానంగా పోస్తే అడుగంటిపోతుంది. కాబట్టి మంచి , బియ్యం ఇవ్వాలి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

November 1, 2023

SCERT AP 10th Class Physics Study Material Pdf 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 4th Lesson Questions and Answers వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

10th Class Physical Science 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
కంచరగాడిద (Zebra) ఫోటో కావాలనుకున్న వ్యక్తి కెమెరా కటకానికి నల్లచారలున్న గాజుపలకను అమర్చి తెల్ల గాడిదను ఫోటో తీశాడు. అతనికి ఏ ఫోటో లభిస్తుంది? వివరించండి. (AS1)
జవాబు:

కెమెరా కటకానికి నల్లచారలున్న గాజుపలకను అమర్చాడు. కావున అతను తెల్ల గాడిద ఫోటోను మాత్రమే పొందగలడు.
దీనికి కారణము వస్తువు (గాడిద) నుండి వచ్చిన కాంతికిరణాల తీవ్రత గాజుపలక వలన తగ్గుతాయి. కావున అతను తెల్లని గాడిద’ ఫోటోనే (ప్రతిబింబం) పొందగలిగాడు.

ప్రశ్న 2.
20 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల కేంద్రీకరణ కటకం ముందు 60 సెం.మీ. దూరంలో వస్తువు వుంది. ప్రతిబింబం ఎక్కడ ఏర్పడుతుంది ? దాని లక్షణాలు తెలపండి. (AS1)
(లేదా)
వస్తువు 20 సెం.మీ.ల నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకంకు 60 సెం.మీ.ల దూరంలో ఉంచిన, దాని ప్రతిబింబం ఎక్కడ ఏర్పడును? ఆ ప్రతిబింబ లక్షణాలను తెలుపుము.
జవాబు:
కేంద్రీకరణ కటక నాభ్యంతరం = f = 20 సెం.మీ.
వస్తుదూరము = u = 60 సెం.మీ.
ప్రతిబింబదూరము = v = ?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 1

లక్షణాలు :
కటకానికి రెండోవైపు 30 సెం.మీ. దూరంలో తలక్రిందులుగా ఉన్న నిజప్రతిబింబం, వస్తుపరిమాణం కంటే తక్కువ పరిమాణంతో ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 3.
ఒక ద్వికుంభాకార కటకపు రెండు వక్రతలాల వక్రతా వ్యాసార్ధాలు సమానం (R). కటక వక్రీభవన గుణకం n = 1.5 అయిన కటక నాభ్యంతరాన్ని కనుగొనండి. (AS1)
(లేదా)
రెండు వక్రతా వ్యాసార్ధాలు సమానముగా గల ద్వికుంభాకార కటకపు వక్రీభవన గుణకం విలువ 1.5 అయిన ఆ కటక నాభ్యంతరం విలువ ఎంత?
జవాబు:
ద్వికుంభాకార కటకాల రెండు వక్రతలాల వక్రతావ్యాసార్ధాలు సమానము.
రెండు వక్రతలాలు వరుసగా R₁ మరియు R₂ లు అనుకొనుము. ∴ R₁ = R₂ = R అగును.
కటక వక్రీభవన గుణకము = n = 1.5 ; కటక నాభ్యంతరం = f = ?
రెండు కటకాల మధ్య దూరం వాటి నాభ్యాంతరాల మొత్తానికి సమానమయ్యే విధంగా కటకాలను అమర్చాలి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 2
∴ కటక నాభ్యంతరము విలువ ‘R’ అగును. ∴ కటక నాభ్యంతరము వక్రతా వ్యాసార్ధానికి సమానము.

ప్రశ్న 4.
కటక సూత్రాన్ని రాయండి. అందులోని పదాలను వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
రవి ఒక కటకాన్ని తయారు చేయాలనుకున్నాడు. దానికి అతను ఏ సూత్రాన్ని ఉపయోగిస్తాడు ? ఆ సూత్రం వ్రాసి అందలి పదాలను వివరింపుము.
జవాబు:
కటక తయారీ సూత్రము : 1) [latex]\frac{1}{f}=(n-1)\left(\frac{1}{R_{1}}-\frac{1}{R_{2}}\right)[/latex]
ఈ సూత్రమును కటకంను గాలిలో ఉంచిన సందర్భంలో వాడతారు. దీనిలో
R₁, R₂ లు వక్రతావ్యాసార్ధాలు ; n – వక్రీభవన గుణకము ; f – నాభ్యంతరము

2) కటకంను ఏదైనా యానకంలో ఉంచిన సందర్భం దీనిలో [latex]\frac{1}{f}=\left(n_{b a}-1\right)\left(\frac{1}{R_{1}}-\frac{1}{R_{2}}\right)[/latex]
R₁, R₂లు వక్రతా వ్యాసార్ధాలు.
f – నాభ్యంతరం
n_ba – యానకం పరంగా కటకపు వక్రీభవన గుణకం.
n_b – కటకం తయారుచేసిన పదార్థపు వక్రీభవన గుణకం.
n_a – కటకం ఉంచిన యానకపు వక్రీభవన గుణకం.

ప్రశ్న 5.
ఒక కటక నాభ్యంతరాన్ని ప్రయోగపూర్వకంగా ఎలా కనుగొంటారు ? (ప్రయోగశాల కృత్యం-1) (AS1)
(లేదా)
కటక నాభ్యాంతరాన్ని UV పద్ధతిలో కనుగొనే ప్రయోగాన్ని రాయండి.
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం : కుంభాకార కటక నాభ్యంతరమును UV పద్ధతిలో కనుగొనుట.

కావలసిన పరికరాలు :
టేబుల్, V – స్టాండ్, కుంభాకార కటకం, మీటరు స్కేలు, కొవ్వొత్తి (వస్తువు), తెర.

పద్ధతి : ఉజ్జాయింపుగా కటక నాభ్యంతరంను కనుగొనుట :

కటకంను V – స్టాండుపై ఉంచుము.
కటకంకు చాలా దూరంగా కటక ప్రధానాక్షం పై వెలుగుతున్న కొవ్వొత్తి నుంచుము.
కటకంకు రెండోవైపున కొవ్వొత్తి ప్రతిబింబంను తెరపై ఏర్పడునట్లు అమర్చుము.
ఇప్పుడు కటకం నుండి ప్రతిబింబానికి గల దూరంను కొలిచిన మనకు ఉజ్జాయింపు కటక నాభ్యంతరం తెలియును.

ప్రయోగ లెక్కింపు పద్ధతి (లేదా) u – v పద్ధతి :

1. ఈ పద్ధతిలో కొవ్వొత్తిని కటకంకు 60 సెం.మీ. దూరంలో కటక ప్రధానాక్షంపై, ఉంచుము.
2. కటకమునకు మరోవైపున తెరపై స్పష్టమైన ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచు స్థానంలో ఉంచుము.
3. ఇపుడు ప్రతిబింబదూరము (v) ను కొలువుము.
4. ఈ విధంగా వస్తువును కటకమునకు 50 సెం.మీ., 40 సెం.మీ., 30 సెం.మీ. మొ॥గు దూరాలలో ఉంచుతూ, ప్రతి సందర్భంలో ప్రతిబింబదూరం (V) ను కొలువుము.
5. పైన పొందిన u, v విలువలను పట్టికలో నమోదు చేయుము.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 3
6. u, v విలువల నుండి f = [latex]\mathrm{f}=\frac{\mathrm{uv}}{\mathrm{u}+\mathrm{v}}[/latex] ద్వారా కటక నాభ్యంతరంను లెక్కించి ప్రతి సందర్భంలోనూ స్థిరమని గమనించుము.

మరొక పద్ధతి :

కుంభాకార కటకాన్ని సూర్యునికి అభిముఖంగా ఉంచండి.
కటకానికి రెండోవైపు ఒక తెరని అమర్చి, ఆ తెరను కటకం వద్ద నుండి మెల్లగా వెనుకకు జరుపుతూ తెరపై ఎక్కడ ప్రకాశవంతమైన, దాదాపు బిందురూపంలో ఉండే సూర్యుని ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుందో గుర్తించండి. కటకంపైన పడిన సూర్యకిరణాలన్నీ ఒక చోట కేంద్రీకరింపబడటం వలన ఇలా జరుగుతుంది.
ఇప్పుడు కటకం నుండి తెరకు గల దూరాన్ని కొలవండి. ఈ విలువే కటక నాభ్యాంతరం అవుతుంది.

ప్రశ్న 6.
ద్వికుంభాకార కటకం కేంద్రీకరణ కటకంగా పనిచేస్తుందని సిద్దూతో హర్ష చెప్పాడు. హర్ష చెప్పేది నిజం కాదని తెలిసిన సిద్దూ, హర్షని కొన్ని ప్రశ్నలు అడిగి అతని భావనను సరిచేశాడు. ఆ ప్రశ్నలేమై ఉంటాయి? (AS2)
జవాబు:

కుంభాకార కటకం గుండా కాంతికిరణాలు ప్రసరించిన ఏమగును?
ద్వికుంభాకార కటక ఆకారమేమి?
ద్వికుంభాకార కటకం గుండా ప్రసరించు కాంతి లక్షణం ఏమిటి?
సమతల కుంభాకార కటకం గుండా ప్రసరించు కాంతి లక్షణం ఏమిటి?
ఈ రెండు కటకాల ప్రతిబింబాల మధ్య గల తేడాలేమిటి?

ప్రశ్న 7.
పటంలో చూపినట్లు ఒక కుంభాకార కటకం మూడు వేర్వేరు పదార్థాలతో తయారుచేయబడింది. అది ఎన్ని ప్రతిబింబాలను ఏర్పరుస్తుంది? (AS2)
(లేదా)
మూడు వేర్వేరు పదార్థాలతో తయారుచేయబడిన కటకంతో ఏర్పడు ప్రతిబింబాల సంఖ్యను తెల్పుము.

జవాబు:

ఇచ్చిన కటకం మూడు వేర్వేరు పదార్థాలతో తయారు చేయబడినది. కావున వాటి వక్రీభవన గుణకాలు వేర్వేరుగా ఉండును.
ఈ లక్షణం వలన కాంతి ఈ కటకం గుండా ప్రయాణించిన, మూడు ప్రతిబింబాలను ఏర్పరచును.

ప్రశ్న 8.
మీ దగ్గరలోని కళ్ళజోళ్ళ షాపులో దొరికే కటకాల గురించి సమాచారాన్ని సేకరించండి. కటకం యొక్క సామర్థ్యాన్ని (power) బట్టి దాని నాభ్యంతరం ఎలా కనుగొంటారో తెలుసుకోండి. (AS4)
జవాబు:

కళ్ళజోళ్ళ షాపునందు అనేక రకాల కటక సామర్థ్యం గల కటకాలను మనము చూడవచ్చును.
వాటిని మానవుని దృష్టి లోపమును బట్టి డాక్టర్ సలహా మేరకు వివిధ కటక సామర్థ్యాలు గల కటకాలతో కూడిన కళ్ళజోళ్ళను వాడేందుకు సలహా ఇస్తారు.
కటక సామర్థ్యం : కటక నాభ్యంతరం యొక్క విలోమమును కటక సామర్థ్యం అంటారు.
కుంభాకార కటకంకు ఈ విలువ ధనాత్మకము, పుటాకార కటకంకు ఈ విలువ ఋణాత్మకము.
కటక సామర్థ్యంను డయాఫ్టర్లలో కొలుస్తారు.
ఉదా : కటక సామర్థ్యము [latex]+\frac{1}{4}[/latex] డయాప్టర్లు అయిన దాని నాభ్యంతరం 25 సెం.మీ. లుండును.

ప్రశ్న 9.
గెలీలియో తన టెలిస్కోప్ లో వాడిన కటకాలను గురించి సమాచారాన్ని సేకరించండి. (AS4)
(లేదా)
ఏ రకపు టెలిస్కోపులను గెలీలియో తన టెలిస్కోపులో ఉపయోగించెను?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 6

గెలీలియో టెలిస్కోప్ లో రెండు వేర్వేరు నాభ్యంతరాలు గల కటకాలను వాడినారు.
ఈ కటకాలలో ఒకటి వస్తుకటకంగాను, మరొకటి అక్షికటకంగాను పనిచేస్తాయి.
అక్షికటకం పరిశీలకుని కంటికి దగ్గరగా ఉంటుంది.
వస్తుకటకం వస్తువు ఉన్నవైపు, దానికి దగ్గరగా ఉంటుంది.
అక్షికటకపు నాభ్యంతరం తక్కువగా ఉంటుంది.
వస్తుకటకపు నాభ్యంతరం అక్షికటకం కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది.
వస్తు ప్రతిబింబం వస్తుకటకపు నాభి వద్ద ఏర్పడును.
ఈ ప్రతిబింబం అక్షికటకంకు వస్తువుగా పనిచేసి, దాని ప్రతిబింబం వృద్దీకరణం చెందిన, నిటారుగా ఏర్పడును.
ప్రక్కన గెలీలియో టెలిస్కోప్రలోని కటకాల అమరిక నమూనాను ఇవ్వడమైనది.

ప్రశ్న 10.
వికేంద్రీకరణ కటకం గుండా ప్రయాణించే AB కిరణాన్ని పటం చూపుతుంది. పటంలో కటక నాభుల స్థానాలను బట్టి కటకం వరకు ఆ కిరణ పథాన్ని గీయండి. (AS5)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 7
జవాబు:

ఇచ్చిన కటకం. వికేంద్రీకరణ కటకం. వక్రీభవన కిరణం (AB) ని వెనుకకు పొడిగించిన ప్రధానాక్షంపై గల నాభి (F) వద్ద ఖండించును. కావున పతన కిరణం ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా వచ్చిందని తెలుస్తుంది.

ప్రశ్న 11.
ఒక బిందురూప వస్తువును, N₁ N₂ ప్రధానాక్షం గల కటకంతో ఏర్పడిన ప్రతిబింబాన్ని పటం చూపుతుంది. కిరణచిత్రం ద్వారా కటకస్థానాన్ని, దాని నాభులను కనుగొనండి. (AS5)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 9
జవాబు:
పుటాకార కటకం వాడినప్పుడు :

O – వస్తువు
I – ప్రతిబింబం
F₁ – నాభి
P – దృక కేంద్రం
N₁N₂ – ప్రధానాక్షం

ప్రశ్న 12.
పటంలో చూపిన వస్తువు స్థానం S, ప్రతిబింబస్థానం S’ లను ఉపయోగించి కిరణచిత్రాన్ని గీసి, నాభిని కనుక్కోండి. (AS5)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 11
జవాబు:
కటకం : కుంభాకార కటకం

S – వస్తువు
S’ – ప్రతిబింబం
P – దృక కేంద్రం
F₁ – నాభి
N₁N₂ – ప్రధానాక్షం

ప్రశ్న 13.
కింది సందర్భాలకు సంబంధించిన కిరణచిత్రాలను గీయండి. ప్రతిబింబస్థానం, లక్షణాలను వివరించండి. (కుంభాకార కటకాన్ని వాడినప్పుడు)
i) 2F₂ వద్ద వస్తువు ఉన్నప్పుడు ii) F₂ మరియు దృక్ కేంద్రం (P)ల మధ్య వస్తువు ఉన్నప్పుడు (AS5)
జవాబు:
i) వస్తువును వక్రతా కేంద్రం (2F₂) వద్ద ఉంచినప్పుడు 2F₁ వద్ద ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 13

ప్రతిబింబ లక్షణాలు :
a) నిజప్రతిబింబం
b) వస్తువు పరిమాణంకు సమాన పరిమాణం గల ప్రతిబింబం.
c) తలక్రిందులుగా గల ప్రతిబింబం ఏర్పడును.

ii) వస్తువును నాభికి, కటక దృక కేంద్రానికి మధ్య ఉంచినపుడు వస్తువున్న వైపునే ప్రతిబింబం ఏర్పడును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 14
లక్షణాలు :
a) మిథ్యా ప్రతిబింబం
b) వస్తువు పరిమాణం కంటే ఎక్కువ పరిమాణం గల ప్రతిబింబం
c) వృద్దీకరణం చెందిన ప్రతిబింబం ఏర్పడును.

ప్రశ్న 14.
ఒక సౌష్టవ కేంద్రీకరణ కటకం యొక్క నాభ్యంతరం, వక్రతా వ్యాసార్ధం సమానమైన, దాని వక్రీభవన గుణకొన్ని కనుగొనండి. (AS7)
జవాబు:
కటకం యొక్క నాభ్యంతరం =f
కటకం యొక్క వక్రతా వ్యాసార్ధం = R అనుకొనుము.
దత్తాంశం నుండి
కటకం యొక్క నాభ్యంతరం, వక్రతావ్యాసార్ధాలు సమానము. కావున f = R

ఇచ్చిన కటకం సౌష్ఠవ కేంద్రీకరణ కటకం, కావున దీనికి రెండు వక్రతావ్యాసార్ధాలుండును.
అవి R₁ మరియు R₂ అనుకొనుము.
R₁ = R₂ = R అనుకొనుము.
R₁ = R మరియు R₂ = – R అనుకొనుము.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 15
∴ సౌష్ఠవ కేంద్రీకరణ కటక వక్రీభవన గుణకం విలువ = n = 1.5

ప్రశ్న 15.
రెండు బిందురూప వస్తువులు ఒకదానికొకటి 24 సెం.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. 9 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల కేంద్రీకరణ కటకాన్ని వాటి మధ్య ఎక్కడ ఉంచితే, వాటి రెండు ప్రతిబింబాలు ఒకే స్థానంలో ఏర్పడతాయి? (AS7)
జవాబు:
బిందురూప వస్తువుల మధ్య దూరము d = 24 సెం.మీ.
కటక నాభ్యంతరం విలువ = f = 9 సెం.మీ.

పటంలో చూపినట్లుగా మొదటి బిందు జనకము నుండి కటకము X సెం.మీ.ల దూరము ఉందనుకొనుము.
ఇక్కడ వస్తుదూరము = u= -x; ప్రతిబింబదూరము = v = v ; నాభ్యంతరము = f = 9
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 16
∴ కేంద్రీకరణ కటకంను మొదటి వస్తువుకు 6 లేక 18 సెం.మీ.ల దూరం ఉంచిన వాటి రెండు ప్రతిబింబాలు ఒకే స్థానంలో ఏర్పడతాయి.

ప్రశ్న 16.
సమాంతర కిరణాల మార్గంలో రెండు కేంద్రీకరణ కటకాల నుంచి, రెండు కటకాల గుండా ప్రయాణించాక కూడా కాంతి కిరణాలు సమాంతరంగానే ఉండాలంటే ఆ కటకాలను ఎలా అమర్చాలి? పటం సహాయంతో వివరించండి. (AS1)
జవాబు:
1) సమాంతర కాంతికిరణాల మార్గంలో రెండు కేంద్రీకరణ కటకాలనుంచారు.

2) సమాంతర కాంతికిరణపుంజము కేంద్రీకరణ కటకంపై పడిన, అవి నాభి వద్ద కేంద్రీకరించబడతాయి.

3) నాభి నుండి ప్రయాణించే కాంతికిరణం వక్రీభవనం చెందాక ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణిస్తుంది.

4) పటంలో చూపినట్లుగా రెండు కటకాలను ఒకే ప్రధానాక్షంపై ఉంచిన, వక్రీభవనం తర్వాత కూడా కాంతికిరణాలు సమాంతరంగానే ప్రయాణిస్తాయి. రెండు కటకాల మధ్య దూరం వాటి నాభ్యంతరాల మొత్తానికి సమానమయ్యే విధంగా కటకాలను అమర్చాలి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 17
పై పటంలో f₁ మరియు f₂లు కటక నాభ్యంతరాలు.

5) దీనినిబట్టి కాంతికిరణాలు మొదటి కటకంలో వక్రీభవనం చెంది నాభి వద్ద కేంద్రీకరించబడ్డాయి. నాభి నుండి రెండవ కటకం ద్వారా వక్రీభవనం తర్వాత ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించాయి. రెండు కటకాల నాభి బిందువులు ఏకీకృతం కాబడ్డాయి.

ప్రశ్న 17.
కుంభాకార కటకాన్ని నీటిలో ఉంచినపుడు, దాని నాభ్యంతరం పెరుగుతుందని ప్రయోగపూర్వకంగా మీరు ఎలా సరిచూస్తారు? (కృత్యం – 2) (AS1)
(లేదా)
ఒక కుంభాకార కటకంను నీటిలో ఉంచిన, దాని నాభ్యంతరంలో మార్పు సంభవించునో లేదో? ఒక కృత్యం ద్వారా వివరింపుము.
(లేదా)
కటకపు నాభ్యంతరము పరిసర యానకంపై ఏ విధంగా ఆధారపడునో ప్రయోగం ద్వారా వివరింపుము.
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం : కుంభాకార కటకంను నీటిలో ఉంచినపుడు, నాభ్యంతరం పెరుగుతుందని పరిశీలించుట.

కావలసిన పరికరాలు :
నాభ్యంతరం తెలిసిన కుంభాకార కటకం, కటకంను ఉంచే రింగు, రాయి, స్థూపాకార గాజు పాత్ర మరియు నీరు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 18

పద్ధతి :

నాభ్యంతరం తెలిసినటువంటి కుంభాకార కటకంను తీసుకొని, దాని విలువను నోట్ చేసుకొనుము.
గాజు గ్లాసు వంటి ఒక స్థూపాకార పాత్రను తీసుకొనుము.
పాత్ర ఎత్తు కటకపు నాభ్యంతరం కంటే చాలా ఎక్కువ (దాదాపు 4 రెట్లు) ఉండేటట్లు చూడాలి.
పాత్ర అడుగున నల్లటి రాయిని ఉంచుము.
రాయిపై నుండి కటక నాభ్యంతరం కన్నా ఎక్కువ ఎత్తు వరకు ఉండునట్లు పాత్రలో నీరు నింపుము.
పటంలో చూపినట్లుగా కటకాన్ని నీటి ఉపరితలానికి సమాంతరంగా ఉండేటట్లు నీటిలో కొద్ది లోతు వరకు కటకాన్ని సమాంతరంగా ముంచుము.
రాయి ఉపరితలం నుండి కటకానికి గల దూరం కటక నాభ్యంతరానికి ఎక్కువగా ఉండే విధంగా కటకాన్ని పట్టుకొనుము.
కటకం గుండా రాయిని గమనించుము.
కటకం గుండా రాయిని చూడగలము, కానీ గాలిలో రాయి, కటకంకు మధ్య దూరం నాభ్యంతరం కంటే తక్కువ దూరం లోపే రాయి ప్రతిబింబాన్ని చూడగలిగాము. దీనినిబట్టి నీటిలో ఉన్నప్పుడు కటక నాభ్యంతరం పెరిగిందని తెలుస్తుంది.
ఈ కృత్యం ద్వారా కటక నాభ్యంతరం పరిసర యానకంపై ఆధారపడుతుందని మనం నిర్ధారించవచ్చును.

ప్రశ్న 18.
భావన (A) : నీటిలో ఉన్న చేపకు ఒడ్డున ఉన్న మనిషి అతని వాస్తవ ఎత్తు కంటే ఎక్కువ ఎత్తుగా కనిపిస్తాడు.
కారణం (R) : నీటి నుండి వచ్చే కాంతికిరణం గాలిలోకి ప్రవేశించేటప్పుడు లంబానికి దూరంగా విచలనమవుతుంది. కింది వాటిలో ఏది సరియైనది? వివరించండి. (AS2)
a) A, R లు రెండూ సరియైనవి. మరియు A కు R సరైన వివరణ.
b) A, R లు రెండూ సరియైనవి. కానీ A కు R సరైన వివరణ కాదు.
c) A సరియైనది. R సరియైనది కాదు.
d) A, R లు రెండూ సరైనవి కావు.
e) A సరైనది కాదు. కానీ R సరియైనది.
జవాబు:
‘C’ సరియైన సమాధానము.

వివరణ :
1) కాంతి విరళ యానకం నుండి సాంద్రతర యానకంలోకి ప్రయాణించునపుడు లంబానికి దగ్గరగా వంగును.
2) ఈ లక్షణం వలన చేపకు వాస్తవ ఎత్తు కంటే ఎక్కువ ఎత్తుగా మనిషి కనిపిస్తాడు.

ప్రశ్న 19.
మిథ్యా ప్రతిబింబాన్ని కెమెరాతో ఫోటో తీయగలమా? (AS2)
(లేదా)
కెమెరాతో మిథ్యా ప్రతిబింబంను తీసిన అది ఏ విధముగా ఏర్పడును?
జవాబు:
మిథ్యా ప్రతిబింబాన్ని మనము కెమెరాతో ఫోటో తీయగలము.
ఉదా :
1) సమతల దర్పణం(అద్దం)లో ఏర్పడిన మన ప్రతిబింబంను ఫోటో తీయగలగడం.
2) మిథ్యా ప్రతిబింబంను కెమెరా సూత్రంపై పనిచేయు మన కన్ను చూడగలగడం మొ||నవి.

ప్రశ్న 20.
మీ దగ్గరున్న కటకం యొక్క నాభ్యంతరం కనుక్కోవడానికి చేసే ప్రయోగంలో తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు సూచించండి. (AS3)
జవాబు:
జాగ్రత్తలు :

కటకం యొక్క ప్రధానాక్షాన్ని ఊహించడంలో జాగ్రత్త వహించవలెను.
వెలుగుతున్న క్రొవ్వొత్తి కటకానికి ఎదురుగా పట్టుకొనవలెను.
ప్రతిబింబాన్ని తెరపై ఏర్పరచునపుడు తెరను నెమ్మదిగా ముందుకు, వెనుకకు జరపవలెను.
నాభ్యాంతరం విలువ ఒకేలా రాలేదంటే, ప్రయోగం నిర్వహించినప్పుడు దోషాలు (errors) జరిగి ఉండవచ్చు. అటువంటప్పుడు గణించిన నాభ్యాంతరం విలువల సరాసరి తీసుకొనవలెను.

ప్రశ్న 21.
ఒక వ్యవస్థలో f₁, f₂ నాభ్యంతరాలు గల రెండు కటకాలున్నాయి. కింది సందర్భాలలో ఆ వ్యవస్థ యొక్క నాభ్యంతరాన్ని ప్రయోగపూర్వకంగా ఎలా కనుగొంటారు? (AS3)
i) రెండూ ఒకదానినొకటి ఆనుకొని ఉన్నప్పుడు
ii) రెండూ ఒకే ప్రధానాక్షంపై d దూరంలో ఉన్నప్పుడు
జవాబు:
కటకాల యొక్క నాభ్యంతరాలు f₁ మరియు f₂ లు

i) రెండు కటకాలు ఒకదానికొకటి ఆనుకొని ఉన్నప్పుడు :
మనకు ఇచ్చిన కటకాలు కుంభాకార కటకాలు అనుకొనుము. వాటి నాభ్యంతరాలు f₁ మరియు f₂ లు అనుకొనుము.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 19

ఈ రెండు కటకాలను ఒకదానితో ఒకటి ఆనుకొని ఉండునట్లు అమర్చి వాటిని సూర్యునికి అభిముఖంగా ఉంచాలి.
ఆ కటకాలకు మరోవైపు తెరను ఉంచి దానిపై సూర్యుని యొక్క బిందురూప ప్రతిబింబం ఏర్పరచాలి.
రెండో కటకం నుండి తెరకు గల దూరం కొలిసే అదే ఆ వ్యవస్థ యొక్క నాభ్యాంతరం అవుతుంది.

ii) రెండూ ఒకే ప్రధానాక్షంపై ‘d’ దూరంలో ఉన్నపుడు :
కటకాలను మధ్య దూరం ‘d’లో ఉంచినపుడు వాటి ఫలిత నాభ్యంతరం.

కటకాలను d దూరంలో ఉండునట్లు ఒక గొట్టంలో అమర్చాలి.
ఈ వ్యవస్థతో సూర్యుని బిందురూప ప్రతిబింబం తెరపై ఏర్పరచాలి.
రెండో’ కటకం నుండి తెరకు గల దూరమే ఈ వ్యవస్థ యొక్క నాభ్యంతరం అవుతుంది.

ప్రశ్న 22.
పాఠంలోని పట్టిక – 19 (ప్రయోగశాల కృత్యం – 1) ఉపయోగించి u మరియు V లకు, 1/u మరియు 1/v లకు లు గీయండి. (AS5)
జవాబు:
పట్టిక – 1లోని విలువల నుండి 1 విలువలను X – అక్షంపై, V – విలువలను Y – అక్షంపై తీసుకుని గీసిన గ్రాఫ్
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 21

[latex]\frac{1}{\mathrm{u}}[/latex] విలువలను X – అక్షంపై, [latex]\frac{1}{\mathrm{v}}[/latex] విలువలను Y – అక్షం పై తీసుకుని గీసిన గ్రాఫ్
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 22

ప్రశ్న 23.
40 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల కేంద్రీకరణ కటకంపై సమాంతర కిరణాలు పతనం చెందాయి. 15 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల వికేంద్రీకరణ కటకాన్ని ఎక్కడ ఉంచితే, రెండు కటకాల గుండా ప్రయాణించిన తర్వాత ఆ కిరణాలు తిరిగి సమాంతరంగా ఉంటాయి. కిరణచిత్రాన్ని గీయండి. (AS5)
జవాబు:
కిరణచిత్రము :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 23
కుంభాకార కటకం నుండి 25 సెం.మీ. దూరంలో పుటాకార దర్పణాన్ని ఉంచాలి.

వివరణ : కుంభాకార దర్పణానికి :
u = ∞ (ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా కాంతి కిరణాలు వస్తున్నాయి)
v = f (అవి నాభి వద్ద కేంద్రీకరింపబడుతున్నాయి)
f = + 40 సెం.మీ.

పుటాకార దర్పణానికి :
u = ?
v = ∞ (వక్రీభవన కిరణాలు ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా వెళ్తున్నాయి)
f = – 15 సెం.మీ.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 24

అనగా కటకం అవతల 15 సెం.మీ. దూరంలో వస్తువు ఉన్నట్లు భావించాలి. కనుక కుంభాకార దర్పణం వలన కాంతికిరణాలు ఎక్కడ కేంద్రీకరింపబడతాయో (f = 40) ఆ బిందువు కన్నా 15 సెం.మీ. ముందు పుటాకార దర్పణాన్ని ఉంచాలి. అప్పుడు రెండు కటకాల మధ్య దూరం 25 సెం.మీ. అవుతుంది.

ప్రశ్న 24.
ప్రయోగఫలితాలు, కిరణచిత్రాల ఫలితాలు ఒకే విధంగా ఉండడాన్ని మీరెలా అభినందిస్తారు? (AS6)
జవాబు:
ప్రయోగ ఫలితాలు, కిరణ చిత్ర ఫలితాలు ఒకే విధంగా ఉంటాయి. కనుక ప్రయోగం చేయకుండానే కిరణచిత్రాల ద్వారా వివిధ వస్తుదూరాలకు ప్రతిబింబ స్థానాలను, లక్షణాలను తెలుసుకోవచ్చును.
కావున కిరణ చిత్రాలు మనకు ఎంతో ఉపయోగపడతాయి.

ప్రశ్న 25.
వక్రీభవన గుణకం n = 1.5 గల గాజుతో ఒక కుంభాకార – పుటాకార కేంద్రీకరణ కటకం తయారు చేయబడింది. దాని నాభ్యంతరం 24 సెం.మీ. దాని ఒక వక్రతావ్యాసార్ధం మరొక వక్రతా వ్యాసార్ధానికి రెట్టింపైన ఆ రెండు వక్రతా వ్యాసార్ధాలను కనుగొనండి. (R₁ = 6 సెం.మీ. R₂ = 12 సెం.మీ.) (AS7)
జవాబు:
గాజు యొక్క వక్రీభవన గుణకం = n = 1.5
కుంభాకార – పుటాకార కేంద్రీకరణ కటకం నాభ్యంతరం = f = 24 సెం.మీ.

పుటాకార – కుంభాకార కటక వక్రతావ్యాసార్ధాలు R₁ మరియు R₂ లు అనుకొనుము. ఇవి రెండూ ఒకే సంజ్ఞను కలిగి ఉంటాయి.

ఒక వక్రతా వ్యాసార్ధం మరొక వక్రతా వ్యాసార్ధానికి రెట్టింపు కావున R₂ = 2R₁

ప్రశ్న 26.
ఒక ఈతకొలనులో అంచువెంబడి నీటిలో మునిగి మీరు ఈదుతున్నారనుకుందాం. ఒడ్డుపై మీ స్నేహితుడు నిలబడి ఉన్నాడు. మీకు మీ స్నేహితుడు, అతని వాస్తవ ఎత్తుకన్నా ఎక్కువ ఎత్తుగా కనబడతాడా లేక తక్కువ ఎత్తుగా కనబడతాడా? ఎందుకు? (AS7)
(లేదా)
రాజు అతని స్నేహితులు కొలనులో ఈత కొడుతున్నారు. వారిలో ఒకరు ఒడ్డుపై నిలబడి ఉన్నాడు. వారికి ఆ స్నేహితుడు, అతని వాస్తవ ఎత్తుకన్నా ఎక్కువ ఎత్తుగా కనబడతాడా? లేదా? ఎందుకు?
జవాబు:
అతని వాస్తవ ఎత్తుకన్నా ఎక్కువ ఎత్తుగా కనబడతాడు.

కారణం :
కాంతి విరళ యానకం నుండి సాంద్రతర యానకంలోనికి ప్రయాణించునపుడు లంబానికి దగ్గరగా వక్రీభవనం చెందును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 26

ఖాళీలను పూరించండి

1. దూరంలో ఉన్న వస్తువు నుండి వచ్చే కిరణాలు కుంభాకార కటకం వల్ల వక్రీభవనం చెంది …………… గుండా ప్రయాణిస్తాయి. (నాభి వద్ద)
2. కటకం యొక్క ……….. గుండా ప్రయాణించే కిరణం విచలనం పొందదు. (దృక్ కేంద్రం)
3. కటక సూత్రం ….. [latex]\left(\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}\right)[/latex]
4. ఒక సమతల కుంభాకార కటక నాభ్యంతరం 28, వక్రతా వ్యాసార్ధం R అయిన కటక తయారీకి వాడిన పదార్థ వక్రీభవన గుణకం …………… (1.5)
5. నిజ మరియు మిథ్యా ప్రతిబింబాలను ఏర్పరచే కటకం ………………. (కుంభాకార కటకం)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. కింది పదార్థాలలో కటక తయారీకి పనికిరానిది
A) నీరు
B) గాజు
C) ప్లాస్టిక్
D) బంకమన్ను
జవాబు:
D) బంకమన్ను

2. కింది వాటిలో ఏది సరియైనది?
A) కుంభాకార కటకంతో ఏర్పడ్డ మిథ్యా ప్రతిబింబ దూరం ఎల్లప్పుడూ వస్తుదూరం కంటే ఎక్కువ.
B) కుంభాకార కటకంతో ఏర్పడ్డ మిథ్యా ప్రతిబింబ దూరం ఎల్లప్పుడూ వస్తుదూరం కంటే తక్కువ లేదా సమానం.
C) కుంభాకార కటకం వల్ల ఎల్లప్పుడూ నిజప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
D)కుంభాకార కటకం వల్ల ఎల్లప్పుడూ మిథ్యా ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
జవాబు:
A) కుంభాకార కటకంతో ఏర్పడ్డ మిథ్యా ప్రతిబింబ దూరం ఎల్లప్పుడూ వస్తుదూరం కంటే ఎక్కువ.

3. n వక్రీభవన గుణకం, R వక్రతావ్యాసార్ధం గల ఒక సమతల కుంభాకార కటకం యొక్క నాభ్యంతరం …
A) f= R
B) f = R/2
C) f = R(n – 1)
D) F = (n – 1)/R
జవాబు:
C) f = R(n – 1)

4. ఏ సందర్భంలో కటకనాభ్యంతర విలువకు ప్రతిబింబ దూరం విలువ సమానం?
A) కిరణాలు దృక కేంద్రం గుండా ప్రయాణించినప్పుడు
B) కిరణాలు ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించినప్పుడు
C) కిరణాలు నాభి గుండా ప్రయాణించినప్పుడు
D) అన్ని సందర్భాలలో
జవాబు:
B) కిరణాలు ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించినప్పుడు

5. కింది వాటిలో కటక తయారీ సూత్రం ఏది?
A) 1/f = (n – 1) (1/R₁ + 1/R₂)
B) 1/f = (n + 1) (1/R₁ – 1/R₂)
C) 1/f = (n – 1) (1/R₁ – 1/R₂)
D) 1/f = (n + 1) (1/R₁ + 1/R₂)
జవాబు:
C) 1/f = (n – 1) (1/R₁ – 1/R₂)

పరికరాల జాబితా

వివిధ రకాల కటకాలు, V – స్టాండు, కుంభాకార కటకం, తెర, కొవ్వొత్తి, గాజు బీకరు, కటకం ఉంచే రింగు.

10th Class Physical Science 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 68

ప్రశ్న 1.
రెండు యానకాలను వేరు చేసే వక్రతలంపై కాంతికిరణం పతనమైతే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
కాంతి వక్రతలం వద్ద వక్రీభవనం చెందుతుంది.

ప్రశ్న 2.
వక్రతలంపై పతనమైన కాంతికిరణాలు ఎలా విచలనం పొందుతాయి?
జవాబు:
విరళ యానకం నుండి సాంద్రతర యానకంలోనికి ప్రయాణించేటప్పుడు లంబానికి దగ్గరగా జరుగుతాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 69

ప్రశ్న 3.
ప్రధానాక్షం వెంట ప్రయాణించే కిరణం ఏమవుతుంది? అలాగే వక్రతా కేంద్రం గుండా ప్రయాణించే కిరణం ఏమవుతుంది?
జవాబు:
రెండు కిరణాలు లంబం వెంటే ప్రయాణిస్తాయి.
విచలనం పొందవు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 27

10th Class Physical Science Textbook Page No. 74

ప్రశ్న 4.
రెండు వక్రతలాలున్న పారదర్శక పదార్థాన్ని కాంతికిరణ మార్గంలో ఉంచితే, ఆ కిరణం ఏమవుతుంది?
జవాబు:
కాంతికిరణం రెండుసార్లు వక్రీభవనం చెందుతుంది.

ప్రశ్న 5.
కటకం గుండా ప్రయాణించిన కాంతి కిరణం ఎలా ప్రవర్తిస్తుంది?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 28

10th Class Physical Science Textbook Page No. 76

ప్రశ్న 6.
నాభి గుండా ప్రయాణించే కాంతి కిరణం ఎలా ప్రవర్తిస్తుంది?
జవాబు:
నాభి గుండా ప్రయాణించే కాంతి కిరణం వక్రీభవనం పొందాక ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణిస్తుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 29

10th Class Physical Science Textbook Page No. 77

ప్రశ్న 7.
ప్రధానాక్షానికి కొంత కోణం చేస్తూ వచ్చే సమాంతర కాంతి కిరణాలు కటకంపై పతనం చెందితే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
ప్రధానాక్షానికి కొంత కోణం చేస్తూ వచ్చే సమాంతర కాంతి కిరణాలు నాభీయతలంపై ఏదేని బిందువు వద్ద కేంద్రీకరించ బడతాయి. (లేదా) నాభీయ తలంపై నున్న బిందువు నుండి బయలుదేరి వస్తునట్లు కనిపిస్తాయి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 30

ప్రశ్న 8.
వస్తువు అనంతదూరంలో ఉండటం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
వస్తువు కటకానికి బాగా దూరంగా ఉంటే అనంత దూరంలో ఉందని అంటాం. అనంతదూరంలో వస్తువు ఉన్నప్పుడు కటకంపై పడే కాంతి కిరణాలు ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ఉంటాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 83

ప్రశ్న 9.
u – V పద్ధతిలో అన్ని సందర్భాలలోనూ కటక నాభ్యంతరం ఒకే విలువ వచ్చునా?
జవాబు:

u, v విలువలు మారిన అన్ని సందర్భాలలోనూ ఒకే విలువ ఉండును.
నాభ్యంతరం విలువ ఒకేలా రాకుంటే గణించిన నాభ్యంతరం విలువల సరాసరిని తీసుకోవాలి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 84

ప్రశ్న 10.
కటకం యొక్క నాభ్యంతరం ఏ ఏ అంశాలపై ఆధారపడుతుంది?
జవాబు:
కటకం యొక్క నాభ్యంతరం

కటకం తయారైన పదార్థ లక్షణంపై
కటక వక్రతా వ్యాసార్ధాలపై
పరిసర యానకంపైన ఆధారపడుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 69

ప్రశ్న 11.
ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించే కిరణం ఏమవుతుంది?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 31
జవాబు:
a, C లలో వక్రీభవన కిరణం ప్రధానాక్షం పై ఒక నిర్దిష్ట బిందువును చేరుతుంది. Ab, d లలో ప్రధానాక్షానికి దూరంగా జరిగింది. వెనుకకు పొడిగిస్తే అది ప్రధానాక్షాన్ని అదే బిందువు వద్ద ఖండిస్తుంది.

ప్రశ్న 12.
i) 4(ఎ), 4(బి) పటాలలో వక్రీభవన కిరణాల మధ్య ఏం తేడా గమనించారు?
జవాబు:
4(ఎ) లో వక్రీభవన కిరణం ప్రధానాక్షంపై నిర్దిష్ట బిందువు వద్ద చేరింది.
4(బి) లో వక్రీభవన కిరణం ప్రధానాక్షానికి దూరంగా జరిగింది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 70

ii) ఈ (4(ఎ), 4(బి) మధ్య తేడాకు కారణం ఏమై ఉంటుంది?
జవాబు:
దీనికి ముఖ్యకారణం కాంతికిరణం వేర్వేరు యానకాలలో వక్రీభవనం చెందుట.

iii) 4(సి), 4(డి) పటాలలో వక్రీభవన కిరణాల మధ్య ఏం తేడా గమనించారు?
జవాబు:
4(సి) లో వక్రీభవన కిరణం ప్రధానాక్షంపై నిర్దిష్ట బిందువు వద్ద చేరింది.
4(డి) లో ప్రధానాక్షానికి దూరంగా జరిగింది.

iv) ఈ (4(సి), 4(డి) మధ్య తేడాకు కారణం ఏమై ఉంటుంది?
జవాబు:
దీనికి ముఖ్యకారణం కాంతికిరణం వేర్వేరు యానకాలలో వక్రీభవనం చెందుట.

v) నిమ్మకాయ పరిమాణంలో కనిపించే ఈ మార్పును ఎలా వివరిస్తారు?
జవాబు:
కాంతి సాంద్రతర యానకం నుండి విరళయానకంలోకి ప్రయాణించినపుడు లంబానికి దూరంగా వంగును.

vi) పెద్దగా కనిపించే నిమ్మకాయ అసలు నిమ్మకాయా? లేక దాని ప్రతిబింబమా?
జవాబు:
నిమ్మకాయ యొక్క ప్రతిబింబము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 72 ఉదాహరణ : 1)

ప్రశ్న 13.
ఆకాశంలో ఉన్న పక్షి సరస్సులోని నీటి ఉపరితలం దిశగా లంబంగా స్థిరవడితో కిందికి ప్రయాణిస్తుంది. పక్షికి లంబంగా నీటిలో ఒక చేప ఉంటే, ఆ చేపకు
a) పక్షి అసలు స్థానం కంటే దూరంలో కనబడుతుంది.
b) పక్షి అసలు స్థానం కంటే దగ్గరగా కనబడుతుంది.
c) పక్షి యొక్క వాస్తవ వేగం కంటే ఎక్కువ వేగంతో కదులుతున్నట్లు కనబడుతుంది.
d) పక్షి యొక్క వాస్తవ వేగం కంటే తక్కువ వేగంతో కదులుతున్నట్లు కనబడుతుంది.
పై అంశాలలో ఏవి సరియైనవి ? వాటిని మీరు ఎలా నిరూపిస్తారు? (AS7)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 32
జవాబు:
సమతలం వద్ద వక్రీభవనానికి మనం ఉపయోగించే సూత్రం [latex]\frac{\mathrm{n}_{2}}{\mathrm{~V}}=\frac{\mathrm{n}_{1}}{\mathrm{u}}[/latex] . ……. (1)

ఒకానొక సమయంలో నీటి ఉపరితలం నుండి X ఎత్తులో పక్షి ఉందనుకుందాం.
నీటి వక్రీభవన గుణకం n అనుకుందాం.
గాలి వక్రీభవన గుణకం (n₁) = 1; నీటి వక్రీభవన గుణకం (n₂) = n
పటం ప్రకారం, వస్తుదూరం (u) = – X; ప్రతిబింబదూరం (v) =-y

ఈ విలువలను సమీకరణం (1) లో ప్రతిక్షేపించగా
[latex]\frac{n}{(-y)}=\frac{1}{(-x)} \Rightarrow y=n x[/latex]

నీటి వక్రీభవన గుణకం (1) విలువ 1 కన్నా ఎక్కువని మనకు తెలుసు. కాబట్టి పై సమీకరణం ప్రకారం y విలువ X కంటే ఎక్కువ. కాబట్టి చేపకు పక్షి దాని అసలు స్థానం కంటే దూరంగా కనబడుతుంది. పక్షి స్థిరవడితో లంబంగా కిందికి ప్రయాణిస్తుందని మనం భావించాం. భూమిపై నుండి చూసే పరిశీలకునికి నిర్దిష్ట సమయంలో పక్షి X దూరం ప్రయాణించినట్లు కనిపిస్తే, అదేకాలంలో పక్షి ల దూరం ప్రయాణించినట్లుగా చేపకు కనబడుతుంది. X కన్నా y విలువ ఎక్కువ కాబట్టి పక్షి వాస్తవ వేగం కంటే ఎక్కువ వేగంతో కదులుతున్నట్లుగా చేపకు కనబడుతుందని మనం చెప్పవచ్చు.
దీనినిబట్టి సమస్యలో ఇచ్చిన అంశాలలో (a) మరియు (c) సరియైనవి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 73 (ఉదాహరణ : 2)

ప్రశ్న 14.
R వ్యాసార్ధం గల పారదర్శక గోళం గాలిలో ఉంది. దాని వక్రీభవన గుణకం n. వస్తు దూరానికి సమాన దూరంలో గోళానికి రెండోవైపు నిజప్రతిబింబం ఏర్పడాలంటే, ప్రధానాక్షంపై గోళం ఉపరితలం నుండి ఎంత దూరంలో వస్తువును ఉంచాలి?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 33
జవాబు:
పటంను పరిశీలిస్తే వస్తుదూరానికి సమానమైన దూరంలో ప్రతిబింబం ఏర్పడాలంటే గోళంలో ప్రయాణించే వక్రీభవన కిరణం ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించాలని తెలుస్తుంది.
గాలి వక్రీభవన గుణకం n₁ = 1; గోళం వక్రీభవన గుణకం n₂ = n

పటం నుండి, వస్తుదూరం u = – X; ప్రతిబింబదూరం V = 0 (ఒకటో వక్రతలం వద్ద వక్రీభవనం పొందిన కిరణం ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణిస్తుంది.)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 34

ఉదాహరణ : 3

ప్రశ్న 14.
ఒక పారదర్శక గోళకేంద్రం వద్ద ఒక చిన్న అపారదర్శక బిందువు ఉంది. గోళం బయటి నుండి చూసినపుడు ఆ బిందువు యథాస్థానంలో కనబడుతుందా?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 35
అంటే వస్తుదూరం, ప్రతిబింబదూరం సమానం. కనుక బిందువు ఏ స్థానంలో ఉందో, అదే స్థానంలో కనిపిస్తుంది. ఇది పదార్థం యొక్క వక్రీభవన గుణకంపై ఆధారపడదు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 76 (ఉదాహరణ : 4)

ప్రశ్న 15.
కుంభాకార కటకం యొక్క ప్రధానాక్షం (MN)పై నాభి (F)కి ఆవల ఒక బిందురూప వస్తువు (S)ను ఉంచినపుడు, ప్రతిబింబ స్థానాన్ని గుర్తించడానికి కిరణచిత్రాన్ని గీయండి.
జవాబు:
నాభి (F’) వద్ద ప్రధానాక్షానికి ఒక లంబరేఖ గీయండి.

బిందురూప వస్తువు (S) నుండి కటకంపై ఏదేని బిందువు (P’) ను చేరేటట్లు ఒక కిరణాన్ని గీయండి. వస్తువు (S) నుండి గీసిన కిరణానికి సమాంతరంగా కటక దృక కేంద్రం (P) గుండా పోయే మరో రేఖను గీయండి. ఈ రేఖ, నాభి వద్ద గీసిన లంబాన్ని F₀ వద్ద ఖండిస్తుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 36

– P’ బిందువు నుండి బయలుదేరి F₀ బిందువు గుండా పోతూ ప్రధానాక్షాన్ని I అనే బిందువు వద్ద ఖండించే విధంగా మరొక రేఖను గీయండి.

– S అనే బిందురూప వస్తువుకు ‘I’ బిందువు ప్రతిబింబం అవుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 80 (ఉదాహరణ : 5)

ప్రశ్న 16.
పటం (ఎ), (బి) లలో చూపిన కిరణాలు కటకం గుండా ప్రయాణించాక ఏర్పడే వక్రీభవన కిరణాల మార్గాలను గీయండి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 37
జవాబు:
కిరణచిత్రాలను గీయడానికి ఉదాహరణ 4లో తెలిపిన సూచనలను పాటించండి. ఆ కిరణాల మార్గాలు (సి), – (డి) పటాలలో చూపిన విధంగా ఉంటాయని మీరు గుర్తిస్తారు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 38

10th Class Physical Science Textbook Page No. 83 (ఉదాహరణ : 6)

ప్రశ్న 17.
ఒక టేబుల్ పై వెలుగుతున్న విద్యుత్ బల్బు, తెరను ఒకదానికి ఒకటి 1 మీ|| దూరంలో ఉంచాం. 21 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకాన్ని వీటి మధ్య ఏ స్థానంలో ఉంచితే స్పష్టమైన ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 39
జవాబు:
వస్తువు (విద్యుత్ బల్బు) కు, తెరకు మధ్య దూరం d మరియు వస్తువుకు, కటకానికి మధ్య దూరం X అనుకుందాం. పటం ప్రకారం u = – X, V = d – x

ఈ విలువలను కటక సూత్రంలో ప్రతిక్షేపించగా
[latex]\frac{1}{f}=\frac{1}{(d-x)}+\frac{1}{x}[/latex]
ఈ సమీకరణాన్ని సాధించి x² – dx + fd = 0 అని పొందవచ్చు.
ఇది ఒక వర్గసమీకరణం. దీనికి రెండు సాధనలుంటాయి. అవి

f = 21 సెం.మీ.; d= 1 మీ. 100 సెం.మీ. అని ఇవ్వబడింది.

ఈ విలువలను పై సమీకరణంలో ప్రతిక్షేపించి, x₁ = 70 సెం.మీ. మరియు x₂ = 30 సెం.మీ. అని పొందవచ్చు.

గమనిక : f విలువ 25 సెం.మీ. లేదా అంతకన్నా తక్కువ ఉన్నప్పుడు మాత్రమే బల్బ్ యొక్క ప్రతిబింబం స్పష్టంగా ఏర్పడుతుంది.

దీనికి గల కారణమేమిటో, సమీకరణం – (1) ఉపయోగించి చర్చించండి. ఉపాధ్యాయుని సహకారం తీసుకోండి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 89 (అనుబంధ ఉదాహరణ)

ప్రశ్న 18.
వక్రీభవన గుణకం n = 1.5 గల ఒక ద్విపుటాకార కటకం గాలిలో ఉంచబడింది. కటకం యొక్క రెండు వక్రతలాల వక్రతావ్యా సార్ధాలు R₁ = – 30 సెం.మీ., R₂ = 60 సెం.మీ. అయిన ఆ కటక నాభ్యంతరం ఎంత?
జవాబు:
పటం ప్రకారం సంజ్ఞా సంప్రదాయాన్ని ఉపయోగించి
R₁ = – 30 సెం.మీ. R₂ = 60 సెం.మీ. అని రాయవచ్చు. n = 1.5 అని ఇవ్వబడింది.
పై విలువలను [latex]\frac{1}{\mathrm{f}}=(\mathrm{n}-1)\left(\frac{1}{\mathrm{R}_{1}}-\frac{1}{\mathrm{R}_{2}}\right)[/latex]
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 40
పై సమీకరణాన్ని సాధిస్తే f = – 40 సెం.మీ. అవుతుంది. ఇందులో ‘-‘ అనేది వికేంద్రీకరణ కటకాన్ని తెలియజేస్తుంది.

10th Class Physical Science 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 1

ప్రశ్న 1.
వక్రతలాల ద్వారా కాంతి వక్రీభవనంను అవగాహన చేసుకోవడానికి ఒక కృత్యంను వ్రాయుము.
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం : వక్రతలాలపై కాంతి వక్రీభవనంను అవగాహన చేసుకొనుట.

కావలసిన పరికరాలు :
మందపాటి కాగితం ముక్క నల్ల స్కెచ్ పెన్, గాజు స్థూపాకార పాత్ర, టేబుల్ మరియు నీరు.

పద్ధతి : సందర్భం – 1:

ఒక మందపాటి కాగితం ముక్కను తీసుకొనుము.
దానిపై నల్లని స్కెచ్ తో 4 సెం.మీ. బాణం గుర్తును గీయుము.
టేబుల్ పై గాజు గ్లాసు వంటి స్థూపాకారపు పాత్ర నుంచుము.
ఆ పాత్ర గుండా అవతల వైపునున్న బాణం గుర్తును పరిశీలించుము.
బాణం గుర్తు కంటే తక్కువ పరిమాణం గల ప్రతిబింబం ఏర్పడును.
దీనికి కారణం బాణం గుర్తునుండి వచ్చే కాంతి వక్రతలం ద్వారా వక్రీభవనం చెంది గాజు గుండా ప్రయాణించింది. మరల గాజు నుండి గాలిలోకి, మరొకసారి వక్రీభవనం చెందడం వలన చిన్న ప్రతిబింబం ఏర్పరుస్తుంది.

సందర్భం – 2 :

ఇప్పుడు గాజు పాత్రను నీటితో నింపుము.
అదే స్థానంలో ఉండి మరల బాణం గుర్తును పరిశీలించుము.
ప్రతిబింబం వ్యతిరేకదిశలో ఏర్పడుతుంది.
దీనికి కారణము కాంతి వక్రతలంలోకి ప్రవేశించి నీటిగుండా ప్రయాణించి, నీటి నుండి బయటకు వచ్చాక వ్యతిరేక ఆ దిశలో ఉన్న ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

కృత్యం – 2

ప్రశ్న 2.
కటకం యొక్క నాభ్యంతరం ఏఏ అంశాలపై ఆధారపడుతుంది?
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం : కటక నాభ్యంతరం పరిసర యానకంపై ఆధారపడుతుందని నిరూపించుట.

కావలసిన పరికరాలు :
కటకం, స్థూపాకార పాత్ర, నల్లటి రాయి, నీరు
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 18

ప్రయోగం :

నాభ్యాంతరం తెలిసిన కటకాన్ని తీసుకొంటిని.
కటక నాభ్యాంతరానికి 4 రెట్లు ఎత్తు ఉండే గాజు గ్లాసు వంటి ఒక ఇక స్థూపాకార పాత్రను తీసుకొంటిని.
పాత్ర అడుగుభాగాన నల్లటి రాయి నుంచితిని.
రాయిపై నుండి కటక నాభ్యాంతరం కన్నా ఎక్కువ ఎత్తు వరకు ఉండేటట్లు పాత్రలో నీరు నింపితిని.
పటంలో చూపినట్లు కటకాన్ని నీటి ఉపరితలానికి సమాంతరంగా నీటిలో యుంచితిని.
రాయి ఉపరితలం నుండి కటకానికి గల దూరం, కటక నాభ్యంతరానికి సమానంగా గానీ, లేదా తక్కువగా గానీ ఉండే విధంగా కటకాన్ని పట్టుకుంటిని.

పరిశీలనలు :

రాయి ప్రతిబింబాన్ని చూడగలిగాను.
గాలిలో రాయి, కటకానికి మధ్య దూరం కటక నాభ్యాంతరం కంటే తక్కువ ఉంటేనే రాయి ప్రతిబింబం కనబడుతుంది.
కానీ ప్రయోగంలో కటకం గాలిలో ఉన్నప్పుడు కనుగొన్న నాభ్యంతరం కంటే, రాయి-కటకం మధ్య దూరం ఎక్కువగా ఉండే విధంగా కటకాన్ని నీటిలో ముంచిన రాయి ప్రతిబింబం కనబడింది.
దీనిని బట్టి నీటిలో ఉన్నప్పుడు కటక నాభ్యంతరం పెరిగిందని తెలుస్తుంది.

నిర్ణయము :
కనుక కటక నాభ్యంతరం పరిసరయానకంపై ఆధారపడుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు

November 1, 2023

SCERT AP 10th Class Physical Science Guide 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 2nd Lesson Questions and Answers ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు

10th Class Physical Science 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
A, B, C, D& E అనే ద్రావణాల pH విలువలు సార్వత్రిక సూచిక ద్వారా పరీక్షించినపుడు అవి వరుసగా 4, 1, 11, 7 మరియు 9 గా గుర్తించబడినాయి. వీటిలో ఏది? (AS1)
a) తటస్థ ద్రావణం
b) బలమైన క్షారం
c) బలమైన ఆమ్లం
d) బలహీన ఆమ్లం
e) బలహీన క్షారం? వీటిని pH విలువ యొక్క పెరిగే దిశగా ఆరోహణ క్రమంగా రాయండి.
జవాబు:
a) తటస్థ ద్రావణం – D, pH విలువ -7
b) బలమైన క్షారం – C, pH విలువ – 11
c) బలమైన ఆమ్లం – B, pH విలువ – 1
d) బలహీన ఆమ్లం – A, pH విలువ – 4
e) బలహీన క్షారం – E, pH విలువ – 11

ప్రశ్న 2.
తటస్థీకరణం అనగానేమి? రెండు ఉదాహరణలు రాయండి. (AS1)
(లేదా)
తటస్థీకరణంను నిర్వచించి, రెండు ఉదాహరణలిమ్ము.
జవాబు:
క్షారంతో ఒక ఆమ్లం చర్య జరిపి లవణాన్ని, నీటిని ఏర్పరచే చర్యను తటస్థీకరణ చర్య అంటారు. సాధారణంగా తటస్థీకరణ చర్యను ఈ విధంగా రాస్తారు.
ఆమ్లం + క్షారం → లవణం + నీరు
ఉదా : HCl + NaOH → Nacl + H₂O
H₂SO₄ + 2 KOH → K₂SO₄ + 2 H₂O

ప్రశ్న 3.
ఆమ్లమును/క్షారమును నీటికి కలిపినపుడు ఏమి జరుగుతుంది? (AS1)
(లేదా)
ఆమ్లమునకు నీరును చేర్చిన జరుగు మార్పును వివరించుము.
(లేదా)
క్షారమునకు నీరును చేర్చిన జరుగు మార్పును వివరించుము.
జవాబు:
ఆమ్లానికి నీటిని కలిపినపుడు ప్రమాణ ఘనపరిమాణంలో ‘గల H₃O⁺ అయాను గాఢత తగ్గుతుంది. ఇటువంటి ఆమ్లాలను విలీన ఆమ్లాలు అంటారు.

అదే విధంగా క్షారాలకు నీటిని కలిపినపుడు ప్రమాణ ఘనపరిమాణంలో గల OH^– అయాను గాఢత తగ్గుతుంది. ఇటువంటి క్షారాలను విలీన క్షారాలు అంటారు.

ఆమ్లానికి, క్షారానికి నీటిని కలిపే దృగ్విషయాన్ని విలీనత అంటారు.

ప్రశ్న 4.
నోటిలో pH విలువ 5.5 కంటే తక్కువగా ఉన్నప్పుడు దంత క్షయం ఎందుకు ప్రారంభం అవుతుంది? (AS1)
(లేదా)
నోటిలో pH విలువ ఎంత ఉన్నప్పుడు దంతక్షయం జరుగుతుంది? ఎందుకు?
(లేదా)
దంతక్షయం ఏ విధముగా ఏర్పడును, దాని నివారణకు పాటించవలసిన నియమాలు ఏవి?
జవాబు:
a) దంతక్షయం :

మానవ శరీరంలో అత్యంత దృఢమైన పదార్ధం దంతాలపై గల పింగాణీ పొర.
ఇది కాల్షియం ఫాస్ఫేట్ Ca₃(PO₄)తో తయారగును. నీటిలో కరగదు.
నోటిలోని బాక్టీరియా దంతాల మధ్య చిక్కుకొని ఉన్న ఆహారపదార్థాలను వియోగం చెందించి నోటిలో లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేయును.
కావున నోటిలో pH విలువ తక్కువగును. దీనివలన అత్యంత దృఢమైన పింగాణీ (ఎనామిల్) పొర క్షీణించి పళ్లు నాశనం అగును. దీనినే దంత క్షయం అంటారు.

b) దంతక్షయాన్ని అరికట్టుట :

ఈ దంతక్షయాన్ని అరికట్టడానికి ఆహారాన్ని తిన్న తరువాత నోటిని పుక్కిలించి శుభ్రం చేసుకోవాలి.
క్షార స్వభావం గల టూత్ పేస్ట్ తో రోజుకు రెండుసార్లు పళ్లను శుభ్రపరచుట వలన అధిక ఆమ్లం తటస్థీకరించడం ద్వారా దంతక్షయాన్ని నివారించవచ్చు.

ప్రశ్న 5.
శుద్ధజలం విద్యుత్ వాహకతను ఎందుకు ప్రదర్శించదు? (AS1)
(లేదా)
“మినరల్ వాటర్ ఒక విద్యుత్ నిరోధక పదార్థం” వివరించుము.
జవాబు:
శుద్ధజలంలో ఒక కోటి H₂O అణువులతో, కేవలం ఒకటి మాత్రమే H₃O⁺ అయాను గానో లేదా OH^– అయాను గానో ఉండును. అనగా విద్యుత్ ప్రవాహానికి మోసుకు వెళ్ళటానికి ఎక్కువగా అయాన్లు లేవు. అందువల్ల శుద్ధజలం విద్యుత్ వాహకతను ప్రదర్శించదు.

శుద్ధ జలంలో ఎటువంటి మలినాలు ఉండవు. అందువలన శుద్ధజలం విద్యుత్ వాహకతను ప్రదర్శించదు.

ప్రశ్న 6.
శుద్ధ ఎసిటిక్ ఆమ్లం విద్యుద్వాహకతను ఎందుకు ప్రదర్శించదు? (AS2)
జవాబు:
శుద్ద ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో అయాన్లుగా విడిపోవటం జరగదు. ఆమ్ల ధర్మాలకు కారణమైన H₃O⁺ అయాను లేకపోవుట వలన శుద్ధ ఎసిటిక్ ఆమ్లం విద్యుద్వాహకతను ప్రదర్శించదు. ఎసిటిక్ ఆమ్లానికి కొంత నీటిని కలిపినప్పుడు అతి తక్కువగా వియోగం చెంది తక్కువ పరిమాణంలో H₃O⁺ అయాన్లు కలిగి ఉండును. అందువలన దీనిని బలహీనమైన ఆమ్లం అంటారు.

ప్రశ్న 7.
పాల వ్యాపారి కొద్దిగా తినే సోడాను పాలకు కలిపినాడు. ఈ క్రింది వాటికి కారణాలు వ్రాయండి. (AS2)
a) ఎందుకు ఆ పాల యొక్క pH విలువను 6 నుండి పెంచాడు?
b) ఈ పాలు పెరుగుగా మారుటకు ఎక్కువ సమయం ఎందుకు పట్టింది?
జవాబు:
a) పాల యొక్క pH విలువ 6 కంటే తగ్గితే పాలకు పుల్లని రుచి వచ్చి క్రమేణ పాలు పాడైపోవును. దీనిని నివారించటానికి పాలకు తినేసోడాను కలిపితే పాలలోని ఆమ్లగుణం తినే సోడా (NaHCO₃) అనే క్షారంతో తటస్థీకరించడం వలన pH విలువ పెరుగును. pH విలువ పెరుగుట వలన పాలు ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండును.

b) పాలు పెరుగుగా మారడానికి కారణం – పాలలోని బ్యాక్టీరియా ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తిచేసి పాల pH విలువను తగ్గించడం. కానీ తినేసోడాను పాలకు కలిపితే పాల pH విలువ పెరుగుతుంది. ఆ pH ను తగ్గించడానికి బాక్టీరియా ఎక్కువ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేయాలి. అందుకు ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. కావున పాలు పెరుగుగా మారుటకు ఎక్కువ సమయం పడుతుంది.

ప్రశ్న 8.
ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిసను తడిలేని, గాలి సోకని పాత్రలలో నిల్వ చేస్తారు. ఎందుకు? (AS2)
జవాబు:
ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్ తెల్లగా ఉండే చూర్ణ పదార్థం. దీనిని సాధారణ వాతావరణంలో ఉంచినపుడు వెంటనే తేమను గ్రహించి దృఢమైన ఘనపదార్థంగా మారును.
CasO₄ . ½H₂O + 1½H₂O → CaSO₄ 2H₂O (జిప్సం)

దీనినే జిప్సం అంటారు. అందువలన ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్ ను గాలి సోకని, తడిలేని పాత్రలలోనే నిల్వ చేస్తారు.

ప్రశ్న 9.
ఆల్కహాల్, గ్లూకోజ్ వంటి లవణాలు హైడ్రోజన్ ను కలిగి ఉన్నప్పటికీ అవి ఆమ్లాలు కావు. దీనిని ఒక కృత్యం ద్వారా వివరింపుము. (AS3)
(లేదా)
హైడ్రోజన్ కలిగియున్న సమ్మేళనాలన్నీ ఆమ్లాలో కాదో నిర్ధారించటానికి కృత్యం చేయుము. (కృత్యం -7)
జవాబు:
కావలసిన పరికరాలు :
గ్లూకోజ్, ఆల్కహాల్, HCl ద్రావణం, బీకరు, గ్రాఫైట్ కడ్డీలు, బల్బు, హోల్డర్, వేర్వేరు రంగులు గల విద్యుత్ వాహక తీగలు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 1

పద్ధతి :

ఒక గాజు బీకరులో రెండు గ్రాఫైట్ కడ్డీలను ఉంచుము.
ఒక గ్రాఫైట్ కడ్డీకి వాహకం యొక్క మొదటి కొనను అమర్చవలేను. రెండవ కొనను 230 వోల్టుల పవర్ సప్లికి కలపటానికి సిద్ధంగా ఉంచవలెను.
వేరే రంగులోని వాహక తీగల యొక్క మొదటి కొనను రెండవ గ్రాఫైట్ కడ్డీకి అమర్చవలెను. తీగ యొక్క రెండవ కొనను బల్పు కలిగిన హోల్డరుకు కలపనలెను.
ఇదే రంగు గల వాహక తీగను హోల్డర్ యొక్క రెండవ కొనకు కలిపి, 230 వోల్టుల పవర్ సప్లికి కలపటానికి సిద్ధంగా ఉంచాలి.
మొదట బీకరులో HCl జలద్రావణాన్ని తీసుకొని వలయంలో రెండు చివరలను 230 వోల్టుల ఎ.సి. విద్యుత్ ప్రవాహానికి కలపాలి.
బల్బు వెలుగుతుందంటే ఆ ద్రావణం గుండా విద్యుత్ ప్రసరిస్తుందని తెలుస్తుంది.
HCl వంటి ఆమ్లాలు జలద్రావణంలో ఆమ్ల ధర్మాలకు కారణమైన హైడ్రోజన్ అణువుల (H⁺) ను ఇస్తాయి. అందువలన విద్యుత్ ప్రసారం జరిగినది.
ఇపుడు బీకరులో గ్లూకోజ్ ద్రావణాన్ని తీసుకొని ప్రయోగాన్ని కొనసాగించండి. బల్బు వెలగలేదు. అనగా విద్యుత్ ప్రసారం జరగలేదు.
బీకరులో ఆల్కహాల్ ద్రావణాన్ని తీసుకొని ప్రయోగాన్ని కొనసాగించండి. బల్బు వెలగలేదు. అనగా విద్యుత్ ప్రసారం జరగలేదు.
విద్యుత్ ప్రసారానికి కావల్సిన అయాన్లు గ్లూకోజ్ జోనూ, ఆల్కహాల్ లోనూ లేవు.
గ్లూకోజ్ (C₁₂H₂₂O₁₁), ఆల్కహాల్ (C₂H₅OH) సంఘటనాలలో హైడ్రోజన్ ఉన్నప్పటికీ జలద్రావణంలో H⁺ అయానులను ఇచ్చే వాటిని మాత్రమే ఆమ్లాలంటారు. కాబట్టి గ్లూకోజ్, ఆల్కహాల్ ఆమ్లాలు కావు.

నిర్ధారణ : దీనినిబట్టి ఈ ద్రావణాలలో H⁺ అయానులు ఉండవని అర్థమవుతుంది. ద్రావణాలలో విడుదలైన H⁺ అయాన్లు మాత్రమే ఆమ్లాల యొక్క స్వభావాన్ని నిర్ధారిస్తాయి.

ప్రశ్న 10.
లవణాల యొక్క స్ఫటికజలం అంటే ఏమిటి ? దీనిని ఒక కృత్యం ద్వారా వివరింపుము. (AS3)
(లేదా)
లవణాలలో స్ఫటికజలం ఉంది అని కృత్యం ద్వారా నిరూపించుము.
(లేదా)
లవణాల యొక్క స్ఫటికజలం అంటే ఏమిటి? దీనిని ఒక కృత్యం ద్వారా వివరింపుము. (కృత్యం – 16)
జవాబు:
స్ఫటికజలం :
ఏదైనా లవణం యొక్క ఫార్ములాలో నిర్దిష్ట సంఖ్యలో ఉండే నీటి అణువులను స్ఫటిక జలం అంటారు.

కృత్యం :
కావలసిన పరికరాలు : బుస్సెన్ బర్నర్, పరీక్ష నాళిక, పట్టకారు, కాపర్ సల్ఫేట్ స్ఫటికాలు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 2

పద్ధతి :

కాపర్ సల్ఫేట్ స్ఫటికాల యొక్క నీలిరంగును పరిశీలించండి.
కొన్ని కాపర్ సల్ఫేట్ స్ఫటికాలను పొడి పరీక్ష నాళికలో తీసుకొని వేడి చెయ్యండి.
పరీక్షనాళిక లోపలి గోడలపై నీటి బిందువులు ఏర్పడతాయి. ఈ నీటి బిందువులు కాపర్ సల్పేట్ నుండి వియోగం చెందిన స్ఫటికజలంగా గుర్తించండి.
ఇపుడు కాపర్ సల్ఫేట్ యొక్క రంగు తెల్లగా మారటం గుర్తించండి.
దీనికి కారణం కాపర్ సల్ఫేట్ నుండి స్పటికజలం విడిపోవుట వలన తెల్లగా మారిందని గుర్తించండి.
తెల్లటి కాపర్ సల్ఫేట్ లవణానికి నీటిని కలిపిన వెంటనే నీలిరంగుకు మారుతుంది. దీని ఫార్ములా CuSO₄5H₂O.
ఈ కృత్యం ద్వారా కాపర్ సల్ఫేట్ స్ఫటిక జలం కలిగి ఉందని నిర్ధారణ జరిగింది.

ప్రశ్న 11.
నీటిలో కరిగిన ఆమ్ల ద్రావణం విద్యుత్ వాహకతను కలిగి ఉంటుందని చూపే ప్రయోగపటంను గీయండి. (AS5)
(లేదా)
క్షారం కలిపిన జలద్రావణం విద్యుద్వాహకతను చూపు పటం గీయండి. చక్కెర / గ్లూకోజ్ కరిగిన జలద్రావణంలో ఎందుకు విద్యుత్ప్రవాహం జరగదు?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 1
చక్కెర / గ్లూకోజ్ కరిగిన జలద్రావణంలో అయాన్లు లేకపోవడం వలన విద్యుతవాహం జరగదు.

ప్రశ్న 12.
ఆమ్ల వర్షాలు చెరువు/నదులలోనికి వచ్చి చేరినపుడు జలచరాల ఉనికికి ప్రమాదం ఎందుకు? (AS5)
జవాబు:
వర్షపునీరు pH విలువ 5.6 కంటే తక్కువైతే దానిని ఆమ్ల వర్షం అంటారు. ఈ వర్షపునీరు నదీజలాలలో కలిసినపుడు నదీజలాల pH విలువలు తగ్గుతాయి. ఇటువంటి తక్కువ pH విలువ గల నదీజలాలలో ఉండే జలచరాల, జీవనం సంకటంలో పడుతుంది.

ప్రశ్న 13.
బేకింగ్ పౌడర్ అని దేనిని పిలుస్తారు? దీనిని కేక్ తయారీలో వాడినప్పుడు మృదువుగా మరియు మెత్తగా చేస్తుంది. ఎందుకు? (AS1)
(లేదా)
మనము తినే కేక్ చాలా మృదువుగా మెత్తగా ఉండుటకు దాని తయారీలో కలిపే రసాయన పదార్థం ఏమిటి? దానిని ఏమని పిలుస్తారు? దాని చర్య గురించి వివరించుము.
జవాబు:
బేకింగ్ సోడాను టార్టారిక్ ఆమ్లం వంటి బలహీన, తినదగిన ఆమ్లంతో కలుపగా ఏర్పడిన మిశ్రమాన్ని బేకింగ్ పౌడర్ అంటాం. బేకింగ్ పౌడరను వేడిచేసినపుడు లేదా వాటిలో కలిపినపుడు ఈ క్రింది రసాయన చర్య జరుగును.
NaHCO₃ + H⁺ → CO₂ + H₂O⁺ లవణం

ఈ చర్యలో క్రియాజన్యంగా విడుదలైన కార్బన్ డై ఆక్సెడ్ వాయువు రొట్టె లేక కేక్ నుండి రంధ్రాలు చేసుకొని బయటకు పోవుట వలన రొట్టె లేదా కేక్ వ్యాకోచించడమే కాకుండా మెత్తగా స్పాంజి వలె మారుతుంది. తినటానికి సులువుగానూ, మృదువుగానూ, రుచికరంగానూ మారుతుంది.

ప్రశ్న 14.
తినేసోడా, బట్టలసోడా యొక్క రెండు ఉపయోగములు రాయండి. (AS7)
(లేదా)
వాషింగ్ సోడా, బేకింగ్ సోడా రసాయన ఫార్ములాలు వ్రాసి, వాటి ఉపయోగాలు తెలపండి.
జవాబు:
తినేసోడా లేదా బేకింగ్ సోడా : సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్ (NaHO₃)ను తినేసోడా లేదా బేకింగ్ సోడా అంటారు.
ఫార్ములా : NaHCO₃

తినేసోడా లేదా బేకింగ్ సోడా ఉపయోగాలు :

ఆహారపదార్థాలు త్వరగా ఉడకడానికి
ఏంటాసిడ్ గాను
పాలను ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉంచడానికి
అగ్నిమాపక యంత్రాలలో సోడా ఆమ్లంగాను
పూరీలు, బజ్జీల తయారీలో
ఏంటి సెప్టిక్ గానూ
బేకింగ్ పౌడర్ తయారీలో, బేకరీలో కేల తయారీలో విరివిగా వాడతారు.

బట్టలసోడా లేదా వాషింగ్ సోడా :
వాషింగ్ సోడా రసాయన ఫార్ములా Na₂ CO₃10H₂O (సోడియం కార్బోనేట్).

బట్టలసోడా లేదా వాషింగ్ సోడా ఉపయోగాలు :

గాజు, సబ్బులు, కాగితాల పరిశ్రమలలో ఉపయోగిస్తారు.
బొరాక్స్ వంటి సమ్మేళనాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
గృహాలలో వస్తువులను శుభ్రపరచడానికి వాడతారు.
నీటి యొక్క శాశ్వత కాఠిన్యతను తొలగించటానికి దీనిని వాడతారు.

ప్రశ్న 15.
పొడిగా ఉన్న హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం (HCl) నీలి లిట్మస్ కాగితంతో చర్య జరపదు. కానీ, హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లము చర్య జరుపుతుంది. ఎందుకు?
జవాబు:

పొడిగా ఉన్న HCl నీరు చేరనపుడు వియోగం చెందదు.
అందువలన నీలి లిట్మతో HCl వాయువు చర్య జరపదు.
HCl ను నీటిలో కలిపినపుడు HCl వియోగం చెంది అయానులను ఏర్పరచును.
HCl + H₂O → H₃O⁺ + Cl^–
ఇప్పుడు నీలి లిట్మస్ పేపరును HCl ద్రావణంలో ముంచగా చర్య జరిపి ఎర్ర లిట్మస్ గా మారును.

ప్రశ్న 16.
అప్పుడే పిండిన పాల యొక్క pH విలువ 6. కానీ దీనిని పెరుగుగా మార్చినపుడు pH విలువ ఎందుకు మారుతుంది? వివరించుము.
జవాబు:
అప్పుడే పిండిన పాల యొక్క pH విలువ 6గా ఉండును. కానీ పాలను పెరుగుగా మార్చే ప్రక్రియలో బాక్టీరియా పాల కణాలను వియోగం చెందించి లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తాయి. దీనివలన పాల యొక్క pH విలువ 6 కంటే తగ్గి పుల్లని రుచితో పెరుగుగా మారుతుంది.

ప్రశ్న 17.
సమాన పొడవు (3 సెం.మీ.) ఉన్న మెగ్నీషియం ముక్కలను సమాన గాఢత కలిగిన హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం, ఎసిటిక్ – ఆమ్లమునకు కలిపినపుడు ఏ ద్రావణం నందు చర్య వేగంగా జరుగుతుంది? ఎందుకు?
జవాబు:
సమాన పొడవు గల మెగ్నీషియం ముక్కలను తీసుకొని సమాన గాఢతలు గల హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లంలోనూ, ఎసిటిక్ ఆమ్లంలోనూ కలిపినపుడు HCl ద్రావణంలో చర్య వేగంగా జరుగుతుంది. ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో చర్య నెమ్మదిగా జరుగుతుంది. HCl బలమైన ఆమ్లం కావున వెంటనే నీటితో H⁺, Cl^– గా అయనీకరణం చెందును. ఋణావేశం గల క్లోరిన్ అయాన్ మెగ్నీషియంతో చర్య జరిపి MgCl₂ను ఏర్పరచును. కానీ ఎసిటిక్ ఆమ్ల ద్రావణం బలహీనమైనది కావున నీటిలో 30% కంటే తక్కువగా అయనీకరణం చెందును. మరియు నెమ్మదిగా అయనీకరణం చెందును. అందువలన ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో చర్యావేగం తక్కువ.

ప్రశ్న 18.
బీట్ రూట్ ను ఉపయోగించి మీ సొంత సూచికను ఎలా తయారుచేస్తారు? వివరించండి.
(లేదా)
నీ భౌతికశాస్త్ర ఉపాధ్యాయుడు తరగతినందు ఒక సొంత సూచికను తయారీ చేయమనిన నీవు ఏ విధంగా చేసెదవో ఒక – నమూనాను తెల్పుము.
జవాబు:

మంచి బీట్ రూట్ ను సేకరించి శుభ్రంగా కడుగవలెను.
పీలర్ సహాయంతో పైన ఉన్న తొక్కలను వేరుచేయవలెను.
ముక్కలుగా కోసి, మిక్సీలో వేసి తగినంత నీరు కలిపి జ్యూస్ తయారుచేయవలెను.
జ్యూస్ ను వడపోయవలెను. ఇపుడు మనం సహజ బీట్ రూట్ సూచికను తయారు చేశాం.
ఆమ్ల ద్రావణాన్ని తీసుకొని రెండు మూడు చుక్కల బీట్ రూట్ సూచికను కలపండి. ఆమ్ల ద్రావణం యొక్క రంగు మారును. ఇదే విధంగా క్షార ద్రావణాలను గుర్తించుటకు బీట్ రూట్ ను సహజ సూచికగా వాడుతారు.

ఖాళీలను పూరించండి

1. i) ఆమ్లాలు జలద్రావణాలలో …………… రుచిని ప్రదర్శిస్తాయి. (i) పుల్లని)
ii) ఆమ్లం, లోహంతో చర్యనొందినపుడు …………… వాయువును ఇస్తాయి. (ii) హైడ్రోజన్)
iii) ఆమ్లాలు జలద్రావణాలలో విద్యుత్ వాహకతను ప్రదర్శించిన కారణంగా అవి …………. గా గుర్తించబడ్డాయి. (iii) విద్యుత్ వాహకాలు)
iv) ఆమ్లాలు, క్షారాలతో చర్యనొందితే …………. మరియు నీరు ఏర్పడతాయి. (iv) లవణం)
v) ఆమ్లాలు మిథైల్ ఆరెంజ్ ను …………రంగులోకి మారుస్తాయి. (v) ఎరుపు)

2. i) క్షారాలు రుచికి …………… గానూ, పట్టుకొంటే ……….. గుణం కలిగి ఉంటాయి. (i) చేదు, జారుడు)
ii) క్షార ద్రావణాలు కూడా ఆమ్లాల మాదిరిగా వాహకతను ప్రదర్శించటం చేత అవి …………… గా గుర్తించబడ్డాయి. (ii) విద్యుత్ వాహకాలుగా లేదా విద్యుత్ విశ్లేష్యాలుగా)
iii) క్షారాలు ……………. చర్య నొందినపుడు లవణాన్ని, ……….. ఏర్పరుస్తాయి. (iii) ఆమ్లాలతో, నీటిని)
iv) క్షారాలు ఫినాఫ్తలీనను ………….. రంగులోనికి మారుస్తాయి. (iv) పింక్)

3. జతపరుచుము.

i) ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్	a) CaoCl₃
ii) జిప్సం	b) NaHCO₃
iii) బ్లీచింగ్ పౌడర్	b) Na₂CO₃
iv) బేకింగ్ సోడా	d) CaSO₄ ½H₂O
v) వాషింగ్ పౌడర్	e) CaSO₃. 2H₂O

జవాబు:

i) ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్	d) CaSO₄ ½H₂O
ii) జిప్సం	e) CaSO₃. 2H₂O
iii) బ్లీచింగ్ పౌడర్	a) CaoCl₃
iv) బేకింగ్ సోడా	b) NaHCO₃
v) వాషింగ్ పౌడర్	b) Na₂CO₃

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. ఆమ్ల ద్రావణాలలో మిథైల్ ఆరెంజ్ సూచిక రంగు
A) పసుపు
B) ఆకుపచ్చ
C) ఆరెంజ్
D) ఎరుపు
జవాబు:
D) ఎరుపు

2. క్షార ద్రావణాలలో ఫినాఫ్తలీన్ సూచిక యొక్క రంగు
A) పసుపు
B) ఆకుపచ్చ
C) పింక్
D) ఆరెంజ్
జవాబు:
C) పింక్

3. క్షార స్థితిలో మిథైల్ ఆరెంజ్ సూచిక రంగు
A) ఆరెంజ్
B) పసుపు
C) ఎరుపు
D) నీలిరంగు
జవాబు:
B) పసుపు

4. ఒక ద్రావణం ఎర్రలిట్మసను నీలిరంగులోకి మార్చింది. దాని pH విలువ ……
A) 1
B) 4
C) 5
D) 10
జవాబు:
D) 10

5. ఒక ద్రావణం పగిలిన కోడిగుడ్డు పొట్టుతో చర్య జరిపినపుడు విడుదలయ్యే వాయువు సున్నపుతేటను పాలవలె మార్చింది. ఆ ద్రావణం దీనిని కలిగి ఉంటుంది.
A) Nact
B) HCl
C) LiCl
D) KCl
జవాబు:
B) HCl

6. నీటిలో కరిగే క్షారాలను ఇలా పిలుస్తారు.
A) తటస్థ
B) క్షార
C) ఆమ్ల
D) క్షారయుత
జవాబు:
D) క్షారయుత

7. ఈ కింది వానిలో ఒక జత పదార్థాలు సాధారణ లవణాన్ని ఇస్తాయి.
A) సోడియం థయోసల్ఫేట్, సల్ఫర్ డై ఆక్సైడ్
B) హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం, సోడియం హైడ్రాక్సైడ్
C) క్లోరిన్, ఆక్సిజన్ వాయువు
D) నత్రికామ్లం, సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్
జవాబు:
B) హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం, సోడియం హైడ్రాక్సైడ్

8. హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం సార్వత్రిక pH సూచికతో ఏర్పరచే రంగు (pH = 1) ……
A) ఆరెంజ్
B) ఊదా
C) పసుపు
D) ఎరుపు
జవాబు:
D) ఎరుపు

9. ఈ క్రింది వానిలో ఏ మందును అజీర్ణానికి ఉపయోగిస్తారు ?
A) ఆంటీబయోటిక్
B) ఎనాలిజిస్టిక్
C) ఆంటాసిడ్
D) యాంటీ సెప్టిక్
జవాబు:
C) ఆంటాసిడ్

10. మెగ్నీషియం లోహం, హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం మధ్య చర్య వలన ఏర్పడే వాయువు
A) హైడ్రోజన్
B) ఆక్సిజన్
C) కార్బన్ డై ఆక్సైడ్
D) క్లోరిన్
జవాబు:
A) హైడ్రోజన్

11. ఈ కింది వానిలో తటస్థీకరణ ప్రక్రియను ఖచ్చితంగా చూపించేది
A) ఆమ్లం + క్షారం → ఆమ్లం – క్షార ద్రావణం
B) ఆమ్లం + క్షారం → లవణం + నీరు
C) ఆమ్లం + క్షారం → సోడియం క్లోరైడ్ + హైడ్రోజన్
D) ఆమ్లం + క్షారం → తటస్థ ద్రావణం
జవాబు:
B) ఆమ్లం + క్షారం → లవణం + నీరు

పరికరాల జాబితా

పరీక్షనాళికలు, వాచ్ గ్లాసులు, డ్రాపర్, లిట్మస్, మిథైల్ ఆరెంజ్, ఫినాఫ్తలీన్ సూచికలు, ఆమ్లాలు, క్షారాలు, లవణాలు, ఉల్లిపాయ, ప్లాస్టిక్ సంచి, గుడ్డముక్క లవంగం నూనె, వెనిలా ఎసెన్స్, కొవ్వొత్తి, సబ్బునీరు, పరీక్ష నాళిక, రబ్బరు బిరడా, వాయు వాహకనాళం, గాజుతొట్టె, స్టాండు, జింకు ముక్కలు, జల హైడ్రోక్లోరికామ్లం, సోడియం, హైడ్రాక్సైడ్, థిసిల్ గరాటు, కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్, సోడియం కార్బొనేట్, గాజు కడ్డీ, కాపర్ ఆక్సెడ్, గ్రాఫైట్ కడ్డీలు, వైర్లు, బ్యాటరీ, బల్బు, వడపోత కాగితం, సార్వత్రిక సూచిక, పిహెచ్ పేపరు, పొడి పరీక్ష నాళిక, బుస్సెన్ బర్నర్, పట్టుకారు, కాపర్ సల్ఫేట్.

10th Class Physical Science 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 26

ప్రశ్న 1.
ఆంటాసిడ్ గుళిక (టాబ్లెట్)లో ఉన్న పదార్థం ఆమ్లమా? గొరమా?
జవాబు:
ఆంటాసిడ్ గుళికలో ఉన్న పదార్థం క్షారము.

ప్రశ్న 2.
ఆంటాసిడ్ టాబ్లెట్ తీసుకున్నప్పుడు కడుపులో ఎటువంటి చర్య జరుగుతుంది?
జవాబు:
ఆంటాసిడ్ టాబ్లెట్ తీసుకున్నప్పుడు కడుపులో తటస్థీకరణ చర్య జరుగుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 27

ప్రశ్న 3.
మీకు ఒక్కొక్క దానిలో వేర్వేరుగా స్వేదన జలం, ఒక ఆమ్లం మరియు ఒక క్షారం గల మూడు పరీక్ష నాళికలు ఇవ్వబడ్డాయి. ఒకవేళ మీకు నీలిలిట్మస్ కాగితం మాత్రమే ఇస్తే, దాని సహాయంతో ఆ మూడు పరీక్ష నాళికలలో ఉండే ద్రావణాలను ఎలా గుర్తిస్తావు?
జవాబు:
మూడు పరీక్షనాళికలలో నీలిలిట్మస్ పేపరును ముంచి ఏ పరీక్షనాళికలో ముంచినపుడు నీలిలిట్మస్, ఎర్రలిట్మస్ గా మారిందో గమనిస్తాను. దీనిని ఆమ్లంగా పరిగణించి స్టాండులో ఉంచుతాను. ఇపుడు రెండు పరీక్షనాళికలలో ఎర్రలిట్మస్ పేపర్‌ను ముంచి ఏ పరీక్ష నాళికలో నీలి రంగుకు మారిందో గమనించి, దానిని క్షారంగా పరిగణిస్తాను. ఇక మిగిలిన మూడో పరీక్ష నాళికలో స్వేదనజలంగా గుర్తిస్తాను.

ప్రశ్న 4.
ఆమ్లం, లోహంతో చర్య జరిపినపుడు సాధారణంగా వెలువడే వాయువు ఏది? దానిని ఎలా గుర్తిస్తావు?
జవాబు:
ఆమ్లం, లోహంతో చర్య జరిపినపుడు వెలువడే వాయువు హైడ్రోజన్. ఈ వాయువు దగ్గరకు మండుతున్న అగ్గిపుల్లను తీసుకువస్తే టప్ మనే శబ్దం చేస్తూ ఆరిపోతుంది.

ప్రశ్న 5.
కాల్షియం సమ్మేళనం, సజల HCl ఆమ్లంతో చర్య జరిగినపుడు బుసబుస పొంగుతూ బుడగల రూపంలో వాయువు విడుదలౌతుంది. ఈ చర్యలో విడుదలైన వాయువు మండుచున్న కొవ్వొత్తిని ఆర్పుతుంది. మరియు సున్నపు నీటిని పాలవలె మారుస్తుంది. ఈ చర్యలో ఏర్పడిన ఒక సమ్మేళనం కాల్షియం క్లోరైడ్ అయితే జరిగిన చర్యకు తుల్యసమీకరణం రాయండి.
జవాబు:
2HCl + CaCO₃ → CaCl₂ + H₂O + CO₂ ↑

10th Class Physical Science Textbook Page No. 31

ప్రశ్న 6.
జల ద్రావణాలలో HCl, HNO₃ మొదలైనవి ఆమ్ల స్వభావాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి. కానీ ఆల్కహాల్, గ్లూకోజ్ వంటి ద్రావణాలు ఆమ్ల స్వభావాన్ని ప్రదర్శించవు. ఎందుకు?
జవాబు:
జల ద్రావణాలలో HCl, HNO₃ ఆమ్ల స్వభావాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి. కారణం ఆమ్లాలను నీటిలో కలపగానే ఆమ్లాలు వెంటనే అయనీకరణం చెంది H⁺ అయాన్లను విడుదల చేస్తాయి. ఆమ్ల ధర్మాలకు కారణం ఈ H⁺ అయాన్. కానీ ఆల్కహాల్, గ్లూకోజ్ వంటి ద్రావణాలు అయనీకరణం చెందవు. అందువలన అయాన్లు ఉండవు. ఈ కారణంగా ఆమధర్మాలను ప్రదర్శించవు.

ప్రశ్న 7.
గాఢ ఆమ్లాన్ని సజల ఆమ్లంగా మార్చడానికి ఆమ్లాన్ని నీటికి చుక్కలుగా కలపాలి. కానీ నీటిని ఆమ్లానికి కలుపకూడదని సలహా ఇస్తారు – ఎందుకు?
జవాబు:
ఎప్పుడూ ఆమ్లాన్ని నీటికి చుక్కలుగానే కలపాలి. అలా కాకుండా ఆమ్లానికి నీటిని కలిపితే అధిక ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు విడుదలై పాత్ర నుండి పైకి చిమ్మడం వలన చర్మం మీద మరియు కళ్ళలో పడి ప్రమాదం సంభవిస్తుంది. ఒక్కొక్కసారి అధిక వేడి వలన గాజు పాత్ర పగిలిపోవచ్చు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 35

ప్రశ్న 8.
మన శరీరంలో ఉండే రసాయనాల pH విలువ పెరిగితే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
మానవ శరీరంలో ఉండే రసాయనాల pH విలువ పెరిగితే శరీరంలో ప్రతిరోజూ జరిగే జీవక్రియలకు ఆటంకం కలుగుతుంది. ముఖ్యంగా జీర్ణవ్యవస్థలోనూ, రక్తంలోనూ, లాలాజలం మరియు అనేక శరీర ద్రవాల ధర్మాలు మారి, తీవ్ర అనారోగ్యాలు సంభవిస్తాయి.

ప్రశ్న 9.
జీవులకు pH పరిధి అతి స్వల్పంగా ఎందుకుంది?
జవాబు:
జీవులకు pH పరిధి అతిస్వల్పంగానే ఉంటుంది. pH పరిధి ఎక్కువగా ఉంటే జీవులు మనుగడ సాగించలేవు. నిరంతరం జీవక్రియలకు ఆటంకం ఏర్పడుతుంది. ప్రతి అవయవంలోనూ అంతర్గత సమస్యలు ఏర్పడతాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 36

ప్రశ్న 10.
రైతులు వ్యవసాయ క్షేత్రంలో ఏ విధమైన మట్టి ఉన్నప్పుడు దానికి సున్నపు పొడిని లేదా కాల్షియం కార్బొనేట్ ను కలుపుతారు?
జవాబు:
రైతులు వ్యవసాయ క్షేత్రాలలో మట్టికి ఆమ్లగుణం ఉన్నప్పుడు తటస్థీకరించటానికి సున్నం కలుపుతారు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 22

ప్రశ్న 11.
ఊరగాయలను, పుల్లని పదార్థాలను ఇత్తడి, రాగి వంటి పాత్రలలో ఎందుకు నిలువ ఉంచరాదు?
జవాబు:
ఊరగాయలు, పుల్లని పదార్థాలు బలహీన ఆమ్లాలుగా పనిచేస్తాయి. వీటిని ఇత్తడి, రాగి వంటి లోహ పాత్రలలో నిల్వ ఉంచితే పాత్రలతో రసాయన చర్య జరిపి ఇత్తడి, రాగి సంబంధిత లవణాలను ఏర్పరుస్తాయి. ఈ లవణాలు విషపూరిత స్వభావాలు కలిగి ఉంటాయి. ఈ పదార్థాలను ఆహారంగా వాడితే ఆరోగ్యం దెబ్బ తింటుంది. అందువలన ఊరగాయలను, పుల్లని పదార్థాలను ఇత్తడి, రాగి పాత్రలలో కాకుండా గాజు సీసాలలో భద్రపరుస్తారు.

10th Class Physical Science 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 1

ప్రశ్న 1.
సూచికలతో వివిధ రసాయన పదార్థాల ప్రతిస్పందన తెల్పుము.
జవాబు:

హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం HCl, సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం H₂SO₄, నత్రికామ్లం HNO₃, ఎసిటిక్ ఆమ్లం CH₃COOH, లను సేకరించుము.
అదే విధంగా సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ NaOH, కాల్షియం హైడ్రాక్సైడ్ Ca(OH)₂, మెగ్నీషియం హైడ్రాక్సైడ్ Mg(OH)₂, అమ్మోనియం హైడ్రాక్సెడ్ NH₄OH, KOH లాంటి క్షారాలను సేకరించుము.
పై ఆమ్లాలకు, క్షారాలకు నీటిని కలిపి సజల ద్రావణాలను తయారు చెయ్యండి.
నాలుగు వాచ్ గ్లాసులను తీసుకొని ప్రతి వాచ్ గ్లాస్ పై ఒక్కొక్క చుక్క చొప్పున HCl ద్రావణాన్ని తీసుకోండి.
మొదటి వాచ్ లో ఉన్న ద్రావణ బిందువును నీలి లిట్మస్ పేపరుతో అద్దండి.
రెండవ వా గ్లాలోని ద్రావణానికి బిందువును ఎర్ర లిటస్మతో అద్దండి.
మూడవ వా గ్లాలోని ద్రావణానికి ఒక చుక్క మిథైల్ ఆరెంజ్ కలపండి.
నాల్గవ వా గ్లాస్ లోని ద్రావణంకు ఒక చుక్క ఫినాఫ్తలీన్ కలపండి.
రంగులలో వచ్చే మార్పులను గమనించి పట్టికలో నమోదు చెయ్యండి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 3
పట్టికలో నమోదు చేసిన పరిశీలనల నుండి నీవు ఏమి నిర్ధారిస్తావు?
జవాబు:
ఆమ్లాలు :
నీలి లిట్మసను ఎరుపురంగులోనికి మార్చును. మిథైల్ ఆరెంజ్ ను ఎరుపురంగులోనికి మార్చును.

క్షారాలు :
ఎర్ర లిట్మసన్ను నీలిరంగులోనికి మార్చును. మిథైల్ ఆరెంజ్ రంగును పసుపురంగులోనికి మార్చును. ఫినాఫ్తలీనను పింక్ రంగులోనికి మార్చును.

పై కృత్యంలో పరిశీలించిన ద్రావణాల్లో ఆమ్ల, క్షార ద్రావణాలను గుర్తించండి.
జవాబు:
ఆమ్లాలు : HCl, H₂SO₄, HNO₃, CH₃COOH.
క్షారాలు : NaOH, KOH, Mg(OH)₂, NH₄OH, Ca(OH)₂, KOH.

కృత్యం – 2

ప్రశ్న 2.
ఉల్లిపాయ, వెనీలా, సుగంధద్రవ్యం , లవంగ నూనెలలో వేటిని ఓల్ ఫ్యాక్టరీ సూచికలుగా వాడవచ్చో వివరింపుము.
జవాబు:

సన్నగా తరిగిన ఉల్లిపాయ ముక్కలను కొన్నింటిని శుభ్రమైన చిన్న గుడ్డముక్కలతో సహా ప్లాస్టిక్ సంచిలో ఉంచండి. సంచి మూతిని బిగుతుగా కట్టి రాత్రంతా ఫ్రిజ్ లో పెట్టండి.
మరుసటి రోజు బయటకు తీసి శుభ్రమైన గచ్చుపై రెండు గుడ్డ ముక్కలను ఉంచండి. ఒక ముక్కపై సజల HCl ను మరోక ముక్కపై కొన్ని చుక్కల NaOH ను పోయండి.
రెండు గుడ్డ ముక్కలను వేర్వేరు స్వేదన జలంతో పులిమి వాటి వాసనలు పరిశీలించి నమోదు చెయ్యండి.
ఆమ్లంతో కలిపినప్పుడు గుడ్డముక్క వాసనలో మార్పు ఉండదు. ఉల్లిపాయ వాసన అలానే ఉంటుంది లేదా కొద్దిగా వేయించిన ఉల్లిపాయ వాసన వస్తుంది. క్షారంతో కలిపినప్పుడు గుడ్డకున్న ఉల్లిపాయ వాసన పోతుంది.
అదే విధంగా లవంగనూనె, వెనీలా ఎసెన్స్, సుగంధ ద్రవ్యాలను తీసుకోండి.
రెండు పరీక్ష నాళికలలో HCl, NaOHలను తీసుకోండి. రెండు పరీక్షనాళికలలో సజల వెనీలా ఎసెన్స్ కలిపి పూర్తిగా కరుగునట్లు కదుపుతూ వాటి వాసనలను పరిశీలించండి.
అదే విధంగా లవంగనూనెను కూడా తీసుకొని చెయ్యండి.

నిర్ధారణ :
ఉల్లిపాయ, వెనీలా ఎసెన్స్, లవంగ నూనెలను ఓల్ ఫ్యాక్టరీ సూచికలుగా వాడవచ్చు.

ప్రయోగశాల కృత్యం

ప్రశ్న 3.
ఆమ్లాలు, లోహాలతో చర్య జరిపి హైడ్రోజన్ వాయువును విడుదల చేస్తాయి. వివరించుము.
(లేదా)
మనోభిరామ్, ఆమ్లంను చర్యాశీలత గల లోహమునకు కలిపిన విడుదలగు వాయువు ఏమిటి? దీని నిరూపణకు అవసరమైన పరికరాలు మరియు కృత్యం ద్వారా వివరింపుము.
(లేదా)
HCl ఆమ్లంతో ‘Zn’ ముక్కల చర్య వలన హైడ్రోజన్ వాయువు విడుదల అగును అను చూపు ప్రయోగానికి కావలసిన పరికరాల జాబితాను రాసి, ప్రయోగ విధానంను రాయండి.
జవాబు:
కావలసిన పరికరాలు : పరీక్షనాళిక, వాయు వాహక నాళం, డెలివరీ గొటం, గాజుతొటె, కొవ్వొత్తి, సబ్బునీరు, సజల HCl, జింకు ముక్కలు, రబ్బరు బిరడా, స్టాండ్.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 4

పద్ధతి :

పరికరాలను పటంలో చూపిన విధంగా అమర్చండి.
పరీక్షనాళికలో 10 మి.మీ. జల HClను తీసుకోండి. దానికి కొన్ని జింకు ముక్కలు కలపండి.
పరీక్షనాళికలో వెలువడిన వాయువును సబ్బు నీటి గుండా పంపండి.
సబ్బునీటి గుండా వచ్చే వాయువు బుడగల దగ్గరకు వెలుగుతున్న కొవ్వొత్తిని దగ్గరకు తీసుకురండి.
వెలువడిన వాయువును మండించినపుడు టప్ మనే శబ్దం రావటాన్ని మీరు గమనిస్తారు. దీనినిబట్టి వెలువడిన వాయువు హైడ్రోజన్ (H₂) అని చెప్పవచ్చు.
ఈ రసాయన చర్యను ఈ కింది విధంగా రాయవచ్చు.
ఆమ్లం + లోహం → లవణం + హైడ్రోజన్.
పై కృత్యాన్ని H₂SO₄, HNO₃ వంటి ఆమ్లాలతో నిర్వహించండి.
సజల HNO₃ హైడ్రోజన్ వాయువును విడుదల చేయదు.

నిర్ధారణ : ఆమ్లాలు, లోహంతో చర్య జరిపి హైడ్రోజన్ వాయువును విడుదల చేస్తాయి.

కృత్యం – 3

ప్రశ్న 4.
జింక్ లోహం NaOHతో రసాయన చర్యను కృత్యం ద్వారా వివరించండి.
(లేదా)
క్షారాలు, లోహాలతో చర్యను తెలిపే ఒక కృత్యాన్ని వ్రాయండి.
(లేదా)
క్షారాలకు, లోహాలను కలిపిన అవి H₂ వాయువును విడుదల చేయునని చూపు కృత్యం వివరించుము.
జవాబు:
ఉద్దేశం : క్షారాలు లోహాలతో చర్య.

పరికరాలు :
పరీక్షనాళిక, వాయువాహక నాళం, గాజు తొట్టె, కొవ్వొత్తి, సబ్బు నీరు, సోడియం హైడ్రాక్సైడ్ ద్రావణం, జింక్ ముక్కలు, ఒంటి రంధ్రపు రబ్బరు బిరడా, స్టాండు.

విధానం :

శుభ్రపరచిన ఒక ఖాళీ పరీక్షనాళికలో జింక్ ముక్కలను తీసుకొని 10 మి.లీ. NaOH ద్రావణాన్ని కలపండి. పరీక్ష నాళికను వేడి చెయ్యండి.
పరీక్ష నాళిక నుండి వెలువడే వాయువును వాయు వాహక గొట్టం ద్వారా సబ్బు నీటిలోకి పంపండి.
ఏర్పడ్డ వాయుబుడగల వద్దకు వెలుగుతున్న కొవ్వొత్తిని తీసుకొని వస్తే ‘టప్’మనే శబ్దం రావడం గమనించవచ్చు.
ఈ కృత్వంలో వెలువడిన వాయువు హైడ్రోజన్ (H₂) అని మీరు గుర్తిస్తారు.
ఏర్పడిన లవణం సోడియం జింకేటి. ఈ కృత్యంలో జరిగిన రసాయన చర్యను ఈ కింది విధంగా రాయవచ్చు.
2NaOH + Zn → Na₂ZnO₂ + H₂
ఇటువంటి రసాయన చర్యలు అన్నీ లోహాలతో సాధ్యం కావు.

కృత్యం – 4

ప్రశ్న 5.
సోడియం కార్బొనేట్లు, సోడియం హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్లు, ఆమ్లాలతో చర్య జరిపి CO₂, నీటిని విడుదల చేస్తాయి. నిరూపించండి.
జవాబు:
కావలసిన పరికరాలు :
రెండు పరీక్షనాళికలు, సోడియం కార్బొనేట్, సోడియం బై కార్బొనేట్. రెండు రంధ్రాలు గల రబ్బరు బిరడా, థిసిల్ గరాటు, వాయు వాహక నాళం, స్టాండు.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 5

రెండు పరీక్షనాళికలను తీసుకొని వాటిపై A మరియు రబ్బరు బిరడా B అక్షరాలను రాసిన కాగితాలు అతికించండి.
A పరీక్ష నాళికలో 0.5 గ్రా|| సోడియం కార్బొ నేట్ ను, B పరీక్షనాళికలో 0.5 గ్రా|| సోడియం బైకార్బొనేట్ ను తీసుకోండి.
రెండు పరీక్ష నాళికలకు 2 మి.లీ. చొప్పున సజల HCl ద్రావణాన్ని కలపండి.
రెండు పరీక్షనాళికలలో నుండి వెలువడిన వాయువులను వేర్వేరుగా సున్నపుతేట ద్వారా పటంలో చూపినట్లు పంపి మీ పరిశీలనలు నమోదు చెయ్యండి.
ఈ కృత్యాలలో జరిగిన చర్యలను ఈ కింది విధంగా రాయవచ్చు.
Na₂CO₃ + 2HCl → 2Nacl + H₂O + CO₂
NaHCO₃ + HCl → NaCl + H₂O + CO₂
పై కృత్యం నుండి అన్నీ లోహకార్బొనేట్లు మరియు లోహ హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్లు ఆమ్లాలతో చర్య జరిపి ఆయా లోహలవణాలతో పాటు CO₂ వాయువును మరియు నీటిని ఏర్పరుస్తాయని మీరు నిర్ధారించగలరు.
పై రసాయన చర్యల సాధారణ రూపాలను ఈ విధంగా రాయవచ్చు.
లోహ కార్బొనేట్ + ఆమ్లం → లవణం + CO₂ + నీరు
లోహ హైడ్రోజన్ కార్బొనేట్ + ఆమ్లం → లవణం + CO₂ + నీరు

కృత్యం – 5 తటస్థ చర్యలు

ప్రశ్న 6.
తటస్థీకరణ చర్యలు అనగానేమి? ఒక కృత్యం ద్వారా వివరించండి.
(లేదా)
ఒక ఆమ్లం, క్షారంతో చర్య జరిపినపుడు సూచికరంగులో జరుగు మార్పును తెలుపు కృత్యంను వ్రాయుము.
జవాబు:
క్షారంతో ఒక ఆమ్లం చర్య జరిపి లవణాన్ని, నీటిని ఏర్పరచే చర్యను తటస్థీకరణ చర్య అంటారు. సాధారణంగా తటస్థీకరణ చర్యను ఈ కింది విధంగా రాయవచ్చు.
ఆమ్లం + క్షారం → లవణం + నీరు

ఆమ్లం – క్షారం తటస్థీకరణ చర్య :

శుభ్రపరచిన పరీక్షనాళికలో 2 మి.లీ. సజల NaOH ద్రావణాన్ని తీసుకొని దానికి ఒక చుక్క ఫినాఫ్తలీన్ ద్రావణాన్ని కలపండి. ద్రావణం పింక్ రంగులోకి మారుతుంది.
ఈ రంగు ద్రావణానికి సజల HCl ద్రావణాన్ని చుక్కలుగా కలుపుతూ మార్పులను గమనించండి. ద్రావణం రంగు పోవడం గమనించవచ్చు. ఈ మిశ్రమానికి మరలా ఒకటి లేదా రెండు చుక్కలు NaOH ను కలపండి.
ద్రావణం పింక్ రంగులోకి మారుతుంది.
పై కృత్యంలో పరీక్షనాళికలోని ద్రావణానికి HCl ద్రావణాన్ని కలిపినపుడు ఆ ద్రావణం పింక్ రంగును కోల్పోతుంది.
దీనికి కారణం ద్రావణంలోని HClతో NaOH పూర్తిగా చర్యనొందడం. ఈ చర్యలో క్షారం యొక్క ప్రభావం ఆమ్లం చేత తటస్థీకరించబడుతుంది.
ఈ స్థితిలో ఉన్న ద్రావణానికి కొన్ని చుక్కల NaOH ద్రావణంను కలిపితే ఆ ద్రావణం తిరిగి క్షార లక్షణాన్ని పొంది మరలా పింక్ రంగులోనికి మారుతుంది.
NaOH + HCl → Nacl + H₂O

కృత్యం – 6

ప్రశ్న 7.
లోహ ఆక్సైడ్లు క్షార స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి. కృత్యం ద్వారా వివరించుము.
(లేదా)
లోహ ఆక్సైడ్లు, ఆమ్లంతో చర్య జరిపిన అది ఒక తటస్థీకరణ చర్య అని కృత్యం ద్వారా తెలుపుము.
జవాబు:
ఆమ్లాలతో లోహ ఆక్సైడ్ చర్య :

కొద్ది పరిమాణంలో కాపర్ ఆక్సెడ్ ను గాజు బీకరులో తీసుకోండి.
దీనిని గాజు కడ్డీతో కలియబెడుతూ నెమ్మదిగా HCl ఆమ్లాన్ని కలపండి. మార్పులను పరిశీలించండి. ద్రావణపు రంగును నమోదు చెయ్యండి.
బీకరులో గల కాపర్ ఆక్సెడ్, సజల HCl లో కరుగుతుందని, ద్రావణపు రంగు నీరు నీలి – ఆకుపచ్చ రంగులోకి మారుతుందని మీరు గమనించండి. ఈ చర్యలో కాపర్ క్లోరైడ్ ఏర్పడటమే ఈ మార్పునకు కారణం.
లోహ ఆక్సెడ్ + ఆమ్లం → లవణం + నీరు
పై చర్యలో లోహ ఆక్సెడ్ ఆమ్లంతో చర్య జరిపి నీటిని, లవణాన్ని ఇస్తుంది.
ఆమ్ల, క్షారాల మధ్య చర్య వలన లవణం, నీరు ఏర్పడే చర్యను పోలి ఉంటుంది.
రెండు చర్యలలోనూ నీరు, లవణాలను క్రియాజనకాలుగా పొందుతాం. లోహ ఆక్సెలు, లోహ హైడ్రైడులు ఆమ్లంతో చర్యజరిపి లవణాన్ని, నీటిని ఇస్తాయి.
కావున లోహ ఆక్సెలు, లోహ హైడ్రైడుల వలె క్షార స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయని మనం నిర్ధారించవచ్చు.

కృత్యం – 8

ప్రశ్న 8.
ఆమ్లాలు జలద్రావణంలో మాత్రమే అయాన్లను ఏర్పరుస్తాయా? కృత్యం ద్వారా వివరించండి.
(లేదా)
జల ద్రావణాలలో ఆమ్లాలు, అయానులను ఉత్పత్తి చేస్తాయా? నిరూపించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 6

1 గ్రా|| ఘన NaClను శుభ్రపరచి పొడి పరీక్షనాళికలోకి తీసుకోండి.
కొద్దిగా గాఢ H₂SO₄ ఆమ్లాన్ని పరీక్ష నాళికలోని NaClకు కలపండి.
ఈ చర్యను సమీకరణం ద్వారా రాస్తే ఈ కింది విధంగా ఉండును.
వెలువడిన వాయువును ముందుగా పొడి నీలిలిట్మస్ కాగితంతోనూ, పిదప తడి నీలిలిట్మస్ కాగితంతోనూ పరీక్షించండి.
పొడి HCl వాయువు ఆమ్లంకాదని మీరు నిర్ధారించగలరు. ఎందుకంటే పొడిలిట్మస్ కాగితం రంగులో ఎటువంటి – మార్పూ లేదని మీరు గమనిస్తారు.
కానీ సజల HCl ద్రావణం ఒక ఆమ్లం. ఎందుకంటే తడిగా ఉండే నీలిలిట్మస్ కాగితం ఎరుపురంగులోనికి మారుతుంది.
నిర్ధారణ :
ఈ ప్రయోగాన్ని బట్టి నీటి సమక్షంలో HCA వియోగం చెంది హైడ్రోజన్ అయాన్ ఏర్పరుస్తుంది. కానీ నీరు లేనప్పుడు వియోగం చెందదు, అయానులను ఏర్పరచదు అని మనకు తెలుస్తుంది.
నీటిలో HCl ఈ విధంగా వియోగం చెందుతుంది.
HCl + H₂O → H₂O⁺ + Cl^– (జల ద్రావణం)

కృత్యం – 9

ప్రశ్న 9.
ఆమ్లాలు, క్షారాలు నీటిలో కలిపినపుడు ఏం జరుగుతుంది? కృత్యం ద్వారా వివరించుము.
(లేదా)
ఆమ్లంను నీటిలో కరిగించుట ఒక ఉష్ణమోచక చర్యా (లేక) ఉష్ణగ్రాహక చర్యా అని నిరూపించు ప్రయోగంను వ్రాయుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 8

ఒక పరీక్ష నాళికలో 10 మి.లీ. నీటిని తీసుకోండి.
కొన్ని చుక్కలు గాఢ H₂SO₄ ను పరీక్షనాళికలోని నీటికి కలపండి. పరీక్షనాళికను నెమ్మదిగా కదపండి.
ఇదే కృత్యాన్ని H₂SO₄ కు బదులుగా NaOH పలుకులను ఉపయోగించి నిర్వహించండి. మీ పరిశీలనలు నమోదు చెయ్యండి.
ఆమ్లాన్ని లేదా క్షారాన్ని నీటిలో కరిగించే ప్రక్రియ ఉష్ణమోచక చర్య. గాఢ ఆమ్లాలు, క్షారాలను కలిగి ఉండే పాత్రలపై ఉండే హెచ్చరిక గుర్తు

గమనిక :

గాఢ HNO₃ లేదా H₂SO₄ ఆమ్లాన్ని నీటిలో కలిపినపుడు తగు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
ఆమ్లాన్ని కొద్దికొద్దిగా నీటికి కలుపుతూ ఆగకుండా కలియబెట్టాలి.
అలా కాకుండా నీటిని గాఢ ఆమ్లానికి ఒక్కసారిగా కలిపినట్లయితే వెలువడే అధిక ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు వలన ప్రమాదాలు సంభవించవచ్చు.

కృత్యం – 10

ప్రశ్న 10.
ఆమ్లము, క్షారాలలో బలమైన, బలహీనమైన ఆమ్ల, క్షారాలను ఏ విధంగా గుర్తిస్తావు ? కృత్యం ద్వారా వివరింపుము.
జవాబు:

A, B అనే రెండు బీకరులను తీసుకోండి.
A బీకరులో సజల CH₃COOH ను, B బీకరులో సజల HCl ను తీసుకోండి.
రెండు వేర్వేరు రంగులు గల విద్యుత్ తీగలకు గ్రాఫైట్ కడ్డీలను కలపండి. వీటిని 100 మి.లీ. గాజు బీకరులో పటంలో చూపినట్లు అమర్చండి. ఇదేవిధమైన అమరికను రెండవ (B) గాజు బీకరు కూడా అమర్చండి.
రెండు ద్రావణాల ద్వారా ఒకేసారి విద్యుత్ పంపి పరిశీలించండి.
HCl ద్రావణాన్ని ఉపయోగించినపుడు బల్బు ఎక్కువ ప్రకాశవంతంగా వెలుగుతుంది.
CH₃COOH ద్రావణాన్ని ఉపయోగించినపుడు బల్బు తక్కువ ప్రకాశవంతంగా వెలుగుతుంది.
దీనినిబట్టి HCl ద్రావణంలో ఎక్కువ అయానులుఉన్నాయని, ఎసిటిక్ ఆమ్ల ద్రావణంలో తక్కువ అయానులు ఉన్నాయని తెలుస్తుంది.
HCl ద్రావణంలో ఎక్కువ అయాన్లు ఉన్నాయంటే ఎక్కువ H₃O⁺ అయాన్లు ఉన్నాయని తెలుస్తుంది. కావున ఇది బలమైన ఆమ్లం.
అదే విధంగా ఎసిటిక్ ఆమ్లంలో తక్కువ H₃O⁺ అయానులు ఉంటాయి. కాబట్టి ఇది బలహీన ఆమ్లం.

కృత్యం – 11

ప్రశ్న 11.
పట్టికలో ఇవ్వబడిన ద్రావణాల pH విలువలను లిట్మస్ పేపర్‌ను ఉపయోగించి కనుక్కోండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 9

కృత్యం – 12

ప్రశ్న 12.
ఏంటాసిడ్ ఏ విధంగా పని చేస్తుందో కృత్యం ద్వారా వివరించుము.
జవాబు:

బీకరులో కొద్దిగా సజల HClను తీసుకొని దానికి 2 లేదా 3 చుక్కలు మిథైల్ ఆరెంజ్ సూచికను కలపండి.
ద్రావణం రంగును ఎరుపుగా నమోదు చెయ్యండి.
ద్రావణానికి జెలూసిల్ లేదా మిల్క్ ఆఫ్ మెగ్నీషియా పౌడరును కలపండి.
ద్రావణంలోని ఎరుపురంగు పోయి రంగులేని ద్రావణం ఏర్పడుతుంది.
దీనికి కారణం ద్రావణంలోని ఆమ్ల గుణాన్ని ఏంటాసిడ్ అనే క్షారం తటస్థీకరిస్తుంది.

కృత్యం – 13

ప్రశ్న 13.
మీ ప్రాంతంలో మొక్కల పెరుగుదల కోసం ఉపయోగించే మట్టి pH విలువలను నీవెలా నిర్ధారిస్తావు?
జవాబు:

కొద్ది పరిమాణంలో మట్టిని ఒక పరీక్ష నాళికలోనికి తీసుకొని దానికి 5 మి.లీ. నీటిని కలపండి.
పరీక్షనాళిక మూతిని మూసి నాళికను కుదపండి.
ద్రావణాన్ని వడపోయండి. అవక్షేపాన్ని మరొక పరీక్ష నాళికలోకి తీసుకోండి.
సార్వత్రిక సూచిక లేదా pH పేపరు సహాయంతో అవక్షేపం యొక్క pHను పరీక్షించండి.

కృత్యం – 14

ప్రశ్న 14.
ఈ కింది లవణాల సాంకేతికాలను రాయండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 11
పై లవణాలు ఏ ఆమ్ల, క్షారాల కలయిక వలన ఏర్పడును?

ప్రశ్న 15.
లవణాల pH విలువను లెక్కించుము.
జవాబు:

NaCl, AlCl₃, CuSO₄, CH₃COONa, NH₄Cl, NaHCO₃, NaCO₃, 10H₂O లవణాలను సేకరించండి.
వాటిని విడివిడిగా స్వేదన జలంతో కరిగించి ఏర్పడిన ద్రావణం యొక్క స్వభావాన్ని లిట్మస్ కాగితాల సహాయంతో తటస్థం
pH కాగితంను ఉపయోగించి వాటి pH విలువలను కూడా నమోదు చెయ్యండి.
వాటి pH విలువల ఆధారంగా వానిని ఆమ్లాలు, క్షారాలు, తటస్థ లక్షణం గల పదార్థాలుగా వర్గీకరించండి.
ఆయా లవణాలు ఏర్పడటానికి ఉపయోగించిన ఆమ్ల – క్షార జంటలను గుర్తించండి.’ పట్టికను పూర్తి చెయ్యండి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 2nd Lesson ఆమ్లాలు-క్షారాలు-లవణాలు 13

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 8 Where there is a Will, there is a Way

November 1, 2023

SCERT AP Board 6th Class English Solutions 8th Lesson Where there is a Will, there is a Way Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class English Solutions 8th Where there is a Will, there is a Way

6th Class English 8th Lesson Where there is a Will, there is a Way Textbook Questions and Answers

Observe the following pictures :
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 8 Where there is a Will, there is a Way 1
Now, reflect on the above pictures.
(Teachers can interact with the students using the following questions.)

Question 1.
Find out the sports and games shown in the pictures.
Answer:
We can find cricket, badminton, kabaddi, chess, golf and weightlifting.

1) Wilma Rudolph:
As a child, Wilma Rudolph overcame polio to become an Olympic sprint champion. This made her an American icon and a role model.

As,a young child she was paralysed by polio, and contracted both scarlet fever and double pneumonia. Many doctors felt she would never walk again, yet she always believed otherwise. By the time she was 12, she had regained her ability to walk and took up athletics. Eight years later she was an Olympic champion.

Rudolph made her Olympic debut at the 1956 Melbourne Games. Aged just 16, she was a member of the American 4×100 m relay team that claimed a bronze medal.

The 1960 Rome Games provided the defining moments of Rudolph’s extraordinary life story. She stormed to gold in the 100 m, 200 m and 4×100 m relay, breaking three world records in the process. She was dubbed “The Black Gazelle” by the European press for her speed, beauty and grace.

2) Rafer Johnson :
Rafer Johnson’s left leg was badly crushed in a machine in his childhood. Rafer was upset. He grew better day by day and the surgeon could finally save his leg, but it did not heal completely.

Rafer’s interest in sports was so strong that he did not worry about his weak leg. He worked hard day and night and was finally selected for the Olympics. He took part in the decathlon and won the first place. He was called “the greatest all round athlete in the world”.

Reading Comprehension

I. Complete the following statements by choosing the correct options:

1. Wihna Rudolph won three gold medals in _________ .
a) Melbourne Olympics
b) Rome Olympics
c) London Olympics
d) Berlin Olympics
Answer:
b) Rome Olympics

2. Wilma is a _________ .
a) dancer
b) sprinter
c) singer
d) teacher
Answer:
b) sprinter

3. Wilma’s left leg was weak because _________ .
a) she was injured while playing
b) her leg was affected by polio
c) her legs were crushed by a machine
d) she met with an accident
Answer:
b) her leg was affected by polio

4. Rafer found it difficult to run _________ .
a) with artificial limbs
b) using crutches
c) with blades tied below his knees
d) wearing spiked shoes
Answer:
d) wearing spiked shoes

5. Decathlon is _________ .
a) a competition in ten separate events
b) a set of ten medals given in Olympics
c) a place where Paralympics is held
d) the name of Rafer Johnson’s coach
Answer:
a) a competition in ten separate events

II. Answer the following questions in a phrase or a sentence:

Question 1.
Where were the 1992 Olympics held?
Answer:
The 1992 Olympics were held in Barcelona.

Question 2.
Who are the two athletes mentioned in the text?
Answer:
The two athletes are Wilma and Rafer Johnson.

Question 3.
Which country did Wilma belong to?
Answer:
Wilma belonged to America.

Question 4.
What was the doctor’s recommendation to improve Wilma’s leg?
Answer:
The doctor recommended regular massage to improve Wilma’s leg.

Question 5.
How did Wilma’s family help her?
Answer:
They spent some time massaging her leg daily.

Question 6.
What happened to Rafer’s left leg?
Answer:
His left leg was badly crushed in a machine.

Question 7.
What do we learn from the lives of these two great athletes?
Answer:
We can learn that physical disability cannot stop the people who have the. true spirit and dedication. We can overcome our physical disabilities with hard work, dedication and sincerity.

III. Go through the following statements and arrange them in a sequential order and write in your notebook.
1. She was in bed for two years.
2. She became well in course of time.
3. Wilma was weak as a baby.
4. She played for her school in one of the matches.
5. She had regular massage of her left leg.
6. She had an attack of polio in her fourth year.
Answer:

Wilma was weak as a baby. (3)
She had an attack of polio in her fourth year. (6)
She was in bed for two years. (1)
She had regular massage of her left leg. (5)
She became well in course of time. (2)
She played for her school in one of the matches. (4)

Vocabulary

I. Who are the following people? (Supply the missing letters)

1. One who participates in a running race is a r ……. …… n …. r.
2. One who takes part in field and track events is an a …. hl…. t ……….
3. One who runs fast in the race over a short distance is a s …….. ………. i ……. t ……. r.
4. One who is injured as a result of a disease is a v….ct
Answer:

One who participates in a running race is a runner.
One who takes part in field and track events is an athlete.
One who runs fast in the race over a short distance is a sprinter.
One who is injured as a result of a disease is a victim.

II. Complete the following paragraph choosing the correct word from those given in brackets:

All the students of class VI went to the stadium ………(1)……….. (Some, Sum) of them participated in individual events, a few of them in group events and the remaining
went to cheer up ………(2)……….. (there, their) friends. Rohit was a good runner. When the ………(3)……….. (race, rays) began, all his friends ………(4)……….. (new, knew) that he ………(5)……….. (would, wood) win. In the finals, Rohit ………(6)……….. (one, won) the first ………(7)……….. (prize, price) and became the champion.
Answer:
1) Some
2) their
3) race
4) knew
5) would
6) won
7) prize

Grammar

I. Read the following sentences and observe the words underlined.

1. The front part of one of the toes was hanging out as though it would fall off.
2. I will participate in the match.
3. I can run fast.
4. India might win the match against England.
5. It might rain in the evening so we can’t play cricket today.
6. We should respect our elders.
7. I must take my brother to the stadium.

In the above sentences, the underlined words are Modal Verbs.

Modals are the helping verbs which express the ‘mode’ or ‘manner’ of the actions indicated by the main verbs. They express modes such as ability, possibility, probability, permission, obligation, etc.

The most commonly used modals are shall, should, will, would, can, could, may, might, must, ought to, used to, need and dare.

Modals are used to
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 8 Where there is a Will, there is a Way 2

I. Choose the correct modal verbs from the box to complete these sentences.

1. You …………….. enter the stadium if you have a ticket.
2. We …………….. attend the classes without fail.
3. We …………….. submit our projects on time.
4. …………….. you like to have a cup of milk?
5. We …………….. win the match next week if we practise it every day.
Answer:
1) can
2) should
3) must
4) Would
5) will

II. Some situations are given below. Read them and respond suitably. The first one is done for you:

1. The teacher has distributed you all the textbooks and notebooks. Your bag is heavy to carry home. You ask someone to help you.
R : Could you please help me carry this bag?

2. A friend has just come to see you at your house. Offer him/her something to drink.
…………………………………..

3. You are at the bank. You want to fill a form but you don’t have a pen. How would you ask the man at the counter for a pen?
…………………………………..

4. You are sitting in a crowded bus. You ndtice an old lady standing near you. Offer her your seat.
…………………………………..

5. Your friend has helped you to locate your missing book. Thank him/her.
…………………………………..
Answer:
2. Would you like to take a cup of coffee?
3. Could you please lend me your pen?
4. Would you like to sit in my seat?
5. Thank you very much!

III. Questions..Questions ??? (Let’s ask questions, shall we?)
Pair work: Read the interview and practise with a partner.

An interview with a singer :
Interviewer : Can I have a talk with you?
Singer : Sure!
Interviewer : What are you?
Singer : I’m a singer.
Interviewer : Which songs do you sing, I mean pop songs or folk songs?
Singer : I sing folk songs.
Interviewer : Where are you from?
Singer : I’m from Srikakulam.
Interviewer : Why are you here?
Singer : I’m here to participate in a singing competition.
Interviewer : When will you return home?
Singer : I’ll go next week.
Interviewer : How will you go?
Singer : I’ll go by car.
Interviewer : Whose car is it?
Singer : It’s my own car.

IV. Gowthanii is late to school today, Her teacher asks her some questions.
The teacher uses these Question words.

Task: Complete the questions below using the given Question words.
1. …………… are you late?
2. …………… do you live?
3. …………… everything alright?
4. …………… you miss the school bus?
5. …………… came to drop you?
6. …………… did you reach the bus stop?
7. …………… did you come to School?
8. …………… is the time now?
Answer:
1. Why are you late?
2. Where do you live?
3. Is everything alright?
4. Did you miss the school bus?
5. Who came to drop you?
6. When / How, did you reach the bus stop?
7. When / How / Why did you come to school?
8. What is the time now?

V. Sit in pairs. Read the following statements and frame questions. Use the clues given in the brackets. One has been done for you.
e.g. A : My father is a teacher.
What is your father? (what)
1. A: This ball is mine.
B: ……………………………..? (whose)

2. A: I like blue colour.
B: ……………………………..? (which)

3. A: We celebrate the National Sports Day on August 29th.
B: ……………………………..? (when)

4. A: Deeksha likes cows because they give us milk.
B: ……………………………..? (why)

5. A: Kohli is my favourite batsman.
B: ……………………………..? (who)

6. A: Neeraja goes to school every day.
B: ……………………………..(where)
Answer:
1. Whose ball is this?
2. Which colour do you like?
3. When do we celebrate the National Sports Day?
4. Why does Deeksha like cows?
5. Who is your favourite batsman?
6. Where does Neeraja go every day?

VI. Write one meaningful question each beginning with the following words.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 8 Where there is a Will, there is a Way 5
Answer:
What is your name? / What do you like to eat?
Who is your favourite teacher? / Who is your best friend?
Where do you live? / Where do you play in the evenings?
When do you go to movies? / When do you meet your friends?
Why are you late today? / Why do you play games?
Which is your favourite subject? / Which of the drinks do you like most? Whose pen is this? / Whose bicycle is this?
How do you come to school? / How do you reach the bus stop?
Are you ready? / Are you happy?
Is everything ok? / Is the headmaster in the office room?
Have you finished your homework? / Have you finished your lunch?
Do you like coffee? / Do you play cricket?
Does she like sweets? / Does he work hard?
Did you go to school yesterday?
Will you go to a movie next Sunday?
Can you carry a rice bag?
Can’t we eat healthy food?
Don’t you know my name? .
Won’t they go to temple tomorrow?
Didn’t he meet you last Sunday?
Doesn’t she like sweets?
Isn’t your father at home?
Aren’t you hungry?
Wasn’t he at his house yesterday?

Writing

I. Read the information in boxes about the biography of M.S.Dhoni. Arrange them in the right order.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 8 Where there is a Will, there is a Way 6
Answer:
Introduction
Mahendra Singh Dhoni or MS Dhoni is one of the most popular Indian cricketers. Putting his great leadership skills to test, he served as the former captain of the Indian national cricket team.

Personal details-Debut
Dhoni was born on July 7, 1981 in Ranchi, Bihar (now Jharkhand) to Pan Singh and Devaki Devi. He made his debut in One Day International (ODI) in December 2004, _ playing against Bangladesh.

Career
In the ODI scenario, Dhoni has so far played 265 matches scoring 8620 runs, with his highest being a staggering 183 out of 145 balls not-out against Sri Lanka.

Significant Milestones /Achievements
India won the 2007 ICC World Twenty20 and 2011 ICC Cricket World Cup under his captaincy.

Awards
He received the Rajiv Gandhi Khel Ratna award in 2007 and the Padrria Shri award in 2009. He also received Padma Bhushan award, India’s third-highest civilian award, in 2018.

Retirement
Dhoni announced his retirement from International Test Cricket on December 30,2014 following the drawn test between India and Australia in Melbourne.

II. Write a biosketch of P.V. Sindhu using the clues given below.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 8 Where there is a Will, there is a Way 7
Answer:
P.V.Sindhu’s full name is Pusarla Venkata Sindhu. She was a great badminton player. She was born on 5th July 1995. Her parents are P.V: Ramana and P. Vijaya who are national volleyball players. Her hometown is Hyderabad. Her international debut took place in 2009. Pullela Gopichand is her coach. She received the Arjuna Award in 2013 and the Padma Shri Award in 2016.

Talking Time

I. Respond to the statement: “Alas! We lost the match.”

A: Is it?
B: Really?
C : I know. I expected.
D : Don’t worry!
E : Better luck next time!

II. Listen to the announcement made by the Physical Director in the District Level Sports Meet.

Announcement 1:
May I have your kind attention please? The sportspersons who are participating in 400 meters are requested to report to Mr. Haribabu by 4 p.m at our High School ground with your identity cards without fail.

Activity 1:
Make an announcement regarding the Volleyball semifinal match between Sompeta and Palasa in court No. 2.
Answer:
Your attention please! The Volleyball teams of Sompeta and Palasa are requested to go to the court No. 2, The semifinal match is going to begin.

→ Activity 2 :
Make an announcement regarding Kabaddi final match between Narasannapeta and Srikakulam in court No. 1.
Answer:
Your attention please! The kabaddi teams of Narasannapeta and Srikakulam are requested to go to the court No. 1. The final match is going to begin.

III. And… what?
Each learner will repeat the sentence and add one more item.

1. Topic : Gajnes and sports
I like/love to play ……….
I love to play cricket, volleyball, ………….

2. Topic : Places
I want to visit /1 would like to visit ………….

3. Topic : Hobbies
I enjoy ………..

4. Topic: Abilities
I can speak English………

5. Topic: Favourites
My favourite sportsperson …………. (game, actor)
Answer:
1. I love to play football.
I like to play chess.
I like to play tennis ……………

2. I would like to visit Madurai.
I would like to visit Kanipakam.
I want to visit Ooty. ………..

3. I enjoy book reading.
I enjoy gardening.
I enjoy listening to music. …………

4. I can speak Sanskrit.
I can lift this heavy box.
I can finish the project by the evening. ……….

5. My favourite sportsperson is Virat Kohli.
My favourite game is cricket.
My favourite actor is Allu Arjun. …………

IV. Read the Interview with Saina Nehwal.

1. An Interview with a sportsperson:
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 8 Where there is a Will, there is a Way 8
Anchor : Good morning and welcome to all the viewers to your favourite programme’Know Your Stars’. We are so fortunate to have Ms. Saina Nehwal with us on the show Know Your Stars. Well now, let’s invite the first Indian woman player who has brought name and fame to our country and a true inspirer for many sportspersons. Today we will interview her.

Anchor : Dear Saina, once again we welcome you to the show. Our viewers are so . keen to listen to you.

Saina : Good morning everyone. Thanks for inviting me to the show.

Anchor : How did you pick up badminton as your career?

Saina : Well, I had never thought I would be a professional player. But once I got the opportunity to play for my house in the inter-school matches, I defeated all my opponents. Then the sports teacher encouraged me and I became what I am now.

Anchor : Who is your role model?

Saina : I admire Sachin Tendulkar the most. Then Sania Mirza, Kalpana Chawla have also been my inspiration.

Anchor : How do you cope with the pressure of your studies?

Saina : Well, I like my studies. So I spend three hours every day with my studies.

Anchor : What do you do to relax?

Saina : I read books; watch movies; and spend time in nature. It refreshes me completely.

Anchor : What message would you like to give to our viewers?

Saina : Well, in order to be excellent, one must work really hard systematically. And one must never give up in case there are repeated setbacks.

Anchor : Thanks a lot for joining the show. Well that’s all for today and let’s meet another star next week.

Activity : Now conduct an imaginaryjnterview with one of your favourite Sport Stars by using the clues.

Debut match – important people in your life – breakthrough – challenges- tips for young generation – favourite food – favourite place – favourite dish – favourite sportsperson – future plans – goals- funny moment – disappointment – success secret- parents support – role model.
Answer:
Interviewer : Good morning!
V.V.S.Laxman : Good morning! Take your seat.
Interviewer : Thank you. I need an interview with you for my school magazine.
V.V.S.Laxman : OK. We can talk now together.
Interviewer : Tell something about your debut match.
V.V.S.Laxman : It was 20th November 1996 against South Africa.
Interviewer : Who are the important people in your life?
V.V.S.Laxman : My parents, friends and relatives.
Interviewer : What is your breakthrough in your career?
V.V.S.Laxman : My score of 281 runs against Australia in a test match in 2001.
Interviewer : What challenges have you faced in your career?
V.V.S.Laxman : I faced continuous failures in some cases but I overcame them later.
Interviewer : What tips would you like to give to younger generation?
V.V.S.Laxman : It is very important to maintain mental and physical health.
Interviewer : What is your favourite food or dish?
V.V.S.Laxman : I like South Indian varieties.
Interviewer : Which place would you like to visit?
V.V.S.Laxman : Sydney in Australia
Interviewer : Who is your favourite sportsperson?
V.V.S.Laxman : Mohammad Azharuddin
Interviewer : What are your future plans and goals?
V.V.S.Laxman : I want to start a sports school.
Interviewer : Can you tell us any funny movement in your career?
V.V.S.Laxman: In a match, Sourav Ganguly called me for a single and both collided mid pitch as we can in the same line. Both of us went down, Ganguly dropped his bat and got run out.
Interviewer : What is your success secret?
V.V.S.Laxman : Regular practice, hard work and concentration.
Interviewer : How is your parents’ sup’port to your career?
V.V.S.Laxman : They gave me total support to choose cricket as my career.
Interviewer : Who is your role model in cricket?
V.V.S.Laxman : Mohammad Azharuddin.
Interviewer : Thank you for giving information very patiently.
V.V.S.Laxman : It is ok.

Project Work

Collect the information about Rules and regulations, Do’s & Don’ts of a Game : Volleyball: Team – 6 members. Ground Measurements. Foul, Setter, Spiker. Points.
Answer:
Basic Volleyball Rules:

6 players on the floor at any one time – 3 in the front row and 3 in the back row
Maximum of 3 hits per side .
Points are made on every serve for wining team of rally (rally-point scoring).
Player may not hit the ball twice in succession. (A block is not considered a hit.)
Ball may be played off the net during a volley and on a serve.
A ball hitting a boundary line is in.
A ball is out if it hits an antennae, the floor completely outside the court, any of the net or cables outside the antennae, the referee stand or pole, the ceiling above a non-playable area.
It is legal to contact the ball with any part of a player’s body.
It is illegal to catch, hold or throw the ball.
A player cannot block or attack a serve from on or inside the 10-foot line.
After the serve, front-line players may switch positions at the net.
Matches are made up of sets; the number depends on level of play. 3-set matches are 2 sets to 25 points and a third set to 15. Each set must be won by two points. The winner is the first team to win 2 sets. 5-set matches are 4 sets to 25 points and fifth set to 15. The team must win by 2 unless tournament rules dictate otherwise. The winner is the first team to win three sets.

Volleyball Ground Measurements:

The official indoor volleyball court size in American measuring units is 29’6″ by 29 feet and six inches for the half court area.
The full volleyball court area is 59 feet x 29′ 6″.
If you were using the metric system, then the half court area is 9 meters by 9 meters while the entire court is 18 meters long by 9 meters wide.
Many people like to round these numbers up to 30 feet by 60 feet.
The above measurements are the same for both the men’s and women’s volleyball court size.

The DO’s and DON’Ts of Volleyball:

DO always push yourself!
DON’T ever dog it
DO wear your hair in a braid, ponytail, or bun
DON’T wear it down j
DO wear crew socks ‘
DON’T wear* ankle socks
DO always communicate on the court
DON’T ever be silent , –
DO eat plenty of fruits, vegetable, protein, and carbs
DON’T eat much processed food, candy, chips, and junk
DO watch volleyball on TV and learn from the best!
DON’T waste time doing other nonsense
DO learn all rotations
DON’T be that person out of rotation
DO become a well rounded player and be able to perform all skills
DON’T be tunnel visioned
DO be coachable
DON’T be stubborn
DO set goals
DON’T be complacent
DO take initiative when it comes to recruiting
DON’T be lax
DO hydrate
DON’T intake little fluids
DO build your endurance, flexibility, strength, and agility
DON’T become out of shape
DO always pay attention during practices
DON’T zone out
DO be a leader
DON’T be afraid
DO be early to practices and matches
DON’T be late
DO approach coaches when you need soemthing
DON’T be timid
DO keep pushing
DON’T quit!
DO dream big!!!

Important terms of Volleyball:

Ace :
A serve that is not passable and results immediately in a point.

Assist:
Passing or setting the ball to a teammate who attacks the ball for a kill.

Attack:
The offensive action of hitting the ball. The attempt by one team to terminate the play by hitting the ball to the floor on the opponents side.

Campfire :
A ball that falls to the floor in an area that’s surrounded by two, three, four or more players. At the instant after the ball hits the floor, it appears as if the players are encircling and starting a campfire.

Centerline :
The boundary that runs directly under the net and divides the court into two equal halves.

Dig :
Passing a spiked or rapidly hit ball. Slang for the art of passing an attacked ball close to the floor.

Free Ball:
A ball that will be returned by a pass rather than a spike.

Pancake :
A one-handed defensive technique where the hand is extended and the palm is slid along the floor as the player dives or extension rolls, and is timed so that the ball bounces off the back of the hand.

Rotation:
The clockwise movement of player around the court and through the serving position following a side out.

Serve :
Used to put the ball into play.

Service Error :
An unsuccessful serve in which one or more of the following occurs:
1. the ball fails to clear the net,
2. the ball lands out of bounds, or
3. the server commits a foot fault.

Setter:
the player who has the 2nd of 3 contacts of the ball who ‘sets’ the ball with an overhand pass for a teammate to hit. The setter is like the quarterback in football – they run the offense.

Side Out:
Occurs when the receiving team successfully puts the ball away against the serving team, or when the serving team commits an unforced error, and thus the receiving team gains the right to serve.

Spike:
Also hit or attack. A ball contacted with force by a player on the offensive team who intends to terminate the ball on the opponent’s floor or off the opponent’s blocker.

Fun Time

I. Reverse Me:
Read the sentences and try to guess the words. The first one has been done for you.
e.g.: I perceived with my eyes.( SAW) Reverse me and I existed. (WAS)
1. I’m a heavy weight. Reverse me and I’m nothing ……………
2. I’m the high point. Reverse me and I’m something to cook in ……………
3. I’m uncooked. Reverse me and I’m armed conflict ……………
4. I am a portion of the whole. Reverse me and I’m used to catch something ……………
5. I’m a wild animal. Reverse me and I move like water. ……………
6. I’m a number. Reverse me and I’m used to catch something ……………
7. I’m an obstruction used to hold back water. Reverse me and I’m crazy. ……………
8. I’m victorious. Reverse me and I’m the present time ……………
9. I use it in dance. Reverse me and we keep them at home ……………
Answer:
1. Ton – not
2. Top – pot
3. Raw – war
4. Part – trap
5. Wolf – flow
6. Ten – net
7. Dam – mad
8. Won – now
9. Step – pets

II. Stretching a Sentence :

Add more details to a sentence by using the 5 “Wh” Questions.
Who ? My childhood friend.
What? My childhood friend has been playing chess.
When (How long)? My childhood friend has been playing chess for the past two hours. Where? My childhood friend has been playing chess for the past two hours in his room.
Why? My childhood friend has been playing chess for the past two hours in his room because he wants to participate in a competition.

Poem

WHAT CAN A LITTLE CHAP DO?
– William Arthur Dunkerely
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 8 Where there is a Will, there is a Way 9

What can a little chap do?
For his country and for you?
What can a little chap do?
He can play a straight game all through:
That’s one good thing he can do.
He can fight like a?Knigh1
For the Truth arid the Right;
That’s another good thing he can do.
He can shun all that’s mean,
He can keep himself clean,
Both without and within;
That’s a very fine thing he can do.
His soul he can brace
Against everything base.
And the trace will be seen
All his life in his face;
That’s an excellent thing he can do.
He can look to the light,
He can keep his thoughts white,
He can fight the great fight,
He can do with his might
What is good in God’s sight;
Those are truly great things he can do.

Comprehension

I. Match the rhyming words.

1. knight	base
2. brace	mean
3. clean	do
4. you	fight

Answer:

1. knight	fight
2. brace	base
3. clean	mean
4. you	do

II. Read the above poem and fill in the blanks with suitable words.

1. He can keep his ………….. white.
2. He can fight like a ………….. for the Truth and the Right.
3. The one thing he can do is to play a ………….. game all through.
4. The greatest thing that he can do is to do what is good in …………..
Answer:
1) thoughts
2) knight
3) straight
4) God’s sight

III. Answer the following questions.

Question 1.
What can he do to keep all things clean?
Answer:
He can shun all that’s mean.

Question 2.
What can he brace against everything?
Answer:
He can brace his soul against everything.

Question 3.
What can he do with his might?
Answer:
He can fight the great fight.

Question 4.
What can you do for your country?
Answer:
I love my country. First of all, as a student, I study well and achieve my goal. I respect our government, our Constitution, our national flag and our national anthem. I serve the government as well as the people. I can be free from corruption. I can stand for truth. I try to educate others. I respect others. I can’always try to use my power to uplift our country.

Question 5.
List out the good things you find from the poem.
Answer:
The following are good things mentioned in the poem.
Playing a straight game all through
Fighting like a knight for the truth and the right
Shunning all bad things
Keeping clean within and without
Bracing soul against everything
Keeping thoughts white
Fighting a great fright for good things in God’s sight.

What Can A Little Chap Do? Poem Summary

A little chap is the future citizen of a country. He can do many things for the sake of his country. He can play a straight game. He can fight like a knight for the truth and the right. He can refuse to do mean things and keeps himself clean. He can have a brave heart. He looks for wisdom and thinks wisely. He can fight with his might for what is good in God’s view.

What Can A Little Chap Do? Poem About the Poet

William Arthur Dunkeriey (12 November-1852 23 January 1941) was a prolific English journalist, novelist and poet. He wrote under his own name, and also as John Oxenham for his poetry, hymn-writing, and novels. His poetry includes Bees in Amber: a little book of thoughtful verse (1913) which became a bestseller.He also wrote the poem ‘Greatheart’.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం

November 1, 2023

SCERT AP 10th Class Physical Science Guide 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 6th Lesson Questions and Answers పరమాణు నిర్మాణం

10th Class Physical Science 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
పరమాణు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం నుండి లభించే సమాచారం ఏమిటి? (AS1)
(లేదా)
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంను ఒక ఉదాహరణతో వివరించుము.
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం :
పరమాణువులోని కర్పరాలు, ఉపకర్పరాలు మరియు ఆర్బిటాళ్లలో ఎలక్ట్రాన్ల పంపిణీని “ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం” అంటారు.

ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయటానికి రెండు పద్ధతులు కలవు.

అవి : 1) nl^x పద్ధతి
2) బ్లాక్ డయాగ్రం పద్ధతి

1) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని సూచించే మొదటి పద్ధతి అయిన nl^x పద్ధతిలో n – ప్రధాన శక్తి స్థాయిని సూచించును. l విలువ ఉపశక్తి స్థాయిలను సూచించును. x విలువ ఉపశక్తి స్థాయిలలోని ఆర్బిటాళ్లలో ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను సూచించును.

ఉదా : హైడ్రోజన్ పరమాణువు , ¹₁H ———– 1s¹ (nl^x)
దీని ద్వారా n = 1 అనేది ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్యను తెలియజేయును. S అనేది కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్యను తెలియజేయును. x = 1 అనేది S ఉపస్థాయిలోని ఆర్బిటాల్ లో ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ సంఖ్యను తెలియజేయును.

2) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంలో రెండవ పద్ధతి బ్లాక్ డయాగ్రం పద్ధతిలో ఎలక్ట్రాన్ యొక్క ఆత్మభ్రమణాన్ని తెలియజేయును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 1
3) 1s ఉపస్థాయిలోని ఆర్బిటాల్ లో నిండిన ఎలక్ట్రాన్ సవ్యదిశలో ఆత్మభ్రమణం చేయును.
4) ఎక్కువ సంఖ్యలో ఎలక్ట్రాన్లు కలిగిన పరమాణువుల లక్షణాలను ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంతో తెలుసుకొనవచ్చు.
5) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ద్వారా పరమాణువుల యొక్క క్రియాశీలతను తెలుసుకొనవచ్చు.
6) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ద్వారా పరమాణువుల సంయోజకతలను తెలుసుకొనవచ్చు.
7) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ద్వారా ఎటువంటి రసాయన బంధాలు ఏర్పరచగలదో తెలుసుకొనవచ్చును.

ప్రశ్న 2.
a) ఒక ప్రధాన శక్తి కర్పరంలో ఇమడగలిగే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య ఎంత? (AS1)
జవాబు:
2n²

b) ఒక ఉపకర్పరంలో ఇమడగలిగే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రానులు ఎన్ని?
జవాబు:
2(2 (l)+1)

c) ఒక ఆర్బిటాల్ నందు అమర్చగలిగే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రానులు ఎన్ని?
జవాబు:
2

d) ఒక ప్రధాన శక్తి స్థాయిలో ఎన్ని ఉపకర్పరాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
ప్రధాన శక్తి స్థాయి సంఖ్యకు సమాన సంఖ్యలో ఉపకర్పరాలు ఉంటాయి.

e) ఒక ఆర్బిటాల్ లోని ఎలక్ట్రాను ఎన్ని రకాల స్పిన్ దిగ్విన్యాసాలు సాధ్యమవుతాయి?
జవాబు:
ఎలక్ట్రానుకు 2 దిగ్విన్యాసాలు సాధ్యమగును.

ప్రశ్న 3.
ఒక పరమాణువులోని M – కర్పరంలో ఎలక్ట్రానులు K మరియు L కర్పరంలోని ఎలక్ట్రానుల సంఖ్యకు సమానం అయిన ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలివ్వండి. (AS1)
a) బాహ్యకర్పరం ఏది?
b) దాని బాహ్యకర్పరంలో ఎన్ని ఎలక్ట్రానులు ఉంటాయి?
c) ఆ పరమాణు సంఖ్య ఎంత?
d) ఆ మూలకానికి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయండి.
జవాబు:
a) N కక్ష్య.
b) రెండు.
c) 22

ప్రశ్న 4.
ఇంద్రధనుస్సు ఒక అవిచ్ఛిన్న వర్ణపటానికి ఉదాహరణ – వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
ఏ విధముగా ఇంద్రధనుస్సు ఒక అవిచ్ఛిన్న వర్ణపటంకు ఉదాహరణ అగును? వివరించుము.
జవాబు:
వర్ణపటం : తరంగదైర్ఘ్యాల లేదా పౌనఃపున్యాల సముదాయాన్ని “వర్ణపటం” అంటారు.

వర్ణపటం రెండు రకాలు. అవి :
1) అవిచ్చిన్న వర్ణపటం,
2) పరమాణు రేఖా వర్ణపటం.

వర్షం పడినప్పుడు వాతావరణంలో నీటి బిందువులు అధికంగా ఉండును. ఈ నీటి బిందువులపై సూర్యుని కాంతి పడితే నీటి బిందువు పట్టకంలా పనిచేసి కాంతిని పరిక్షేపణం చెందించును.
దీనివలన ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడును. దీనినే VIBGYOR అంటారు.
వీటిలోని ఏడు రంగులకు తరంగదైర్యం, పౌనఃపున్యాలు వేరుగా ఉన్నప్పటికీ ప్రతిరంగు తరువాతి రంగుతో కలసిపోయి అవిచ్చిన్నంగా గల రంగుల పట్టీ రూపంలో ఏర్పడును.
ప్రతి రంగు తీవ్రత ఒక బిందువు నుండి మరొక బిందువుకు మారును.
కాబట్టి అవిచ్ఛిన్న వర్ణపటానికి ఉదాహరణ ఇంద్రధనుస్సు, పరమాణు రేఖా వర్ణపటానికి ఉదాహరణ హైడ్రోజన్ వర్ణపటం.

ప్రశ్న 5.
బోర్ 3వ కక్ష్యకు సోమర్ ఫెల్డ్ ఎన్ని దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను జత చేసినాడు? ఈ దీర్ఘవృత్తాలను జత చేయడానికి గల కారణాలు ఏమిటి? (AS1)
(లేదా)
బోర్ కక్ష్యలకు సోమర్ ఫెల్డ్ ఎన్ని దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను కలిపాడు? ఈ విషయం బోర్ సిద్ధాంతంకు ఏ విధంగా ఉపయోగపడింది?
జవాబు:
సోమర్ ఫెల్డ్ 3వ కక్ష్యకు రెండు దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను జత చేశాడు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 3

కారణాలు :

బోర్ నమూనా హైడ్రోజన్ పరమాణువుకు సంబంధించి రేఖా వర్ణపటాన్ని వివరించుటకు ఒక విజయవంతమైన నమూనా.
కానీ హైడ్రోజన్ రేఖా వర్ణపటాన్ని అధిక సామర్థ్యం గల వర్ణపటదర్శినితో పరిశీలించినపుడు కొన్ని ఉపరేఖల సమూహాలు కనిపించాయి.
రేఖా వర్ణపటంలోని రేఖలు ఉపరేఖలుగా విడిపోవటాన్ని బోర్ నమూనా విశదీకరించలేకపోయింది.
రేఖా వర్ణపటంలో ఉపరేఖలను వివరించటానికి సోమర్ ఫెల్డ్ దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను ప్రవేశపెట్టాడు.
బోర్ ప్రతిపాదించిన వృత్తాకార కక్ష్యలను అలాగే ఉంచుతూ, సోమర్ ఫెల్డ్ రెండవ కక్ష్యకు ఒక దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యను, మూడవ కక్ష్యకు రెండు దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను కలిపాడు.
కేంద్రం యొక్క ఆకర్షణ బలానికి లోనైన ఆవర్తన చలనంలో ఉన్న కణం దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యల ఏర్పాటుకు దారితీస్తుందనే విషయం ఆధారంగా దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను ప్రతిపాదించాడు.

ప్రశ్న 6.
శోషణ వర్ణపటం అనగానేమి?
జవాబు:
తక్కువ శక్తి కర్పరం నుండి ఎక్కువ శక్తి కర్పరానికి ఎలక్ట్రాన్ దూకినప్పుడు గ్రహించబడిన శక్తివలన ఏర్పడిన వర్ణపటాన్ని ‘శోషణ వర్ణపటం’ అంటారు. ఈ వర్ణపటం కాంతివంతమైన ప్రదేశంపై నల్లటి రేఖలను కలిగి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 7.
ఆర్బిటాల్ అనగానేమి? బోర్ యొక్క కక్ష్య(orbit)తో పోల్చినపుడు ఇది ఏవిధంగా భిన్నమైనది? (AS1)
(లేదా)
ఆర్బిట్ మరియు ఆర్బిటాళ్ళ మధ్య భేదాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

ఆర్బిటాల్	ఆర్బిట్ (కక్ష్య)
1) కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రాన్ కనుగొనే సంభావ్యత అధికంగా గల ప్రదేశాన్ని ఆర్బిటాల్ అంటారు.	1) కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రాన్ తిరిగే మార్గాన్ని ఆర్బిట్ లేదా కక్ష్య అంటారు.
2) అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య ఆర్బిటాలను తెల్పుతుంది.	2) ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య ఆర్బిట్ ను తెల్పుతుంది.
3) దీనిని s, p, d, f లతో సూచిస్తారు.	3) దీనిని n తో సూచిస్తారు. n = 1 = K, n = 2 = L, n = 3 = M, n = 4 = N
4) ఆర్బిటాల్ త్రిమితీయంగా ఉంటుంది.	4) కక్ష్య ద్విమితీయంగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 8.
ఒక పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్ యొక్క స్థానాన్ని అంచనా వేయటానికి మూడు క్వాంటం సంఖ్యలు ఏ విధంగా ఉపయోగపడతాయో వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
పరమాణు నిర్మాణంను అవగాహన చేసుకొనుటకు క్వాంటం సంఖ్యలు ఏ విధంగా ఉపయోగపడతాయి?
జవాబు:

పరమాణువు ప్రధాన శక్తిస్థాయి లేదా కర్పరాలను కలిగి ఉండును.
ప్రధాన శక్తి స్థాయిలు ఉప శక్తి స్థాయిలను కలిగి ఉండును.
ఉప శక్తిస్థాయిలు ఆర్బిటాళ్ళను కలిగి ఉండును.
ఆర్బిటాళ్లలో నిండిన ఎలక్ట్రానులను గుర్తించటానికి స్పష్టమైన సమాచారం కావలెను.
పరమాణువు కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రానులు ఉన్న ప్రాంతాన్ని గురించి, వాటి శక్తుల గురించి సమాచారాన్ని తెలిపే వాటిని “క్వాంటం సంఖ్యలు” అంటారు.
ముఖ్యంగా క్వాంటం సంఖ్యలు 3 రకాలు. అవి :
1) ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య,
2) కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య,
3) అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య

1. ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య :
1) ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్యను నీల్స్ బోర్ ప్రవేశపెట్టాడు.
2) దీనిని n తో సూచిస్తారు.
3) n విలువ 1, 2, 3, 4, …… ∞
ధన పూర్ణాంక విలువను కలిగి ఉండును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 4

4) n విలువ పెరిగితే కేంద్రకానికి, ఎలక్ట్రాన్ కు మధ్య దూరం పెరుగును.
5) n విలువ పెరిగితే కక్ష్య పరిమాణం, శక్తి పెరుగును.

2. కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య :
1) దీనిని సోమర్ ఫెల్డ్ ప్రతిపాదించాడు.
2) దీనిని 1 తో సూచిస్తారు.
3) ప్రతి కక్ష్యలో 1 విలువలు 0 నుండి n – 1 వరకు ఉంటాయి. అనగా 1 విలువ nపై ఆధారపడి ఉండును.
4) 1 విలువను s, p, d, f సంకేతాలతో సూచిస్తారు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 5
5) ఇది ఆర్బిటాళ్ల ఆకృతిని, ఆర్బిటాళ్ల ఆకారాన్ని తెలియజేయును.

3.ఎ) అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య :
1) దీనిని “లాండే” ప్రతిపాదించాడు.
2) దీనిని m_l తో సూచిస్తారు.
3) m_l విలువ l విలువపై ఆధారపడుతుంది.
4) m విలువ -l, 0, +l వరకు ఉండును.
5) ఒక నిర్దిష్ట l విలువకు అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య (m_l) విలువలు (2 (l) + 1) కలిగి ఉండును.
6) ఇది పరమాణువులో గల ఆర్బిటాళ్ల ప్రాదేశిక దృగ్విన్యాసాన్ని తెలుపుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 6

3. బి) స్పిన్ క్వాంటం సంఖ్య :
1) దీనిని ఉలెన్ బెక్, గౌడ్ స్మిత్ ప్రవేశపెట్టారు.
2) దీనిని m తో సూచిస్తారు.
3) ఈ క్వాంటం సంఖ్య ఎలక్ట్రానులకు రెండు రకాల దిగ్విన్యాసాలను సూచిస్తుంది.
4) మొదటి ఎలక్ట్రాన్ సవ్యదిశలో తిరిగితే
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 7

ప్రశ్న 9.
nl^x పద్ధతి అంటే ఏమిటి? ఇది ఎలా ఉపయోగపడుతుంది? (AS1)
(లేదా)
nl^x పద్ధతిని నిర్వచించి, దాని ఉపయోగంను వ్రాయుము.
జవాబు:
పరమాణువుల యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలను సూచించే సంక్షిప్త రూపాన్ని nl^x పద్ధతి అంటారు.

ఈ సంక్షిప్త రూపంలో n ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్యను సూచిస్తుంది. లేదా కక్ష్యల సంఖ్యను సూచిస్తుంది.
n = 1, 2, 3, 4, ……… ∞.
l కక్ష్యలోని ఉప శక్తిస్థాయిలు లేదా ఉపకర్పరాలను తెలియజేస్తుంది.
వీటిని S, p, d, f లలో తెలియజేస్తారు.
x అనేది ఉపస్థాయిలోని ఆర్బిటాళ్లలో ప్రవేశించే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను తెలియజేస్తుంది. ఉదా : హైడ్రోజన్.
₁H ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s¹ (nl^x)
హైడ్రోజన్ కేంద్రకం చుట్టూ ఒకే ప్రధాన శక్తిస్థాయి లేదా కర్పరం ఉండును. దీనిని n = 1 తో సూచిస్తారు.
ఈ కర్పరానికి ఒకే ఒక ఉపస్థాయి ఉండును. దీనిని ‘S’ తో సూచిస్తారు.
‘S’ ఉపస్థాయిలో ఒకే ఒక ఆర్బిటాల్ ఉండును. ఆర్బిటాల్ లోనికి ఒక ఎలక్ట్రాన్ ప్రవేశించును. దీనిని x = 1 తో సూచిస్తారు.

ప్రశ్న 10.
క్రింది ఆర్బిటాల్ రేఖాచిత్రం నైట్రోజన్ పరమాణువు యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం సూచిస్తుంది. ఇది ఏ నియమానికి వ్యతిరేకం? ఎందుకు? (AS1)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 8
(లేదా)
హుండ్ నియమం ప్రకారం నైట్రోజన్ పరమాణువుకు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంను వ్రాయుము.
జవాబు:
పై రేఖాచిత్రంలోని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం హుండ్ నియమానికి వ్యతిరేకం.

కారణం :

నైట్రోజన్ యొక్క పరమాణువుల సంఖ్య = 7 (_z=7N).
నైట్రోజన్ పరమాణువులో మొదటి, రెండవ ఎలక్ట్రానులు ఆఫ్ భౌ నియమం ఆధారంగా తక్కువ శక్తిగల 1s ఆర్బిటాల్ లోనికి ప్రవేశించును.
మూడవ, నాలుగవ ఎలక్ట్రానులు 2s ఆర్బిటాల్ లోనికి ప్రవేశించును.
2p_x, 2p_y, 2p_z ఆర్బిటాళ్లలను “సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్లు” అంటారు. లేదా “డీజనరేట్ ఆర్బిటాళ్లు” అంటారు.
సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్లలో ఎలక్ట్రాన్లను నింపాల్సి వచ్చినప్పుడు హుండ్ నియమాన్ని పాటించవలెను.
హుండ్ నియమం : సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్ళలో ఎలక్ట్రాన్లు నింపవలసి వచ్చినపుడు అన్ని ఆర్బిటాళ్లలో ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాన్ నిండిన తర్వాతనే జత కూడటం జరుగును.
2p_x, 2p_y, 2p_z సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్లు కాబట్టి 5వ ఎలక్ట్రాన్ 2p_x లోనికి ప్రవేశించాలి.
6వ ఎలక్ట్రాన్ 2p_y లోనికి ప్రవేశించాలి.
7వ ఎలక్ట్రాన్ 2p_z లోనికి ప్రవేశించాలి.
ఈ విధంగా హుండ్ నియమాన్ని పాటిస్తూ ఎలక్ట్రానులను నింపవలెను.
హుండ్ నియమం ప్రకారం నైట్రోజన్ పరమాణువులో రేఖాచిత్ర పట ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఈ క్రింది విధంగా ఉండాలి.

ప్రశ్న 11.
1s°2s²2p⁴ అనే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఏ నియమాన్ని ఉల్లంఘించింది? ఎలా? (AS1)
(లేదా)
ఇవ్వబడిన 1s°2s²2p⁴ అను ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంను ఆఫ్ బౌ నియమం ప్రకారం సవరించుము.
జవాబు:
1s°2s²2p⁴ సూచించిన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఆఫ్ బౌ నియమాన్ని ఉల్లంఘించింది.

ఆఫ్ భౌ నియమం :
ఎలక్ట్రానులు మొదట తక్కువ శక్తి గల ఆర్బిటాల్ లో నిండిన తర్వాతనే ఎక్కువ శక్తి గల ఆర్బిటాల్ లోనికి ప్రవేశిస్తాయి.
1) ఆర్బిటాళ్ళ శక్తులను n + l విలువలతో లెక్కగడతారు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 10

2) n + l విలువ 1s ఆర్బిటాలకు తక్కువ కాబట్టి మొదటి, రెండవ ఎలక్ట్రాన్లు 1s లోనికి ప్రవేశించాలి. కానీ పై విన్యాసం అలా జరగలేదు.
3) మూడవ, నాలుగవ ఎలక్ట్రాన్లు 25 లోనికి ప్రవేశించాలి.
4) తర్వాత ఆర్బిటాళ్లు సమ శక్తిగల ఆర్బిటాళ్లు కాబట్టి హుండ్ నియమాన్ని పాటిస్తూ ఎలక్ట్రానులను నింపాలి.
5) పరమాణువు సంఖ్య 6 గల కార్బన్ పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఈ క్రింది విధంగా, ఉండాలి.
1s² 2s²2p²
6) రేఖా చిత్ర పద్ధతిలో ఈ క్రింది విధంగా ఉండవలెను.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 11

ప్రశ్న 12.
సోడియం (Na) పరమాణువులో చివరగా చేరే ఎలక్ట్రాన్ యొక్క నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలను రాయండి. (AS1)
జవాబు:
1) ₁₁Na పరమాణువు యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s² 2s² 2p⁶3s¹
2) బ్లాక్ డయాగ్రం పద్ధతిలో ఈ విధంగా ఉండును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 12
3) సోడియంలో చివరి ఎలక్ట్రాన్ 3S లో చేరింది. 3వ ఆర్బిటాల్ లోని ఎలక్ట్రాన్ యొక్క నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నవి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 13

ప్రశ్న 13.
ఉద్గార వర్ణపటం అనగానేమి?
జవాబు:
ఎక్కువ శక్తి కర్పరం నుండి తక్కువ శక్తి కర్పరానికి ఎలక్ట్రాన్ దూకినపుడు వెలువడిన శక్తివలన ఏర్పడిన వర్ణపటాన్ని ‘ఉద్గార వర్ణపటం’ అంటారు. ఈ వర్ణపటం నల్లని ప్రదేశం పై కాంతివంతమైన రేఖలను కలిగి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 14.
క్రోమియం మరియు రాగి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలు రాసేటప్పుడు మినహాయింపులు ఎందుకు ఉన్నాయి? (AS1)
జవాబు:
1) పరమాణువు యొక్క బాహ్యస్థాయిలోని సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్ళు సగం నిండినపుడు గానీ, పూర్తిగా నిండినపుడు గానీ పరమాణువుకు అధిక స్థిరత్వం వచ్చును.
2) కాపర్ (Cu), క్రోమియం (Cr) పరమాణువులు అధిక స్థిరత్వం కోసం సాధారణ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం నియమాలను అతిక్రమిస్తాయి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 14

ప్రశ్న 15.
i) ఒక పరమాణువులోని ఒక ఎలక్ట్రానుకు సంబంధించిన నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు క్రింది పట్టికలో ఇవ్వబడినాయి. ఆ ఎలక్ట్రాన్ ఏ ఆర్బిటాలకు చెందినదో తెల్పండి. (AS2)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 15
జవాబు:

ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య విలువ n = 2 కాబట్టి రెండవ కక్ష్య.
కోణీయ ద్రవ్యవేగం క్వాంటం సంఖ్య విలువ l = 0, కాబట్టి దీని సంకేతం – s ఉపస్థాయి.
అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య విలువ m_l = 0, కాబట్టి ఒక ఆర్బిటాల్ మాత్రమే ఉండును.
స్పిన్ క్వాంటం సంఖ్య విలువ m_s = + ½, కాబట్టి ఆర్బిటాల్ లోని ఎలక్ట్రాన్ సవ్యదిశలో ఆత్మభ్రమణం చెందును.
కాబట్టి పై సమాచారాన్ని బట్టి 2s¹ తో సూచిస్తాం.

ii) 1s¹ అనే సంక్షిప్త సంకేతంతో చూపబడిన ఎలక్ట్రాన్ యొక్క నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు రాయండి. (AS1)
జవాబు:
1s¹
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 16

ప్రశ్న 16.
K మరియు L ఎలక్ట్రానిక్ కర్పరాలలో అధిక శక్తి స్థాయిలో ఉన్న కర్పరం ఏది? (ASs)
(లేదా)
L కర్పరం యొక్క శక్తి K కర్పరం కన్నా ఎందుకు ఎక్కువ? వివరించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 17

పై పట్టికను అనుసరించి K కర్పరం యొక్క n విలువ = 1.
L కర్పరం యొక్క n విలువ = 2.
ఏ కర్పరం యొక్క n విలువ అధికంగా ఉండునో ఆ కర్పరం యొక్క పరిమాణం, శక్తి ఎక్కువగా ఉండును.
కాబట్టి L కర్పరం యొక్క శక్తి K కర్పరం కంటే ఎక్కువగా ఉండును.

ప్రశ్న 17.
ప్రాథమిక రంగులైన ఎరుపు, నీలం, ఆకుపచ్చల గురించిన తరంగదైర్ఘ్యం, వాని పౌనఃపున్యాల సమాచారం సేకరించండి. (AS4)
జవాబు:

రంగు	పౌనఃపున్యం	తరంగదైర్ఘ్యం
నీలము	606-668 T Hz	450 – 495 nm
ఆకుపచ్చ	526 – 606 T Hz	495-570 nm
ఎరుపు	400 – 484 T Hz	1620 -750 mm

ప్రశ్న 18.
ఒక రేడియో తరంగం యొక్క తరంగదైర్ఘ్యం 1 మీ. అయిన దాని పౌనఃపున్యం కనుగొనండి. (AS7)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 18

ఖాళీలను పూరించండి

1. n = 1 అయిన, దాని కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య (l) = ………. (0)
2. ఒక ఉపకర్పరంను ‘2p’ చే సూచించినచో దాని అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య విలువ …….. (-1, 0, +1)
3. M – కర్పరంలో గరిష్ఠంగా ఉండే ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య …………. (18)
4. ‘n’ యొక్క కనిష్ఠ విలువ ……… మరియు గరిష్ఠ విలువ …………. (1, ∞)
5. ‘I’ యొక్క కనిష్ట విలువ …………. మరియు గరిష్ఠ విలువ ………. (0, n – 1)
6. ‘m’ యొక్క కనిష్ఠ విలువ ………. మరియు గరిష్ఠ విలువ ……………. (-1, +1)
7. సవ్యదిశలో స్పిన్ చేస్తున్న ఎలక్ట్రాన్ యొక్క ‘m_s‘ విలువ ………….. మరియు అపసవ్య దిశలో దాని ‘m_s‘ విలువ ………………..(+½, -½)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. ఉద్గార వర్ణపటంలో చీకటి ప్రాంతంలో కాంతివంతమైన వర్ణరేఖలు కనిపిస్తాయి. ఈ కాంతివంతమైన వర్ణరేఖలు దీనిని సూచించవు.
A) ఉద్గార వికిరణపు పౌనఃపున్యం
B) ఉద్గార వికిరణపు తరంగదైర్ఘ్యం
C) ఉద్గార వికిరణపు శక్తి
D) కాంతివేగం
జవాబు:
A) ఉద్గార వికిరణపు పౌనఃపున్యం

2. ఒక పరమాణువులోని కర్పరం L నందు ఇమడగలిగే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య
A) 2
B) 4
C) 8
D) 16
జవాబు:
C) 8

3. ఒక పరమాణువులో l = 1 అయిన, దాని ఉపకర్పరంలోని ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య
A) 1
B) 2
C) 3
D) 0
జవాబు:
C) 3

4. కక్ష్య యొక్క పరిమాణాన్ని, శక్తిని వివరించే క్వాంటం సంఖ్య ………
A) n
B) l
C) m_l
D) m_s
జవాబు:
A) n

10th Class Physical Science 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 115

ప్రశ్న 1.
పరమాణువులోపల, ఉపపరమాణు కణాలను మీరు నేర్చుకున్న విధంగా కాకుండా మరో విధంగా అమర్చగలరా?
జవాబు:
పరమాణువు లోపల ఉపపరమాణు కణాలను మేము నేర్చుకున్న విధంగా కాకుండా ఎన్నో విధాలుగా అమర్చవచ్చు. కానీ ఏ విధానం ప్రస్తుత ఆధునిక పరమాణు నమూనా లాగా పరమాణు స్థిరత్వాన్ని వివరించలేదు.

ప్రశ్న 2.
అన్ని పరమాణువులు ఒకే ఉపపరమాణు కణాలను కలిగి ఉంటాయా?
జవాబు:
అన్ని పరమాణువులలో కేంద్రకం ఉండును. కేంద్రకంలో ప్రోటాన్, న్యూట్రాన్ అనే ఉపపరమాణు కణాలు ఉండును. కేంద్రకం బయట ఎలక్ట్రాన్ నిరంతరం తిరుగుతూ ఉండును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 116

ప్రశ్న 3.
ఇంద్రధనుస్సులో ఎన్ని రంగులు ఉంటాయి?
జవాబు:
ఇంద్రధనుస్సులో వరుసగా 7 రంగులు ఉంటాయి. దీనిని VIBGYOR తో సూచిస్తాం. V = ఊదా, I = నీలిమందు రంగు, B = నీలం, G = ఆకుపచ్చ, Y = పసుపు, O = నారింజ రంగు మరియు R = ఎరుపు.

ప్రశ్న 4.
విద్యుత్ అయస్కాంత తరంగం ఏ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది?
జవాబు:
విద్యుత్ అయస్కాంత తరంగం తిర్యక్ తరంగ లక్షణాలను కలిగి ఉండును. కాంతివేగంతో ప్రయాణించును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 117

ప్రశ్న 5.
λ ∝ 1/υ లేదా c = υλ సమీకరణాన్ని ధ్వని తరంగానికి అనువర్తింపచేయవచ్చా?
జవాబు:
λ ∝ 1/υ లేదా c = υλ. సమీకరణాన్ని ధ్వని తరంగానికి అనువర్తింపచేయవచ్చును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 118

ప్రశ్న 6.
ఇనుప కడ్డీని వేడిచేసేటప్పుడు దాని నుండి ఒక రంగు వెలువడుతున్న సమయంలోనే మరేవైనా రంగులు వెలువడటాన్ని నీవు గమనించావా?
జవాబు:
ఇనుప కడ్డీని అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద వేడిచేసినపుడు మిగిలిన రంగులు కూడా వెలువడతాయి. కాని ఎరుపు రంగు అధిక తీవ్రత కలిగి ఉండుట వలన మిగిలిన రంగులు కనిపించవు.

ప్రశ్న 7.
క్యూట్రిక్ క్లోరైడ్, హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం మిశ్రమాన్ని వేడిచేస్తే ఏ రంగును గమనిస్తారు?
జవాబు:
క్యూప్రిక్ క్లోరైడ్, హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్ల మిశ్రమాన్ని ముద్దగా చేసి ప్లాటినం తీగపై వేడిచేస్తే ఆకుపచ్చని రంగు మంటను ఇస్తుంది.

ప్రశ్న 8.
పసుపు రంగులో వెలుగుతున్న వీధి దీపాలను మీరు చూశారా?
జవాబు:
వీధి దీపాలలో సోడియం లోహం యొక్క ఆవిరి (Sodium vapour lamp) తో తయారైన దీపాలను చూశాను. ఇవి పసుపు వర్ణంతో వెలుగుతూ, అధిక కాంతిని అందిస్తాయి. వీటి వలన రాత్రిపూట నగరాలు (cities) ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతుంటాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 119

ప్రశ్న 9.
హైడ్రోజన్ రేఖా వర్ణపటం పరమాణు నిర్మాణం గురించి మనకు ఏం తెలుపుతుంది?
జవాబు:
హైడ్రోజన్ రేఖావర్ణపటం పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్లు శక్తిని గ్రహించినా, లేదా శక్తిని ఉద్గారం చేసినా ఆ శక్తి నిర్దిష్ట విలువలతో. ఉంటుందని తెలుపుతుంది. కనుక పరమాణువులో ఎలక్ట్రానులు నియమిత శక్తి స్థాయిలలో ఉంటాయని తెలియజేస్తుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 120

ప్రశ్న 10.
ఎలక్ట్రాన్ తాను గ్రహించిన శక్తిని ఎల్లప్పటికీ అలాగే నిలుపుకొని ఉంటుందా?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ తాను గ్రహించిన శక్తిని ఎల్లప్పటికీ అలాగే నిలుపుకోదు. అతి కొద్ది సమయంలోనే అది శక్తిని కోల్పోయి తక్కువ శక్తి స్థాయిలోకి దూకుతూ చివరగా భూస్థాయిని చేరుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 121

ప్రశ్న 11.
కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రానులు నిర్దిష్ట మార్గాలలో తిరుగుతూ ఉంటాయా?
జవాబు:
ఎలక్ట్రానులు కేంద్రకం చుట్టూ నిర్దిష్ట మార్గాలను అనుసరించవు. కాబట్టి పరమాణువుకు నిర్ణీతమైన సరిహద్దు అంటూ ఏమీ ఉండదు. ఎలక్ట్రాన్లు ఒక సమయంలో నిర్ణీత ప్రాంతంలో అధికంగా ఉంటాయి అని చెప్పవలసి ఉంటుంది. దీనినే “ఆర్బిటాల్” అంటారు.

ప్రశ్న 12.
ఎలక్ట్రాను యొక్క వేగం ఎంత?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్లు అత్యధిక వేగంతో తిరుగుతాయి.

ప్రశ్న 13.
ఎలక్ట్రాను యొక్క కచ్చితమైన స్థానాన్ని కనుక్కోవటం సాధ్యమేనా?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్లు అత్యధిక వేగంతో తిరుగుతారు. వీటి ఖచ్చితమైన స్థానాన్ని కనుగొనడం సాధ్యం కాదు. వాటి స్థానాన్ని అంచనా మాత్రం వేయగలం. ఎలక్ట్రాన్ ‘ఉండటానికి అవకాశం ఉన్న ప్రాంతాన్ని గుర్తించగలం. దీనినే “ఆర్బిటాల్” అంటారు.

ప్రశ్న 14.
బోర్ నమూనా ప్రతిపాదించినట్లు, పరమాణువులకి నిర్దిష్టమైన సరిహద్దు అంటూ ఉంటుందా?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్లు కేంద్రకం చుట్టూ నిర్దిష్టమైన మార్గాలను అనుసరించవు కాబట్టి పరమాణువుకు నిర్దిష్టమైన సరిహద్దు అంటూ ఏమీ ఉండదు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 122

ప్రశ్న 15.
ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో ఎలక్ట్రాన్లు ఉండే ప్రాంతాన్ని ఏమని పిలవవచ్చు?
జవాబు:
నిర్దిష్ట సమయంలో ఎలక్ట్రాన్లు ఉండే ప్రాంతాన్ని “ఆర్బిటాల్” అంటారు.

ప్రశ్న 16.
క్వాంటం సంఖ్యల వల్ల మనం ఏం సమాచారం పొందగలం?
జవాబు:
క్వాంటం సంఖ్యల నుండి పరమాణు కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్న ప్రాంతం గురించి మరియు వాటి శక్తుల గురించి సమాచారాన్ని తెలియజేస్తాయి.

ప్రశ్న 17.
ఒక్కొక్క క్వాంటం సంఖ్య దేనిని వ్యక్తపరుస్తుంది?
జవాబు:
ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య – కర్పరాలను, కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య – ఉపకర్పరాలను, అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య – ఆర్బిటాళ్లను, స్పిన్ క్వాంటం సంఖ్య ఎలక్ట్రాన్ల అభిలక్షణాలను తెలియజేస్తుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 123

ప్రశ్న 18.
n = 3 అయితే ! యొక్క గరిష్ఠ విలువ ఎంత? ఏ ఏ ఉపకర్పరాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
l = n – 1
l = 3 – 1 = 2, l యొక్క గరిష్ఠ విలువ = 2.
ఈ కర్పరంలో s, p, d ఉపకర్పరాలు ఉంటాయి.

ప్రశ్న 19.
n = 4 అయినప్పుడు 1 కి ఎన్ని విలువలు ఉంటాయి ? ఏ ఏ ఉపకర్పరాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
n = 4
l కు 4 విలువలు ఉంటాయి. అవి :
l = 0 – s; l = 1 – p; l = 2 – d; l = 3 – f

10th Class Physical Science Textbook Page No. 126

ప్రశ్న 20.
హీలియం (He) (Z = 2) లో గల రెండు ఎలక్ట్రానులు ఎలా అమరి ఉంటాయి?
జవాబు:
హీలియం పరమాణువులో రెండు ఎలక్ట్రానులు ఉంటాయి. మొదటి ఎలక్ట్రాన్ ‘1s’ ఆర్బిటాల్ ని ఆక్రమిస్తుంది. రెండవ ఎలక్ట్రాన్ 1s ఆర్బిటాల్ లో గల మొదటి ఎలక్ట్రాన్ తో జతగూడుతుంది. అంటే He యొక్క భూస్థాయి విన్యాసం 1s².

ప్రశ్న 21.
ఒక ఆర్బిటాల్ లో గరిష్ఠంగా ఎన్ని ఎలక్ట్రానులు ఉండవచ్చు?
జవాబు:
ఒక ఆర్బిటాల్ కి కేవలం రెండు m విలువలు మాత్రమే అనుమతించబడతాయి. కావున ప్రతి ఆర్బిటాల్ లో గరిష్ఠంగా వ్యతిరేక స్పిన్లు కలిగిన రెండు ఎలక్ట్రాన్లు మాత్రమే ఉంటాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 115

ప్రశ్న 22.
ఒక మూలకం యొక్క పరమాణువు వేరే మూలకం యొక్క పరమాణువు కంటే ఎందుకు వేరుగా ఉంటుంది?
జవాబు:

ప్రతి మూలకం యొక్క పరమాణువులో కేంద్రకం ఉండును.
కేంద్రకంలో ప్రోటాన్ల సంఖ్య ఒక్కో మూలకానికి ఒక్కొక్క రకంగా ఉండును.
ఏ రెండు మూలకాల ప్రోటానుల సంఖ్య ఒకే రకంగా ఉండదు. వేరు వేరు తటస్థ పరమాణువులలో ప్రోటానులతో పాటు ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య కూడా మారును.
అందువల్ల పరమాణువులు వేరుగా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 23.
పరమాణువు లోపలి ప్రదేశంలో ఎలక్ట్రానులు ఎలా అమర్చబడి ఉంటాయి?
జవాబు:

పరమాణువు కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రాన్లు అమిత వేగంతో నిర్దిష్ట మార్గాలలో తిరుగుతాయి.
కేంద్రకం నుండి నిర్దిష్ట దూరాలలో తిరుగుతూ ఉన్నంత సేపూ శక్తి గ్రహించడం గానీ, కోల్పోవడం గానీ జరగదు.
ధనావేశం గల కేంద్రకం ఋణావేశం గల ఎలక్ట్రాన్ని స్థిర విద్యుత్ ఆకర్షణ బలంతో ఆకర్షిస్తుంది.
ఈ ఆకర్షణ బలాన్ని తట్టుకోవటానికి ఎలక్ట్రాన్ కేంద్రకం చుట్టూ పరిభ్రమిస్తుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 116

ప్రశ్న 24.
విద్యుత్ ఆవేశం చుట్టూ కంపించే విద్యుత్ అయస్కాంత క్షేత్రాలు, శూన్యం గుండా ప్రయాణించే తరంగ రూపంలోకి ఎలా మారతాయి?
జవాబు:
విద్యుత్ ఆవేశం కంపిస్తుంటే తన చుట్టూ విద్యుత్ క్షేత్రంలో మార్పు సంభవిస్తుంది. మారుతున్న విద్యుత్ క్షేత్రం అయస్కాంత క్షేత్రంలో మార్పు తెస్తుంది. ఒకదానితో మరొకటి లంబంగా కంపిస్తూ ప్రసారదిశకు లంబదిశలో ఉండి, కాంతివేగంతో తరంగం రూపంలోకి మారి ప్రయాణిస్తాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 117

ప్రశ్న 25.
ఒక ఇనుప కడ్డీని వేడిచేస్తే ఏమి జరుగుతుంది? వేడిచేస్తున్న కొద్దీ కడ్డీ రంగులలో ఏమైనా మార్పులు సంభవిస్తాయా?
జవాబు:
ఏ వస్తువైనా కాంతిని విడుదల చెయ్యాలంటే దానిని వేడిచెయ్యాలి. వేడిచేస్తే పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్లు శక్తిని పొంది భూస్థాయి నుండి ఉద్రిక్త స్థాయిలోనికిపోతాయి. కాని ఎలక్ట్రాన్లు ఎక్కువ కాలం ఉద్రిక్త స్థాయిలో ఉండలేవు. భూస్థాయికి చేరుకొనేటప్పుడు ఎలక్ట్రాన్లు కాంతిశక్తిని ఉద్గారం చేస్తాయి. ఇనుపకడ్డీని వేడిచేసినపుడు మొదట తక్కువ శక్తిగల ఎరుపురంగు కాంతి తరంగాలను విడుదల చేస్తాయి. క్రమేణా ఉష్ణోగ్రత పెంచిన కొలదీ నారింజ, పసుపు, నీలం లాంటి ఎక్కువ శక్తి గల కాంతి తరంగాలను విడుదల చేసి చివరకు తెల్లని రంగును ఉద్గారించును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 118

ప్రశ్న 26.
దీపావళినాడు కాల్చిన టపాసుల నుండి వివిధ రంగులు వెలువడటం మీరు గమనించే ఉంటారు కదా! కాలుతున్న టపాసుల నుండి ఈ రంగులు ఎలా ఏర్పడతాయి?
జవాబు:
పరమాణువులను వేడిచేస్తే ఎలక్ట్రాన్లు భూస్థాయి నుండి ఉద్రిక్త స్థాయిలోనికి ప్రవేశిస్తాయి. కొంతసేపటికి గ్రహించిన ఉష్ణశక్తిని, కాంతి శక్తిగా విడుదల చేస్తాయి. దీనినే దృగ్గోచర కాంతి అని అంటాం. అయితే ఒక్కొక్క మూలకపు పరమాణువు ఒక్కొక్క రంగును ఉద్గారించును. ఏ రెండు మూలకపు పరమాణువులు ఒకే రంగును ఉద్గారించవు. కాబట్టి టపాసులను రకరకాల మూలకాలను కలిపిన సమ్మేళనాలతో తయారు చేస్తారు. ఇవి రకరకాల రంగులను వెలువరిస్తాయి. వీటి వలన ఆనందం కలుగుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 119

ప్రశ్న 27.
వివిధ మూలకాలు ఒకే రకమైన జ్వాలపై మండుతున్నప్పుడు వేర్వేరు రంగులు ఏర్పడటానికి కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
ఏ రెండు మూలక పరమాణువులకు ఒకే ప్రోటానుల సంఖ్య ఉండదు. తటస్థ పరమాణువులో ధనావేశం గల ప్రోటానులకు సమాన సంఖ్యలో ఋణావేశం గల ఎలక్ట్రానులు ఉండును. ఈ ఎలక్ట్రాన్లు వివిధ శక్తులు గల కక్ష్యలలో పరిభ్రమిస్తూ ఉండును. పరమాణువులను వేడిచేస్తే ఎలక్ట్రాన్లు శక్తిని గ్రహించి నిర్దిష్ట తరంగదైర్యం, పౌనఃపున్యం గల కాంతిని విడుదల చేయును. కాబట్టి ఏ రెండు పరమాణువులూ ఒకే రంగు గల కాంతిని విడుదల చేయవు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 126

ప్రశ్న 28.
1s ఆర్బిటాల్ లో గల ఈ రెండు ఎలక్ట్రాన్స్ స్పిన్లు ఎలా ఉంటాయి?
జవాబు:
హీలియం పరమాణువులో గల రెండు ఎలక్ట్రాన్లు 1s ఆర్బిటాల్ లోనే ఉన్నాయి. కాబట్టి వాటి n, l మరియు m_l విలువలు సమానంగా ఉంటాయి. అంటే m_s తప్పనిసరిగా వేరుగా ఉండాలి. అంటే He పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్ల స్పిన్లు జతగూడాలి.

జంట స్పిన్లు కలిగిన ఎలక్ట్రాన్లని ↑↓ తో సూచిస్తాం. ఒక ఎలక్ట్రాన్ యొక్క m_s = +1/2 అయితే రెండవ ఎలక్ట్రాన్ యొక్క m_s = -1/2 అవుతుంది. అనగా ఒకే ఆర్బిటాల్ లో గల రెండు ఎలక్ట్రాన్ స్పి న్లు వ్యతిరేక దిశలలో ఉంటాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 128

ప్రశ్న 29.
ఎలక్ట్రాన్ p ఆర్బిటాల్ లో గల ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ తో జతగూడుతుందా? లేదా ఖాళీగా ఉన్న వేరొక p ఆర్బిటాల్ ని ఆక్రమిస్తుందా?
జవాబు:
కార్బన్ (C) (Z = 6) పరమాణు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s²2s²2p². ఇందులో మొదటి నాలుగు ఎలక్ట్రానులు 1s మరియు 2వ ఆర్బిటాళ్ళలోకి చేరుతాయి. తరువాతి రెండు ఎలక్ట్రానులు వేరువేరు p ఆర్బిటాళ్ళని ఆక్రమిస్తాయి. ఆ రెండు ఎలక్ట్రానుల స్పిన్ ఒకే విధంగా ఉంటుంది.

10th Class Physical Science 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 1

ప్రశ్న 1.
పరమాణు నిర్మాణం గురించి మీకు గల జ్ఞానం ఆధారంగా, ఒక పరమాణు నమూనాను తయారు చేయగలరా?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 19

పదార్థం యొక్క అతి చిన్నభాగం పరమాణువు అని గుర్తించండి.
పరమాణువు మధ్య భాగంలో గట్టిగా, ధృడంగా ఉన్న చిన్న భాగం ఉండును. దీనిని కేంద్రకంగా గుర్తించండి.
కేంద్రకంలో ధనావేశాలు కలిగిన ప్రోటానులు ఉంటాయని తెలుసుకోండి.
కేంద్రకంలో ధనావేశాలు వికర్షించుకోకుండా వాటి మధ్య ఆవేశం లేని న్యూట్రానులను గుర్తించండి.
ప్రోటానులు, న్యూట్రానులను కలిపి కేంద్రక కణాలు లేదా న్యూక్లియాన్లుగా గుర్తించండి.
కేంద్రకం బయట ఋణావేశం గల ఎలక్ట్రానులు అత్యధిక వేగంతో నిర్దిష్ట మార్గాలలో తిరుగును. ఈ మార్గాలను కక్ష్యలు అని అంటారు. ఈ కక్ష్యల పేర్లు, క్రమసంఖ్యలను గుర్తించండి.
తటస్థ పరమాణువులో కేంద్రకంలోని ధనావేశం, కేంద్రకం బయట ఋణావేశాలు సమానం కనుక పరమాణువు యొక్క ఆవేశం తటస్థంగా తీసుకోండి.

కృత్యం – 2

ప్రశ్న 2.
వర్ణపట రేఖల సహాయంతో పరమాణువులను ఎలా గుర్తిస్తారు?
జవాబు:

చిటికెడు క్యూప్రిక్ క్లోరైడ్ ను వా గ్లాస్ లో తీసుకోండి.
ఈ సంయోగ పదార్థానికి గాఢ హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం కలిపి ఒక గాజు కడ్డీ సహాయంతో ముద్దలా చేయండి.
ఒక ప్లాటినం తీగను తీసుకొని మధ్య ప్రాంతంలో పిన్నీసు వెనుకవైపు ఉండునట్లు లూప్ తయారు చేయండి.
ఈ లూప్ పై కొంత ముద్దను తీసుకోండి.
ఈ లూప్ ను సన్నని జ్వా లపై కొంత సేపు వేడిచెయ్యండి.
వెంటనే ముద్ద నుండి ఆకుపచ్చని రంగు మంట విడుదలగును.
ఆకుపచ్చని కాంతిని కేవలం క్యూట్రిక్ క్లోరైడ్ మాత్రమే ఇవ్వగలదు.
అదే విధంగా ప్లాటినం లూప్ పై స్ట్రాన్షియం క్లోరైడ్ తీసుకొని వేడిచెయ్యండి.
కొంత సేపటికి సమ్మేళనం నుండి ప్రకాశవంతమైన ఎర్రని రంగు గల మంట వెలువడును.
ఎరుపు రంగు మంటను ఇవ్వగలిగినది స్టాన్షియం క్లోరైడ్ మాత్రమే. అదే విధంగా సోడియం లోహాన్ని లూప్ పై తీసుకొని వేడిచేయగా పసుపురంగు కాంతిని వెలువరించును.
దీనినిబట్టి ప్రతి మూలకం తనదైన ఒక విలక్షణమైన రంగును ఉద్గారించును.
మానవులలో ఏ ఇద్దరికీ ఒకే వేలిముద్రలు ఉండవు.
అలాగే ఏ రెండు మూలకాలూ వేడి చేసినపుడు ఒకే రంగుల కాంతులను విడుదల చేయవు.
ఇలా మూలక పరమాణువులు వెలువరించిన కాంతి వర్ణపటంలో రంగుల రేకల వలె కనిపిస్తాయి. కావున ఆ వర్ణపటంలోని రేఖల రంగును బట్టి పరమాణువులను గుర్తించవచ్చు.

కృత్యం – 3

ప్రశ్న 3.
కింది ఇవ్వబడిన మూలకాల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలను పట్టికలో రాయండి. జ. క్ర.సం. మూలకం పరమాణు సంఖ్య (2) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం nt* పద్ధతి బ్లాక్ డయాగ్రం పద్ధతి
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 20

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం

November 1, 2023

SCERT AP 10th Class Physics Study Material Pdf 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 10th Lesson Questions and Answers విద్యుదయస్కాంతత్వం

10th Class Physical Science 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
అయస్కాంత బలరేఖలు సంవృతాలా? వివరించండి.
(లేదా)
అయస్కాంత బలరేఖలు ఎందుకు సంవృతాలో వివరించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1
అయస్కాంత బలరేఖలు కచ్చితంగా సంవృతరేఖలే. ఎందుకనగా ఇవి ప్రక్కపటంలో చూపిన విధంగా అయస్కాంతమునకు బాహ్యంగా ఉత్తర ధ్రువాన్ని వదలి, దక్షిణ ధ్రువానికి చేరుతాయి. అంతరంగా ఇవి దక్షిణ ధ్రువం నుండి ఉత్తర ధ్రువానికి ప్రయాణిస్తాయి.

ప్రశ్న 2.
పటంలో చూపిన విధంగా అయస్కాంత రేఖలుంటే, తీగచుట్ట గుండా ఏ దిశలో విద్యుత్ ప్రవహిస్తుంది?
(లేదా)
ఇవ్వబడిన పటంలో గల అయస్కాంత రేఖలు, ఏ దిశలో తీగ గుండా విద్యుత్ ప్రవాహంను సూచించును?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 3
జవాబు:
ఈ కాగితం తలానికి లంబంగా బయటకు వస్తున్నట్లుగా తీగలో విద్యుత్ ప్రవహిస్తుంది. ఈ పేజీ గుండా నిటారుగా పై వైపునకు విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్నదని ఊహించిన, అయస్కాంత బలరేఖలు ఇచ్చిన పటంలో చూపిన విధముగా అపసవ్యదిశలో ఏర్పడతాయి.

ప్రశ్న 3.
పటంలో చూపినట్లు ఒక దండాయస్కాంతం ఉత్తర ధృవంతో తీగ చుట్టవైపుగా కదులుతుంది. తీగచుట్ట గుండా పోయే అయస్కాంత అభివాహం ఏమవుతుంది?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 4
(లేదా)
పటంను గమనించగా దండయస్కాంతపు ఉత్తరధృవం తీగచుట్ట వైపు కలదు. తీగచుట్ట గుండా పోవు అయస్కాంత అభివాహ ఫలితం ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక దండాయస్కాంతం ఉత్తర ధృవంతో చుట్టవైపుగా కదులుతున్నా, దాని గుండా పోయే అయస్కాంత అభివాహం విలువ గరిష్ఠము అగును.
Φ = BA cos θ (θ = 0° కావున cos θ = 1)
Φ = BA (గరిష్ఠము)

ప్రశ్న 4.
పటంలో తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ చూపబడింది. మనం చూస్తున్న తలంవైపు ఏ ధృవం ఏర్పడుతుంది?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 6
జవాబు:

పటంలో చూపబడిన తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ అపసవ్య దిశలో కలదు.
మనకు ఎదురుగా ఉన్న తీగచుట్టలో విద్యుత్ అపసవ్యదిశలో ప్రవహిస్తే అది ఏర్పరచే అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ మన వైపు దిశలో ఉంటుంది.
అనగా మన వైపు ఉత్తర ధృవం ఏర్పడును.

ప్రశ్న 5.
దండాయస్కాంతాన్ని టి.వి. తెరకు దగ్గరగా తెచ్చినపుడు చిత్రం ఆకారం ఎందుకు మారుతుంది? వివరించండి.
(లేదా)
నీవు ప్రసారంలో ఉన్న టి.వి. దగ్గరకు ఒక దండాయస్కాంతాన్ని తెచ్చినప్పుడు ఏమి గమనించావో వివరించుము.
జవాబు:
దండాయస్కాంతాన్ని CRT – TV దగ్గరకు తీసుకువచ్చిన, ఎలక్ట్రాన్ల కదలికపై దండాయస్కాంత ప్రభావం వలన తెరమీది చిత్రము విరూపితమగును. (ఆకారం మారుతుంది)

ప్రశ్న 6.
విద్యుత్ మోటర్ పనిచేసే విధానాన్ని పట సహాయంతో వివరించండి. లేదా విద్యుచ్ఛక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా మార్చు పరికరమేది? దాని పనితీరును పటం ద్వారా క్లుప్తంగా వివరించుము.
జవాబు:
విద్యుచ్ఛక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా మార్చే సాధనం విద్యుత్ మోటర్.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 8

పనిచేసే విధానం :

పటంలో చూపిన విధంగా ఒక దీర్ఘచతురస్రాకార ABCD తీగచుట్టను సమ అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచామనుకొనుము.
ఇప్పుడు విద్యుత్ వలయాన్ని స్విచ్ ఆన్ చేసి దీర్ఘచతురస్రాకారపు తీగచుట్టలో విద్యుత్ . ప్రవహించునట్లు చేయుము.
తీగచుట్ట యొక్క AB, CD భుజాలు అయస్కాంత క్షేత్రంతో 90° కోణం చేస్తాయి.
AB వద్ద అయస్కాంత బలం పేజీకి లోపలివైపుగా, CD వద్ద అయస్కాంత బలం పేజి నుండి బయటకు పనిచేస్తుంది.
BC, DA లు అయస్కాంత క్షేత్రంతో చేసే కోణం మారుతూ ఉంటుంది.
BC వద్ద అయస్కాంత బలం పై వైపుకు, DA వద్ద కిందివైపుకు పనిచేస్తుంది.
AB, CD ల వద్ద పనిచేసే బలాల వల్ల తీగచుట్ట భ్రమణంలోకి వస్తుంది.
కానీ తీగచుట్ట సగం భ్రమణం చెందాక AB, CD ల వద్ద పనిచేసే అయస్కాంత బలాలు వ్యతిరేక దిశలోకి మారడం వల్ల తీగచుట్ట తిరిగి వెనుకకు భ్రమణం చేస్తుంది.
కనుక ప్రతి అర్ధ భ్రమణం తర్వాత తీగచుట్టలో ప్రవహించే విద్యుత్, దిశ వ్యతిరేక దిశలోకి మార్చితే తీగచుట్ట నిరంతరంగా ఒకే దిశలో భ్రమణం చేస్తుంది.
దీని కొరకు పటంలో చూపినట్లు తీగచుట్ట రెండు కొనలకు C₁C₂ స్లిప్ రింగు ఏర్పాటు చేసి అవి B₁B₂ బ్రష్ లకు తాకే విధంగా అమర్చాలి.
అప్పుడు తీగచుట్ట అయస్కాంత క్షేత్రంలో నిరంతరంగా ఒకే దిశలో భ్రమణం చేస్తూ విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా మారుస్తుంది.
ఈ పరికరమే విద్యుత్ మోటార్.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 9

ప్రశ్న 7.
సమ అయస్కాంత క్షేత్రంలో అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణ విలువ 2T. క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్న 1.5 మీ². వైశాల్యం గుండా ప్రయాణించే అభివాహం ఎంత?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణ విలువ = B = 2T
ఉపరితల వైశాల్యం = A = 1.5 మీ²
అయస్కాంత అభివాహ సాంద్రత (B) = [latex]\frac{\phi}{A}[/latex]
అభివాహం = Φ = B.A. = 2T × 1.5 మీ² = 3 వెబర్

ప్రశ్న 8.
అయస్కాంత క్షేత్రానికి లంబంగా ఉంచిన 20 సెం.మీ. పొడవు గల దీర్ఘచతురస్ర విద్యుత్ వాహకంపై 8 న్యూటన్ల బలం పనిచేస్తుంది. వాహకంలో 40 ఆంపియర్ల విద్యుత్ ప్రవాహం ఉన్నప్పుడు ఏర్పడే అయస్కాంత ప్రేరితాన్ని లెక్కించండి. (జవాబు : 1 టెస్లా )
జవాబు:
విద్యుత్ వాహకంపై పనిచేయు బలం = F = 8N
వాహకం పొడవు = l = 20 సెం.మీ. = 20 × 10^-7మీ||
విద్యుత్ ప్రవాహం = I = 40 ఆంపియర్లు
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 10
∴ అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణ = (B) = 1 టెస్లా

ప్రశ్న 9.
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగను అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచితే ఆ తీగపై ప్రయోగింపబడే బలాన్ని ప్రయోగపూర్వకంగా మీరెలా సూచిస్తారు? (కృత్యం – 8)
(లేదా)
విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న తీగను అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచిన దానిపై ప్రయోగింపబడు బలంను ప్రయోగపూర్వకంగా నిరూపించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 11
1) ఒక పలుచని చెక్కముక్కను తీసుకొని దానిపై రెండు కర్రముక్కలను అమర్చుము.
2) ఈ కర్రముక్కలకు. పై భాగాన చీలికలను ఏర్పరచుము.
3) ఒక రాగి తీగను చీలికల గుండా పంపి స్విచ్ మరియు 3 ఓల్టుల బ్యాటరీని శ్రేణిలో కలిపి వలయాన్ని పూర్తిచేయుము.
4) స్విచ్ వేసి వలయంలో విద్యుత్ ను ప్రవహింపజేయుము.
5) ఇప్పుడు రాగి తీగకు దగ్గరలో పటంలో చూపిన విధంగా ఒక గుర్రపునాడ అయస్కాంతాన్ని పెట్టుము.
6) తీగలో అపవర్తనాన్ని గమనించవచ్చును.
7) కుడిచేతి నిబంధనను ఉపయోగించి బలదిశను తెలుసుకొనవచ్చును.
8) గుర్రపునాడ అయస్కాంత ధ్రువాలను మరియు తీగలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను మార్చి పదేపదే ఈ ప్రయోగాన్ని చేయుము.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 12
9) పక్కపటంలో గుర్రపునాడ ఉత్తర – దక్షిణ ధ్రువాల మధ్య ఉండే క్షేత్రాన్ని గమనించవచ్చును.
10) ఈ పేజీకి లంబంగా ఒక తీగ వెళ్తున్నట్లు ఊహించిన, దానిలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పరచు అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని పటంలో గమనించవచ్చును.
11) తీగలోని ప్రవాహం వలన ఏర్పడిన వలయాకారపు బలరేఖల పై భాగాలు గుర్రపునాడ అయస్కాంతం ఏర్పరచిన బలరేఖల దిశలోనూ వలయాకార లోపలికి ప్రవహించే విద్యుత్ బలరేఖల దిగువ భాగాలు గుర్రపునాడ అయస్కాంత బలరేఖల దిశకు వ్యతిరేక దిశలో ఉంటాయి. (పటంలో చూపినట్లుగా)
12) అందుచేత ఫలితక్షేత్రం పై భాగంలో బలంగానూ, కింది భాగంలో బలహీనంగానూ ఉంటుంది.
13) ఈ విధంగా విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగపై అయస్కాంత బలప్రభావాన్ని గమనించవచ్చును.

ప్రశ్న 10.
ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమాన్ని ఒక కృత్యం ద్వారా వివరించండి.
(లేదా)
ఒక కృత్యం ద్వారా ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమమును వివరించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 13

పటంలో చూపినట్లు ఒక తీగచుట్ట యొక్క రెండు చివరలను సునిశితమైన అమ్మీటరు లేదా గాల్వనోమీటరుకు కలపండి.
ఇక్కడ ఎటువంటి విద్యుచ్చాలక బలం లేకపోవడం వలన సాధారణంగా మనం గాల్వనోమీటరు సూచికలో ఎటువంటి కదలికలు ఊహించము.
ఒక దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్ట వైపు తీసుకువస్తే ఒక ముఖ్య విషయాన్ని గమనించవచ్చును.
దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్ట వైపు కదిపినపుడు గాల్వనోమీటరు సూచికలో ఏర్పడిన అపవర్తనం తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని తెలుపుతుంది.
దండాయస్కాంతం స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు గాల్వనోమీటరు సూచికలో ఎలాంటి అపవర్తనం ఉండదు.
అయస్కాంతాన్ని తీగచుట్ట నుండి దూరంగా జరిపినప్పుడు కూడా గాల్వనోమీటరు సూచికలో కదలికను మనం పటంలో గమనించవచ్చు.
కానీ ఈసారి సూచిక కదలిక వ్యతిరేక దిశలో ఏర్పడినట్లు గమనించగలము.
అనగా తీగచుట్టలో ఇంతకు ముందు ఏర్పడిన దిశకు వ్యతిరేక దిశలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడిందని అర్థం.
అయస్కాంత ఉత్తర ధ్రువానికి బదులుగా దక్షిణ ధ్రువాన్ని ఉపయోగించి పై ప్రయోగాన్ని చేసిన గాల్వనోమీటరు సూచికలో అపవర్తనాలు వ్యతిరేకదిశలలో ఉంటాయి.
అయస్కాంతం తీగచుట్టవైపు కదిలినా/తీగచుట్ట అయస్కాంతం వైపు కదిలినా ఫలితాలలో మార్పుండదు.
తీగచుట్టలో అయస్కాంత అభివాహాన్ని నిరంతరంగా మారుస్తూ ఉంటే ఆ తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుందని గమనించగలము.
ఈ విధంగా ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమాన్ని వివరించగలము.

ప్రశ్న 11.
AC జనరేటర్ పనిచేయు విధానాన్ని పటం సహాయంతో వివరించండి.
(లేదా)
ఏకాంతర విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని ఉత్పత్తి చేసే జనరేటర్ పనిచేయు భ్రమణం విధానంను పటం ద్వారా వివరించుము.
జవాబు:
పనిచేయు నియమము :
విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమం ప్రకారం, తీగచుట్ట గుండా ప్రసరించే అయస్కాంత అభివాహం మారడం వల్ల తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రేరేపింపబడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 14

పనిచేయు విధానము :

మొదట తీగచుట్ట గుండా అయస్కాంత అభివాహం ప్రసరించే విధంగా తీగచుట్టను అమర్చుము.
ఆ తీగచుట్ట నిశ్చలస్థితిలో ఉన్నప్పుడు దాని భుజం ‘A’ పై వైపునకు వేరొక భుజం B కింది వైపునకు ఉందనుకొనుము.
ఈ స్థితిలో తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రేరేపింపబడదు. కావున విద్యుత్ – ప్రవాహం శూన్యము.
తీగచుట్టను సవ్యదిశలో త్రిప్పినపుడు దానిలో ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడి A నుండి Bకి ప్రవహిస్తుంది.
తీగచుట్ట మొదటి పావుభాగం భ్రమణంలో విద్యుత్ ‘0’ నుండి గరిష్ఠ విలువకు పెరిగి తీగచుట్ట క్షితిజ సమాంతర స్థితిలోకి వచ్చే సరికి అందులో ప్రవహించు విద్యుత్ అత్యధిక విలువకు చేరుకుంటుంది.
ఈ విధంగా పదే పదే తీగచుట్ట భ్రమణం చేయడం వలన విద్యుత్ ప్రవాహం మరల తగ్గి శూన్యానికి చేరుకుంటుంది.
ఈ విధంగా పటంలో చూపినట్లుగా మొదటి, రెండవ అర్ధభాగాలలో కూడా విద్యుత్ ప్రవహిస్తుంది. కానీ దిశలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
ఇలా పొందిన విద్యుత్ పటంలో చూపినట్లు తీగచుట్ట ప్రతి అర్ధభ్రమణానికి తన దిశను మార్చుకొంటూ ఉంటుంది.
ఈ విద్యుత్తును ‘ఏకాంతర విద్యుత్’ అంటాము.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 15

ప్రశ్న 12.
DC జనరేటర్ పనిచేయు విధానాన్ని పటం సహాయంతో వివరించండి.
(లేదా)
ఏక ముఖ విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని ఉత్పత్తి చేసే జనరేటర్ పనితీరును పటం ద్వారా వివరింపుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 16
పనిచేయు విధానం :

ప్రక్క పటంలో చూపిన విధంగా రెండు స్లిప్ రింగ్ లను తీగచుట్ట రెండు చివరలలో కలిపితే AC జనరేటర్ DC జనరేటర్ గా కమ్యూటేటర్ పనిచేస్తూ DCని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
తీగచుట్ట నిలువుగా ఉన్నప్పుడు మొదటి అర్ధ భ్రమణంలో – ప్రేరేపింపబడిన విద్యుత్ గరిష్ట విలువను చేరి మరలా శూన్యానికి వస్తుంది.
తీగచుట్ట ఈ స్థితి నుండి తిరగడం వల్ల చుట్ట చివరలను తాకే స్లిప్ రింగ్ ల యొక్క స్థానాలు మారుతాయి.
దీనివలన రెండవ అర్ధభ్రమణంలో విద్యుత్ ప్రవాహం దానంతట అదే తీగచుట్టలో వ్యతిరేకదిశలో ప్రవహించడం జరుగుతుంది.
ఒక పూర్తి భ్రమణంలో పటంలో చూపిన విధంగా తీగచుట్ట రెండవ అర్ధభ్రమణంలో విద్యుత్ ప్రవాహం, మొదటి అర్ధభ్రమణంలోని DC విద్యుత్ లాగానే ఉంటుంది.
ఈ విధంగా జనరేటర్ యాంత్రిక శక్తిని విద్యుచ్ఛక్తిగా మార్చుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 17

ప్రశ్న 13.
అయస్కాంత బలరేఖలు వివృతాలు అని, అవి దండాయస్కాంత ఉత్తర ధృవం వద్ద ప్రారంభమై దక్షిణ ధృవం వద్ద ముగుస్తాయని రాజకుమార్ మీతో అన్నాడు. రాజకుమార్ వాదనను సవరిస్తూ బలరేఖలు సంవృతాలని చెప్పడానికి మీరు అతనిని ఏ ప్రశ్నలు అడుగుతారు?
జవాబు:

అయస్కాంత బలరేఖలు సంవృతాలా? వివృతాలా?
బలరేఖలకు ఆది, అంతాలు కలవా?
దండాయస్కాంతానికి అంతరంగా, బాహ్యంగా బలరేఖల దిశలు ఎటువైపు ఉండును?
బలరేఖలు సంవృతాలని చెప్పవచ్చా?

ప్రశ్న 14.
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగలో అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడుతుందని ప్రయోగం ద్వారా ఎలా నిరూపించగలవు? (కృత్యం – 1)
(లేదా)
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ తన చుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పరచునని ఒక కృత్యం ద్వారా నిరూపించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 18

పటంలో చూపిన విధంగా ఒక థర్మాకోల్ షీట్ పై 1 సెం.మీ. ఎత్తున్న, పై అంచువద్ద చీలిక కలిగిన రెండు సన్నని కర్రముక్కలను అమర్చండి.
పటంలో చూపినట్లు ఈ వలయంలో 3 ఓల్టుల బ్యాటరీ, స్విచ్ మరియు రాగి తీగ శ్రేణిలో కలపబడి ఉంచాలి.
ఈ విధంగా అమర్చిన తీగ కింద ఒక అయస్కాంత దిక్సూచిని ఉంచాలి.
వలయంలో స్విచ్ ను మూసిన విద్యుత్ ప్రవహించును.
అయస్కాంత దిక్సూచిలోని సూచికలో కదలికలను గమనించవచ్చును.
ఈ విధమైన కదలికలకు కారణమైన క్షేత్రబలాన్ని “అయస్కాంత క్షేత్రబలం” అంటారు.

ప్రశ్న 15.
ఎలక్ట్రిక్ మోటర్ పటం గీసి, భాగాలను గుర్తించండి.
(లేదా)
ఎలక్ట్రిక్ మోటారును పటం ద్వారా ప్రదర్శించుము, దాని భాగాలను వ్రాయుము.
(లేదా)
విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రికశక్తిగా మార్చు పరికరం ఏది ? దాని పటం గీచి భాగాలు గుర్తించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 19

ప్రశ్న 16.
AC జనరేటర్ పటమును గీసి, భాగాలను గుర్తించండి.
(లేదా)
ఏకాంతర విద్యుత్ ప్రవాహం గల జనరేటర్ ను పటం ద్వారా ప్రదర్శించుము, దాని భాగాలను గుర్తించుము.
జవాబు:
AC జనరేటర్ :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 14

ప్రశ్న 17.
శక్తినిత్యత్వ నియమాన్ని ప్రతిబింబించే ఫారడే నియమాన్ని మీరెలా అభినందిస్తారు?
(లేదా)
ఫారడే విద్యుత్ నియమం ఏ విధముగా శక్తి నిత్యత్వ నియమమును పాటించునో తెలిపి, దానిని అభినందించుము.
జవాబు:
సందర్భం -1
1) ఒక దండాయస్కాంతం ఉత్తర ధ్రువాన్ని, తీగచుట్టకు అభిముఖంగా కదపడం వలన తీగచుట్ట ముందు భాగంలో ను ఉత్తర ధృవం ఏర్పడి పరస్పరం వికర్షణ బలం ఏర్పడును.
2) ఈ బలాన్ని అధిగమించేందుకు మనం కొంత పని చేయవలసి ఉంటుంది. ఆ పని విద్యుచ్ఛక్తిగా మారుతుంది.
3) ఈ విధంగా విద్యుత్ అయస్కాంత ప్రేరణలో శక్తి నిత్యత్వం జరుగును.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 20
సందర్భం – 2
4) అయస్కాంత ఉత్తర ధృవం తీగచుట్టకు అభిముఖంగా ఉండేటట్లు ఆ అయస్కాంతాన్ని తీగచుట్ట నుండి దూరంగా తీసుకెళ్ళిన, యాంత్రికశక్తి విద్యుత్ శక్తిగా మారును.
5) ఈ విధమైన కదలికల వలన ఉత్పత్తి అయిన విద్యుతను ప్రస్తుతం మనం వాడుకలో గమనిస్తున్నాము. మన నిత్యజీవితంలో ఉపయోగిస్తున్నాము. కావున శక్తినిత్యత్వ నియమాన్ని ప్రతిబింబించే ఫారడే నియమాన్ని అభినందిస్తున్నాను.

ప్రశ్న 18.
నిత్యజీవితంలో ఫారడే నియమాల అనువర్తనాలను కొన్నింటిని తెలపండి.
(లేదా)
ఫారడే నియమాలు మన నిత్య జీవితంలో ఏ విధంగా ఉపయోగపడునో, ఆ ఉపయోగాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమం యొక్క కొన్ని అనువర్తనాలు :

షాపింగ్ మాల్స నందు, ఫంక్షన్ హాల్స నందు, బ్యాంకులందు, ఇతర ముఖ్య ప్రదేశాలలో సెక్యూరిటీ చెకింగ్ కోసం ఏర్పాటు చేసే పెద్ద ద్వారాల గుండా ఏవైనా ఇనుము లాంటి అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రభావిత వస్తువును తీసుకొని వెళితే, విద్యుత్ ప్రవాహం ఉద్భవించడం వలన అలారం మోగుతూ హెచ్చరిస్తుంది.
మనము పాటలు వినడానికి లేదా రికార్డు చేయడానికి ఉపయోగించే టేప్ రికార్డర్లు విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమంపై ఆధారపడి పనిచేస్తాయి.
ATM కార్డులో ఉండే అయస్కాంత పట్టీని ‘స్కానర్’ లో “స్వైప్” చేసినప్పుడు విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ సిద్ధాంతాన్ని వినియోగించుకొని పనిచేస్తుంది.
ఇండక్షన్ స్టవ్ కూడా విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమంపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.
జనరేటర్లు కూడా ఈ నియమంపై ఆధారపడి పనిచేస్తాయి.

ప్రశ్న 19.
ఏయే పద్ధతిలో విద్యుత్ ఉత్పాదన ద్వారా మనం ప్రకృతిని సంరక్షించుకోగలం? మీ సమాధానాన్ని సమర్థించే కొన్ని ఉదాహరణలివ్వండి.
జవాబు:
మనం కొన్ని ప్రత్యేక పద్ధతుల ద్వారా విద్యుత్ ను పొందగలము. ఈ పద్ధతులు మానవాళికి హేయమైనవి కావు. మరియు ప్రకృతిని కాలుష్యము చెందించవు. ఆ పద్దతులు :

సౌరశక్తి,
జలం ద్వారా,
గాలి ద్వారా.

ప్రశ్న 20.
ఈ పేజీకి లంబంగా ఒక తీగచుట్ట ఉంది. పటంలో చూపిన విధంగా P వద్ద పేజీలోకి విద్యుత్ ప్రవహించి Q వద్ద బయటకు వస్తుంది. ఆ తీగ చుట్ట వల్ల ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ ఏ విధంగా ఉంటుంది? (AS1)

జవాబు:
1) విద్యుత్ ‘P’ వద్ద పేజీలోకి ప్రవహించి ‘Q’ వద్ద బయటకు ప్రవహిస్తున్నట్లు ఊహించిన “కుడిచేతి బొటనవేలు నిబంధన” ప్రకారము పటంలో చూపినట్లు అయస్కాంత N₁S ధృవాలు ఏర్పడతాయి. తీగచుట్టవల్ల ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్రదిశ ‘S’ నుండి ‘N’ వైపుగా సూచించే బాణం గుర్తు దిశలో ఉంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 21

ప్రశ్న 21.
‘X’ అనేది పేజీలోకి విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని తెలుపుతుంది. క్షేత్రానికి లంబంగా విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగను పటంలో చూపిన విధంగా ఉంచుదాం. తీగపై క్షేత్రం చూపించే బల పరిమాణం ఎంత? అది ఏ దిశలో పనిచేస్తుంది? (AS1)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 22
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్ర అభివాహ సాంద్రత = B
తీగలో విద్యుత్ ప్రవాహం = i
క్షేత్రంలో గల తీగ పొడవు = l అయితే
ఆ తీగపై క్షేత్రం కలిగించే బలం F = Bil

ప్రశ్న 22.
శక్తి నిత్యత్వ నియమం నుండి ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమాన్ని ఉత్పాదించండి. (AS1)
(లేదా)
ఆ ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమమును వ్రాసి, ఉత్పాదించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 23

పటంలో చూపిన విధముగా పరికరాలను అమర్చండి.
దీనియందు విద్యుత్ బంధక తొడుగు లేని రెండు సమాంతర వాహకాలు ‘l’ దూరంలో ‘B’ అభివాహ సాంద్రత గల ఏకరీతి అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉన్నాయి.
ఈ రెండు సమాంతర తీగలను కలుపు విధముగా విద్యుత్ అభివాహ బంధక తొడుగులేని మరొక వాహకాన్ని పటంలో ప్రేరిత విద్యుత్ దిశ చూపినట్లు పట్టుకోవచ్చును.
ఈ సమాంతర వాహకాల చివరలను ఒక గాల్వనో మీటరుకు కలిపి వలయాన్ని పూర్తి చేయండి.
సమాంతర వాహకాలకు అడ్డంగా ఉంచిన వాహకాన్ని గాల్వనా ఎడమ వైపునకు జరిపితే గాల్వనోమీటరు ఒక దిశలో మీటర్ వైర్ కదలికను సూచించును.
ఈ వాహకాన్ని కుడివైపునకు జరిపితే గాల్వనోమీటరు సూచిక మొదటి కదలికకు వ్యతిరేకదిశలో కదులును.
∆t కాలవ్యవధిలో అడ్డుతీగను ‘S’ దూరం కదిపితే వలయంలో గల విద్యుచ్ఛాలక బలం (ε) వలన విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని గాల్వనోమీటరు సూచిస్తుంది.
శక్తి తుల్యతానియమం ప్రకారం అడ్డు తీగను కదిలించడానికి మనం చేసిన పనివల్లనే విద్యుచ్ఛక్తి ఏర్పడుతుంది.
‘B’ అయస్కాంత అభివాహ సాంద్రత గల క్షేత్రంలో ‘l’ పొడవు గల అడ్డుతీగ గుండా I ఆంపియర్ల విద్యుత్ ప్రయోగించే బలం. F = BIl
ఈ బలం మనం ప్రయోగించిన బలాన్ని వ్యతిరేకిస్తుంది.
అడ్డుతీగను కదిలించడానికి మనం చేసిన పని తీగలో విద్యుత్ శక్తిగా మారింది.
కావున జరిగిన పని W = Fs = Blls
సమాంతర వాహకాలకు అడ్డంగా తీగనుంచినపుడు పూర్తి వలయం ఏర్పడి దీని చుట్టూ అయస్కాంత అభివాహం ఉండును.
అడ్డుతీగను ఎడమవైపునకు జరిపితే సమాంతర వాహకాలు, అడ్డు తీగలచే ఏర్పడు వలయపు వైశాల్యం తగ్గును. దానితో పాటు దాని గుండా పోవు అభివాహం కూడా తగ్గును. ∆Φ = Bls
వైశాల్యానికి క్షేత్రం అభిలంబంగా ఉండును. కావున, జరిగిన పని W = (∆Φ) 1
ఈ సమీకరణాన్ని ∆t చే భాగించగా, [latex]\frac{\mathrm{W}}{\Delta \mathrm{t}}=\mathrm{I} \frac{\Delta \phi}{\Delta \mathrm{t}}[/latex]
విద్యుత్ ప్రవాహం మరియు విద్యుచ్ఛాలక బలం లేదా ఓల్టేజ్ ల లబ్దాన్ని విద్యుత్ సామర్థ్యం (P) అంటారు.
∴ [latex]\mathbf{P}=\mathrm{I} \frac{\Delta \phi}{\Delta \mathrm{t}}[/latex]
[latex]\varepsilon=\frac{\Delta \phi}{\Delta \mathrm{t}}[/latex] ఈ అనునది ప్రేరిత విద్యుచ్ఛాలక బలం కావున సామర్థ్యం P = εI
దీనిని బట్టి అడ్డు తీగను ఒక సెకను కాలంలో జరపడానికి వినియోగించిన యాంత్రికశక్తి విద్యుత్ సామర్థ్యంగా మారింది. కావున శక్తి నిత్యత్వ నియమం పాటింపబడింది.

ప్రశ్న 23.
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఏర్పరుస్తుందని ఏవేని రెండు కృత్యాల ద్వారా వివరించండి. (కృత్యం – 5)
(లేదా)
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఏర్పరచునని నీవెలా పరీక్షించెదవో వ్రాయుము. (AS1)
(లేదా)
అయస్కాంత బలరేఖలు “సంవృత వలయాలు” అని ప్రయోగ పూర్వకంగా ఎలా నిరూపిస్తారు?
జవాబు:
మొదటి కృత్యం :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 25

ఒక పలుచని చెక్కముక్క తీసుకొనుము.
ఆ చెక్కముక్కపై తెల్లకాగితాన్ని అంటించుము.
పటంలో చూపినట్లు చెక్కపీటలా తయారు చేయుము.
దానిపైన నిర్ణీత దూరంలో రెండు రంధ్రాలను చేయుము.
ఆ రంధ్రాల గుండా విద్యుత్ బంధక పొర కలిగిన రాగి తీగను కలపడం నాలుగైదు చుట్లు చుట్టండి.
తీగచుట్ట చివరలను స్విచ్ సహాయంతో బ్యాటరీకి కలిపి వలయంలో విద్యుత్ ను ప్రవహింపజేయుము.
తీగచుట్ట మధ్యలో చెక్కముక్కపై ఒక అయస్కాంత దిక్సూచిని ఉంచండి.
దిక్సూచి సూచిక నిలకడగా ఉన్నప్పుడు సూచిక దిశను తెలిపే విధంగా రెండు బిందువులను కాగితంపై గుర్తించండి.
ఆ బిందువులలో ఏదో ఒకదానిపై దిక్సూచిని ఉంచి, సూచిక దిశను మరలా గుర్తించుము.
ఈ విధంగా చెక్కముక్క అంచుల వరకు బిందువులను గుర్తించండి.
ఈ విధంగా కేంద్రం నుంచి తీగచుట్ట రెండోవైపునకు కూడా బిందువులను గుర్తించండి.
అన్ని బిందువులను కలుపుతూ రేఖను గీస్తే తీగచుట్ట యొక్క అయస్కాంత బలరేఖ ఏర్పడును.
ఈ విధంగా వేర్వేరు బిందువుల వద్ద నుంచి అయస్కాంత బలరేఖలను, గీయుము.
తీగచుట్టకు మధ్యలో దిక్సూచినుంచిన దాని సూచిక దిగ్విన్యాసాన్ని గమనించవచ్చును.
తీగచుట్టకు మధ్యలో దిక్సూచి ఉన్నప్పుడు దిక్సూచి దిశ తీగచుట్ట యొక్క అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను సూచిస్తుంది. ఈ దిశ తీగచుట్ట ఉన్న తలానికి లంబదిశలో అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ ఉంటుంది.
ఈ విధంగా ఒక విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ (తీగచుట్ట) అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఏర్పరచింది.

రెండవ కృత్యం : (కృత్యం – 4)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 26

ఒక చెక్కముక్కను తీసుకొని దానికి పటంలో చూపిన విధముగా రంధ్రం చేయండి.
ఈ చెక్కముక్కను ఒక పెద్ద బల్లపై ఉంచి దానిపై పటంలో చూపిన ఈ విధముగా రిటార్ట్ స్టాండును అమర్చుము.
చెక్కముక్క రంధ్రం గుండా, రిటార్టు స్టాండ్ క్లాంప్ గుండా పోయే ఆ సూచి విధంగా రాగి తీగను నిలువుగా అమర్చండి.
ఈ తీగకు రిటార్టు స్టాండ్ ఇతర భాగాలు తగలకుండా జాగ్రత్త చెక్కముక్క వహించండి.
తీగచుట్ట రెండు చివరలను స్విచ్ సహాయంతో 3V బ్యాటరీకి కలపండి.
చెక్కముక్కకు గల రంధ్రాన్ని కేంద్రంగా తీసుకొని గీసిన ఒక వృత్తంపై 6 నుండి 10 అయస్కాంత దిక్సూచీలను అమర్చండి.
స్విచ్ ఆన్ చేసి వలయంలో విద్యుత్ ను ప్రవహింపజేయుము.
సూచీలన్నీ వృత్తం యొక్క స్పర్శరేఖ దిశలను, సూచిస్తూ నిలకడలోకి రావడాన్ని మనము గమనించవచ్చును.
తీగ చుట్టూ ఉన్న అయస్కాంత బలరేఖ వృత్తాకారంలో ఉంటుంది.
దీనిని బట్టి విద్యుత్ ప్రవాహం గల సరళరేఖ వంటి తీగ వలన బలరేఖలు పటంలో చూపినట్లుగా ఏర్పడటం గమనించవచ్చును.
వలయంలో విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్నపుడు తీగ చుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడుతుందని గమనించగలము.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 27

ప్రశ్న 24.
పటంలో చూపినట్లు దండాయస్కాంతం, తీగచుట్ట ఒకే దిశలో కదులుతూ ఉన్నాయి. ఈ సందర్భంలో అభివాహంలో మార్పులేదని మీ స్నేహితురాలంది. ఆమెతో మీరు ఏకీభవిస్తారా? అభివాహ మార్పునకు సంబంధించి మీకు గల సందేహాలను నివృత్తి చేసుకోవడానికి కొన్ని ప్రశ్నలను తయారు చేయండి. (AS2)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 28
జవాబు:

అయస్కాంతము మరియు తీగచుట్ట ఒకే దిశలో కదిలిన ఏమగును?
అయస్కాంతము మరియు తీగచుట్ట రెండు వేర్వేరు దిశలలో కదిలిన ఏమగును?
పై సందర్భాల్లో తీగచుట్టలో విద్యుత్ దిశ ఏమిటి?
తీగచుట్ట వైపునకు ఉత్తర ధ్రువాన్ని కదిలించిన చుట్టలో ఏర్పడు విద్యుత్ ప్రవాహదిశ ఎటువైపునకు ఉండును?

ప్రశ్న 25.
ఫారడే నియమాలను అర్థం చేసుకోడానికి మీరు ఏ ప్రయోగాన్ని సూచిస్తారు? దానికి ఏ ఏ పరికరాలు కావాలి ? ప్రయోగ ఫలితాలు సరిగ్గా పొందడానికి సూచనలివ్వండి. తీసుకోవలసిన ముందు జాగ్రత్తలను కూడా తెలపండి. (AS3)
జవాబు:
ఫారడే నియమాలను అర్థం చేసుకోవడానికి నేను ఈ కింది ప్రయోగాన్ని సూచిస్తాను.

ఉద్దేశ్యం :
తీగచుట్టలో అయస్కాంత అభివాహాన్ని నిరంతరంగా మారుస్తూ ఉంటే ఆ తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుట.

కావలసిన పరికరాలు :
1) తీగచుట్ట 2) గాల్వనోమీటరు 3) దండాయస్కాంతం
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 13

ప్రయోగ పద్ధతి :

పటంలో చూపినట్లు ఒక తీగచుట్ట యొక్క రెండు చివరలను సునిశితమైన అమ్మీటరు లేదా గాల్వనోమీటరుకు కలపండి.
ఇక్కడ ఎటువంటి విద్యుచ్ఛాలక బలం లేకపోవడం వలన సాధారణంగా మనం గాల్వనోమీటరు సూచికలో ఎటువంటి కదలికలు ఊహించము.
ఒక దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్ట వైపు తీసుకువస్తే ఒక ముఖ్య విషయాన్ని గమనించవచ్చును.
దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్టవైపు కదిపినప్పుడు గాల్వనోమీటరు సూచికలో ఏర్పడిన అపవర్తనం తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని తెలుపుతుంది.
దండాయస్కాంతం స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు గాల్వనోమీటరు సూచికలో ఎలాంటి అపవర్తనం ఉండదు.
అయస్కాంతాన్ని తీగచుట్ట నుండి దూరంగా జరిపినప్పుడు కూడా గాల్వనోమీటరు సూచికలో కదలికను మనం పటంలో గమనించవచ్చును.
కానీ ఈసారి సూచిక కదలిక వ్యతిరేక దిశలో ఏర్పడినట్లు గమనించగలము.
అనగా తీగచుట్టలో ఇంతకు ముందు ఏర్పడిన దిశకు వ్యతిరేక దిశలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడిందని అర్థం.
అయస్కాంత ఉత్తర ధ్రువానికి బదులుగా దక్షిణ ధ్రువాన్ని ఉపయోగించి ప్రయోగాన్ని చేస్తే గాల్వనోమీటరు సూచికలో అపవర్తనాలు వ్యతిరేక దిశలలో ఉంటాయి.
అయస్కాంతం తీగచుట్టవైపు కదిలినా, తీగచుట్ట అయస్కాంతం వైపు కదలినా ఫలితాలలో మార్పుండదు.
తీగచుట్టలో అయస్కాంత అభివాహాన్ని నిరంతరంగా మారుస్తూ ఉంటే ఆ తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుందని గమనించగలము.

సలహాలు / జాగ్రత్తలు :

అధిక ప్రేరిత విద్యుత్ ను పొందేందుకు తీగచుట్టలోని చుట్ల సంఖ్యను పెంచాలి.
తీగచుట్ట వైశాల్యాన్ని పెంచాలి.
తీగచుట్ట వైపునకు, బయటకు దండాయస్కాంతాన్ని తీసుకువెళ్ళే వేగాన్ని పెంచాలి.

ప్రశ్న 26.
ఫారడే నియమాన్ని ఉపయోగించి విద్యుత్ ను ఉత్పత్తి చేసే పద్ధతికి సంబంధించి సమాచారాన్ని సేకరించండి.
(లేదా)
విద్యుత్ ను ఉత్పత్తిచేయు పద్ధతికి సంబంధించిన సమాచారంను సేకరించి, ఒక లఘు వ్యాఖ్యను వ్రాయుము. (AS4)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 14

ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమాన్ని అనుసరించి AC, DC ఎలక్ట్రిక్ జనరేటర్లు పనిచేస్తాయి.
జనరేటర్ నందు సమ అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఒక తీగచుట్టను నిరంతరంగా తిరిగేటట్లు చేయడం వలన విద్యుత్ ను ఉత్పత్తి చేయవచ్చును.
దీనియందు పటంలో చూపిన విధంగా వక్రంగా ఉన్న స్థిర అయస్కాంత ధ్రువాల మధ్య ఒక దీర్ఘచతురస్రాకార తీగచుట్ట ఆ స్లిప్ రింగ్స్ ఉందనుకొనుము.
తీగచుట్ట భ్రమణం చెందితే తీగచుట్ట గుండా ప్రసరించే అభివాహం మారుతుంది.
ఈ సందర్భంలో విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమం ప్రకారం బ్రషెస్ / తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రేరేపింపబడును.
పటంలో చూపిన విధంగా తీగచుట్ట రెండు చివర్లు స్లిప్ రింగ్ లకు కలుపబడి ఉంటాయి.
ఈ స్లిప్ రింగ్ లను అదిమి పట్టి వాటి నుండి విద్యుత్తును పొందు విధంగా రెండు, బ్రష్ లు అమర్చబడి ఉంటాయి.
ఈ బ్రషన్లను టెలివిజన్, రేడియో వంటి విద్యుత్ పరికరాలకు కలిపినపుడు వాని గుండా విద్యుత్ ప్రవహించడం వల్ల అవి పనిచేస్తాయి.
ఈ విధంగా జనరేటర్ ‘ నుండి విద్యుత్ శక్తిని ఉత్పత్తి చేసే పద్ధతిని కనుగొన్నందుకు ఫారడే వంటి శాస్త్రవేత్తలకు మనం కృతజ్ఞులమై ఉన్నాం.

ప్రశ్న 27.
ఇంటర్నెట్ ద్వారా సులభ పద్ధతిలో విద్యుత్ మోటర్‌ను తయారుచేసే విధానానికి, దానికి కావలసిన పరికరాలకు సంబంధించిన సమాచారం తెలుసుకొని ఒక నివేదిక తయారు చేయండి. (AS4)
(లేదా)
నీ స్వతహాగా విద్యుత్ మోటారును ఏ విధముగా సులభ పద్ధతిలో తయారుచేయ వచ్చునో, అంతర్జాలంనుపయోగించి సమాచారం కనుగొని ఒక నివేదికను తయారు చేయుము.
జవాబు:
ఉద్దేశ్యం :
సులభ పద్ధతిలో విద్యుత్ మోటర్‌ను తయారుచేయుట.

కావలసిన వస్తువులు :
15 సెం.మీ. పొడవున్న తీగ, 1.5V బ్యాటరీ, ఇనుప సీల, బలమైన అయస్కాంతం, పేపర్ క్లిప్.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 29

పద్దతి :

ఇనుపసీల తలభాగంలో అయస్కాంతమును అతికించవలెను.
అయస్కాంతము యొక్క రెండవ చివర పేపర్ క్లిప్ ను జతచేయవలెను.
సీల యొక్క రెండవ చివరను అంటే ఖాళీగా ఉన్న చివరను బ్యాటరీ లు యొక్క ధనాత్మక టెర్మినలు కలపవలెను.
ఇప్పుడు బ్యాటరీ యొక్క ఋణాత్మక టెర్మినల్ ను తీగ ద్వారా సీల యొక్క తలభాగముతో కలవలెను. పరిశీలన : ఇప్పుడు పేపర్ క్లిప్ తిరగడాన్ని మనము గమనించవచ్చు.

ప్రశ్న 28.
ఫారడే నిర్వహించిన ప్రయోగాలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని సేకరించండి. (AS4)
(లేదా)
ఆ ఫారడే ఏ రకపు ప్రయోగాలను నిర్వహించారో ఒక సమాచార నివేదికను వ్రాయుము.
జవాబు:

ఫారడే అను శాస్త్రవేత్త విద్యుత్ అయస్కాంత ప్రేరణ నియమమునే గాక, కొన్ని విద్యుత్ విశ్లేషణ నియమాలను కూడా ప్రతిపాదించారు.
ఈ విద్యుద్విశ్లేషణ నియమాలను :
a) లోహసంగ్రహణలో లోహాలను శుద్ధి చేయుటకు
b) ఎలక్ట్రో ప్లేటింగ్ పద్ధతిలో
c) ఎలక్ట్రో టైపింగ్ నందు ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 29.
మానవ జీవన విధానాన్ని మార్చివేసిన అయస్కాంత క్షేత్రం, విద్యుత్ ప్రవాహాల మధ్య గల సంబంధాన్ని మీరేవిధంగా ప్రశంసిస్తారు? (AS6)
(లేదా)
అయస్కాంత, విద్యుత్ ప్రవాహంల మధ్య గల సంబంధం మానవాళి జీవన విధానం మార్చిన తీరును అభినందించుము.
జవాబు:

విద్యుత్ ప్రవహించు తీగ లేక వాహకం తన చుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఏర్పరచును.
దీనికి కారణం చలించు విద్యుదావేశాలు అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఏర్పరచడం. దీనిని మనం ప్రయోగాల ద్వారా ఆ అవగాహన చేసుకున్నాము.
ఈ విధమైన అయస్కాంత, విద్యుదావేశాల మధ్య గల సంబంధం వలన మానవుని నిజ జీవితంలో అనేక ప్రయోజనాలు కలవు.
మానవుని నిత్యజీవితంలో వాడు విద్యుత్ పరికరాలు అయిన రేడియో, టి.వి., ఎలక్ట్రిక్ క్రేన్, ఎలక్ట్రిక్ బెల్, టెలిఫోన్, లౌడ్ స్పీకర్ మొదలైనవి విద్యుత్ అయస్కాంత క్షేత్రాల ప్రభావంతో పనిచేస్తున్నాయి.
ఇవేకాక మనం నిత్యం వాడు ATM కార్డుల వినియోగంలో, సెక్యూరిటీ చెకట్లలో ఈ ప్రభావం చోటు చేసుకుంది. అలాగే టేప్ రికార్డరులు, ఇండక్షన్ స్టన్లు, జనరేటర్లు, విద్యుత్ మోటారులు మొ||నవి విద్యుత్ అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రభావంతో పనిచేయుచున్నవి.
ఈ విధంగా మానవుని జీవన విధానశైలిని మార్చివేసిన అయస్కాంత క్షేత్రం, విద్యుత్ ప్రవాహాల మధ్య గల సంబంధాన్ని అభినందిస్తున్నాను.

ఖాళీలను పూరించండి

1. అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణకు SI ప్రమాణం (వెబర్ /మీ (లేదా) టెస్లా)
2. అయస్కాంత అభివాహాన్ని అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణ మరియు ……….. లబ్ధంగా చెప్పవచ్చు. (వైశాల్యాల)
3. అయస్కాంత క్షేత్రానికి సమాంతరంగా కదులుతున్న ఆవేశంపై పనిచేసే బలం ………….. (సున్న)
4. B అయస్కాంత అభివాహ సాంద్రత గల సమ అయస్కాంత క్షేత్రానికి లంబంగా L పొడవు గల తీగలో I విద్యుత్ ప్రవాహం ఉంది. ఆ తీగపై గల ఏకరీతి అయస్కాంత బలం ………… (F = ILB)
5. ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమం …………… కు మరో రూపం. (శక్తి రూపాంతరత)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రికశక్తిగా మార్చేది
A) మోటర్
B) బ్యాటరీ
C) జనరేటర్
D) స్విచ్
జవాబు:
A) మోటర్

2. యాంత్రికశక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మార్చేది
A) మోటర్
B) బ్యాటరీ
C) జనరేటర్
D) స్విచ్
జవాబు:
C) జనరేటర్

3. ఒక సమ అయస్కాంత క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్న విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగపై పనిచేసే బలం
A) 0
B) ILB
C) 2ILB
D) ILB/2
జవాబు:
B) ILB

10th Class Physical Science 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 216

ప్రశ్న 1.
విద్యుత్ మోటర్, జనరేటర్, కాలింగ్ బెల్, విద్యుత్ క్రేన్ వంటి అనేక విద్యుత్ పరికరాలు ఎలా పని చేస్తాయి?
జవాబు:
ఈ విద్యుత్ పరికరాలలో కొన్ని యాంత్రిక శక్తిని, విద్యుత్ శక్తిగా మారుస్తాయి. మరికొన్ని విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా, అయస్కాంత శక్తిగా మారుస్తాయి.

ప్రశ్న 2.
విద్యుత్ కు, అయస్కాంతత్వానికి ఏమైనా సంబంధం ఉన్నదా?
జవాబు:
ఉన్నది, ఒక వాహకంలో విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న దాని చుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడుతుందని ఆయిర్ స్టెడ్ నిరూపించెను.

ప్రశ్న 3.
విద్యుత్ ద్వారా అయస్కాంతత్వాన్ని ఉత్పత్తి చేయగలమా?
జవాబు:
ఒక వాహకం ద్వారా విద్యుత్ ప్రవాహం జరిగితే దానిలో అయస్కాంతత్వాన్ని మనము ఉత్పత్తి చేయగలము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 218

ప్రశ్న 4.
అయస్కాంత క్షేత్రం ఎలా ఏర్పడింది?
జవాబు:
వాహకం ద్వారా విద్యుత్ ప్రవహించడం వలన, దాని చుట్టూ అయస్కాంత బలరేఖల సముదాయం వలన అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 5.
దండాయస్కాంతం యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని మనం గమనించగలమా?
జవాబు:
దిక్సూచిని ఉపయోగించి దండాయస్కాంత క్షేత్రాన్ని గమనించగలము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 219

ప్రశ్న 6.
క్షేత్ర బలాన్ని, క్షేత్ర దిశను ఎలా కనుగొనగలము?
జవాబు:
అయస్కాంత దిక్సూచిని ఉపయోగించి క్షేత్ర దిశను, బలరేఖల సముదాయాన్ని బట్టి క్షేత్ర బలాన్ని కనుగొనవచ్చును.

పేజి నెం. 220

ప్రశ్న 7.
బలరేఖలు సంవృత వక్రాలా? వివృత వక్రాలా?
జవాబు:
బాహ్యంగా బలరేఖలు దండాయస్కాంత ఉత్తర ధ్రువాన్ని విడిచి, దక్షిణ ధృవం వద్ద లోనికి వెళతాయి. అంతరంగా దక్షిణ ధృవం నుండి ఉత్తర ధృవానికి చేరతాయి. కావున బలరేఖలు సంవృత వక్రాలు.

ప్రశ్న 8.
అయస్కాంత క్షేత్రంలో ప్రతి బిందువు వద్ద క్షేత్రానికి ఏవైనా విలువను ఆపాదించగలమా?
జవాబు:
ప్రతి బిందువు గుండా పోయే బలరేఖల సంఖ్యను బట్టి ఆ బిందువు వద్ద క్షేత్ర బలాన్ని అంచనా వేయగలము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 221

ప్రశ్న 9.
క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్న ప్రమాణ వైశాల్యం గుండా అభివాహం ఎంత?
జవాబు:
క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్న ప్రమాణ వైశాల్యం గుండా అభివాహాన్ని అభివాహసాంద్రతగా లెక్కిస్తాము. అది Φ/A కు సమానం.

ప్రశ్న 10.
తలం దిగ్విన్యాసం ఏ విధంగా ఉన్నా అభివాహ సూత్రాన్ని సాధారణీకరించగలమా?
జవాబు:
క్షేత్రానికి కొంత కోణంతో ప్రమాణ వైశాల్యాన్ని పరిగణించిన Φ = BA cos θ ను సాధారణీకరించగలము.

ప్రశ్న 11.
అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని పొందాలంటే అయస్కాంతాలు కాకుండా వేరే ఏదైనా మార్గం ఉందా?
జవాబు:
అవును, మరొక మార్గం కలదు. విద్యుత్ వాహకం గుండా విద్యుత్ ను ప్రవహింపజేసిన దాని చుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 225

ప్రశ్న 12.
అయస్కాంత క్షేత్రం B దిశకు ఆవేశ వేగం v దిశ మధ్య 9 కోణం ఉండే సందర్భానికి F = qvB సమీకరణాన్ని సాధారణీకరించగలమా?
జవాబు:
కదిలే ఆవేశానికి, అయస్కాంత క్షేత్రానికి మధ్య కోణం ి ఉన్నట్లయితే ఆ ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలాన్ని F= qvB sineθ తో సూచించవచ్చని ప్రయోగపూర్వకంగా నిరూపించవచ్చును.

ప్రశ్న 13.
అయస్కాంత క్షేత్ర దిశకు సమాంతరంగా కదిలే ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలం ఎంత?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రానికి సమాంతరంగా కదిలే ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలం విలువ శూన్యమవుతుంది.
θ = 0 అయిన sin θ = 0 అగును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 226

ప్రశ్న 14.
విద్యుత్ ప్రవహించే తీగను అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచితే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచిన విద్యుత్ ప్రవాహ తీగ కూడా అయస్కాంత బలానికి లోనవుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 227

ప్రశ్న 15.
Q/t అనే విలువ దేనికి సమానము?
జవాబు:
Q/t అనునది విద్యుత్ ప్రవాహం (I) కి సమానం.

ప్రశ్న 16.
అయస్కాంత క్షేత్రంలో విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ ‘θ’ కోణం చేస్తే దానిపై పనిచేసే బలం ఎంత?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్ర దిశకు, విద్యుత్ ప్రవాహ దిశకు మధ్య కోణం θ అయిన విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగపై అయస్కాంత క్షేత్రం వల్ల పనిచేసే బలం F = ILB sin θ

10th Class Physical Science Textbook Page No. 228

ప్రశ్న 17.
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగపై పనిచేసే బలదిశను ఎలా కనుగొనగలం?
జవాబు:
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగపై పనిచేసే బలదిశను కుడిచేతి నిబంధనను ఉపయోగించి కనుగొనవచ్చును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 229

ప్రశ్న 18.
అయస్కాంత క్షేత్రంలో AB మరియు CDలు చేసే కోణం ఎంత?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రంలో AB మరియు CDలు 90° ల కోణం చేస్తాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 230

ప్రశ్న 19.
AB మరియు CD భుజాలపై పనిచేసే అయస్కాంత బలదిశను మీరు గీయగలరా?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 8

ప్రశ్న 20.
BC మరియు CDల పైన బలాల దిశలు ఏ విధంగా ఉంటాయి?
జవాబు:
BC మరియు CDలపైన బలాలు దిశలు ఒకదానితో ఒకటి వ్యతిరేకదిశలో ఉంటాయి.

ప్రశ్న 21.
దీర్ఘచతురస్రాకార తీగచుట్టపై ఫలిత బలం ఎంత?
జవాబు:
దీర్ఘచతురస్రాకార తీగచుట్టపై ఫలిత బలం శూన్యము.

ప్రశ్న 22.
తీగచుట్టపై ఫలిత బలం శూన్యమైనప్పటికీ అది ఎలా భ్రమణంలోకి వస్తుంది?
జవాబు:
వ్యతిరేక దిశలలో పనిచేసే సమాన బలాలు తీగచుట్ట రెండు అంచుల మీద పనిచేయడం వలన తీగచుట్ట కూడా భ్రమణంలోకి వస్తుంది.

ప్రశ్న 23.
తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ మారకపోతే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ మారకపోతే బాహ్య అయస్కాంత క్షేత్ర దిశకు లంబంగా తీగచుట్ట తలం వచ్చే వరకు తీగచుట్ట భ్రమణం చెంది, తిరిగి అపసవ్యదిశలో భ్రమణం చెందడం ప్రారంభిస్తుంది.

ప్రశ్న 24.
తీగచుట్ట ఆగకుండా తిరుగుతూ ఉండాలంటే ఏం చేయాలి?
జవాబు:
తీగచుట్ట మొదటి భ్రమణం తర్వాత దానిలోని విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను వ్యతిరేక దిశలోకి మార్చినట్లయితే తీగచుట్ట ఆగకుండా నిరంతరంగా తిరుగుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 231

ప్రశ్న 25.
తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను మనం ఎలా మార్చగలము?
జవాబు:
అర్ధభ్రమణం పూర్తయిన తర్వాత బ్రష్ ను తాకే స్లిప్ రింగ్ స్థానాలు పరస్పరం మార్చడం వలన తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ అంతకుముందున్న దిశకు వ్యతిరేకదిశలోకి మారుతుంది.

ప్రశ్న 26.
విద్యుత్ ప్రవాహం లేని తీగచుట్టను అయస్కాంత క్షేత్రంలో తిరిగేటట్లు చేస్తే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
విద్యుత్ ప్రవాహం లేని తీగచుట్టను అయస్కాంత క్షేత్రంలో తిరిగేటట్లు చేస్తే తీగచుట్టలో అభివాహం మార్పువలన విద్యుత్ ప్రేరింపబడుతుంది.

ప్రశ్న 27.
మనం విద్యుత్ ను ఎలా ఉత్పత్తి చేస్తాం?
జవాబు:
మనం విద్యుత్ ను సౌరశక్తి ద్వారా, జలం, బొగ్గు, వాయువుల ద్వారా మరియు జనరేటర్ ద్వారా ఉత్పత్తి చేయగలం.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 232

ప్రశ్న 28.
గురుత్వాకర్షణకు వ్యతిరేకంగా రింగు గాలిలో పైకి లేవడానికి ఏ బలాలు దానికి సహాయం చేస్తాయి?
జవాబు:
ఇనుపకడ్డీకి చుట్టిన తీగచుట్ట (సోలినాయిడ్) యొక్క ప్రతి వరుసకు పైభాగంలో ఏర్పడే అయస్కాంత ధృవం మరియు రింగులో ప్రేరిత విద్యుత్ వల్ల రింగ్ కింది భాగంలో ఏర్పడే ధృవం రెండూ సజాతి ధృవాలు కావడం వల్ల వాటి మధ్య ఉండే “వికర్షణ బలం” రింగు గాలిలో లేవడానికి సహాయం చేస్తుంది.

ప్రశ్న 29.
ఏకముఖ విద్యుత్ (DC)ను ఉపయోగిస్తే ఆ రింగు తేలియాడుతుందా?
జవాబు:
DCని వినియోగిస్తే రింగు ఒక్కసారి పైకి కదిలి మరలా యథాస్థానానికి చేరుకుంటుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 234

ప్రశ్న 30.
ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ ఏమిటి?
జవాబు:
ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ వలయానికి దగ్గరగా తీసుకువెళ్ళిన దండాయస్కాంత క్షేత్రం వల్ల కలిగే అభివాహ మార్పును వ్యతిరేకించే దిశలో ఏర్పడును. ఒకవేళ ఉత్తర ధృవాన్ని తీసుకువెళ్ళిన అపసవ్య దిశలో, దక్షిణ ధృవమును తీసుకువెళ్ళిన సవ్యదిశలో ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ ఉండును.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 238

ప్రశ్న 31.
సమ అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఒక తీగచుట్ట నిరంతరంగా తిరిగేటట్లు చేస్తే ఏమవుతుంది?
జవాబు:
సమ అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఒక తీగచుట్ట నిరంతరంగా తిరిగేటట్లు చేస్తే విద్యుత్ ఉత్పత్తి అవుతుంది.

ప్రశ్న 32.
తీగచుట్టలో ప్రేరేపించబడిన విద్యుత్ స్థిరంగా ఉంటుందా? లేదా దాని దిశ మారుతూ ఉంటుందా?
జవాబు:
తీగచుట్టలో ప్రేరేపించబడిన విద్యుత్ శూన్యం నుండి గరిష్ఠ విలువల మధ్య మారుతూ, దాని దిశ కూడా మారుతూ ఉంటుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 239

ప్రశ్న 33.
ఇలాంటి విద్యుత్ ను మనం ఉపయోగించుకోగలమా? ఎలా?
జవాబు:
ఈ విధంగా పొందిన విద్యుత్ ను టెలివిజన్, రేడియో వంటి విద్యుత్ పరికరాలు పనిచేయటానికి వినియోగిస్తాము.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 240

ప్రశ్న 34.
AC జనరేటర్ ను DC జనరేటర్ గా మార్చాలంటే ఎలాంటి మార్పులు చేయాలి?
జవాబు:
AC జనరేటర్ లో తీగచుట్ట రెండు చివరలను రెండు అర్దస్లిప్ రింగ్ ర్లకు కలిపితే DC జనరేటర్ గా పనిచేస్తూ DCని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 225

ప్రశ్న 35.
అయస్కాంత క్షేత్రంలో కదిలే ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలాన్ని మనం కొలవగలమా?
జవాబు:
పటంలో చూపిన విధంగా ‘q’ ఆవేశం ‘v’ వేగంతో అయస్కాంత క్షేత్రం ‘B’ కు లంబంగా కదులుతున్న ఆ ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలాన్ని ప్రయోగపూర్వకంగా F = qvB గా రాయవచ్చు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 226

ప్రశ్న 36.
క్షేత్రంలో కదిలే ఋణావేశంపై బలం ఏ దిశలో పని చేస్తుంది?
జవాబు:
కుడి చేతి నిబంధన ప్రకారం మొదట ఆ క్షేత్రంలో కదిలే ధనావేశంపై పనిచేసే బలదిశను కనుగొంటే ఆ దిశకు వ్యతిరేకదిశ మనకు కావలసిన ఋణాత్మక ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలదిశను సూచిస్తుంది.

పరికరాల జాబితా

అయస్కాంత దిక్సూచి, బ్యాటరీ, తీగలు, కీ, దండాయస్కాంతం, ఇనుపరజను, స్టాండు, తీగ, బ్యాటరీ, వాహక తీగ, రాగి తీగలు, గుర్రపు నాదా అయస్కాంతం, స్థూపాకారపు ఇనుపదిమ్మె, చెక్క ముక్క రింగు, రాగి తీగ

10th Class Physical Science 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 2

ప్రశ్న 1.
దండాయస్కాంతము యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఏ విధంగా గమనించవచ్చును? దాని క్షేత్ర లక్షణాలను ఏ విధంగా తెలుసుకొనవచ్చునో ప్రయోగ పూర్వకముగా తెల్పుము.
జవాబు:

ఒక బల్లపై తెల్ల కాగితాన్ని ఉంచుము.
కాగితం మధ్యలో ఒక దండాయస్కాంతాన్ని ఉంచుము.
ఈ దండాయస్కాంతానికి దగ్గరగా ఒక అయస్కాంత దిక్సూచిని ఉంచండి.
దిక్సూచిలోని సూచిక ఒక స్థిర దిశను సూచించును.
నిలకడగా ఉన్న సూచిక అంచులను తెలిపే విధంగా పెన్సిల్ తో కాగితంపై రెండు బిందువులను గుర్తించుము.
గుర్తించిన రెండు బిందువులను కలుపుతూ రేఖాఖండము గీయుము.
సూచిక దక్షిణ ధృవం నుంచి ఉత్తర ధృవం వైపు సూచించేటట్లు ఒక బాణం గుర్తును గీయుము.
దిక్సూచిని కాగితంపై వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉంచి ఇదే పద్ధతిని కొనసాగించండి.
అయస్కాంత దిక్సూచి సూచిక విభిన్న ప్రదేశాలలో, విభిన్న దిశలలో ఉండటం గమనిస్తాము.
దిక్సూచిని దండాయస్కాంతానికి బాగా దూరంగా వేర్వేరు ప్రదేశాలలో ఉంచి, సూచిక కదలికలను పరిశీలించిన, అది దాదాపు ఉత్తర – దక్షిణ దిక్కులను సూచిస్తుంది.
దిక్సూచి సూచిక కదలిక ద్వారా దండాయస్కాంతానికి చుట్టూ అన్ని దిశలలో క్షేత్రం ఉందని నిర్ధారితమగును.
దీనిని బట్టి అయస్కాంత క్షేత్రం త్రిమితీయమైనదని, దీనికి దిశ, బలం అనే లక్షణాలు గలవు అని నిర్ధారించుకోవచ్చును.

కృత్యం – 3

ప్రశ్న 2.
అయస్కాంత క్షేత్ర బలాన్ని చూపు కృత్యాలను రాయుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1

ఒక తెల్లకాగితాన్ని బల్లపై ఉంచి, దాని మధ్యలో ఒక అయస్కాంత దిక్సూచిని ఉంచుము.
దిక్సూచిలోని సూచిక కొనలను సూచించు రెండు బిందువులను గుర్తించుము.
దిక్సూచిని తీసి, గుర్తించిన రెండు బిందువులను కలుపుతూ ఒకే సరళరేఖను గీయుము. ఇది ఉత్తర – దక్షిణ దిక్కులను సూచించును.
ఆ రేఖపై దండాయస్కాంతపు ఉత్తర ధృవం, భూమి ఉత్తర దిక్కువైపు సూచించునట్లు అమర్చుము.
ఇప్పుడు దండాయస్కాంత ఉత్తర ధ్రువానికి దగ్గరగా అయస్కాంత దిక్సూచిని ఉంచండి.
దిక్సూచి సూచిక నిలకడ స్థితిలో ఉన్నప్పుడు దాని ఉత్తర దిశను సూచించు విధంగా కాగితంపై ఒక బిందువును గుర్తించుము.
దిక్సూచిని అక్కడ నుండి తీసి గుర్తించిన బిందువు వద్ద ఉంచుము.
ఈ సందర్భంలో సూచిక మరొక దిశను సూచించును.
మరలా సూచిక ఉత్తర దిశను సూచించు విధంగా వేరొక బిందువును గుర్తించుము.
ఈ విధముగా దిక్సూచి దండాయస్కాంత దక్షిణ ధ్రువానికి చేరే వరకు చేయుము.
ఇపుడు దండాయస్కాంత ఉత్తర ధృవం నుంచి దక్షిణ ధృవం వరకు మనము గుర్తించిన బిందువులన్నీ కలుపుము.
ఈ బిందువులను కలుపగా ఒక వక్రరేఖ ఏర్పడును.
ఇప్పుడు దండాయస్కాంత ఉత్తర ధ్రువం వద్ద మరో బిందువును తీసుకొని పై ప్రక్రియను కొనసాగించుము. మనకు అనేక వక్రరేఖలు ఏర్పడతాయి.
ఈ వక్రరేఖలను అయస్కాంత బలరేఖలని అంటారు. ఇవి ఊహాత్మకమైనవి.
దీనిని మనము పరిశీలించగా బలరేఖల మధ్య ఖాళీ స్థలము అనునది కొన్నిచోట్ల అధికంగాను, కొన్నిచోట్ల అల్పముగాను కలదు.
ఈ పటం ద్వారా బలరేఖలు దట్టమైన సమూహంగా ఉన్న చోట క్షేత్రం బలంగా ఉందని, దూరం దూరంగా విస్తరించినట్లు ఉన్నచోట క్షేత్రం బలహీనంగా ఉందని చెప్పవచ్చును.

కృత్యం – 6

ప్రశ్న 3.
సోలినాయిడ్ వల్ల ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్రంను కృత్యం ద్వారా వివరించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 24

ఒక చెక్కపీటను తీసుకొని దానికి తెల్ల కాగితం అంటించుము.
పటంలో చూపినట్లుగా దాని ఉపరితలంపై సమాన దూరంలో రంధ్రాలు చేయుము.
ఆ రంధ్రాల గుండా పటంలో చూపినట్లు రాగి తీగను పంపుము.
ఇది తీగచుట్ట వలె ఉంటుంది.
తీగచుట్ట చివరలను స్విచ్, బ్యాటరీలతో వలయంలో శ్రేణిలో కలుపుము.
స్విచ్ ఆన్ చేయగానే తీగ గుండా విద్యుత్ ప్రవహిస్తుంది.
ఇప్పుడు తీగ చుట్టూ కొంత ఇనుపరజను చల్లి మెల్లగా పీటను తట్టుము.
ఇనుప రజను ఒక క్రమ పద్ధతిలో అమరడాన్ని గమనించవచ్చును.
సోలినాయిడ్ ఏర్పరచిన, బలరేఖలు దండాయస్కాంత బలరేఖలను పోలి ఉన్నవి కావున సోలినాయిడ్ దండాయస్కాంతంలా ప్రవర్తిస్తుందని తెలుస్తుంది.
ఈ పొడవైన తీగచుట్టను సోలినాయిడ్ అంటాము.
సోలినాయిడ్ ఏర్పరిచే క్షేత్ర దిశను కుడిచేతి నిబంధనతో తెలుసుకోవచ్చును.
సోలినాయిడ్ రెండు చివరలలో ఒకటి ఉత్తర ధృవంగా, మరొకటి దక్షిణ ధృవంగా ప్రవర్తిస్తున్నాయి.
సోలినాయిడ్ బయట బలరేఖల దిశ ఉత్తరం నుంచి దక్షిణం వైపు, లోపలి బలరేఖల దిశ దక్షిణం నుంచి ఉత్తరానికి ఉంటుంది.
దీనిని బట్టి సోలినాయిడ్ వల్ల ఏర్పడే బలరేఖలు దండాయస్కాంతంతో ఏర్పడిన బలరేఖల వలె సంవృత వలయాలని గమనించవచ్చును.
ఈ విధంగా సోలినాయిలో విద్యుత్ ప్రవాహం వలన అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడుతుందని నిరూపితమైనది.

కృత్యం – 7

ప్రశ్న 4.
చలనంలో ఉన్న ఆవేశం మరియు విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగలపై అయస్కాంత క్షేత్ర బలాన్ని కృత్యం ద్వారా వివరించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 30

CRT – TV కి దగ్గరగా నిలబడి స్విచ్ ఆన్ చేయుము.
మన చర్మంపై స్పర్శానుభూతి కలుగుతుంది.
దీనికి కారణం TV తెరపై ఎలక్ట్రానుల కదలికయే.
ఇప్పుడొక దండాయస్కాంతాన్ని TV తెర దగ్గరకు లంబంగా తీసుకురండి.
తెరమీద ఆకారం విరూపితమవ్వడం గమనించవచ్చును.
దండాయస్కాంతాన్ని తెర నుండి దూరంగా జరుపుము.
ఇప్పుడు తెరపై చిత్రం సరిగా ఉండటం గమనించవచ్చును.
మరొకసారి దండాయస్కాంతాన్ని టీవీ దగ్గరగా తీసుకువచ్చిన, కదిలే ఎలక్ట్రాన్లపై V లేదా I అయస్కాంత క్షేత్రం బలమును ప్రయోగించడం వలన ఆకారం మారింది.
ఈ విధంగా కదిలే ఆవేశంపై అయస్కాంత బలదిశ ఏ విధంగా ఉంటుందో B పేపర్ / తెలుసుకునేందుకు కుడిచేతి నిబంధన వివరిస్తుంది.
కుడిచేతి నిబంధన ఆవేశ వేగదిశ, క్షేత్ర దిశ పరస్పరం లంబంగా ఉంటేనే పనిచేయును.
పటంలో చూపిన విధంగా కుడిచేతి బొటనవేలు, చూపుడువేలు, మధ్యవేలును ఒకదానికొకటి పరస్పరం లంబంగా ఉంచితే చూపుడు వేలు ఆవేశ వేగదిశను (విద్యుత్ ప్రవాహం I), మధ్యవేలు క్షేత్రదిశ (B) ను, బొటనవేలు బలం (F) దిశను సూచిస్తాయి.
∴ ఆవేశ కణంపై పనిచేసే బలం F = qvB.

కృత్యం – 9

ప్రశ్న 5.
విద్యుత్ అయస్కాంత ప్రేరణను కృత్యం ద్వారా నిరూపించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 31

పటంలో చూపిన విధంగా ఒక చెక్కముక్కను తీసుకొనుము.
దానిపై మెత్తని ఇనుముతో చేసిన ఒక స్థూపాకారపు దిమ్మెను బిగించండి.
ఆ స్థూపాకారపు దిమ్మెకు రాగి తీగను చుట్టుము.
దిమ్మె వ్యాసం కన్నా కాస్త ఎక్కువ వ్యాసమున్న ఒక లోహపు రింగును తీసుకొని స్థూపాకారపు దిమ్మెకు అమర్చండి.
రాగి తీగ రెండు చివరలను ఏకాంతర విద్యుత్ జనకానికి (AC) కలిపి, తీగలోకి విద్యుత్ ను ప్రవహింపజేయుము.
లోహపు రింగు తీగచుట్ట వెంబడి కొద్ది ఎత్తులో తేలియాడడం గమనించవచ్చును.
విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని ఆపివేస్తే ఆ రింగు స్థూపాకారపు దిమ్మె నుండి గాలిలో పైకి ఎగురుతుంది.
ఇపుడు AC కి బదులుగా DC ని ఉపయోగించిన రింగు ఒక్కసారి పైకి కదిలి మరలా యథాస్థితికి చేరుకుంటుంది.
ఈ విధంగా లోహపు రింగులో విద్యుత్ ప్రేరేపింపబడటం (విద్యుత్ అయస్కాంత ప్రేరణ) గమనించవచ్చు.

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts

November 1, 2023

SCERT AP Board 6th Class English Solutions 3rd Lesson Little Hearts Questions and Answers.

AP State Syllabus 6th Class English Solutions 3rd Lesson Little Hearts

6th Class English 3rd Lesson Little Hearts Textbook Questions and Answers

Look at the picture and answer the questions that follow.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 1

Question 1.
Do you make friends easily?
Answer:
Yes, I make friends easily.

Question 2.
What are Mends for?
Answer:
Friends are toshare our feelings, to ehat and play together. Friends are helpful in times of need.

Question 3.
Have you ever quarrelled with your Mends? If so, for what?
Answer:
Yes, I have quarrelled with my friends many times at play.

Question 4.
Is it hard to forgive Mends?
Answer:
No, it is not hard. It is easy to forgive friends.

Reading Comprehension

I. Answer the following questions in one or two sentences.

Question 1.
How were the girls dressed?
Answer:
The two little girls were dressed in new clothes. The little girl was wearing a green skirt and the older a pink skirt.

Question 2.
Where did the two girls want to play?
Answer:
The two girls wanted to play at a large puddle across the street.

Question 3.
Akulka grew angry at Malasha. What made her angry?
Answer:
At the puddle, Malasha splashed muddy water on Akulka’s new dress and face. This made Akulka angry,

Question 4.
Who tried to stop the quarrel?
Answer:
Akulka’s grandmother tried to stop the quarrel.

Question 5.
How did the quarrel end?
Answer:
Parents realized their mistake after seeing Akulka and Malasha becoming friends again. They felt ashamed and stopped fighting. Thus the quarrel ended.

II. Complete the following choosing the correct options given after them.

1. “Don’t go Malasha!” Akulka warned her not to
a) get their shoes spoil
b) get their school bags wet
c) get injured
Answer:
a) get their shoes spoil

2. “Let’s remove our shoes and play.” It shows that Akulka was
a) careless
b) afraid of her parents
c) interested in cleanliness
Answer:
b) afraid of her parents

3. “Don’t be afraid !” said Akulka,………….
a) to warn Malasha
b) to threaten Malasha
c) to give confidence to Malasha
Answer:
c) to give confidence to Malasha

4. Akulka’s mother gave a slap on Malasha’s face because
a) she quarreled with her daughter
b) she made her daughter’s dress dirty
c) she committed theft in her house
Answer:
b) she made her daughter’s dress dirty

5. The men also joined the scene. Here‘scene’refers to the
a) quarrel
b) puddle
c) war
Answer:
a) quarrel

III. Read and rearrange the following sentences in the order of their occurrence in the story:
1. Akulka and Malasha threw pieces of paper in water and played together.
2. Akulka’s mother slapped Malasha.
3. They wanted to play in the puddle.
4. Akulka and Malasha made a new rill to let the water flow.
5. The members of the two families started fighting.
6. It was Sunday and the two little girls were in their new dresses.
7. s Grandma tried to stop the quarrel.
8. Malasha splashed the muddy water on Akulka’s dress.
Answer:

It was Sunday and the two little girls were in their new dress. (6)
They wanted to play in the puddle. (3)
Malasha splashed the muddy water on Akulka’s dress. (8)
Akulka’s mother slapped Malasha. (2)
The members of the two families started fighting. (5)’
Grandma tried to stop the’ quarrel. (7)
Akulka and Malasha made a new rill to let the water flow. (4)
Akulka and Malasha threw pieces of paper in water and played together. (1)

Vocabulary

I. The following are sentences taken from the lesson ‘Little Hearts’. Read them and encircle the word that does not indicate the given context.

1. Their mothers dressed them in new clothes.
[kind caring cruel]
2. They began to play in the puddle.
[serious playful naughty]
3. One man pushed the other and a fight had begun.
[quarrelsome short tempered peaceful]
4. The old woman tried to stop the quarrel.
[threatening gentle peace-loving]
5. The two girls ran along the rill laughing and jumping in joy.
[friendly selfish good-natured]
6. The men looked at the girls and felt ashamed.
[shameful guilty innocent]
4. The old woman fried to stop the quarrel.
[(threatening^) gentle peace-loving]
5.. The two girls ran along the rill laughing and jumping in joy.
[friendly (selfish) good-natured]
6. The men looked at the girls and felt ashamed.
[shameful guilty (innocent)]
Answer:
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 2

II. Fill in the blanks in the following paragraph with the suitable words given in the box.

There was a …..(1)…… across the street. A dog was passing by it. He stopped and looked in it where there was a bird flying in the sky. The foolish dog suddenly ……..(2)…….. into the puddle. Poor thing! He became ………(3)…….. His eyes were filled with ……(4)…….. water. What should we do then? A ……(5)………. girl fetched a bucket of water to ……(6)….. the mud stains of the dog. The dog looked at the girl and jumped to his feet ……..(7)…….
Answer:

puddle
jumped
soiled
muddy
little
wipe off
happily

III. Read the following paragraph and write antonyms of the underlined words.

Akulka’s mother caught Malasha and gave (a) a slap on her face. Malasha began (b) to howl, and her mother ran out of the house. “Why do you slap my daughter?” she began to scold (c) her neighbour. Soon, it turned to a Mg (d) quarrel. The men also joined (e) the scene. One man pushed (f) the other, and a fight had begun. Akulka’s grandmother tried to separate (g) them. They paid no attention (h).
a) ……………. b) ……………. c) ……………. d) …………….
e) ……………. f) ……………. g) ……………. h) …………….
Answer:
a) took
b) stopped
c) praise
d) small
e) left
f) pulled
g) unite
h) negligence

Grammar

I. In the previous lesson you have learnt writing sentences describing ‘ongoing’ actions using Present Continuous Tense. We can change them into questions to confirm the information.
Examples:
It is raining. – Is it raining?
The girls are playing. – Are the girls playing?
Men are still fighting. – Are men still fighting?

Such sentences are called ‘Interrogative sentences’. Here they are in Present Continuous Tense. A sentence that asks a question is called an Interrogaltive sentence. It ends with a question mark.
Do you know how to write them as interrogatives?

If the subjects are ‘he, she, it and any singular noun’, use ‘is’ before them. And for the subjects ‘we, you, they and any plural noun’, use ‘are’ before them. If the subject is ‘I’, use ‘am’ before it.

Observe the following examples.
She is singing. – Is she singing?
They are coming. – Are they coming?

Change the following statements into questions.
1. The children are playing.
2. Students are waiting for their bus.
3. The teacher is walking slowly.
4. They are drinking water.
5. Usha is cleaning her room.
6. The girl is preparing tea.
Answer:
1. Are the children playing?
2. Are students waiting for their bus?
3. Is the techer walking slowly?
4. Are they drinking water?
5. Is Usha cleaning her room?
6. Is the girl preparing tea?

II. Degrees of Comparison
The adjectives change in form to show comparison. They are called the three degrees of comparison.

Read the following sentences.
1. Gopal is the tallest of all in the class.
2. Rani is cleverer than Ramya.
3. My house is as big as yours.

In sentence 1„ the adjective ‘tallest’ denotes the superlative degree. In sentence 2, the adjective ‘cleverer’ denotes the comparative degree. In sentence 3, the adjective ‘big’ denotes positive degree.

Read the following sentences and point out the adjectives and name the Degree of Comparison of each.
1. The train runs faster than the bus.
2. Lead is the heaviest metal.
3. Hari is the laziest boy in the class.
4. The two little girls are wiser than the older people.
5. Mount Everest is the highest peak of the Himalayas.
6. Iron is more useful than copper.
7. This is the most interesting story.
8. Ooty is cooler than Chennai.
Answer:
1. The train runs faster than the bus:
Adjective → ‘faster’ → ‘Comparative Degree’

2. Lead is the heaviest metal.
Adjective → ‘heaviest’ → ‘Superlative Degree’

3. Hari is the laziest bov fn the class.
Adjective → ‘laziest’ → ‘Superlative Degree’

4. The two little girls are wiser than.the older people.
Adjective → ‘wiser’ → ‘Comparative Degree’

5. Mount Everest is the highest peak of the Himalayas.
Adjective → ‘highest’ → ‘Superlative Degree’

6. Iron is more useful than copper.
Adjective → ‘more useful’ → ‘Comparative Degree’

7. This is the most interesting story.
Adjective → ‘most interesting’ → ‘Superlative Degree’

8. Ootv is cooler than Chennai.
Adjective → ‘cooler’ → ‘Comparative Degree’

III. Articles

Read the following paragraph :

Sir C.V. Raman was a scholar in sound and sound related physics. His research in optics, the Science of light resulted in the discovery of the Raman Effect. The discovery won him the Nobel Prize for physics. It was the first time the prize was awarded to an Asian! The scholar was the Pride of India.

The underlined phrases begin with either ‘a / an’ or ‘the’. These are called ‘Articles’. There are rules for the use of articles. Let us learn them in detail.
a) We use ‘a’ before singular common nouns that begin with consonant sounds,
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 16

b) We use ‘an’ before singular common nouns that begin with a vowel sound,
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 17

c) We use ‘the’
1. before a common noun which is mentioned for the second time.
e.g. I saw a dog. The dog was barking.

2. before superlative adjectives.
e.g. the largest, the best, the smelliest, the most.

3. before ordinal numbers.
e.g. the first, the second ..

4. before the names of musical instruments.
e.g. the guitar, the Violin, etc.

5. before a noun when we mean something in particular.
e.g. the Raman Effect, the TV, the Radio

6. with unique things.
e.g. the sun, the moon, the earth, the sky, the universe.

7. before the names of awards.
e.g. the Nobel Prize, the Bharat Ratna, the Padmabhushan, etc.

Now, fill in the blanks in the following sentences with ‘a /an or the’.
1. Ravi Varma was ………….famous painter.
2. English is …………… international language.
3. ………… sun is ………… star.
4. ………… earth moves round ………. sun.
5. He is ………. expert in Robotics.
6. It is ……….. issue of Human Rights.
7. I listen to ………. radio a lot.
8. I met lawyer yesterday. ………….. lawyer was famous in the city.
9. My brother is learning to play ……… piano.
10. Raghu is ………. best batsman in our team.
Answer:

a
an
The, a
The, the
an
an
the
a, The
the
the

Writing

I. Look at the picture of ‘Peacock’. With the help of the following hints write a composition about the Peacock.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 4
Hints : the peacock – our National bird – beautiful bird – different colours – long tail – about 2.25 mts. long – ‘eye markings’ on the tail – colours change in the sunlight – dances – rains – walks proudly
Answer:
The peacock is our National Bird. It is a beautiful bird with different colors of feathers. It has a long tail. The tail is about 2.25 mts long. We can see ‘eye markings’ on the tail. Their colours change in the sunlight. It dances in rain spreading the feathers of its tail. The peacock walks proudly with its colourful tail.

II. Message Writing

Read the following Telephone Conversation between Teju and Pranay. Teju’s brother Sanju is not at home. So, Teju writes a message for his brother as he has to leave for his tuition.
Pranay : Hello, can I speak to Sanju?
Teju : Sanju is not at home. I am his brother Teju.
Pranay : I am Pranay. Could you tell your brother not to come to Railway station today to pick me up? The train is running late by 8 hours.
Teju : Which train?
Pranay : The Rajadhani Express. It will arrive in Vijayawada by tomorrow at 8 o’clock in the morning. Tell him to come tomorrow morning.
Teju : I will surely pass the information.
Pranay : Thank you.

Read the message written by Teju after his telephone conversation.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 5

Read the following Telephone conversation between Radha and her mother.

Mother : Hello, Radha, I’ll not come home now. We have an urgent meeting in the office. Do you have your dance class today?
Radha : Yes, mom, I have to leave now. What’s the matter?
Mother : Tell your father to come to NTR circle by 8 pm to pick me up. I’ll wait there.
Radha : O.K. Mom.

Now, Radha leaves message for her father. Write her message in the box provided below.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 6
Answer:

Talking Time

I. Say the following pairs of words aloud.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 8

II. Here is an announcement in the School Assembly by the SPL. Read it.

Good morning to all. A good chance for us. Our school will organize an Inter¬School Science Exhibition on February, 22 from 10 am to 4 pm. Working models, informative charts and computer programmes will be exhibited. The best 10 models will be selected for District Level Science Exhibition. All the best. Thank you. Have a nice day.

Now make another announcement of your own, as your school students are going to Nagarjuna Sagar on an educational tour. Instruct them to get their parents’ permission letters for the two-day tour.
Answer:
Good morning to all. We are going to Nagarjuna Sagar on a pleasant educational tour, to get knowledge as well as pleasure. All the arrangements are made by our school management to make the trip successful. For this, we require letters of your parents’ permission for a two-day tour. Letters should be submitted to your class teachers within one week.

Listening

Listen to the following story and answer the questions.

THE WISE JUDGEMENT

AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 9
Suddodhana was the king of Kapilavasthu. Siddartha was his son and Devadutta his nephew.

One day Devadutta came to the king’s court in an angry mood, “Your Majesty! I want justice,” he shouted.
“What has happened?” asked the king.
“Siddhartha has taken my swan. He’s not giving it to me,” said Devadutta.

The king was surprised because he knew that Siddartha was good and gentle. He never takes anything from anyone.
Just then Siddartha entered the court with a swan in his arms.
“Is that your swan?” the king asked Devadutta.
“Yes it is. I shot it,” said Devadutta.

“But the swan fell at my feet. I picked it up and took out the arrow from its side and applied medicine on its wound. I saved its life. The swan is mine,” said Siddartha.
The king asked his Chief Minister for advice.

The Minister said, “Devadutta shot the swan. If Devadutta killed the swan, then it would be his. Siddartha saved its life. So, the swan is Siddartha’s.”
1. Who came to the king’s court? Why was he angry?
2. “Siddartha had taken away something!” What had he taken?
(Note : Q.No. 2 & Q.No. 3 are same.)
3. What had Siddartha taken away?
4. What did Siddartha bring in his arms?
5. Why did Devadutta say the swan was his?
6. Where did the swan fall? How did Siddartha save the swan’s life?
7. Which do you think is better —- killing a bird or looking after it?
8. This story shows us that Siddartha was ………….
a) cunning
b) cruel
c) kind
Answer:

Devadutta came to the king’s court. He was angry because Siddartha took his swan and was not giving it to him.
He had taken the injured swan shot by Devadutta.
Siddartha had taken away the injured swan shot by Devadutta.
Siddartha brought a swan in his arms.
Devadutta had shot the swan.
The swan fell at the feet of Siddartha. Siddartha took out the arrow from the bird and applied the medicine on its wound.
Looking after the bird is better than killing a bird.
(c) kind

Read it yourself

A Mother’s Wise Advice

The king of Kosala killed the king of Benares and took the queen as a prisoner. But her son escaped luckily and grew in a countryside. He raised a large army and declared war against the Kosala king.

The prince’s mother heard of this threat from her son by some faithful servants. She was a gentle and kind woman who wanted to prevent violence and suffering and killing. So she advised him to close every entrance to the city. The prince decided to follow his mother’s wise advice. His army blockaded the city for seven days and nights. Then the citizens captured their unlawful king, cut off his head, and delivered it to the prince. He entered the city triumphantly and became the new king of Benares.

Comprehension

Answer the following questions.

1. How did the prince escape?
Answer:
The prince escaped by sneaking away through the sewers.

2. Why did the prince’s mother try to stop the battle?
Answer:
The prince’s mother was a gentle and kind woman. She wanted to prevent violence, suffering, and killing in the battle.

3. How did the prince get his kingdom back?
Answer:
The prince blockaded the city and made people wore down. The citizens captured their unlawful king and cut off his head, and delivered it to the prince. He became the new king of Benares.

Study Skills

A. Study the following pie chart carefully.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 10

Let’s go through the description of the Pie-chart.

The Pie-chart shows the percentage of a family’s household expenditure distributed into seven categories. These are food, clothes, education, medicines, phone bills, rent and other expenses. According to the chart, the family’s highest expenditure is on food. The lowest expenditure is on medicines and phone bills. If we make a list of the items of expenditure from the highest to the lowest, we find this order: food, clothing, rent, education, other expenses, medicines and phone bills.

Now, answer the following questions.
1. How many items are mentioned in the chart?
2. On which item does the family spend more mohey?

Choose the correct answer from the choices given below and put a tick (✓) mark.
3. Which of the following took the same percentage of expenditure?
a) rent and phone bills
b) rent and education
c) rent and medicine

4. Choose the correct statement.
a) The items with least expenditure are two in the chart.
b) The items with least expenditure are three in the chart.
c) The item with least expenditure is only one in the chart.

5. Choose the correct statement from the following.
a) The sum of expenditure on rent and education is equal to the expenditure of clothing.
b) Expenditure on food item is equal to the sum of clothing and rent.
c) The sum of expenditure on phone bills and medicines is double the expenditure of clothing.
Answer:

Seven items are mentioned in the chart.
The family spends more money on food items.
b) rent and education
a) The items with least expenditure are two in the chart.
a) The sum of expenditure on rent and education is equal to the expenditure of clothing.

B. Here is the dictionary entry of the word ‘soil’. Read it carefully.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 11
Fill the following table based on the information given above. The first one is done for you.

Answer:

Fun Time

I. Can you answer the following questions? Try.

1. What can travel the world while staying in a corner?
2. What is made of water but if you put it into water it will die?
3. I’m tall, when I’m young and I’m short, when I’m old. What am I?
4. What has hands but cannot clap?
5. What has a head and tail but no body?
6. What has an eye but cannot see?
7. What kind of room has no doors or windows? .
8. What kind of tree can you carry in your hand?
9. Which word in the dictionary is incorrect?
10. Feed me and I live, yet give me a drink and I die. Who am I?
Answer:

Postal stamp
Ice cube
Candle
Clock
Coin
Needle
Mushroom
Palm
Incorrect
fire

II. Match the expressions with their contextual settings.
AP Board 6th Class English Solutions Chapter 3 Little Hearts 14
Answer:

Expression	Settings
1. Can I help you, madam?	f) in a shop
2. I will put you through	d) on the telephone
3. Can I meet the manager?	a) in an office
4. How long have you been suffering	h) in a doctor’s clinic
5. Stop talking	c) in a class
6. Objection, your honour!	e) in a court of law
7. Pass the salt	b) at the dining table
8. What would you like to have sir?	g) in a restaurant

Little Hearts Summary

Malasha and Akulka were little girls studying sixth class. One day they were dressed in new clothes. It was a rainy day. They gathered at a large puddle across the street. They were playing at the puddle.. Malasha plumped her foot into the water. And the muddy water splashed and fell non-Akulka’s new dress. On seeing this Akulka became angry and ran after Malasha. Malasha started running towards her home. On their way, Akulka’s mother saw that and slapped Malasha’s face. There started a quarrel between the two families. The two families were busy with their quarrel. But the two girls forgot their quarrel and went to the puddle to play there. They were busy laughing, running, and jumping along the rill. An old woman showed the quarreling people how the two girls were playing happily forgetting their quarrel. On seeing the girls playing together, they felt ashamed and left the place.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు

November 1, 2023

SCERT AP 10th Class Physical Science Guide 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 12th Lesson Questions and Answers కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు

10th Class Physical Science 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
ఒక సాధారణ హైడ్రోకార్బన్ పేరు చెప్పండి. (AS1)
జవాబు:
సాధారణ హైడ్రోకార్బన్ మీథేన్ (CH₄).

ప్రశ్న 2.
ఆల్కేన్లు, ఆల్కీన్లు, ఆల్కైల సాధారణ అణు ఫార్ములా ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
ఆల్కేనులు, ఆల్కీనులు, ఆల్కెనుల సాధారణ అణు సాంకేతికములు :

ఆల్కేనులు – C_nH_2n+2
ఆల్కీనులు – C_nH_2n
ఆల్కైనులు – C_nH_2n-2

ప్రశ్న 3.
ఇథనాలను గాలిలో దహనం చేసినపుడు నీరుతో పాటుగా ఏర్పడే ఇతర ఉత్పన్నమేమిటి? (AS1)
(లేదా)
ఇథనాలను గాలిలో మండించినపుడు నీటితో పాటుగా విడుదలగు వాయువు ఏది?
జవాబు:
ఇథనాల్ ను గాలిలో మండించినపుడు నీటితో పాటు ఏర్పడే మరొక ఉత్పన్నం కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ (CO₂).

ప్రశ్న 4.
ఈ క్రింది సమ్మేళనాల యొక్క IUPAC పేర్లు రాయండి. ఒకవేళ ఒకటి కంటే ఎక్కువ సమ్మేళనాలు వస్తే వాటి అన్నిటి పేర్లను రాయండి. (AS1)
i) ఈథేన్ నుండి ఏర్పడిన ఆల్డిహైడ్
ii) బ్యూటేన్ నుండి పొందిన కీటోన్
iii) ప్రొపేన్ నుండి ఏర్పడిన క్లోరైడ్
iv) పెంటేన్ నుండి ఏర్పడిన ఆల్కహాల్
జవాబు:
i) ఈథేన్ నుంచి ఏర్పడిన ఆల్డిహైడ్ ఇథనాల్ (CH₃CHO).
ii) బ్యూటేన్ నుండి పొందిన కీటోన్ బ్యూటనోన్ లేదా బ్యూటాన్-2 – ఓన్ (CH₃COCH₂CH₃).
iii) ప్రొపేన్ నుండి ఏర్పడిన క్లోరైడ్ 2 రకాలు :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 1

iv) పెంటేస్ నుంచి వచ్చే ఆల్కహాలు మూడు రకాలు. అవి :
1) 1 – పెంటనోల్ : CH₃CH₂CH₂CH₂CH₂OH
2) 2 – పెంటనోల్ : CH₃CH₂CH₂CH (OH) CH₃ లేదా పెంటాన్- 2 – ఓల్
3) 3 – పెంటనోల్ లేదా పెంటాస్ – 3 – ఓల్. CH₃CH₂CH (OH) CH₂CH₃

ప్రశ్న 5.
ఒక సాధారణ కీటోన్ పేర్కొని, దాని అణుఫార్ములా రాయండి. (AS1)
(లేదా)
ఏదైనా సాధారణ కీటోన్ ను ఉదహరించి, దాని అణుఫార్ములాను వ్రాయుము.
జవాబు:
సాధారణ కీటోన్ : డై మిథైల్ కీటోన్ లేదా ప్రొపనోన్.

దీని ఫార్ములా : CH₃COCH₃.

ప్రశ్న 6.
కార్బన్ పరమాణువు మరొక కార్బన్ పరమాణువుతో కలిసి బంధాలనేర్పరచుకునే ధర్మాన్ని ఏమంటారు? (AS1)
జవాబు:
కర్బన పరమాణువులు ఒకదానితో మరొకటి స్వయంగా కలిసి, గొలుసు వంటి పెద్ద అణువును ఏర్పరచే ధర్మాన్ని కాటనేషన్ లేక శృంఖల ధర్మం అంటారు.

ప్రశ్న 7.
ఇథనోలను 443Kల వద్ద గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం (H₂SO₄)తో కలిపి వేడిచేయుట వలన ఏర్పడే సమ్మేళనం పేరు ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
ఇథనోలను 443K వద్ద అధిక గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంతో చర్య జరిపితే నిర్జలీకరణ చర్య జరిగి ఇథిలీన్ లేదా ఈథేన్ ఏర్పడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 2

ప్రశ్న 8.
ఎస్టరిఫికేషన్ చర్యకు ఒక ఉదాహరణ ఇవ్వండి. (AS1)
(లేదా)
ఎస్టరీకరణముపై లఘు వ్యాఖ్య వ్రాయుము.
జవాబు:
కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం, గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్ల సమక్షంలో ఆల్కహాల్ తో చర్య జరిపి తియ్యని వాసన గల ఎస్టర్ అనే సమ్మేళనాన్ని ఏర్పరచే చర్యను ఎస్టరీకరణ చర్య అంటారు.
ఉదా :
ఎసిటిక్ ఆమ్లం (ఇథనోయిక్ ఆమ్లం) గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లం సమక్షంలో ఇథైల్ ఆల్కహాల్ (ఇథనోల్) తో చర్య జరిపి ఇథైల్ ఎసిటేట్ (ఇథైల్ ఇథియోనేట్) ను ఏర్పరుస్తుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 3

ప్రశ్న 9.
ఈథేన్ నుండి ఇథనాల్ ను తయారుచేసే చర్యను చూపే రసాయన సమీకరణాన్ని రాయండి. (AS1)
(లేదా)
ఇథనాలను, ఈథేన్ నుండి తయారుచేయుటను సూచించు రసాయన సమీకరణమును వ్రాయుము.
జవాబు:
ఈథేన్ ను గాలి లేకుండా వేడిచేస్తే ఈ థీన్ లేక ఇథిలీన్ ఏర్పడుతుంది. దీనిని P₂O₅ లేక టంగ్స్టన్ ఆక్సెడ్ ఉత్ర్పేరక సమక్షంలో అధిక ఉష్ణోగ్రత పీడనాలకు గురిచేసి నీటిఆవిరితో చర్య జరపడం ద్వారా ఇథనోల్ ఏర్పడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 4

ప్రశ్న 10.
కర్బన సమ్మేళనాల సమజాత శ్రేణులను నిర్వచించండి. సమజాత శ్రేణుల ఏవేని రెండు లక్షణాలను తెల్పండి. (AS1)
జవాబు:
ఒకే ప్రమేయ సమూహాలున్న కర్బన సమ్మేళనాలను సమజాతీయ శ్రేణులు అంటారు.
ఉదా : ఆల్కేనులు, ఆల్కీనులు, ఆల్కెనులు, హాలో ఆల్కేనులు మొదలైనవి.

లక్షణాలు :

ఇవి ఒకే సాధారణ ఫార్ములా కలిగి ఉంటాయి.
ఉదా : ఆల్కేనుల సాధారణ ఫార్ములా C_nH_2n+2
వరుస సమ్మేళనాల మధ్య తేడా -CH₂ ఉంటుంది.
ఒకే ప్రమేయ సమూహాన్ని కలిగి ఉండటం వలన ఒకే రసాయన ధర్మాలు కలిగి ఉంటాయి.
భౌతిక ధర్మాలలో ఒక క్రమపద్ధతిలో పెరుగుదల కనబడుతుంది.

ప్రశ్న 11.
క్రింది ప్రమేయ సమూహాల పేర్లను రాయండి. (AS1)
(a) -CHO (b) -C=0
(లేదా)
ఇవ్వబడిన ప్రమేయ సమూహాలను కలిగి ఉన్న కర్బన సమ్మేళనాలను ఉదహరించుము.
జవాబు:
a) -CHO ప్రమేయ సమూహం పేర్లు ఆల్డిహైడ్.
b) – C = O ప్రమేయ సమూహం పేరు కీటోన్.

ప్రశ్న 12.
కార్బన్ ప్రధానంగా సమయోజనీయ బంధాలను ఎందుకు ఏర్పరుస్తుంది? (AS1)
జవాబు:

కార్బన్ నవీన ఆవర్తన పట్టికలోని IVA లేదా 14వ గ్రూప్ కు చెందిన మూలకం.
కార్బన్ C₆ యొక్క ఎలక్ట్రానిక్ విన్యాసం 1s²2s²2p². ఇది ‘తన సమీప జడవాయువైన నియాన్ విన్యాసం పొందుటకు 4 ఎలక్ట్రానులు స్వీకరించాలి లేదా హీలియం విన్యాసం పొందుటకు 4 ఎలక్ట్రానులను కోల్పోవాలి.
కార్బన్ కేంద్రకంలో 6 ప్రోటానులు ఉంటాయి. కాబట్టి అదనంగా 4 ఎలక్ట్రానులను స్వీకరిస్తే 6 ప్రోటానులు, 10 ఎలక్ట్రానులను బంధించవలసి వస్తుంది. కాబట్టి C^4- సాధారణంగా ఏర్పడదు.
ఇదే విధంగా 4 ఎలక్ట్రానులను కోల్పోతే C⁴⁺ అయాన్ ఏర్పడుతుంది. ఇలా ఏర్పడుటకు అధిక మోతాదులో శక్తి అవసరం. కాబట్టి ఇది కూడా దాదాపుగా ఏర్పడదు.
కాబట్టి కార్బన్ తన చతుస్సంయోజకతను ఎలక్ట్రాన్ జంటను పంచుకోవడం ద్వారా సంతృప్తపరుచుకోవాలి.
కాబట్టి కార్బన్ ఇతర కార్బన్ పరమాణువులతోకాని, ఇతర మూలకాల పరమాణువులతో కాని నాలుగు సంయోజనీయ బంధాలు ఏర్పరుస్తుంది.

ప్రశ్న 13.
ఇథనోల్ నుండి సోడియం ఇథాక్సెడ్ ఎలా తయారుచేయబడుతుంది? రసాయన సమీకరణంతో వివరించండి. (AS1)
జవాబు:
ఇథనోల్, సోడియం లోహంతో చర్య జరిపి సోడియం ఇథాక్సెడ్ ను ఏర్పరుస్తుంది. ఈ చర్యలో హైడ్రోజన్ వాయువు విడుదలవుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 5

ప్రశ్న 14.
ఇథనాల్ నుంచి ఇథనోయిక్ ఆమ్లం ఏ విధంగా ఏర్పడుతుందో రసాయన సమీకరణము ద్వారా వర్ణించండి. (AS1)
జవాబు:
క్షారీకృత పొటాషియం పర్మాంగనేట్ లేదా ఆఫీకృత పొటాషియం డై క్రోమేట్ సమక్షంలో ఆల్కహాలు ఆక్సీకరణానికి గురి అయ్యి కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లములను ఏర్పరుస్తాయి.

ఉదాహరణకు ఇథనాల్ లేదా ఇథైల్ ఆల్కహాల్ ఆల్కలైన్ పొటాషియం పర్మాంగనేట్ లేదా ఆమీకృత పొటాషియం డై క్రోమేట్ నుంచి ఆక్సిజన్‌ను గ్రహించి, ఆక్సీకరణ ప్రక్రియ ద్వారా ఇథనోయిక్ ఆమ్లం లేదా ఎసిటిక్ ఆమ్లంను ఏర్పరుస్తుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 7

ప్రశ్న 15.
సబ్బు యొక్క శుభ్రపరిచే చర్యను వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
బట్టలను శుభ్రపరచుటలో సబ్బు యొక్క పనితీరును వివరించుము.
(లేదా)
బట్టలను సబ్బుతో శుభ్రపరచే క్రమములో మిసిలి యొక్క పాత్రను పట సహాయంతో వివరించుము.
జవాబు:
1) సబ్బులు, డిటర్జెంట్లు బట్టలలో ఉన్న నూనె మరియు మలినాలను నీటిలోకి వచ్చేటట్లు చేస్తాయి. దానివలన బట్టలు శుభ్రపరచబడతాయి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 8
2) సబ్బుకు ఒక వైపు కార్బాక్సల్ (ధృవ) కొన, మరొక వైపు హైడ్రోకార్బన్ గొలుసు (అధృవ) కొన ఉంటాయి.
3) ధృవపు చివర హైడ్రోఫిలిక్ గా ఉంటుంది. అనగా ఇది నీటిని ఆకర్షిస్తుంది.
4) అధృవపు చివర హైడ్రో- బిక్ గా ఉంటుంది. కాబట్టి బట్టలలోని గ్రీజు లేదా నూనెను ఆకర్షిస్తుంది. కాని నీటిని ఆకర్పించదు.
5) సబ్బును నీటిలో కరిగించినపుడు హైడ్రోఫోబిక్ చివర తనంతటతాను మలినాలతో కలిసిపోయి బట్టలలోని మలినాలను తొలగిస్తుంది. దీనిని పక్కన ఇవ్వబడ్డ పటంలో గమనించవచ్చు.
6) సబ్బులోని హైడ్రోఫోబిక్ ‘చివర మలినాలు లేక గ్రీజువైపుకు ఆకర్షించబడుతుంది.
7) హైడ్రోఫోబిక్ చివర మలినాలతో కలిసిపోయి మలిన కణాలను బట్టల నుంచి బయటకు లాగటానికి ప్రయత్నిస్తాయి.
8) సబ్బు అణువులు మలిన కణాల చుట్టూ చేరి ఒక గోళాకృత నిర్మాణాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. దీనిని మిసిలి అంటారు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 9
9) ఈ మిసిలిలు కొల్లాయిడల్ ద్రావణంలోని కణాల లాగ నీటి అడుగున ఉండిపోతాయి.
10) వివిధ రకాల మిసిలిలు ఒకదానితో ఒకటి అయాన్-అయాన్ బలాలచే వికర్షించబడటం వలన అవక్షేపాన్ని ఏర్పరచవు.
11) కాబట్టి మిసిలిలలో ఉన్న మలిన పదార్థాలను ఉతకటం ద్వారా తేలికగా తొలగించవచ్చు.
12) ఈ విధంగా సబ్బు మిసిలిలు నీటిలో కరిగి బట్టలలోని మలినాలను తొలగిస్తాయి.

ప్రశ్న 16.
కార్బన్ సమ్మేళనాల ఎస్టరిఫికేషన్ మరియు సపోనిఫికేషన్ చర్యల మధ్య భేదాన్ని వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
కర్బన సమ్మేళనాల యొక్క ఎస్టరిఫికేషన్ మరియు సఫోనిఫికేషన్ చర్యల మధ్యగల భేదంను వివరించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 10

ప్రశ్న 17.
గ్రాఫైట్ నిర్మాణాన్ని బంధాలు ఏర్పడుట దృష్ట్యా వివరించండి. దాని నిర్మాణంపై ఆధారపడిన ఒక ధర్మాన్ని తెల్పండి. (AS1)
జవాబు:

గ్రాఫైట్ ద్విమితీయ పొరల నిర్మాణాన్ని C – C బంధాలు అను ఈ పొరలలోనే కలిగి ఉంటుంది. ఈ పొరల మధ్య , బలహీన బలాలు పనిచేస్తాయి.
ఈ పొరలు సమతల త్రిభుజీకరణ నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
ఈ పొరలలో ప్రతి కార్బన్ sp² సంకరీకరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
ఈ sp² ఆర్బిటాళ్ళు అతిపాతం చెందడం వల్ల C- C బంధాలు ఏర్పడతాయి.
ప్రతి కార్బన్ పరమాణువులో సంకరీకరణంలో పాల్గొనని ఒక p ఆర్బిటాల్ మిగిలిపోతుంది.
ఈ అసంకరీకరణ p ఆర్బిటాళ్ళు ఒకదానితో ఒకటి అతిపాతం చెంది మొత్తం పొరపై కేంద్రీకృతమయ్యే π వ్యవస్థను ఏర్పరుస్తాయి.
రెండు పొరల. మధ్య బలహీన ఆకర్షణ బలాలు లేక వాండర్ వాల్ బలాలు 3.35Å దూరంతో వేరుచేయబడతాయి.
ఈ బలాలు నీటి సమక్షంలో మరింత బలహీనపడతాయి. కాబట్టి గ్రాఫైట్ లోని బలాలు విచ్ఛిన్నం చేయుట తేలిక.
అందువలన గ్రాఫైట్ ను కందెనగాను మరియు పెన్సిల్ లో లెడ్ గాను ఉపయోగిస్తున్నారు.

ప్రశ్న 18.
వెనిగర్ లో ఉండే ఆమ్లం పేరు ఏమిటి? (AS1)
(లేదా)
వెనిగర్ కలిగి ఉండు ఆమ్లంను తెలుపుము.
జవాబు:

5 – 8% ఎసిటిక్ ఆమ్ల ద్రావణాన్ని వెనిగర్ అంటారు.
కాబట్టి వెనిగర్ లో ఉన్న ఆమ్లం ఇథనోయిక్ లేదా ఎసిటిక్ ఆమ్లం (CH₃COOH).

ప్రశ్న 19.
ఇథనోల్ లో చిన్న సోడియం ముక్కను వేస్తే ఏమి జరుగుతుంది? (AS2)
(లేదా)
సోడియంను ఇథనోలకు కల్పిన ఏమగును?
జవాబు:
ఇథనోల్ లో సోడియం ముక్కను వేస్తే బుసలు పొంగుతూ హైడ్రోజన్ వాయువు వెలువడుతుంది మరియు ఈ ప్రక్రియలో సోడియం ఇథాక్సెడ్ కూడా ఏర్పడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 12

ప్రశ్న 20.
A, B అనే రెండు కర్బన సమ్మేళనాల అణుఫార్ములాలు వరుసగా C₃H₈ మరియు C₃H₆ అయితే ఆ రెండింటిలో ఏది సంకలన చర్యలను ప్రదర్శిస్తుంది? మీ సమాధానాన్ని ఎలా సమర్థించుకుంటారు? (AS2)
జవాబు:
a) C₃H₈ అనేది ఆల్కేనుల సమజాత శ్రేణికి చెందిన సమ్మేళనము. కాబట్టి ఇది ఒక సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్ కాబట్టి సంకలన చర్యలో పాల్గొనదు.
b) C₃H₆ అనగా ఇది ఆల్కీనుల సమజాత శ్రేణికి చెందిన సమ్మేళనము. ఇది ఒక ద్విబంధాన్ని కలిగి ఉంటుంది కాబట్టి అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్. కావున ఇది సంకలన చర్యలో పాల్గొని ఆల్కేనులను ఏర్పరుస్తుంది
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 13

ప్రశ్న 21.
నీటి కాఠిన్యతను పరిశీలించుటకు ఏదైన ఒక పరీక్షను సూచించండి మరియు దానిని సోదాహరణంగా వివరించండి. (AS3)
(లేదా)
నీటి యొక్క కఠినత్వంను తెలుసుకొనుటకు ఒక సాధారణ కృత్యంను వివరించుము.
జవాబు:
నీటి యొక్క కాఠిన్యతను ఒక నాణ్యమైన సబ్బు ద్వారా పరీక్షించవచ్చు.
పరీక్ష విధానము:

సాలుగు పరీక్షనాళికలు తీసుకొని వాటికి A, B, C, D అనే లేబుల్స్ అంటించవలెను.
వీటిలో ఒక్కొక్క దాంట్లో 50 మి.లీల చొప్పున వరుసగా కుళాయి, బావి, సరస్సు, చెరువు, నదిలోని నీటిని తీసుకొనవలెను.
ఒక్కొక్క పరీక్ష నాళికలో 1 గ్రా. చొప్పున నాణ్యమైన సబ్బును కలపండి.
పరీక్షనాళికలను బిరడాలతో బిగించండి.
A పరీక్షనాళికను 15 సెకండ్ల పాటు తీవ్రంగా కుదిపి 30 సెకండ్ల పాటు కదలకుండా ఉంచాలి. నురగ ఎత్తును కొలవాలి. దానిని నోట్ బుక్ లో నమోదు చేసుకోవాలి.
ఇదే పరీక్షను ప్రతి పరీక్షనాళికలోని నీటితో చేసి పరిశీలనలను నోట్ బుక్ లో నమోదుచేసుకోవాలి. ఏ పరీక్షనాళికలోని నీరు తక్కువ నురగ ఎత్తును ఇస్తుందో అది కఠిన నీరు.

ప్రశ్న 22.
‘X’ అనే ఒక సమ్మేళనం C₂H₆O అనే అణుఫార్ములాను కలిగి ఉండి KMnO₄ ఆమ్ల సమక్షంలో ఆక్సీకరణ చర్యలో పాల్గొని ‘Y’ అనే సమ్మేళనాన్ని ఏర్పరిచింది. దాని అణుఫార్ములా C₂H₄O₂ అయినా
a) X మరియు Y ని కనుక్కోండి. (AS3)
b) ‘X’అనే సమ్మేళనం ‘Y’ తో చర్య జరిపినపుడు ఏర్పడే సమ్మేళనం పచ్చళ్ళ నిల్వకోసం ఉపయోగించేది. అయితే ఏర్పడే సమ్మేళనంకు సంబంధించిన మీ పరిశీలనలను నమోదు చేయండి.
జవాబు:
a) X: C₂H₆O – ఇథనోల్
Y: C₂H₄O₂

ఇథనోయిక్ ఆమ్లం. ఇథనోలను క్షారీకృత KMnO₄ తో ఆక్సీకరణం చెందిస్తే ఇథనోయిక్ ఆమ్లం ఏర్పడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 14

ఇథనోయిక్ ఆమ్లంను ఊరగాయలు ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉంచడానికి ఉపయోగిస్తారు.

b) ఇథనోల్ (X)ను గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్ల సమక్షంలో ఇథనోయిక్ (Y) ఆమ్లంతో చర్య జరిపితే మంచి సువాసన గల ఇథైల్ విసిటేట్ (ఎస్టర్) అనే సమ్మేళనం ఏర్పడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 15

ప్రశ్న 23.
పండ్లను కృత్రిమంగా పక్వం చేయుటకు ఇథిలీన్ ఉపయోగించటం గురించిన సమాచారాన్ని సేకరించండి. ఒక నివేదిక తయారు చేయండి. (AS4)
(లేదా)
కృత్రిమముగా మనము నిజ జీవితంలో వాడు పండ్లను పక్వము చెందించుటకు ఇథిలీస్ ఏ విధంగా ఉపయోగపడునో, సమాచారాన్ని సేకరించుము.
జవాబు:
మొదటి పద్ధతి :

కాయలను పెద్ద పెద్ద చెక్క పెట్టెలలో (క్రేట్) భద్రపరుస్తారు. ఈ పెట్టెలను మండుతున్న వంట చెరుకుపైన ఏర్పాటు చేస్తారు.
ఈ పొగలో ఇథిలీన్ మరియు ఎసిటిలీన్ వాయువులు ఉంటాయి. ఇవి కాయలు పండ్లుగా మారడానికి ఉపయోగపడతాయి.

రెండవ పద్ధతి :

కాయలను ఇథిలీన్ లేదా ఎసిటిలీన్ వాయువులు ఉన్న గదిలో ఉంచుతారు.
వాటివల్ల కాయలు కృత్రిమంగా పళ్లవలే మారుతాయి.

మూడవ పద్ధతి :
ఈ పద్ధతిలో కాయలపై కాల్షియం కార్బైడ్ ను రాస్తారు. ఇది గాలిలోని తేమతో చర్య పొంది ఎసిటిలీన్ వాయువును విడుదల చేస్తుంది. అది కాయలు కృత్రిమంగా పండ్లుగా మారుటకు తోడ్పడుతుంది.

ప్రశ్న 24.
ఈథేన్ అణువు యొక్క ఎలక్ట్రాన్ బిందు నిర్మాణాన్ని గీయండి. (AS5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 16

ప్రశ్న 25.
C₂H₄O₂ అణుఫార్ములా కలిగిన ఒక కర్బన సమ్మేళనం, సోడియం కార్బొనేట్/బైకార్బోనేట్ కలయికతో మంచి సువాసన గల వాయువును ఇస్తుంది. కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలివ్వండి.
a) ఆ కర్బన సమ్మేళనం ఏమై ఉంటుంది? (AS1)
జవాబు:
ఆ కర్బన సమ్మేళనం ఇథనోయిక్ ఆమ్లం (CH₃COOH).

b) వెలువడిన వాయువు పేరేమిటి? (AS1)
జవాబు:
విడుదలయిన వాయువు కార్బన్ డై ఆక్సెడ్ (CO₂).

c) వెలువడిన వాయువును ఎలా పరీక్షిస్తారు? (AS2)
జవాబు:
1) విడుదలయిన వాయువును సున్నపుతేట గుండా పంపితే అది తెల్లని పాలవలె మారుతుంది.
2) ఒక మండుతున్న అగ్గిపుల్లను ఈ వాయువు వద్దకు తీసుకొని వస్తే అది దానిని ఆర్పివేస్తుంది.

d) పై చర్యకు తగిన సమీకరణం వ్రాయండి. (AS3)
జవాబు:
2CH₃COOH + Na₂CO₃ → 2CH₃COONa + H₂O + CO₂
CH₃COOH + NaHCO₃ → CH₃COONa + H₂O + CO₂

e) పై కర్బన సమ్మేళనం యొక్క రెండు ముఖ్యమైన ఉపయోగాలు రాయండి. (AS1)
జవాబు:

ఊరగాయలు ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండడానికి ఇథనోయిక్ ఆమ్లాన్ని ఉపయోగిస్తారు.
దీనిని శుభ్రపరిచే కారకంగా కూడా ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 26.
నిల్వచేయుటకు ఉపయోగించే కార్బాక్సిలికామ్లము పేరు ఏమిటి? (AS1)
(లేదా)
ఆహార నిల్వకై ఉపయోగించు ఆమ్లమును వ్రాయుము.
జవాబు:
ఆహారం నిల్వ చేయడంలో ఉపయోగపడే ఆమ్లం ఎసిటిక్ ఆమ్లం (ఇథనోయిక్ ఆమ్లం).

ప్రశ్న 27.
వెల్డింగ్ చేయుటకు ఇథైన్, ఆక్సిజన్స్ మిశ్రమాన్ని మండిస్తారు. ఇజైన్ మరియు గాలిని ఎందుకు ఉపయోగించరో చెప్పగలరా? (AS1)
(లేదా)
వెల్డింగ్ చేయుటలో ఇథైన్ మరియు ఆక్సిజన్లను మాత్రమే ఉపయోగించుటకు గల కారణమేమి?
జవాబు:

ఇథైన్ ను మండించడం ఒక దహనచర్యకు ఉదాహరణ. అనగా ఇది ఆక్సిజన్ సమక్షంలో జరుగుతుంది.
కాని గాలి N₂, CO₂, O₂ వంటి అనేక వాయువుల మిశ్రమం.
కాబట్టి ఈ వాయువుల మిశ్రమ సమక్షంలో దహనచర్య సరిగా జరగకపోవడం వల్ల విడుదలయ్యే ఉష్ణశక్తి తక్కువగా ఉంటుంది.
కావున వెల్డింగ్ నందు ఇథైన్ ను ఆక్సిజన్ సమక్షంలో మండిస్తారు.

ప్రశ్న 28.
వనస్పతి తయారీలో సంకలన చర్యను ఎలా ఉపయోగిస్తారో రసాయన సమీకరణం సహాయంతో వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
వనస్పతి తయారీలో హైడ్రోజనీకరణం ఏ విధముగా ఉపయోగపడునో, రసాయన సమీకరణం ద్వారా వివరింపుము.
జవాబు:
నికెల్ ఉత్ప్రేరక సమక్షంలో అసంతృప్త నూనెలను హైడ్రోజన్ వాయువుతో సంకలన చర్యకు గురిచేయడం ద్వారా వనస్పతిని తయారు చేస్తారు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 17

ప్రశ్న 29.
A) ఒక సమ్మేళనం అణుఫార్ములా C₃H₆O. ఈ అణుఫార్ములాతో రాయగలిగిన వివిధ నిర్మాణాలను రాయండి. (AS1)
B) మీరు రాసిన సమ్మేళనాల IUPAC పేర్లను సూచించండి.
C) ఈ సమ్మేళనాలలోని పోలికలు ఏమిటి?
జవాబు:
A) C₃H₆O అణుఫార్ములాకు సంబంధించిన వివిధ నిర్మాణాత్మక ఫార్ములాలు : –
1) CH₃CH₂CHO
2) CH₃COCH₃

B) పైన తెల్పిన సమ్మేళనాల IUPAC పేర్లు మరియు వాటి నిర్మాణాలు.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 18

C) ఈ రెండు సమ్మేళనాల అణుఫార్ములా ఒకటే.

ప్రశ్న 30.
క్రోమిక్ ఎన్ హైడ్రైడ్ లేదా ఆమీకృత పొటాషియం పర్మాంగనేట్ లలో ఏదేని ఒకదానితో ఇథనాల్ ను ఆక్సీకరణ చెందిస్తే ఏర్పడే ఉత్పన్నం ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
ఇథనోల్ ను క్రోమిక్ ఎన్ హైడ్రైడ్ లేక ఆల్కలైన్ పొటాషియం పర్మాంగనేట్ సమక్షంలో ఆక్సీకరణం చెందిస్తే మొదట. ఇథనాల్ లేదా ఎసిటాల్డి హైడ్ ఏర్పడుతుంది. చివరకు ఎసిటిక్ ఆమ్లం లేదా ఇథనోయిక్ ఆమ్లం ఏర్పడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 19

ప్రశ్న 31.
సమజాత శ్రేణిలో CH₃OHCH₂CH₃ కి తరువాత వచ్చే సమ్మేళనం యొక్క IUPAC పేరును రాయండి. (AS1)
జవాబు:
CH₃OHCH₂CH₃ అనగా 2-ప్రొపనోల్ లేదా ప్రొపాన్-2-ఓల్. దీని తరువాత వచ్చే సమజాతీయ సమ్మేళనం CH₃CH₂OHCH₂CH₃. దీని IUPAC పేరు 2-బ్యుటనోల్ లేదా బ్యూటాన్-2-ఓల్.

ప్రశ్న 32.
మూలకాలు, సమ్మేళనాలు లేదా మిశ్రమాలు ఏవి రూపాంతరత అనే ధర్మాన్ని చూపుతాయి ? సరైన ఉదాహరణలతో వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
కర్బన సమ్మేళనాలలో రూపాంతరత ధర్మం యొక్క ప్రాధాన్యతను ఉదహరించుము.
జవాబు:
రూపాంతరతను మూలకాలు ప్రదర్శిస్తాయి.

రూపాంతరత :
ఒక మూలకం వివిధ రూపాలలో లభ్యమవుతూ దాదాపు ఒకే రసాయన ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తూ, వేరువేరు భౌతిక, ధర్మాలను కలిగి ఉండడాన్ని రూపాంతరత అంటారు. కార్బన్ అనేక రూపాంతరాలను కలిగి ఉంటుంది.

1) అస్ఫటిక రూపం : కోక్, కోల్, కొయ్యబొగ్గు.
2) స్ఫటిక రూపం : వజ్రం, గ్రాఫైట్, బక్ మిస్టర్ ఫుల్లరిన్, నానోట్యూబులు.

ప్రశ్న 33.
ఇథనోల్ మరియు ఇథనోయిక్ ఆమ్లాల మధ్య భేదాన్ని చూపించే ఒక రసాయన చర్యను వర్ణించండి. (AS3)
జవాబు:

రెండు వేరు వేరు పరీక్షనాళికలలో ఇథనోల్ మరియు ఇథనోయిక్ ఆమ్లములను తీసుకొనండి.
ఈ రెండు పరీక్షనాళికలకు సుమారు 18 గ్రాముల సోడియం బై కార్బోనేట్ (NaHCO₃) ను కలపండి.
ఇథనోయిక్ ఆమ్లం ఉన్న పరీక్షనాళికలో అసంఖ్యాకమైన బుడగలు మరియు నురగను గమనించవచ్చు. ఎందువలన అనగా దీనిలో CO₂ వాయువు వెలువడింది.
NaHCO₃ + CH₃COOH → CH₃COONa + H₂O + CO₂↑
ఇథనోల్ ఉన్న పరీక్షనాళికలో ఎటువంటి నురగ, బుడగలు ఏర్పడవు. కారణం ఇథనోల్ సోడియం బై కార్బోనేట్ తో చర్య పొందదు.
ఈ విధంగా ఇథనోల్, ఇథనోయిక్ ఆమ్లంను వేరుచేయవచ్చు.

ప్రశ్న 34.
మీథేన్, ఈథేన్, ఈథేన్ మరియు ఈథైన్ అణువుల నమూనాలను బంకమట్టి మరియు అగ్గిపుల్లలతో తయారు చేయండి. (AS4)
జవాబు:
విద్యార్థులు తమ సొంత నమూనాలను ఈ విధంగా తయారు చేసుకోవచ్చు.

బంకమన్ను, బంతులను కర్బన పరమాణువులకు ఉపయోగించవచ్చు.
అగ్గిపుల్లలోని పుల్లను బంధాన్ని సూచించుటకు, తలను హైడ్రోజన్ పరమాణువులను సూచించుటకు ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 35.
రోజువారీ జీవితంలో ఎస్టర్ల పాత్రను నీవు ఎలా ప్రశంసిస్తావు? (AS6)
(లేదా)
నిజ జీవితంలో మనము ఎస్టర్లను ఏ విధంగా వినియోగిస్తామో ప్రశంసించుము.
జవాబు:
ఎస్టర్లు ప్రత్యేక సువాసన కలిగిన సమ్మేళనాలు. కాబట్టి వీటిని

సెంట్లు, సబ్బులు, నెయిల్ పాలిష్ మొదలైన సౌందర్యాత్మక సాధనాలలో ఉపయోగిస్తారు.
ఆల్కహాళ్ళు, ఫాటీ ఆమ్లాల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
పువ్వులు, పండ్లు ప్రత్యేక వాసన కలిగి ఉండడానికి వాటిలోని ఎస్టర్లు తోడ్పడుతున్నాయి.
ఎస్టర్లను కొన్ని ప్రత్యామ్నాయ మందులుగాను, విటమిన్లలోను ఉపయోగిస్తున్నారు.

ఈ విధంగా అనేక నిత్యజీవిత అంశాలలో ఎస్టర్లు ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తున్నాయి. కాబట్టి వాటి పాత్ర ఎంతో అభినందనీయం.

ప్రశ్న 36.
సమాజంలో కొంతమంది ఆల్కహాల్ త్రాగడాన్ని ఒక అలవాటుగా కలిగి ఉంటారు. దీనిని నీవు ఎలా ఖండిస్తావు? (AS7)
(లేదా)
“మద్యం సేవనం ఒక దుర్వ్యసనము” నీవు దీనిని ఎలా సమర్థిస్తావు?
జవాబు:

ఆల్కహాల్ ను వివిధ పానీయాలుగా సేవించడం ఆరోగ్యానికి హానికరం.
అది రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపిస్తుంది.
ఆల్కహాల్ కు బానిస కావడం వలన గుండెకు సంబంధించిన వ్యాధులు వస్తాయి. అంతేకాకుండా కాలేయం పాడయిపోతుంది.
చిన్న ప్రేగులలో ఆమ్లత్వం పెరగడం వల్ల పుండ్లు ఏర్పడతాయి. జీర్ణవ్యవస్థను దెబ్బ తీస్తుంది.
కొన్ని ప్రాంతాలలో మిథైల్ ఆల్కహాల్ సేవించుట వలన గుడ్డితనం ఏర్పడటమే కాక ప్రాణాలకు కూడా హాని ఏర్పడుతుంది.
కాబట్టి ఆల్కహాల్ వినియోగాన్ని ప్రతి ఒక్కరు అరికట్టవలసి ఉన్నది. ఎందువలన అనగా దాని ప్రభావం సమాజంపై తీవ్రస్థాయిలో ఉన్నది.

ప్రశ్న 37.
1మి.లీ గ్లేసియల్ ఎసిటిక్ ఆమ్లము మరియు 1 మి.లీ. ఇథనాలను ఒక పరీక్ష నాళికలో తీసుకొని, దానికి కొన్ని చుక్కల గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లమును కలిపి ఆ మిశ్రమాన్ని వెచ్చటి నీటిలో 5 నిమిషాల పాటు ఉంచారు.
ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెల్పండి.
ఎ) చర్యానంతరం ఏర్పడే ఫలిత సమ్మేళనం ఏమిటి? (AS2)
జవాబు:
ఏర్పడే ఫలిత సమ్మేళనం పేరు ఇథైల్ ఎసిటేట్ (CH₃COOC₂H₅).

బి) పై చర్యను రసాయన సమీకరణంతో సూచించండి. (AS1)
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 20

సి) పై చర్యను పోలిన చర్యలను సూచించుటకు ఉపయోగించే పదమేమిటి? (AS1)
జవాబు:
పైన ఏర్పడ్డ చర్యను, ఎస్టరీకరణం అంటారు.

డి) ఏర్పడిన సమ్మేళనమునకు ఉండే ప్రత్యేక లక్షణాలేమిటి? (AS1)
జవాబు:
ఏర్పడే సమ్మేళనం తియ్యని వాసనను కలిగి ఉంటుంది.

ఖాళీలను పూరించండి

1. ద్విబంధం మరియు త్రిబంధాలను కలిగి ఉండే కర్బన సమ్మేళనాలను ………….. అంటారు. (అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లు)
2. దగ్గుటానిలో ముఖ్య అనుఘటకంగా ఉండే సమ్మేళనం ……………… (ఇథనోల్)
3. ఇథనోయిక్ ఆమ్లం యొక్క చాలా విలీనపరచిన ద్రావణం …………. (వెనిగర్)
4. ఆల్కహాల్, కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాల చర్య వలన ఏర్పడే తియ్యని వాసన గల పదార్థం ……………… (ఎస్టర్)
5. ఇథనాల్ లో సోడియం లోహాన్ని జారవిడిస్తే ………… వాయువు వెలువడుతుంది. (హైడ్రోజన్)
6. మిథనాల్ లోని ప్రమేయ సమూహం ……………… (ఆల్కహాల్)
7. 3 కర్బన పరమాణువులను కలిగి ఉన్న ఆల్కేన్ యొక్క IUPAC నామము ………… (ప్రొపీన్)
8. ఆలైన్ సమజాతశ్రేణిలోని మొదటి సమ్మేళనం ………. (ఇథైన్)
9. గాఢ సల్ఫ్యూరికామ్లంలో ఇథనాల్ యొక్క నిర్జలీకరణ చర్య కారణంగా …….. ఏర్పడుతుంది. (ఈథేన్)
10. అమ్మోనియాలోని ఏక సమయోజనీయ బంధాల సంఖ్య ……………. (3)
11. ఆల్కేన్లు ………… చర్యలలో పాల్గొంటాయి. (ప్రతిక్షేపణ చర్యలు)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. విలీన ఎసిటికామ్లాన్ని కింది రసాయనాలను కలిగి ఉన్న 4 పరీక్షనాళికలలో కలిపారు.
i) KOH
ii) NaHCO₃
iii) K₂CO₃
iv) NaCl
ఏ పరీక్షనాళికలో సువాసనగల వాయువు ఏర్పడుతుంది?
A) i & ii
B) ii & iii
C) i & iv
D) ii &.in
జవాబు:
B) ii & iii

2. కింది సూచించిన శాతాలలో ఏ శాతపు ఎసిటికామ్లాన్ని నీటితో కలిపి పచ్చళ్ళను నిల్వచేసే వెనిగర్ వాడుతారు?
A) 5-10%
B) 10-15%
C) 20-130%
D) 100%
జవాబు:
A) 5-10%

3. ఆల్డిహైడ్ పేరును రాయడానికి ఉపయోగించే పరపదం ఏమిటి?
A) ఓల్ – ol
B) ఆల్ – al
C) ఓన్ – one
D) ఈన్ – ene
జవాబు:
B) ఆల్ – al

4. ఎసిటికామ్లాన్ని నీటిలో కలిపినపుడు అది ద్విగతంగా అయాలుగా విడిపోతుంది. ఎందుకంటే అది ఒక
A) బలహీన ఆమ్లం
B) బలమైన ఆమ్లం
C) బలహీన క్షారం
D) బలమైన క్షారం
జవాబు:
A) బలహీన ఆమ్లం

5. కింది ఏ హైడ్రోకార్బన్ అణు సాదృశ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది?
A) C₂H₄
B) C₂H₆
C) C₃H₈
D) C₄H₁₀
జవాబు:
D) C₄H₁₀

6. సాధారణంగా హైడ్రోకార్బన్ల దహనంతో పాటు సాధారణంగా ఏర్పడునవి ……….
A) వేడి
B) కాంతి
C) వేడి, కాంతి రెండూ
D) విద్చుచ్ఛక్తి
జవాబు:
C) వేడి, కాంతి రెండూ

7. A, B, C అనే మూడు పరీక్షనాళికలను తీసుకొని, 2 మి.లీ. ఇథనోయిక్ ఆమ్లాన్ని ప్రతిదాంట్లోనూ తీసుకొని వాటికి 2 మి.లీ., 4 మి.లీ. మరియు 8 మి.లీ. నీటిని కలిపారు. ఏ పరీక్షనాళికల్లో స్పష్టమైన ద్రావణం (Clear Solution) ఏర్పడుతుంది?
A) పరీక్షనాళిక Aలో మాత్రమే
B) పరీక్షనాళికలు A, B లలో మాత్రమే
C) పరీక్షనాళికలు B, C లలో మాత్రమే
D) అన్ని పరీక్ష నాళికలలో
జవాబు:
D) అన్ని పరీక్ష నాళికలలో

8. 5 మి.లీ. నీటికి 2 మి.లీ. ఎసిటికామ్లాన్ని చుక్కలు చుక్కలుగా కలిపినపుడు దీనిని గమనించవచ్చు.
A) నీటి పైన ఒక ప్రత్యేక పొరగా ఆమ్లం ఏర్పడడం
B) నీరు, ఆమ్లంపైన ఒక ప్రత్యేక పొరగా ఏర్పడడం
C) స్పష్టమైన సజాతీయ ద్రావణం ఏర్పడడం
D) పింక్ రంగులోనున్న స్పష్టమైన ద్రావణం ఏర్పడడం
జవాబు:
C) స్పష్టమైన సజాతీయ ద్రావణం ఏర్పడడం

9. ఘన సోడియం కార్బోనేట్ కు కొన్ని చుక్కల ఇథనోయిక్ ఆమ్లాన్ని కలిపినపుడు కింది చర్య జరుగుతుంది.
A) వేగంగా బుడగలుగా వాయువు వెలువడుతుంది.
B) గోధుమ రంగు పొగలు వెలువడుతాయి.
C) సువాసనగల వాయువు వెలువడుతుంది.
D) కుళ్ళిన వాసనగల వాయువు వెలువడుతుంది.
జవాబు:
A) వేగంగా బుడగలుగా వాయువు వెలువడుతుంది.

10. ఎసిటికామ్లం , ఇథైల్ ఆల్కహాల్ తో చర్య జరుపునపుడు దానికి గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంగా కలుపుతాం. అది ……. వలె ఉపయోగపడుతుంది. ఈ ప్రక్రియను …………….. అంటాం.
A) ఆక్సీకారిణి, సఫోనిఫికేషన్
B) నిర్జలీకారిణి, ఎస్టరిఫికేషన్
C) క్షయకారిణి, ఎస్టరిఫికేషన్
D) ఆమ్లం, ఎస్టరిఫికేషన్
జవాబు:
B) నిర్జలీకారిణి, ఎస్టరిఫికేషన్

10th Class Physical Science 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 287

ప్రశ్న 1.
జంతు సంబంధమైన కొవ్వులను వంటకు ఉపయోగించకూడదంటారు ఎందుకు?
జవాబు:

జంతువుల కొవ్వు సంతృప్త ఫాటీ ఆమ్లాలను కలిగి ఉంటుంది. అవి హృద్రోగాలకు కారణం అవుతున్నాయి.
జంతువుల కొవ్వు అధికంగా స్వీకరించడం వలన ఊబకాయం కూడా ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 2.
వంట చేయుటకు ఏ నూనెలు మంచివి? ఎందుకు?
జవాబు:

కనోల మొక్క యొక్క విత్తనాలను పిండి చేయగా కనోల నూనె తయారగును.
ఇది అన్నింటికన్నా ఆరోగ్యవంతమైన వంటనూనెగా పరిగణించబడుతున్నది. దీనికి కారణం ఇది తక్కువ సంతృప్త ఫాటీ ఆమ్లాలను కలిగి ఉంటుంది. అంతేకాకుండా మోనోసాచురేటెడ్ కొవ్వు మరియు ఎక్కువ ఒమేగా – 3 మరియు ఒమేగా కొవ్వులను కలిగి ఉంటుంది.
కాబట్టి కనోల నూనెను వంట చేయుటకు ఉపయోగించుట ఉత్తమం.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 261

ప్రశ్న 3.
కార్బన్ తన బాహ్య క్యలో నాలుగు ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయి, హీలియం ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని పొందగలదా?
జవాబు:

కార్బన్ బాహ్య కర్పరం నాలుగు ఎలక్ట్రానులను కోల్పోతే అది C⁴⁺ ఏర్పరచాలి.
కాని దీనికి అధిక మొత్తంలో శక్తి అవసరం. కాని సాధారణ పరిస్థితులలో ఈ శక్తి అందుబాటులో ఉండదు.
కాబట్టి C⁴⁺ ఏర్పడటం దాదాపు అసంభవం.
కాబట్టి కార్బన్ C⁴⁺ అయాన్లను ఏర్పరచదు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 262

ప్రశ్న 4.
కార్బన్ పరమాణువులు పైన సూచించిన విధంగా అనేక రకాల బంధాలను ఏవిధంగా ఏర్పరచగలుగుతాయి?
జవాబు:
వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతం ప్రకారం కార్బన్ యొక్క నాలుగు సంయోజక ఎలక్ట్రానులు (ఒంటరి ఎలక్ట్రానులు) కార్బన్ పరమాణువులు వివిధ రకాల బంధాలు ఏర్పరచడానికి కారణం.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 263

ప్రశ్న 5.
ఎలక్ట్రాన్ ను ఉత్తేజపరిచే ఈ శక్తి ఎక్కడి నుండి వస్తుంది?
జవాబు:

సాధారణంగా కార్బన్ పరమాణువు భూస్థాయిలోనే ఉంటుంది.
కాని వేరే పరమాణువులతో బంధమేర్పరచాలనుకొన్నప్పుడు ఉత్తేజిత స్థాయికి చేరడానికి కావలసిన శక్తిని కార్బన్ మరియు ఇతర పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడినపుడు విడుదలయ్యే శక్తిని వినియోగించుకొంటుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 264

ప్రశ్న 6.
కార్బన్ యొక్క నాలుగు ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్లను కలిగి ఉన్న ఆర్బిటాళ్ళు, శక్తి రీత్యా సమానంగా మారుతాయని ఎలా వివరించగలం?
జవాబు:
‘సంకరీకరణం’ అనే దృగ్విషయం ద్వారా దీనిని వివరించవచ్చు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 267

ప్రశ్న 7.
CH₄, C₂H₄ మరియు C₂H₂ అణువులలోని [latex]\text { HĈH }[/latex] బంధ కోణములు ఎంతెంత?
జవాబు:
CH₄ లోని [latex]\text { HĈH }[/latex] బంధ కోణం 109.5°. C₂H₄ లోని [latex]\text { HĈH }[/latex] బంధ కోణం 120°.
C₂H₄లోని [latex]\text { HĈH }[/latex] బంధ కోణం 180°.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 273

ప్రశ్న 8.
హైడ్రోకార్బన్లు అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
కార్బన్, హైడ్రోజన్లను మాత్రమే కలిగియున్న సమ్మేళనాలను హైడ్రోకార్బన్లు అంటారు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 274

ప్రశ్న 9.
అన్ని కర్బన సమ్మేళనాలలో సమాన సంఖ్యలో కార్బన్ (C) మరియు హైడ్రోజన్ (H) పరమాణువులు కలిగి ఉన్నాయా?
జవాబు:
ఉండవు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 277

ప్రశ్న 10.
కార్బన్ ఇతర మూలకాలతో బంధాన్ని ఏర్పరచగలదా?
జవాబు:
కార్బన్ ఇతర మూలక పరమాణువులైన హైడ్రోజన్, ఆక్సిజన్, నైట్రోజన్, సల్ఫర్, పాస్ఫరస్, హాలోజన్లతో బంధాలు ఏర్పరుస్తుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 287

ప్రశ్న 11.
ఉత్ప్రేరకం అంటే ఏమిటో తెలుసా?
జవాబు:
రసాయన చర్యలో పాల్గొనకుండా రసాయన చర్యా వేగాన్ని నియంత్రించే పదార్థాలను ఉత్ప్రేరకాలు అంటారు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 290

ప్రశ్న 12.
ఎస్టర్లు అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ప్రమేయ సమూహం కలిగిన సమ్మేళనాలను ఎస్టర్లు అంటారు.
వీటి సాధారణ ఫార్ములా. R – COO – R’
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 26

10th Class Physical Science Textbook Page No. 292

ప్రశ్న 13.
నిజ ద్రావణం (true solution) అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
1nm కంటే తక్కువ వ్యాసం గల ద్రావిత కణాలు ద్రావణంలో విక్షేపణం చెందడం వల్ల ఏర్పడే ద్రావణాన్ని నిజ ద్రావణం అంటారు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 262

ప్రశ్న 14.
కార్బన్ పరమాణువు యొక్క ఉత్తేజస్థితిలోని జతకూడని 4 ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్లు ఎలా ఉంటాయి?
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 27

10th Class Physical Science Textbook Page No. 263

ప్రశ్న 15.
మీథేన్ అణువు (CH₄) లో కార్బన్ – హైడ్రోజన్ బంధాలు నాలుగూ ఒకేరకమైనవి మరియు [latex]\text { HĈH }[/latex] బంధకోణం 109°28′. దీనిని మనం ఎలా వివరించగలం?
జవాబు:
కార్బన్ ఉత్తేజిత స్థాయిలో p- ఆర్బిటాల్ లో మూడు ఒంటరి ఎలక్ట్రానులు మరియు S- ఆర్బిటాల్ లో ఒక ఒంటరి ఎలక్ట్రానను కలిగి ఉంటుంది. ఈ నాలుగు వేలన్సీ ఆర్బిటాళ్ళు వివిధ శక్తులను కలిగి ఉంటాయి. కాబట్టి ఈ ఆర్బిటాళ్ళు సంకరీకరణం చెంది నాలుగు సర్వసమాన ఆర్బిటాళ్లను ఏర్పరుస్తాయి. నాలుగు హైడ్రోజన్ పరమాణువులు కార్బతో కలిసి నాలుగు సర్వసమాన C – H బంధాలను ఏర్పరుస్తాయి. మరియు ఈ బంధాల మధ్య బంధకోణం 109°28′ ఉంటుంది. (అత్యల్ప వికర్షణ కొరకు)

ప్రశ్న 16.
మీథేన్ అణువులో శక్తిరీత్యా అసమానమైన సంయోజనీయత గల ఎలక్ట్రాన్లు సమానమైన నాలుగు సమయోజనీయతా బంధాలను ఏ విధంగా ఏర్పరుస్తాయి? ఇది ఎలా జరుగుతుంది?
జవాబు:

బంధాలు ఎక్కువ ఏర్పడే కొద్ది శక్తి ఎక్కువ అవడం వలన ఆ అణువు స్థిరంగా ఉంటుంది.
కార్బన్ నాలుగు బంధాలను ఏర్పరిస్తే రెండు బంధాలు ఏర్పడటం కంటే ఎక్కువ శక్తి విడుదలవ్వడం వలన అధిక స్థిరత్వం పొందుతుంది.
28 ఆర్బిటాల్ మరియు 2p ఆర్బిటాలకు మధ్య శక్తి తేడా తక్కువగా ఉంటుంది. కార్బన్ బంధాన్ని ఏర్పరచాలనుకొన్నపుడు బంధ శక్తి నుంచి లభించే కొద్దిగా శక్తి 28 లోని ఎలక్ట్రాన ను 2p లోకి పంపిస్తుంది. ఈ విధంగా నాలుగు ఒంటరి ఎలక్ట్రానులు ఏర్పడతాయి.
ఈ S మరియు p ఆర్బిటాళ్ళు సంకరీకరణం చెంది నాలుగు సర్వసమాన ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరుస్తాయి. కాబట్టి వివిధ శక్తులు కలిగిన వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులు సంకరీకరణం వలన నాలుగు సర్వసమాన బంధాలను మీథేన్ లో ఏర్పరుస్తాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 269

ప్రశ్న 17.
పెన్సిల్ లో పేపర్ పై చేసే గుర్తులను (రాతను) మీరు ఏవిధంగా అర్థం చేసుకొంటారు?
జవాబు:

పేపర్ పై పెన్సిల్ తో రాసినపుడు గ్రాఫైట్లో గల లోపలి పొరల మధ్య ఆకర్షణ బలాలు విచ్ఛిన్నం అవుతాయి. కాబట్టి విడిపడిన గ్రాఫైట్ పొరలు పేపర్‌పై ఉండిపోతాయి.
అంతేకాకుండా ఈ పెన్సిల్ మార్కింగ్ లను ఎరేజర్ ద్వారా తేలికగా తొలగించవచ్చు. ఎందువలన అనగా గ్రాఫైట్ పొరలు పేపరును గట్టిగా అంటిపెట్టుకొని ఉండవు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 272

ప్రశ్న 18.
రసాయన శాస్త్రంలో కార్బన్, దాని సంయోగ పదార్థాలకు ప్రత్యేకంగా ఒక శాఖను కేటాయించడం సమంజసమేనా? మరే విధమైన మూలకానికి ఇటువంటి ప్రత్యేక శాఖ కేటాయించబడలేదు. దీనిని ఎలా సమర్థిస్తావు?
జవాబు:

మనము జీవించడానికి అవసరమయ్యే పదార్థాలయిన కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రొటీన్లు, న్యూక్లియిక్ ఆమ్లాలు, లిపిడ్లు, హార్మోన్లు మరియు విటమిన్లు అన్నీ కార్బనను కలిగి ఉన్నాయి.
మన శరీరంలో జరిగే జీవక్రియలలో కూడా కర్బన సమ్మేళనాలు ప్రధానపాత్ర వహిస్తున్నాయి.
మనకు ప్రకృతి నుంచి లభించే ఆహారము; అనేక మందులు, నూలు, ఉన్ని వంటి వస్త్రాలు, పెట్రోలియం, సహజ వాయువు వంటి ఇంధనాలు అన్నీ కర్బన సమ్మేళనాలు.
కృత్రిమ వస్త్రాలు, ప్లాస్టిక్ లు, కృత్రిమ రబ్బరు అన్నీ కర్బన సమ్మేళనాలు.
ఈ విధంగా ఇన్ని రంగాలలో ఉపయోగపడుతున్న కార్బన్ సమ్మేళనాలకు ప్రత్యేక విభాగాన్ని ఏర్పరచుట ఖచ్చితంగా సరియైన నిర్ణయం

10th Class Physical Science Textbook Page No. 276

ప్రశ్న 19.
కింద ఇవ్వబడిన రెండు. హైడ్రోకార్బన్స్ నిర్మాణాలను పరిశీలించండి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 28
i) పై నిర్మాణాలలో ఏం తేడాను గమనించారు?
జవాబు:
ఆ రెండు వేరు వేరు సమ్మేళనాలు. (a) బ్యూటేన్ (b) 2-మిథైల్ ప్రోపేన్ లేదా ఐసో బ్యూటేన్.

ii) (a) మరియు (b) నిర్మాణాలలో ఎన్ని కార్బన్, హైడ్రోజన్ పరమాణువులు ఉన్నాయి ?
జవాబు:
(a) మరియు (b) నిర్మాణాలలో నాలుగు కార్బన్, పది హైడ్రోజన్ పరమాణువులు కలవు.

iii) (a) మరియు (b) ల అణుఫార్ములా రాయండి. అవి ఒకే విధంగా ఉన్నాయా?
జవాబు:
C₄H₁₀ అవును. ఒకే విధంగా ఉన్నాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 285

ప్రశ్న 20.
ఏదేని సమ్మేళనం పేరును చెబితే, దాని నిర్మాణాన్ని మనం గీయగలమా?
జవాబు:

రూట్ పదం నుంచి ప్రధాన గొలుసులో కర్బన పరమాణువులను రాసుకోవాలి.
ఇచ్చిన పేరు ఆధారంగా ఎడమ నుంచిగాని కుడి నుంచి గాని కర్బన పరమాణువులను లెక్కించాలి.
ప్రతిక్షేపకాలను పేరులో ఇచ్చిన విధంగా కర్బన పరమాణువులపై ప్రతిక్షేపించుకోవాలి.
ప్రమేయ సమూహం ఫార్ములాలు ఇచ్చిన పేరు బట్టి రాసుకోవాలి.
కార్బన్ యొక్క చతుర సంయోజకత దృష్టిలో పెట్టుకొని వాటి యొక్క సంయోజకతను హైడ్రోజన్లతో సంతృప్తి పరచాలి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 286

ప్రశ్న 21.
అప్పుడప్పుడు గ్యాసు లేదా కిరోసిన్ స్టవ్ పైన వంట చేస్తున్నప్పుడు వంట పాత్రలపై నల్లని మసి ఏర్పడుతుంది. ఎందుకు?
జవాబు:
బర్నర్ లేదా స్టవ్ కు సంబంధించిన గాలి రంధ్రాలు మలినాలతో మూసుకొని పోవడం వలన ఇంధన వాయువులు పూర్తిగా మండవు. అందువలన పూర్తిగా మండని కార్బన్ వంట పాత్రలపై ఏర్పడటం వలన వంటపాత్రలు నల్లగా అవుతాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 288

ప్రశ్న 22.
వాహనాలు నడిపే వ్యక్తులు మద్యం తీసుకొన్నారా లేదా అని పోలీసులు ఎలా కనుగొంటారో మీకు తెలుసా?
జవాబు:

పోలీస్ అధికారి అనుమానిత డ్రైవర్‌ను పొటాషియం డై క్రోమేట్ (K₂Cr₂O₇) స్ఫటికాలు కలిగిఉన్న ఒక ప్లాస్టిక్ సంచిలోకి, ఒక గుర్తించగల పరికరం యొక్క మౌత్ పీస్ ద్వారా ఊదమంటారు.
అతను ఊదిన గాలిలో ఇథనోల్ ఉంటే అది K₂Cr₂O₇ మంచి ఆక్సీకరణి అవుటచే వెంటనే ఇథనాల్ మరియు ఇథనోయిక్ ఆమ్లంగా మారిపోతుంది.
అంతేకాకుండా నారింజరంగులోని Cr₂O₇^2- అయాన్ ఈ ఆక్సీకరణ ప్రక్రియ వలన ఆకుపచ్చని Cr³⁺ అయాన్లుగా మారుతుంది.
గొట్టంలో ఎంతభాగం ఆకుపచ్చని రంగులో మారుతుందో దాని ఆధారంగా సేవించిన ఆల్కహాల్ పరిమాణాన్ని లెక్కిస్తారు.
ఇంతేకాకుండా పోలీసులు IR వర్ణపటాల ద్వారా C – OH, C – H మరియు CH₃ – CH₂ – OH బంధాలను లెక్కించడం ద్వారా కూడా ఆల్కహాల్ పరిమాణాన్ని కనుగొంటారు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 266

ప్రశ్న 23.
ఒక ఏకబంధం మరియు ఒక త్రిబంధం ఏర్పరచగల కార్బన్ సామర్థ్యాన్ని మీరేవిధంగా వివరిస్తారు?
జవాబు:
1) ఈజైన్ ఎసిటిలీన్ (C₂H₂) అణువును ఉదాహరణ తీసుకొని ఒక ఏకబంధం మరియు ఒక త్రిబంధాన్ని కార్బన్ ఎలా ఏర్పరుస్తుందో వివరించవచ్చు.
2) ఎసిటిలీన్ అణువులోని రెండు కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య ఒక త్రిబంధం ఉంటుంది.
3) పరమాణువు యొక్క చతుర సంయోజనీయతను సంతృప్తపరచడానికి ప్రతి కార్బన్ పరమాణువు ఒక హైడ్రోజన్ తో బంధాన్ని ఏర్పరుస్తుంది
(H – C ≡ C – H).
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 29

4) ఎసిటిలీన్ (C₂H₂) అణువులో రెండు కార్బన్, రెండు హైడ్రోజన్ పరమాణువులున్నాయి.
5) ఉత్తేజిత స్థితిలో ప్రతి కార్బన్ పరమాణువులో ఒక S – ఆర్బిటాల్ (2s) మరియు ఒక p – ఆర్బిటాల్ (2p_x) కలవటం వలన sp సంకరీకరణం జరిగి రెండు సర్వసమానమైన sp ఆర్బిటాళ్ళు ఏర్పడతాయి.
6) ప్రతి కార్బన్ పరమాణువు రెండు సంకరీకరణం చెందని p – ఆర్బిటాళ్ళు (2p_x, 2p_y) కలిగి ఉంటుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 30
7) ఒక కార్బన్ లోని sp సంకర ఆర్బిటాల్ మరో కార్బన్ లోని sp సంకర ఆర్బిటాల్ తో అతిపాతం చెందటం వలన sp – sp సిగ్మా బంధం ఏర్పడుతుంది.
8) కార్బన్లో గల మరో sp ఆర్బిటాల్, హైడ్రోజన్ పరమాణువు యొక్క S – ఆర్బిటాల్ లో అతిపాతం చెందడం వలన రెండు S – sp సిగ్మా బంధాలు ఏర్పడతాయి.
9) కార్బన్ పరమాణువులో ఉండే సంకరీకరణం చెందని p ఆర్బిటాల్, వేరొక కార్బన్ పరమాణువులోని p ఆర్బిటాల్ లో అతిపాతం చెందడం వలన రెండు π బంధాలు ఏర్పడతాయి. ( π_{p_y – p_y} మరియు π_{p_z – p_z}).
10) అందుచేత ఈథేన్ పరమాణువు (H – C = C – H) లో 3 సిగ్మా బంధాలు, రెండు IT బంధాలు ఉంటాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 267

ప్రశ్న 24.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 31
క్రమంలో కార్బన్ పరమాణు కేంద్రకాల మధ్యగల బంధ దూరాన్ని, బంధ శక్తులను ఊహించగలరా? వివరించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 32

10th Class Physical Science Textbook Page No. 293

ప్రశ్న 25.
జిడ్డుగా నున్న బట్టపై సబ్బు కణాలు జరిపే చర్య ఏమిటి?
జవాబు:

సబ్బు లేదా డిటర్జెంట్లు నూనె మరియు మలినాలను నీటిలోకి వచ్చేటట్లు చేస్తాయి. ఈ విధంగా బట్టలను శుభ్రపరుస్తాయి.
సబ్బులో ఒక చివర ధృవంగా, మరొక చివర ధృవరహితంగాను ఉంటుంది.
ధృవపు చివర హైడ్రోఫిలిక్ గాను, ధృవరహిత చివర హైడ్రోఫోబి గాను ఉంటుంది.
ధృవరహిత చివర హైడ్రోఫోబిక్ గా ఉండటం వలన ఇది గ్రీజు లేదా నూనె చేత ఆకర్షించబడుతుంది.
సబ్బుని నీటిలో కరిగిస్తే హైడ్రోఫోబిక్ చివర మలినాలు గ్రీజు లేక మలినాలను అతుక్కొని వాటిని నీటి నుంచి తొలగిస్తాయి.
హైడ్రోఫోబిక్ చివర మరియు గ్రీజు కణాల వైపుకు కదులుతాయి.
హైడ్రోఫోబిక్ చివర మలిన కణాలకు అతుక్కొని మలిన కణాలను బయటకు లాగడానికి ప్రదర్శిస్తాయి.
సబ్బు అణువులు మలిన కణాల చుట్టూ చేరి గోళాకృత నిర్మాణాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. దీనిని మిసిలి అంటారు.
ఈ మిసిలిలు కొల్లాడయిల్ ద్రావణంలోని కణాలలాగ నీటి అడుగున ఉండి పోతాయి.
వివిధ రకాల మిసిలిలు ఒకదానిలో ఒకటి అయాన్ – అయాన్ బలాల చేత వికర్షించబడటం వలన అవక్షేపాన్ని ఏర్పరచవు.
కాబట్టి మిసిలిలో ఉన్న మలిన పదార్థాలను తేలికగా తొలగించవచ్చు.
ఈ విధంగా సబ్బు మిసిలిలు నీటిలో కరిగి బట్టలలోని మలినాలను తొలగిస్తాయి.

పరికరాల జాబితా

పరీక్షనాళికలు, నీటి తొట్టె, బున్సెన్ బర్నర్, ఇథనోల్, ఎసిటికామ్లం , గాఢ సల్ఫ్యూరికామ్లం, బంతి-పుల్లల నమూనాలు

10th Class Physical Science 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు Textbook Activities

కృత్యములు

కృత్యం – 1

ప్రశ్న 1.
కింది నిర్మాణాత్మక ఫార్ములాలను పరిశీలించి, వాటి పేర్లను మీ నోట్ బుక్ లో రాయండి.
1) CH₃ – CH₂ – CH = CH₂
జవాబు:
బ్యూట్-1-ఈన్

2)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 21
జవాబు:
2-మిథైల్ బ్యూటేన్

3) CH₃ – CH₂ – CH₂ – CH₂ – CH₂ – CH₃
జవాబు:
హెక్సేన్

4)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 22
జవాబు:
3-మిథైల్, బ్యూట్-1-ఈన్

5) CH₃ – C ≡ CH
జవాబు:
ప్రొప్-1-ఐన్

కృత్యం – 2

ప్రశ్న 2.
కింది కర్బన సమ్మేళనాల పేర్లను చదివి, వాటి నిర్మాణాత్మక ఫార్ములాలను మీ నోటు పుస్తకంలో రాయండి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 23

కృత్యం – 3

ప్రశ్న 3.
ఎస్టరీకరణ చర్యను కృత్యం ద్వారా వివరించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 24

ఒక పరీక్షనాళికలో 1 మి.లీ ఇథనోలు (అబ్సల్యూట్ ఆల్కహాల్) మరియు 1 మి.లీ. గడ్డకట్టిన ఎసిటిక్ ఆమ్లం (glacial acetic acid) అలాగే కొన్ని చుక్కల గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లాన్ని తీసుకోండి.
నీటితొట్టిలో వేడి చేయండి లేదా వేడి నీటిని కలిగి ఉన్న బీకర్ లో కనీసం 5 నిమిషాలు పటంలో చూపిన విధంగా ఉంచండి.
20-50 మి.లీ. నీరుగల బీకరులోనికి వెచ్చగా ఉండే ఈ ద్రావణాన్ని కలపండి.

గమనించినది :
ఒక మంచి తియ్యని వాసనగల ద్రావణం ఏర్పడటం గమనించవచ్చు.

ఫలితం :
ఏర్పడిన పదార్థమే ఎస్టరు. ఈ చర్యనే ఎస్టరీకరణ చర్య అంటారు.

కృత్యం – 4

ప్రశ్న 4.
మిసిలీ తయారీ విధానమును వివరించుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 25

10 మి.లీ. ల చొప్పున నీటిని రెండు పరీక్షనాళికలలో తీసుకొనుము.
రెండింటిలోను ఒక చుక్క వంటనూనెను కలిపి వాటికి A మరియు B అనే లేబుల్స్ అంటించవలెను.
B పరీక్షనాళికకు కొన్ని చుక్కల సబ్బు ద్రావణాన్ని కలపవలెను.
రెండు పరీక్షనాళికలను కొంత సమయం పాటు తీవ్రంగా కుదపవలెను.
కుదపడం ఆపిన వెంటనే రెండు పరీక్షనాళికలలో నూనె, నీటి పొరలు ఏర్పడవు.
కొంతసేపు పరీక్షనాళికలను కదపకుండా ప్రక్కన ఉంచండి.
B పరీక్షనాళికలో నూనె పొర వేరు చేయబడుతుంది. దీనికి కారణం, దానిలో సబ్బు ద్రావణం ఉండటం.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం

November 1, 2023

SCERT AP 10th Class Physical Science Guide 8th Lesson మూలకాల రసాయన బంధం Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Physical Science 8th Lesson Questions and Answers రసాయన బంధం

10th Class Physical Science 8th Lesson రసాయన బంధం Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
రెండు పరమాణువుల మధ్య ఎలాంటి బంధం ఏర్పడుతుంది అనే దానిని నిర్ణయించే అంశాలను పేర్కొనండి. (AS1)
(లేదా)
రెండు పరమాణువుల మధ్య ఏర్పడు బంధంను నీవెలా గుర్తిస్తావో వివరించుము.
జవాబు:
రెండు పరమాణువుల మధ్య ఎలాంటి బంధం ఏర్పడుతుంది అనే దానిని నిర్ణయించే అంశాలు :

పరమాణువుల మధ్య ఆకర్షణ లేక వికర్షణ బలాలు.
వేలన్సీ కక్ష్యలో గల ఎలక్ట్రానులు (వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్స్).

ప్రశ్న 2.
సంయోజక ఎలక్ట్రాన్లకు, సంయోజకతకు గల తేడా ఏమిటి? (AS1)
(లేదా)
వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులకు, సంయో ,ఒకతకు మధ్యగల భేదంను వివరించుము.
జవాబు:
సంయోజక ఎలక్ట్రాన్లు :

ఒక పరమాణువు యొక్క చిట్టచివరి కర్పరంలో గల ఎలక్ట్రానుల సంఖ్యను సంయోజక ఎలక్ట్రాన్లు అంటారు.
సోడియం పరమాణువు యొక్క పరమాణు సంఖ్య (Z = 11). దాని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 2, 8, 1.
మొదటి కర్పరంలోని ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య 2, రెండవ కర్పరంలోని ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య 8, మూడవ కర్పరం అనగా చివరి కర్పరంలోని ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య 1. కనుక సోడియం పరమాణువులోని సంయోజక ఎలక్ట్రాన్లు 1.

సంయోజకత :

ఒక మూలక పరమాణువు ఎన్ని ఇతర పరమాణువులతో బంధంలో పాల్గొనగలదో తెలిపే సంఖ్యను ఆ మూలకం యొక్క సంయోజకత అంటారు.
క్లోరిన్ పరమాణు సంఖ్య (Cl = 17).
దాని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s²2s² 2p_x² 2p_y² 2p_z² 2p_x² 2p_y² 2p₂¹.
దీనిలో వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య 7. కానీ ఇది అష్టక విన్యాసం కొరకు ఒక పరమాణువుతో బంధం ఏర్పరచుకోగలదు.
కావున క్లోరిన్ పరమాణువు సంయోజనీయత 1.

ప్రశ్న 3.
ఈ క్రింది లూయిస్ గుర్తు ఏ సమ్మేళనానికి ఉంటుంది? (AS1)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 1
జవాబు:
ఈ లూయిస్ గుర్తు నీలి సమ్మేళనానికి ఉంటుంది.
a) Y మూలకముపై ఎన్ని వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులున్నాయి?
b) ‘Y’ యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
జవాబు:
2

c) ‘X’ యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
జవాబు:
1

d) ఆ అణువులో ఎన్ని సంయోజనీయ బంధాలున్నాయి?
జవాబు:
2

e) X మరియు Y లకు సరియైన పేర్లు సూచించండి.
జవాబు:
X – అనేది హైడ్రోజన్ మరియు Y – అనేది ఆక్సిజన్. ఏర్పడిన అణువు H₂O.

ప్రశ్న 4.
బాహ్యకక్ష్యలో ఉన్న ఎలక్ట్రానులు మాత్రమే బంధంలో పాల్గొంటాయి? లోపలి కక్ష్యలో ఎలక్ట్రాన్లు పాల్గొనవు. ఎందుకు? (AS1)
జవాబు:

పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడి అణువులుగా మారునప్పుడు, పరమాణువులలోని చివరి కర్పరంలో గల ఎలక్ట్రానులు మాత్రమే ప్రభావితం అవుతాయి.
పరమాణువులలోని లోపలి కర్పరంలో గల ఎలక్ట్రానులు గానీ, వాటి కేంద్రకాలుగానీ ప్రభావితం కావు.
పరమాణువులలోని లోపలి కర్పరంలో గల ఎలక్ట్రానులు కేంద్రకంచే బలంగా ఆకర్షింపబడి ఉండుట వలన అవి రసాయన బంధంలో పాల్గొనవు.
కనుక, బాహ్యకక్ష్యలోని ఎలక్ట్రానులు మాత్రమే బంధంలో పాల్గొంటాయి. లోపలి కక్ష్యలోని ఎలక్ట్రాన్లు పాల్గొనవు.

ప్రశ్న 5.
ఎలక్ట్రాన్ మార్పిడి సిద్ధాంతం ప్రకారం సోడియంక్లోరైడ్ మరియు కాల్షియంఆక్సెడ్ ఏర్పాటును వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
కోసల్స్ సిద్ధాంతం ప్రకారం ఏవైనా రెండు సమ్మేళనాలు ఏర్పడుటను వివరింపుము.
జవాబు:
సోడియంక్లోరైడ్ ఏర్పడుట (Nacl) :

సోడియం మరియు క్లోరిన్ మూలక పరమాణువులు సంయోగం చెందడం వలన సోడియం క్లోరైడ్ అణువు ఏర్పడుతుంది.
సోడియం పరమాణువు తన బాహ్య కక్ష్యలో అష్టకంను పొందుటకు ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను కోల్పోయి Na⁺ అయాన్‌గా ఏర్పడడం ద్వారా నియాన్ (Ne) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని పొందుతుంది.
క్లోరిన్ పరమాణువు దాని చివరి కక్ష్యలో అష్టకంను పొందటానికి దానికి 1 ఎలక్ట్రాను అవసరం. కావున సోడియం కోల్పోయిన ఆ ఎలక్ట్రాను గ్రహించి Cl^– అయాగా ఏర్పడటం ద్వారా ఆర్గాన్ (Ar) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంను పొందుతుంది.
సోడియం (Na) మరియు క్లోరిన్ (CU) పరమాణువుల మధ్య ఎలక్ట్రాన్ మార్పిడి వలన ఏర్పడిన Na⁺ మరియు Cl^– అయాన్ల మధ్య స్థిర విద్యుదాకర్షణ బలాల వల్ల అవి రెండూ పరస్పరం ఆకర్షణకు గురై సోడియం క్లోరైడ్ NaCl అనే క్రొత్త సంయోగ పదార్థం ఏర్పడుతుంది.
2. Na⁺+ Cl^– → Na⁺Cl^–(లేదా) Nacl

కాల్షియం ఆక్సైడ్ ఏర్పడుట (CaO) :

కాల్షియం మరియు ఆక్సిజన్ మూలక పరమాణువులు సంయోగం చెందడం వలన కాల్షియం ఆక్సెడ్ అణువు ఏర్పడుతుంది.
కాల్షియం పరమాణువు (Z = 20), ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము (2, 8, 8, 2).
తన బాహ్యకక్ష్యలో అష్టకంను పొందుటకు రెండు ఎలక్ట్రానులను కోల్పోయి Ca²⁺ అయానుగా మారుతుంది.
ఆక్సిజన్ పరమాణువు (Z = 8). ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము (2, 6).
తన బాహ్యకక్ష్యలో అష్టకంను పొందుటకు రెండు ఎలక్ట్రానులను గ్రహించి O^2- అయానుగా మారుతుంది.
కాల్షియం (Ca) మరియు ఆక్సిజన్ (O) పరమాణువుల మధ్య ఎలక్ట్రాన్ల మార్పిడి వలన ఏర్పడిన Ca²⁺ మరియు O^2- అయాన్ల మధ్య స్థిర విద్యుదాకర్షణ బలాల వల్ల అవి రెండూ పరస్పరం ఆకర్షణకు గురై కాల్షియం ఆక్సైడ్ (Ca0) అనే కొత్త సంయోగ పదార్థం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 6.
A, B మరియు C అనేవి వరుసగా పరమాణు సంఖ్య 6, 11 మరియు 17 గల మూలకాలు. అయిన (AS1)
i) ఏవి అయానిక బంధాన్ని ఏర్పరచవు? ఎందుకు?
జవాబు:
‘A’ అయానిక బంధమును ఏర్పరచదు. దాని వేలన్సీ ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య 4. 4 ఎలక్ట్రానులను కోల్పోవడం గాని లేదా. గ్రహించడం గాని కష్టము. అందువలన A మూలకము అయానిక బంధాన్ని ఏర్పరచదు.

ii) ఏవి సంయోజనీయ బంధం ఏర్పరచవు? ఎందుకు?
జవాబు:
‘B’ సంయోజనీయ బంధాన్ని ఏర్పరచదు. దాని వేలన్సీ ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య 1. అందువలన ‘B’ మూలకము ” ఎలక్ట్రానులను దానం చేసి అయానుగా మారడం సులభం. కనుక అది అయానిక బంధమును ఏర్పరచును.

iii) ఏవి అయానిక మరియు సంయోజనీయ బంధాలను ఏర్పరచగలవు?
జవాబు:
‘C’ మూలకము అయానిక మరియు సంయోజనీయ బంధాలను ఏర్పరచగలదు.

ప్రశ్న 7.
అణువుల యొక్క బంధశక్తులు, బంధకోణాలు, వాని రసాయన ధర్మాలను అంచనా వేయడంలో ఏ విధంగా ఉపయోగపడతాయి? (AS1)
(లేదా)
అణువుల యొక్క రసాయన ధర్మాలను ఏవిధముగా బంధశక్తులు, బంధకోణాలు ప్రభావితం చేస్తాయో వివరింపుము.
జవాబు:

ఒక మోల్ H – H బంధాలను విచ్చేదన చేయడానికి 436 KJ బంధశక్తి అవసరమౌతుంది.
ఒక మోల్ Cl – Cl బంధాలను విచ్ఛేదన చేయడానికి 243 KJ బంధశక్తి అవసరమౌతుంది.
పై విలువలను బట్టి H₂ యొక్క ద్రవీభవన, బాష్పీభవన ఉష్ణోగ్రతలు Cl₂ కన్నా ఎక్కువగా ఉండవచ్చని అంచనా వేయవచ్చు.
అలాగే H – H బంధదూరం 0.74A° మరియు Cl – Cl బంధదూరం 1.95 A°.
కనుక బంధదూరం తగ్గిన కొద్దీ బంధశక్తి ఎక్కువగా ఉంటుందని, బంధదూరం పెరిగిన కొద్దీ బంధశక్తి తక్కువగా ఉండవచ్చని అంచనా వేయవచ్చు.

ప్రశ్న 8.
అయానిక సమ్మేళనాలతో పోల్చినపుడు, సమయోజనీయ సమ్మేళనాలు, అల్ప ద్రవీభవన స్థానాలను కల్గి ఉండటానికి కారణాలను ఊహించండి. (AS2)
(లేదా)
సమయోజనీయ సమ్మేళనాలు అల్ప ద్రవీభవన స్థానాలను కలిగి ఉండుటకు గల కారణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

అయానిక సమ్మేళనాలు స్పటిక ఘనపదార్థాలు. అందువలన ఇవి అధిక ద్రవీభవన స్థానాలను కలిగి ఉంటాయి.
అయానిక సమ్మేళనాలతో పోల్చినపుడు, సమయోజనీయ సమ్మేళనాలు అల్ప ద్రవీభవన స్థానాలను కలిగి ఉంటాయి.
దీనికి కారణము :
1) సంయోజనీయ పదార్థాలలోని అణువులు బలహీనమైన వాండర్ వాల్ బలాలు లేక ద్విధృవ – ద్విధృవ ఆకర్షణ బలాలతో నిర్మితాలై ఉండడమే.
2) ఈ విధమైన అణువులను వేరుజేయడానికి చాలా తక్కువ శక్తి అవసరము.
3) అల్ప ద్రవీభవన ఉష్ణోగ్రతల వద్ద పరమాణువుల మధ్యనున్న, బంధాలు విడదీయబడతాయి.
4) అందువలన అల్ప ద్రవీభవన స్థానాలను కలిగి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 9.
సమయోజనీయ సమ్మేళనాల ధర్మాలకు, ఉపయోగాలకు సంబంధించిన సమాచారంను సేకరించండి. ఒక నివేదికను తయారు చేయండి. (AS4)
(లేదా)
సమయోజనీయ సమ్మేళనాల ధర్మాలను, ఉపయోగాలను చూపు నివేదికను తయారుచేయుము.
(లేదా)
సమయోజనీయ సమ్మేళనాల రెండు ధర్మాలు మరియు రెండు ఉపయోగాలను తెలపండి.
జవాబు:
నివేదిక
సమయోజనీయ సమ్మేళనాల ధర్మాలు :

అయానిక ఘన పదార్థాల్లోలాగా కాకుండా సమయోజనీయ సంయోగపదార్థాలు వివిక్త అణువులుగా ఉంటాయి. ఆ అణువుల మధ్య వాండర్ వాల్స్ బలాల ద్వారా ఆకర్షణ ఉంటుంది. అందుకే సమయోజనీయ పదార్థాలు ఘన, ద్రవ, వాయు స్థితి, మూడు స్థితుల్లో ఉంటాయి. ఉదా : I₂ (ఘన), Br₂ (ద్రవ), Cl₂ (వాయు).
సమయోజనీయ సంయోగ పదార్థాలకు సాధారణంగా తక్కువ బాష్పీభవన, ద్రవీభవన స్థానాలుంటాయి. అయితే డైమండ్ లాంటి త్రిమితీయ నెట్ వర్క్ నిర్మాణాలున్న పదార్థాలకు అధిక ద్రవీభవన, బాష్పీభవన స్థానాలుంటాయి.
సాధారణంగా సమయోజనీయ సంయోగ పదార్థాలు చాలా బలహీనమైన విద్యుద్వాహకాలు లేదా అవిద్యుద్వాహకాలు. గ్రాఫైట్ లాంటి విద్యుద్వాహకాలు అరుదుగా ఉంటాయి.
సమయోజనీయ సంయోగ పదార్థాలు ధ్రువ ద్రావణాల్లో సాధారణంగా కరుగవు. అయితే బెంజీన్, కార్బన్ టెట్రాక్లోరైడ్ వంటి అధ్రువ ద్రావణాల్లో కరుగుతాయి.
సమయోజనీయ బంధాలు దిశాత్మకం కాబట్టి సమయోజనీయ సంయోగ పదార్థాలకు స్థిరమైన ఆకృతులుంటాయి.

సమయోజనీయ సమ్మేళనాల ఉపయోగాలు :

మన శరీరంలో 99% సమయోజనీయ సమ్మేళనాలు ఉన్నాయి.
నీరు సమయోజనీయ సమ్మేళనము. నీటి యొక్క వివిధ ఉపయోగాలు మనకు తెలిసినవే.
మనకు వివిధ రకాలుగా ఉపయోగపడే పంచదార, వివిధ రకాల ఆహార పదార్థాలు అన్నీ సమయోజనీయ సమ్మేళన పదార్థాలే.

ప్రశ్న 10.
ఈ క్రింది అణువులలో ఎలక్ట్రాన్ల అమరికను చూపే పటాలను గీయండి. (AS5)
a) కాల్షియం ఆక్సెడ్ (CaO) b) నీరు (H₂O) c) క్లోరిన్ (Cl₂)
లేదా
ఎలక్ట్రాను చుక్క పద్ధతి ద్వారా CaO, H₂O, Cl₂ అణువులు ఏర్పడుటను చూపుము.
జవాబు:
a) కాల్షియం ఆక్సైడ్ (CaO) :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 4

b) నీటి అణువు (H₂O) :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 5
ఒక ఆక్సిజన్ పరమాణువు, రెండు హైడ్రోజన్ పరమాణువులతో కలిసి నీటి అణువు ఏర్పడుతుంది.

c) క్లోరిన్ అణువు (Cl₂) :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 6

ప్రశ్న 11.
లూయిస్ గుర్తును ఉపయోగించి H₂O అణువును ఎలా సూచిస్తారు? (AS5)
జవాబు:

నీటి అణువులో రెండు O – H ఏక సంయోజనీయ బంధాలు ఉంటాయి.
ఆక్సిన్ (₈O) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 2, 6.
హైడ్రోజన్ (₁H) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1.
ఆక్సిజన్ పరమాణువు అష్టక విన్యాసం పొందాలంటే, దానికి మరో రెండు ఎలక్ట్రానులు అవసరం.
కాబట్టి ఆక్సిజన్ పరమాణువు దాని చివరి కక్ష్యలో ఉన్న ఎలక్ట్రాన్లను రెండు హైడ్రోజన్ పరమాణువులలో గల ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాతో పంచుకోవడం వలన H₂O అణువు ఏర్పడుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 7

ప్రశ్న 12.
క్రింది ఇవ్వబడిన అణువులను లూయిస్ గుర్తు ద్వారా సూచించండి. (AS5)
a) బెరీలియం b) కాల్షియం c) లిథియం
జవాబు:
a) బెరీలియం :
బెరీలియం పరమాణువు సంఖ్య (Z = 4). దీని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 2, 2. బాహ్యకర్పరంలోని ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య 2. లూయిస్ గుర్తు ద్వారా దీనిని క్రింది విధంగా సూచించవచ్చు.

b) కాల్షియం :
కాల్షియం పరమాణు సంఖ్య (Z = 20). దాని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 2, 8, 8, 2. మొదటి కర్పరంలో 2, రెండవ కర్పరంలో 8, మూడవ కర్పరంలో 8 ఎలక్ట్రానులు ఉంటాయి. చివరి కర్పరంలోని 2 ఎలక్ట్రానులు ఉంటాయి. ఆ 2 ఎలక్ట్రానులను లూయిస్ గుర్తు ద్వారా క్రింది విధంగా సూచించవచ్చు.

c) లిథియం :
లిథియం పరమాణు సంఖ్య (Z = 3). దీని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం (2, 1). మొదటి కర్పరంలోని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య 2. రెండవ కర్పరంలోని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య 1. దీనిని లూయిస్ గుర్తు ద్వారా క్రింది విధంగా సూచించవచ్చు.

ప్రశ్న 13.
క్రింది అణువులను లూయీస్ గుర్తు ద్వారా సూచించండి. (AS5)
a) బ్రోమిన్ వాయువు (Br₂)
b) కాల్షియం క్లోరైడ్ (CaCl₂)
c) కార్బన్ డై ఆక్సెడ్ (CO₂)
d) పై మూడు అణువులలో ఏది ద్విబంధం కలిగి ఉంటుంది?
జవాబు:
a) బ్రోమిన్ వాయువు (Br₂):

b) కాల్షియం క్లోరైడ్ (CaCl₂) :
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 12

c) కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ (CO₂):
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 13

d) CO₂ నందు ద్విబంధం కలదు.

ప్రశ్న 14.
నైట్రోజన్ మరియు హైడ్రోజన్ చర్య పొంది అమ్మోనియా ఏర్పరుస్తుంది.
కార్బన్, హైడ్రోజన్లతో బంధంలో పాల్గొని (CH₄) మీథేన్ అణువు ఏర్పరుస్తుంది.
పైన తెల్పబడిన రెండు చర్యలలో
ఎ) చర్యలో పాల్గొన్న ప్రతి పరమాణువు యొక్క వేలన్సీ ఎంత? (AS1)
బి) ఏర్పడిన పదార్థాల యొక్క రసాయన ఫార్ములా ఏమిటీ.? (AS5)
జవాబు:
ఎ) నైట్రోజన్ మరియు హైడ్రోజన్ చర్య పొంది అమ్మోనియా (NH₃) ను ఏర్పరుచును.
ఇందులో నైట్రోజన్ వేలన్సీ – 3; హైడ్రోజన్ వేలన్సీ – 1
కార్బన్, హైడ్రోజన్తో బంధంలో పాల్గొని మీథేన్ (CH₄) అణువును ఏర్పరచును.
ఇందులో కార్బన్ వేలన్సీ – 4; హైడ్రోజన్ వేలన్సీ – 1

బి) 1) నైట్రోజన్, హైడ్రోజన్ తో చర్యనొంది అమ్మోనియాను ఏర్పరచును.
N₂ + 3H₂ → 2NH₃

2) కార్బన్, హైడ్రోజన్ తో చర్యనొంది మీథేన్ ను ఏర్పరుచును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 14

ప్రశ్న 15.
లూయిస్ చుక్కల నిర్మాణం, పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడే విధానాన్ని అవగాహన చేసుకోవడంలో ఏ విధంగా ఏర్పడుతుంది? (AS6)
(లేదా)
అణువులు ఏర్పాటును అర్థం చేసుకోవడంలో లూయీస్ చుక్కల నిర్మాణం యొక్క పాత్రను నీవెలా అభినందిస్తావు?
జవాబు:

మూలక పరమాణువు యొక్క వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులను పట రూపంలో చూపించే పద్ధతి లూయిస్ చుక్కల నిర్మాణం.
పరమాణు కేంద్రకాన్ని లోపలి క్యలోని ఎలక్ట్రాన్లను. ఆ మూలకం యొక్క గుర్తు ద్వారా మరియు పరమాణు బాహ్యకక్ష్యలోని ఎలక్ట్రాన్లను చుక్కలతో (.) లేదా క్రాస్ గుర్తు (x) తో సూచించే పద్ధతిని ‘లూయిస్ గుర్తు’ లేదా ‘లూయిస్ ఎలక్ట్రాన్ చుక్కల నిర్మాణం’ అంటారు.
లూయిస్ ఎలక్ట్రాన్ చుక్కల నిర్మాణం ద్వారా మూలకపు వేలన్సీ కర్షరంలో ఎన్ని ఎలక్ట్రానులు ఉన్నాయో తెలుసుకోవచ్చు.
దీని వల్ల మూలక పరమాణువు అయానిక బంధంలో పాల్గొంటుందా, సమయోజనీయ బంధంలో పాల్గొంటుందా అనే విషయాన్ని తెలుసుకోవచ్చు.

ప్రశ్న 16.
అష్టక సిద్ధాంతం అనగానేమి? మూలకాల రసాయన ధర్మాలను వివరించడంలో అష్టక సిద్ధాంతం యొక్క పాత్రను నీవు ఎలా అభినందిస్తావు? (AS5)
(లేదా)
మూలకాల రసాయన ధర్మాలను వివరించుటలో అష్టక నియమం యొక్క పాత్రను నీవెలా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
అష్టక నియమం :
మూలకాలకు చెందిన పరమాణువులు తమ బాహ్య కక్ష్యలో ఎనిమిది ఎలక్ట్రాన్లు మిగిలి ఉండేలా రసాయనిక మార్పు చెందటానికి ప్రయత్నిస్తాయి.

అయాను లేక పరమాణువు అనేది తన చివరి కర్పరంలో 8 ఎలక్ట్రానులు కలిగి ఉండి స్థిరత్వం కొరకు ప్రయత్నం చేయడం వలన రసాయన బంధం అనే ప్రక్రియ ద్వారా చాలా అణువులు ఏర్పడటానికి మార్గం సుగమమయింది.
పరమాణువులు కొంత శక్తిని కోల్పోయి అణువులుగా మారి స్థిరత్వం పొందటానికి అష్టక నియమమే కారణం.
మూలకాలు రసాయనికంగా చురుకుగా ఉండేవి తమ చివరి కర్పరంలో 8 ఎలక్ట్రానులను కలిగి ఉండవు.
మూలకాలు చివరి కర్పరంలో అష్టకాన్ని పొంది స్థిరత్వాన్ని పొందుతాయి.

ప్రశ్న 17.
ఈ క్రింది అణువులు ఏర్పడే విధానంను వేలన్సీ బంధ సిద్దాంతం ఆధారంగా వివరించండి. (AS1)
a) N₂ అణువు b) O₂ అణువు
(లేదా)
వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతం పరముగా N₂, O₂ అణువులు ఏర్పడు విధానంను వివరించుము.
జవాబు:
a) N, అణువు ఏర్పడే విధానం – వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతం ఆధారంగా :

నైట్రోజన్ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s² 2p_x¹ 2p_y¹ 2p_z¹.
ఒక నైట్రోజన్ పరమాణువులోని p_x ఆర్బిటాల్, మరొక నైట్రోజన్ పరమాణువులోని p_x ఆర్బిటాల్ తో అక్షంపై అతిపాతం చెందడం వల్ల (p_x – p_x) σ బంధం ఏర్పడుతుంది.
రెండు పరమాణువులలో మిగిలిన p_y, p_y ఆర్బిటాళ్ళు మరియు p_z, p_z ఆర్బిటాళ్ళు పార్శ్వ అతిపాతం చెందడం వలన రెండు π బంధాలు ఏర్పడతాయి.
ఫలితంగా రెండు నైట్రోజన్ పరమాణువుల మధ్య 3 బంధాలతో నైట్రోజన్ అణువు ఏర్పడుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 15

b) O₂ అణువు ఏర్పడుట :

ఆక్సిజన్ పరమాణువు యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s² 2p_x¹ 2p_y¹ 2p_z¹.
ఆక్సిజన్ పరమాణువులోని p_y ఆర్బిటాల్, మరొక ఆక్సిజన్ పరమాణువులోని p_y ఆర్బిటాల్ లో అక్షీయరేఖ వెంబడి అతిపాతం చెందడం వల్ల (p_y – p_y) σ బంధం ఏర్పడుతుంది.
రెండు పరమాణువులలో మిగిలిన p_z p_z ఆర్బిటాళ్ళు పార్శ్వ అతిపాతం చెందడం వలన (p_z – p_z) π బంధం ఏర్పడుతుంది.
ఫలితంగా రెండు ఆక్సిజన్ పరమాణువుల మధ్య 2 బంధాలతో ఆక్సిజన్ అణువు ఏర్పడుతుంది.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 16

ప్రశ్న 18.
సంకరీకరణం అనగానేమి? సంకరీకరణం ఆధారంగా ఈ క్రింది అణువులు ఏర్పడే విధానంను వివరించండి. (AS1)
a) BeCl₂ అణువు b) BF₃ అణువు
(లేదా)
సంకరీకరణంను నిర్వచించి, దీని ఆధారంగా ఏవైనా రెండు అణువులు ఏర్పడు విధానంను వివరించుము.
(లేదా)
సంకరీకరణం ఆధారంగా బోరాన్ ట్రై ఫ్లోరైడ్ అణువు ఏర్పడుటను వివరించండి.
జవాబు:
సంకరీకరణం :
పరమాణువుల చివరి కక్ష్యలో ఉండే దాదాపు సమాన శక్తి గల పరమాణు ఆర్బిటాళ్ళు పరస్పరం కలిసిపోయి, పునర్వ్యవస్థీకరించబడడం ద్వారా అదే సంఖ్యలో బంధశక్తి, ఆకారం వంటి ధర్మాలు ఒకే విధంగా ఉండే సర్వసమాన ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరచే దృగ్విషయాన్ని సంకరీకరణం (hybridization) అంటారు.

a) సంకరీకరణము ఆధారంగా BeCl₂ అణువు ఏర్పడుట :

బెరీలియం (₄Be) యొక్క భూస్థాయి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s²
ఉత్తేజిత స్థితిలో దాని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s² 2s¹ 2p_x¹గా మారుతుంది.
క్లోరిన్ పరమాణువు (₁₇Cl ) యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p_x¹ 3p_y¹ 3p_z¹.
బెరీలియం పరమాణువు ఉత్తేజిత స్థితిలో ఉన్నప్పుడు దానిలోని జత కూడని ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్లను కలిగి ఉన్న 2s ఆర్బిటాల్ మరియు 2p_x ఆర్బిటాళ్ళను పరస్పరం కలిసిపోయి (intermix) పునర్వ్యస్థీకరించబడటం ద్వారా రెండు సర్వసమానమైన ఆర్బిటాళ్ళు ఏర్పడతాయి.
హుండ్ నియమం ప్రకారం, సంకరీకరణం ద్వారా ఏర్పడిన ప్రతి ఆర్బిటాల్ ఒక ఎలక్ట్రాన ను కలిగి ఉంటుంది.
సంకరీకరణంలో పాల్గొన్న ఆర్బిటాళ్ళ రకాలను బట్టి ఏర్పడిన ఈ నూతన ఆర్బిటాళ్ళను sp ఆర్బిటాళ్ళు అంటాం.
రెండు sp ఆర్బిటాళ్ళ మధ్య బంధకోణం 180°గా ఉంటుంది.
బెరీలియంతో బంధంలో పాల్గొనే రెండు క్లోరిన్ పరమాణువులలో ప్రతి క్లోరిన్ పరమాణువు యొక్క 3p_z¹ ఆర్బిటాల్, బెరీలియం యొక్క sp సంకర ఆర్బిటాల్ తో పటంలో చూపినట్లు అతిపాతం చెందటం వలన రెండు సర్వసమానమైన Be-Cl సిగ్మా బంధాలు (σ sp-p బంధాలు) ఏర్పడతాయి.
అందుకే ClBECl బంధకోణం 180° గా ఉండే సమాన బలాలు గల రెండు బంధాలు ఏర్పడతాయి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 17

b) సంకరీకరణము ఆధారంగా BF, అణువు ఏర్పడుట :

బోరాన్ పరమాణువు (₅B) యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s² 2p_x¹.
బోరాన్ పరమాణువు (₅B) ఉత్తేజిత స్థితిలోనికి వెళ్ళినపుడు దాని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s¹ 2p_x¹ 2p_y¹ గా మారుతుంది.
BF₃ అణువులోని బోరాన్ పరమాణువు మూడు ఫ్లోరిన్ (₉F) పరమాణువులతో కలిసి మూడు సమానమైన B-F బంధాలను ఏర్పరుస్తుంది.
ఇలా జరగడానికి కారణం బోరాన్ ఉత్తేజిత స్థితిలో సంకరీకరణం చెందటం అని చెప్పవచ్చు.
ఉత్తేజిత స్థితిలో ఉన్నప్పుడు బోరాన్ పరమాణువులో ఉండే 2s, 2p_x, 2p_y ఆర్బిటాళ్ళు పరస్పరం కలిసిపోయి, అపునర్వ్యవస్థీకరణ వలన సర్వసమానమైన మూడు sp² సంకర ఆర్బిటాళ్ళుగా ఏర్పడతాయి.
ఈ మూడు sp² సంకర ఆర్బిటాళ్ళ మధ్య కనీస వికర్షణ ఉండటం వలన ఏ రెండు సంకర ఆర్బిటాళ్ళ మధ్యనైనా బంధకోణం 120° ఉంటుంది.
ప్రతి sp² సంకర ఆర్బిటాల్ లో ఒక ఎలక్ట్రాన్ ఉంటుంది.
ఫ్లోరిన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం (₉F)-1s²2s²2p_x² 2p_y² ap_z¹అని మనకు తెలుసు.
బోరాన్ యొక్క మూడు sp² సంకర ఆర్బిటాళ్ళు, మూడు ఫ్లోరిన్ పరమాణువులలో ఉండే 2p_z ఆర్బిటాళ్ళలోని ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్లతో జతకూడి, మూడు σsp²-p బంధాలను ఏర్పరుస్తాయి.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 18

ఖాళీలను పూరించండి

1. ఒక పరమాణువు బాహ్య కక్ష్యలో గల ఎలక్ట్రానులను ……………………… అంటారు. (చిట్టచివరి)
2. జడవాయువులలో వేలన్సీ కక్ష్యలో ‘8’ ఎలక్ట్రాన్లను లేని మూలకం …………… (హీలియం)
3. మూలకాల “సంయోజకత” అనేది ఒక పరమాణువు ఏర్పరచే …………….. యొక్క సంఖ్యను తెలుపుతుంది. (సమయోజనీయ బంధాల)
4. వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతంను ప్రతిపాదించిన శాస్త్రవేత్త …………. (సిట్టివిక్ మరియు పావెల్)
5. వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులను రెండు పరమాణువుల మధ్య పంచుకోవడం వల్ల …… ……. బంధం ఏర్పడుతుంది. (సమయోజనీయ)

సరైన సమాధానాన్ని ఎన్నుకోండి

1. కింది వాటిలో ఏది ఋణవిద్యుదాత్మక గల మూలకం ఏది?
A) సోడియం
B) ఆక్సిజన్
C) మెగ్నీషియం
D) కాల్సియం
జవాబు:
B) ఆక్సిజన్

2. ఒక మూలకం ₁₁X²³ ‘Y’ అనే మూలకంతో అయానిక బంధం ఏర్పరచును. అయితే ‘X’ చే ఏర్పడే అయాన్ పై గల ఆవేశం …….
A) +1
B) +2
C) -1
D) -2
జవాబు:
A) +1

3. ‘A’ అనే మూలకం ACl₄ ను ఏర్పర్చును. A యొక్క వేలన్సీ కక్ష్యలో గల ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
జవాబు:
D) 4

4. బాహ్యస్థాయిలో అష్టక విన్యాసం లేని జడవాయు మూలకం?
A) హీలియం
B) ఆర్గాన్
C) క్రిప్టాన్
D) రెడాన్
జవాబు:
A) హీలియం

5. మీథేన్ అణువులో గల సమయోజనీయ బంధాల సంఖ్య …….
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
జవాబు:
D) 4

6. పరమాణు ఆర్బిటాళ్ళ సంకరీకరణ భావనను ప్రవేశపెట్టినది …………..
A) లైనస్ పౌలింగ్
B) మోస్లే
C) లూయీ
D) కోసల్
జవాబు:
A) లైనస్ పౌలింగ్

7. బెరీలియం క్లోరైడ్ లో బంధ కోణం విలువ ………
A) 180°
B) 120°
C) 110°
D) 104.31
జవాబు:
A) 180°

10th Class Physical Science 8th Lesson రసాయన బంధం Textbook InText Questions and Answers

10th Class Physical Science Textbook Page No. 157

ప్రశ్న 1.
మూలకాలు ఏ స్థితిలో ఉంటాయి?
జవాబు:
ఒంటరి పరమాణువులుగా లేక కొన్ని పరమాణువుల సమూహంగా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 2.
మూలకాలు ఒంటరి పరమాణువులుగా ఉంటాయా? లేక కొన్ని పరమాణువుల సమూహంగా ఉంటాయా?
జవాబు:
మూలకాలు కొన్ని ఒంటరి పరమాణువులుగా ఉంటాయి. మరికొన్ని పరమాణువులు సమూహంగా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 3.
పరమాణువులుగా లభ్యమయ్యే మూలకాలు ఏమైనా ఉన్నాయా?
జవాబు:
ఉన్నాయి. ఉదా : He, Ne, Ar.

ప్రశ్న 4.
నీటి యొక్క రసాయన సాంకేతికం ఎందుకు H₂గా ఉంటుంది? ఎందుకు HO₂ గా ఉండదు? సోడియం క్లోరైడ్ సాంకేతికం Nacl గా ఎందుకు ఉండాలి? NaCl₂ గా ఎందుకు ఉండకూడదు?
జవాబు:
అణువులో పాల్గొనే పరమాణువుల వేలన్సీలే కారణం.

ప్రశ్న 5.
ఎందుకు కొన్ని పరమాణువులు మాత్రమే సంయోగం చెందుతాయి? ఎందుకు కొన్ని పరమాణువులు సంయోగం చెందవు?
జవాబు:
ఏ పరమాణువుకు చివరి కర్పరంలో 8e^– లు ఉంటాయో అవి మాత్రమే సంయోగం చెందవు. మిగిలిన పరమాణువులు సంయోగం చెందుతాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 158

ప్రశ్న 6.
మూలకాలు మరియు సమ్మేళనాలు విడివిడి పరమాణువులను ప్రక్కప్రక్కన అమర్చడం వలన ఏర్పడినాయా?
జవాబు:

మూలకాలు ఒకే రకమైన పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడుట వలన ఏర్పడతాయి.
వేర్వేరు మూలక పరమాణువులు సంయోగం చెందటం వలన సమ్మేళనాలు ఏర్పడతాయి.

ప్రశ్న 7.
అలాంటి పరమాణువుల మధ్య ఏదైనా ఆకర్షణ బలం ఉందా?
జవాబు:
ఉంది.

ప్రశ్న 8.
పరమాణువులను బంధించి ఉంచేది ఏమిటి?
జవాబు:
పరమాణువులను బంధించి ఉంచేది పరమాణువుల మధ్య ఉండే విద్యుత్ ఆకర్షణ బలం.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 159

ప్రశ్న 9.
ఎందుకు కొన్ని రసాయన చర్యలలో శక్తి గ్రహించబడటం, మరికొన్ని చర్యలలో శక్తి విడుదల అవడం జరుగుతుంది?
జవాబు:
క్రియాజనకాల, క్రియాజన్యాల బంధ శక్తులలో తేడా వలన శక్తి గ్రహించటం లేదా శక్తి విడుదలవటం జరుగును.

ప్రశ్న 10.
ఆ గ్రహించబడిన శక్తి ఎక్కడకు పోతుంది?
జవాబు:
అణువులోని పరమాణువుల మధ్య ఉండే రసాయన బంధాలను విచ్చిన్నం చేయడానికి వినియోగపడును.

ప్రశ్న 11.
శక్తి మార్పులకు, రసాయన బంధాల ఏర్పాటుకు ఏదైనా సంబంధం ఉందా?
జవాబు:
శక్తి మార్పులకు, రసాయన బంధాల ఏర్పాటుకు సంబంధం ఉంది.

ప్రశ్న 12.
మూలకాల చర్యాశీలతలో తేడాలకు కారణం ఏమై ఉండవచ్చు?
జవాబు:
చివరి కర్పరంలో ఉండే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య.

ప్రశ్న 13.
సున్న గ్రూపుకు చెందిన జడవాయువులు మిగతా మూలకాలతో పోలిస్తే విభిన్న ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి. దీనికి కారణం ఏమై ఉండవచ్చు?
జవాబు:
వాటి చివరి కర్పరంలో ఎనిమిది ఎలక్ట్రానులను కలిగి ఉండటం.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 161

ప్రశ్న 14.
జడవాయువుల లూయిస్ చుక్క నిర్మాణానికి, పట్టిక – 2 లో సూచించిన మూలకాల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల మధ్య ఏం తేడా గమనించారు?
జవాబు:
ఒక్క హీలియం (He) పరమాణువుకు తప్ప మిగిలిన అన్ని జడవాయు మూలకాలకు చివరి కర్పరంలో 8 ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్నాయి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 163

ప్రశ్న 15.
ప్రధాన గ్రూపులకు చెందిన మూలకాలకు సంబంధించి పైన వివరించిన సాధారణీకరణాల ద్వారా మీరేం గమనించారు?
జవాబు:

లోహాలలో కోల్పోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఎలక్ట్రానుల సంఖ్యే వాటి వేలన్సీ.
అలోహాలలో స్వీకరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఎలక్ట్రానుల సంఖ్యే వాటి వేలన్సీ.

ప్రశ్న 16.
మూలక పరమాణువులు ఎందుకు అణువులుగా సంయోగం చెందుతాయి?
జవాబు:
కొంత శక్తిని కోల్పోయి స్థిరత్వం పొందటానికి మరియు స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం పొందటానికి.

ప్రశ్న 17.
రసాయన చర్యలు జరిగేటప్పుడు IA గ్రూప్ నుండి IIIA గ్రూప్ వరకు గల మూలకాలు వాటి అయానుల రూపంలో ఉన్నప్పుడు వాని చివరి కక్ష్యలో జడవాయు పరమాణువులను పోలిన విధంగా ‘8’ ఎలక్ట్రాన్లు ఉండటం కేవలం యాదృచ్చికమా?
జవాబు:
కాదు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 167

ప్రశ్న 18.
ఘనస్థితిలో గల అయానిక పదార్థంలో కాటయాన్లు, ఆనయాన్లు ఎలా అమరి ఉంటాయి?
జవాబు:
స్ఫటిక రూపంలో అమరి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 19.
సోడియం క్లోరైడ్ స్పటికంలో Na⁺ మరియు Cl^– అయానులు జతలుగా ఉంటాయని మీరు భావిస్తున్నారా?
జవాబు:
లేదు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 168

ప్రశ్న 20.
ధన విద్యుదాత్మకత, ఋణవిద్యుదాత్మకత అంశాలను వివరించడానికి కారణాలు చెప్పగలరా?
జవాబు:
రెండు మూలకాలకు చెందిన పరమాణువులు అయానిక బంధంలో పాల్గొనాలంటే వాటి మధ్య ఋణవిద్యుదాత్మకతల తేడా 1.9 గానీ, అంతకంటే ఎక్కువగానీ ఉండాలి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 172

ప్రశ్న 21.
బంధదూరాలు, బంధశక్తుల నుండి మీరేం అర్థం చేసుకున్నారు?
జవాబు:
బంధదూరాలు, బంధశక్తుల విలువలు పరమాణువుల జంటలు మారినప్పుడు వేరువేరుగా ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 22.
వేరు వేరు పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడేటప్పుడు విలువలు సమానంగా ఉంటాయా?
జవాబు:
ఉంటాయి. (వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ సిద్ధాంతం ప్రకారం)

10th Class Physical Science Textbook Page No. 175

ప్రశ్న 23.
ఒక అణువులో బంధకోణం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
సమయోజనీయ బంధంలో పాల్గొనే పరమాణువుల కేంద్రకాల గుండా వెళ్ళే ఊహారేఖలు, మధ్య పరమాణువు కేంద్రం వద్ద చేయుకోణంను ‘బంధకోణం’ అంటారు.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 157

ప్రశ్న 24.
ఎందుకు కొన్ని మూలకాలు పరమాణువులుగా, మరికొన్ని అణువులుగా ఉంటాయి?
జవాబు:

సున్న గ్రూప్ మూలకాలకు వేలన్స్ ఆర్బిటాల్ లో 2 లేదా 8 ఎలక్ట్రాన్లుండటం వల్ల స్థిరంగా, పరమాణువులుగా ఉంటాయి.
మిగతా పరమాణువులు, ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోవటం గాని, గ్రహించటం గాని, లేదా పంచుకోవడం గాని గావించి అణువులనేర్పరుస్తాయి.

ప్రశ్న 25.
ఎందుకు కొన్ని మూలకాల సమ్మేళనాలు ఎక్కువ చర్యాశీలత కలిగి ఉంటాయి ? ఎందుకు కొన్ని జడపదార్థాలుగా ఉంటాయి?
జవాబు:

వాటి చివరి కర్పరంలో ఉండే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య.
సమ్మేళనాలలోని పరమాణువుల మధ్య బంధశక్తి.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 176

ప్రశ్న 26.
HCl అణువు ఎలా ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
H పరమాణువులో ఒంటరి ఎలక్ట్రానను కలిగి ఉన్న ‘1s’ ఆర్బిటాల్, క్లోరిన్ పరమాణువు యొక్క వ్యతిరేక స్పినను కలిగి ఉన్న ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ ను కలిగి ఉన్న ‘3p’ ఆర్బిటాల్ తో అతిపాతం చెందటం మూలంగా HCl ఏర్పడుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 177

ప్రశ్న 27.
బెరీలియం పరమాణువు ఒక్కొక్క క్లోరిన్ పరమాణువుతో ఒక బంధం చొప్పున రెండు సమయోజనీయ బంధాలను ఏర్పరుచుతుంది. ఇది ఏ విధంగా సాధ్యపడునో ఊహించగలరా?
జవాబు:
బెరీలియం పరమాణువు భూస్థాయి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s² ఉత్తేజిత స్థితిలో దాని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s²2s¹2p_y¹ గా మారుతుంది. అందువలన రెండు క్లోరిన్ పరమాణువులతో ఒక్కొక్క బంధం చొప్పున రెండు సమయోజనీయ బంధాలను ఏర్పరచటం సాధ్యపడుతుంది.

10th Class Physical Science Textbook Page No. 178

ప్రశ్న 28.
బోరాన్ పరమాణువు ఒక సంయోజనీయ బంధాన్ని మాత్రమే కలిగి ఉండే B – F అనే అణువును ఏర్పరచాలి. కానీ ప్రయోగాత్మకంగా BF₃ అణువు ఏర్పడుతుంది. దీనికి కారణమేమై ఉంటుందో మీరు ఊహించగలరా?
జవాబు:
బోరాన్ పరమాణువు భూస్థాయి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s²2s²2p_x¹ ఉత్తేజిత స్థితిలో దాని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s²2s¹2p_x¹2p_y¹గా మారుతుంది. అందువల్ల BF₃ అణువు ఏర్పడుతుంది.

పరికరాల జాబితా

రసాయన సమ్మేళనాలకు సంబంధించిన చార్టులు, ఫ్లాష్ కార్డులు, బాల్ మరియు స్టిక్ మోడల్స్.

10th Class Physical Science 8th Lesson రసాయన బంధం Textbook Activities

1. కింది పట్టికలో ఇవ్వబడిన మూలకాలకు లూయిస్ నిర్మాణాలను వ్రాయండి. ఆవర్తన పట్టికను పరిశీలించి, . క్రింది మూలకాలు ఏ గ్రూపుకు చెందుతాయో గుర్తించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 8th Lesson రసాయన బంధం 19

AP Board 8th Class Social Solutions Chapter 3 భూ చలనాలు – రుతువులు

November 1, 2023

SCERT AP 8th Class Social Study Material Pdf 3rd Lesson భూ చలనాలు – రుతువులు Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 8th Class Social Solutions 3rd Lesson భూ చలనాలు – రుతువులు

8th Class Social Studies 3rd Lesson భూ చలనాలు – రుతువులు Textbook Questions and Answers

Improve your learning (మీ అభ్యసనాన్ని మెరుగుపడుచుకోండి)

ప్రశ్న 1.
మీ ప్రాంతంలో పండించే పంటలకు, కాలాలకు మధ్య సంబంధం ఏదైనా ఉందా? పెద్దవాళ్ల తోటి, మిత్రుల తోటి చర్చించి దీని మీద చిన్న వ్యాసం రాయండి. (AS4)
జవాబు:
మాది తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని “అంతర్వేదిపాలెం” అనే చిన్న గ్రామం. మా ప్రాంతంలో రైతులు మూడు పంటలు పండిస్తారు. ఋతుపవనాల కాలంలో వరి, జొన్న మొదలైన పంటలు పండిస్తారు. ఈ కాలం అక్టోబరు, నవంబరు నెలల వరకు ఉంటుంది. తరువాత నుండి అనగా శీతాకాలం నుండి రబీ పంట పండిస్తారు. దీనిలో కూడా కొందరు వరిని, కొందరు మినుము, పెసర, కందులు మొదలైన వాటిని పండిస్తారు. ఇది వేసవికాలం వరకు ఉంటుంది. దీని తరువాత ఖరీఫ్ మొదలయ్యే లోపు కూరగాయలు, పండ్లు పండిస్తారు. ఇంతేకాక సంవత్సరం పొడుగునా కొబ్బరిచెట్లు దిగుబడినిస్తాయి. ఈ కారణాల రీత్యా పంటలకు, కాలాలకు మధ్య సంబంధం ఉంది అని నేను భావిస్తున్నాను.

ప్రశ్న 2.
శీతాకాలంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ మంచు కురవకపోవటానికి కారణం ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
గాలిలో ఉన్న నీరు గడ్డ కట్టాలంటే అక్కడ 0°C ఉష్ణోగ్రత లేదా ఇంకా తక్కువ ఉష్ణోగ్రత ఉండాలి. అప్పుడే ఆ నీరు గడ్డ కట్టి మంచుగా మారి కురుస్తుంది. కాని ఆంధ్రప్రదేశ్ 16.5° ఉత్తర అక్షాంశం నుండి 22°C- 25°C ఉత్తర అక్షాంశం మధ్యన (సుమారుగా) వ్యాపించి ఉన్నది. అంటే ఉష్ణమండల ప్రాంతంలో ఉంది. ఇక్కడ శీతాకాలంలో కూడా 15°C నుండి 30°C వరకు ఉష్ణోగ్రత ఉంటుంది. ఈ పరిస్థితులలో నీరు మంచుగా మారలేదు. కాబట్టి ఆంధ్రప్రదేశ్ లో శీతాకాలంలో మంచు కురవదు.

ప్రశ్న 3.
మనకు వానాకాలం ఉంది. భూమి పరిభ్రమణానికీ, సూర్యుని కిరణాలు పడే తీరుకీ, వానాకాలానికీ మధ్య సంబంధం ఏమిటి? వానలు వేసవిలో పడతాయా, లేక శీతాకాలంలోనా, లేక రెండింటికీ మధ్యలోనా? (AS1)
జవాబు:
భూపరిభ్రమణం వలన కాలాలు, సూర్య కిరణాలు పడే తీరు వలన కాలాల్లో మార్పులు సంభవిస్తాయి. మనకి ఎండా కాలం వచ్చినపుడు ఇక్కడి ప్రాంతం మీద, సూర్యకిరణాలు నిట్టనిలువుగా పడతాయి. అప్పుడు ఈ ప్రాంతంలోని గాలి వేడెక్కి పైకిపోతుంది. ఇందుమూలంగా ఇక్కడ వేసవికాలంలో అల్పపీడనం ఏర్పడుతుంది. అప్పుడు హిందూ మహాసముద్రం మీద అధిక పీడన ప్రాంతం నుండి ఇక్కడకు గాలులు వీచి (ఋతుపవన) వర్షాన్నిస్తాయి. అంటే వేసవికాలం తరువాత వానలు పడతాయి. మరలా శీతాకాలం మొదట్లో ఈ ఋతుపవనాలు వెనక్కి తిరిగి వచ్చేటప్పుడు వర్షాన్నిస్తాయి.

ప్రశ్న 4.
మీ ప్రాంతంలో వివిధ నెలల్లో సూర్యోదయ, సూర్యాస్తమయ సమయాల సమాచారం సేకరించండి. (స్థానిక దినపత్రికల ద్వారా ఈ విషయం తెలుస్తుంది), ప్రతిరోజూ పగటి కాలం, రాత్రి కాలం ఎంతో అన్ని నెలలకూ లెక్కకట్టండి. దీంట్లో ఏమైనా ఒక పద్దతి కనపడుతోందా? (AS3)
జవాబు:
నేను సూర్యోదయ, సూర్యాస్తమయాలకు ఎంతో ప్రాముఖ్యమున్న కన్యాకుమారి, తమిళనాడుని ఈ ప్రాజెక్టుకు ఎంచుకున్నాను. ప్రతి నెలా మొదటి తేదీన సూర్యోదయ, సూర్యాస్తమయ వివరాలను సేకరించాను.

ఈ పట్టికను పరిశీలించిన తరువాత ఆగస్టు నెల నుండి జనవరి వరకు పగటి కాలం తగ్గుతూ వచ్చింది. ఫిబ్రవరి నుండి జులై వరకు పెరుగుతూ వచ్చింది.

ఆగస్టు నుండి జనవరి వరకు రాత్రి పొద్దు ఎక్కువ.
ఫిబ్రవరి నుండి జులై వరకు పగటి పొద్దు ఎక్కువ.

ప్రశ్న 5.
భూ భ్రమణం గురించి మీ తల్లిదండ్రులకు లేదా తమ్ముడు, చెల్లెలికి వివరించండి. వాళ్లకు వచ్చిన అనుమానాలు, ప్రశ్నలు రాసుకోండి.
జవాబు:
భూ భ్రమణం గురించి నా తమ్ముడు, చెల్లెకి వివరించాను. వారు నన్ను ఈ క్రింది ప్రశ్నలు అడిగారు.

భూమి అసలు ఎందుకు తిరుగుతుంది?
భూమి ఎంత వేగంతో తిరుగుతుంది?
భూమి తిరుగుతున్నట్లు మనకెందుకు తెలియటంలేదు?
భూమి తిరుగుతోందని మనం ఎలా నిరూపించగలము?
భూమి అక్షం ఎందుకు వంగి ఉంది?
భూమి భ్రమించకపోతే ఏమి జరుగుతుంది? భూమిని ఎవరైనా తిప్పుతున్నారా?

ప్రశ్న 6.
భూమి తన చుట్టూ తాను తిరగకుండా, ఒక సంవత్సర కాలంలో సూర్యుడి చుట్టూ తిరుగుతోందని ఊహించుకోండి. దీని వల్ల వేరు వేరు ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు, కాలాల్లో ఎటువంటి మార్పు ఉంటుంది? (AS4)
జవాబు:
భూమి తన చుట్టూ తాను తిరగకపోతే సూర్యునికి ఎదురుగా ఉన్న భాగానికి ఎల్లప్పుడు కాంతి, వేడిమి లభిస్తాయి. మిగిలిన భాగం చీకటిలో, చలిగా ఉండిపోతుంది. సూర్యుని వైపు ఉన్న భాగం చాలా వేడెక్కిపోతుంది. ఈ పరిస్థితులలో భూమిపై జీవం ఉనికి దెబ్బ తింటుంది.

ప్రశ్న 7.
ఉత్తరార్ధ, దక్షిణార్ధ గోళాల్లోని సమశీతోష్ణ మండలంలో ఒక్కొక్క దేశాన్ని గుర్తించండి. ఆ దేశాలలోని కాలాలను మీ ప్రాంతపు కాలాలతో పోల్చండి. మే-జూన్ నెలల్లో ఏ ప్రాంతం వేడిగా ఉంటుంది. డిసెంబరు – జనవరి నెలల్లో లేదా మార్చి సెప్టెంబరు నెలల్లో ఏ ప్రాంతం చలిగా ఉంటుంది? (AS5)
జవాబు:
నేను ఈ ప్రాజెక్టుకు ఉత్తర సమశీతోష్ణ మండలంలోని రష్యాను, దక్షిణ సమశీతోష్ణ మండలంలోని ఫాలాండ్ దీవులను ఎంచుకున్నాను.

రష్యాలోని మాస్కో:
ఈ ప్రాంతం 55.7517° ఉత్తర అక్షాంశం వద్ద ఉన్నది. ఇక్కడి ఉష్ణోగ్రతలు :

ఫా లాండ్ దీవులు :
ఈ ప్రాంతం 51° దక్షిణ అక్షాంశం నుండి 52°ల దక్షిణ అక్షాంశం వరకు వ్యాపించి ఉంది.

ఉత్తర సమశీతోష్ణ మండలంలో వేసవికాలంలో దక్షిణ ప్రాంతంలో శీతాకాలం ఉన్నది. ఉత్తరాన శీతాకాలం ఉన్నప్పుడు, దక్షిణాన వేసవికాలం ఉన్నది.

మా ప్రాంతం దక్షిణ భారతదేశంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని విజయవాడ. ఈ ప్రాంతం 16.5200° ఉత్తర అక్షాంశం దగ్గర ఉన్నది. ఇక్కడ ఏప్రిల్, మే నెలలలో అత్యధిక ఉష్ణంతో వేసవికాలం, డిసెంబరు, జనవరి నెలలలో శీతాకాలం ఏర్పడతాయి. ఇక్కడ ఆ ప్రాంతాల వేసవి ఉష్ణోగ్రతల కన్నా వేసవికాలంలోనూ, శీతాకాలంలోనూ అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు అవుతాయి. అయితే ఈ ప్రాంతాలు మూడింటిలోనూ కాలాలు హెచ్చు తగ్గులతో ఒకే విధంగా ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 8.
భారతదేశంలోని ఆరు రుతువులు ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
భారతదేశంలోని ఆరు రుతువులు :

వసంత రుతువు – మార్చి మధ్య నుండి మే మధ్య వరకు.
గ్రీష్మ రుతువు – మే మధ్య నుండి జులై మధ్య వరకు.
వర్ష రుతువు – జులై మధ్య నుండి సెప్టెంబరు మధ్య వరకు.
శరదృతువు – సెప్టెంబరు మధ్య నుండి నవంబరు మధ్య వరకు.
హేమంత రుతువు – నవంబరు మధ్య నుండి జనవరి మధ్య వరకు.
శిశిర రుతువు – జనవరి మధ్య నుండి మార్చి మధ్య వరకు.

ప్రశ్న 9.
ఈ పాఠంలోని మొదటి పేరాగ్రాఫ్ చదివి, కింది ప్రశ్నకు జవాబు రాయండి. అనేక చెట్లు, జంతువులతో కలిసి మనుషులు సహజీవనం చేస్తున్నారు.

కాలం గడుస్తున్న క్రమంలో మన పరిసరాల్లో నిరంతరం మార్పులు గమనిస్తూ ఉంటాం. మొక్కలు, చెట్లు పూలు పూస్తాయి. కాయలు కాస్తాయి. జంతువుల ప్రవర్తనలో మార్పు ఉంటుంది. నెలలు గడుస్తున్న కొద్దీ చెట్లు ఆకులను రాల్చటం గమనించి ఉంటారు. కొంతకాలం బోసిగా ఉండి చెట్లు కొత్త చిగుళ్లు తొడుగుతాయి. మళ్లీ పూలు పూస్తాయి. కాయలు కాస్తాయి. అదేవిధంగా సంవత్సరంలోని వివిధ కాలాల్లో వేరు వేరు రకాల పళ్లు, కూరగాయలు రావటం గమనించి ఉంటారు. కొన్ని నెలల్లో చాలా వేడిగా ఉంటుంది. మరి కొన్ని నెలల్లో చాలా చలిగా లేదా వానలు పడుతూ ఉంటుంది.
మానవ జీవితాన్ని రుతువులు ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి? (AS2)
జవాబు:
కాలంతోపాటు మనుషులు, జంతువుల ప్రవర్తనలోనూ, చెట్లలోను మార్పులు ఉంటాయి. ఉదా : ఎండాకాలంలో మనుషులు పల్చటి నేత వస్త్రాలు ధరిస్తారు. చలికాలంలో మందపాటి, ఊలు దుస్తులు ధరిస్తారు. చలికాలంలో చెట్టు ఆకులు రాలిస్తే, వర్షాకాలంలో పూస్తాయి, కాస్తాయి. ఆవులు వర్షంలో తడవడానికి ఇష్టపడవు. వేసవికాలంలో అధిక ఉష్టాన్ని భరించలేవు. ఈ విధంగా రుతువులు మానవ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.

8th Class Social Studies 3rd Lesson భూ చలనాలు – రుతువులు InText Questions and Answers

8th Class Social Textbook Page No.33

ప్రశ్న 1.
మీరు గమనించిన ముఖ్యమైన కాలాలు, సంబంధాలు పోల్చండి.
జవాబు:
నేను గమనించిన ముఖ్యమైన కాలాలు ఎండాకాలం, వానాకాలం మరియు చలికాలం. ఎండాకాలం చాలా వేడిగా ఉంటుంది. వానాకాలం వానలు కురుస్తాయి. చలికాలంలో ఉష్ణోగ్రతలు తక్కువగా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 2.
ప్రతి కాలంలో ఏం జరుగుతుందో వివరించండి – ఎంత వేడెక్కుతుంది, ఎంత వాన పడుతుంది, మొక్కలు, చెట్లు, . పశువులకు ఏమవుతుంది, తినటానికి ఏమి ఆహారం దొరుకుతుంది?
జవాబు:
ఎండాకాలం :
వాతావరణం చాలా వేడిగా (45°C వరకు) ఉంటుంది. ఈ కాలం చివరిలో అప్పుడప్పుడు జల్లులు పడతాయి. మొక్కలు, చెట్లు, మనుషులు, పశువులు కూడా నీడకి, చల్లదనానికి, ఆహారానికి, నీటికి అల్లాడుతారు. ఈ కాలంలో ప్రత్యేకించి పుచ్చకాయలు, మామిడిపళ్ళు, తాటిముంజలు దొరుకుతాయి.

వానాకాలం :
ఈ కాలంలో వర్షాలు ఎక్కువగా కురుస్తాయి. వేడి మాత్రం 35°C వరకు ఉంటుంది. మొక్కలు, చెట్లు . పచ్చగా కళకళలాడతాయి. పశువులు మేయడానికి పసిరిక దొరుకుతుంది. అవి కూడా పాలు ఎక్కువ ఇస్తాయి. చాలా రకాల కూరగాయలు, పుట్టగొడుగులు బాగా దొరుకుతాయి.

చలికాలం :
ఈ కాలంలో చలి ఎక్కువగా ఉంటుంది. వేడి 30°C వరకు ఉన్నా రాత్రిళ్ళు ఎక్కువ చలి ఉంటుంది. మొక్కలు, చెట్లు పూత తగ్గిపోతాయి. పశువులు కూడా వెచ్చదనం కోసం వెతుక్కుంటాయి. కాలిఫ్లవర్, టమాటా, ద్రాక్ష వంటివి ఎక్కువగా దొరుకుతాయి.

ప్రశ్న 3.
ప్రక్క చిత్రంలోని చెట్లను గమనించండి.
చిత్రాల్లో ఉన్నది ఒకే చెట్టా లేక వేరువేరు చెట్లా?

జవాబు:
చిత్రాల్లో ఉన్నది ఒకే చెట్టు.

ప్రశ్న 4.
ఈ చెట్లలో ఏమి తేడాలు గమనించారు?
జవాబు:

మొదటి చెట్టు మంచుతో నిండి ఉంది.
రెండవది పెద్ద ఆకులతో ఉంది.
మూడవది చిగురులు తొడుగుతోంది.
నాల్గవది ఆకులు రాలుస్తోంది.

ప్రశ్న 5.
కాలాలు భిన్నంగా ఉండే దూరప్రాంతాల నుంచి వచ్చిన వారు ఎవరైనా మీ తరగతిలో ఉన్నారా ? అక్కడ ఏం జరుగుతుందో వాళ్లను వివరించమనండి.
జవాబు:
మా తరగతిలో ‘అచ్యుత్’ అనే విద్యార్థి డెహ్రాడూన్ నుండి వచ్చి చదువుకుంటున్నాడు. ఇక్కడ తన తాత, అమ్మమ్మల దగ్గర ఉంటున్నాడు. వాళ్ళ నాన్న, అమ్మ డెహ్రాడూన్లో ఉంటారు. అక్కడ కాలాలు మన ‘కన్నా చాలా భిన్నంగా ఉంటాయట. చలికాలం చాలా తీవ్రంగా ఉంటుందంట. అతనేం చెబుతాడో విందాము.

“నా పేరు అచ్యుత్, నేను హిమాలయాల పాదాల చెంత డెహ్రాడూన్లో ఉండేవాణ్ణి. అక్కడ ఎండాకాలం కొంచెం చెమటగా ఉండేది. ఎండ ఇక్కడి మీద కొద్ది తక్కువ. వానాకాలం వర్షాలు చాలా ఎక్కువగా పడతాయి. ఎంత పడినా కొండల్లో వర్షం తెలిసేది కాదు. కాని చెట్ల ఆకులన్నీ నీటి బొట్లతో కళకళలాడేవి.

ఇక చలికాలానికి వస్తే, అమ్మో ! చాలా చలి. ఏ పనికైనా వేడి నీళ్ళే వాడాల్సి వస్తుంది. మంచినీళ్ళు కూడా వేడిగానే తాగుతాం. పొద్దున్న 7/8 అయితే గాని వెలుతురు సరిగా ఉండదు. వంటి మీద ఇన్నర్లు, డ్రస్సులు, స్వెట్టర్లు, మఫ్లర్లు, టోపీలు, సాక్స్, గ్లోవ్స్ అన్నీ కచ్చితంగా ధరించాల్సిందే. కాని మా ప్రదేశం చూడటానికి చాలా అందంగా ఉంటుంది.”

8th Class Social Textbook Page No.34

ప్రశ్న 6.
భూమధ్యరేఖకు మొత్తం ఉత్తరాన ఉన్న ఖండం ఏదైనా మీకు కనిపించిందా?
జవాబు:
కనిపించాయి. ఐరోపా, ఉత్తర అమెరికా.

ప్రశ్న 7.
భూమధ్యరేఖకు మొత్తం దక్షిణాన ఉన్న ఖండం ఏదైనా మీకు కనిపించిందా?
జవాబు:
కనిపించింది. అది ఆస్ట్రేలియా ఖండం

ప్రశ్న 8.
భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరాన, దక్షిణాన విస్తరించిన ఖండం ఏదైనా మీకు కనిపించిందా?
జవాబు:
కనిపించింది. అది ఆసియా ఖండం

ప్రశ్న 9.
“అర్థరాత్రి సూర్యుడు ఉదయించే దేశం” అని ఏ దేశాన్ని అంటారో తెలుసుకుని దానిని గ్లోబు మీద గుర్తించండి. దాని రేఖాంశం తెలుసుకుని, ఆంధ్రప్రదేశ్ రేఖాంశంతో పోల్చండి.
జవాబు:
“అర్ధరాత్రి సూర్యుడు ఉదయించే దేశం” అనటం కన్నా ‘అర్ధరాత్రి సూర్యుడి ప్రాంతం’ అనటం సమంజసంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే ఉత్తర ధృవం దగ్గర ఉన్న దేశాలన్నింటిలో ఇదే పరిస్థితి నెలకొని ఉంటుంది. డెన్మార్క్ ఫిలాండ్, యూకన్ మరియు వాయవ్య ప్రాంతాలు నూనావత్ తో కలిపి కెనడా, ఐర్లాండ్, లావ్లాండ్, నార్వే, రష్యా, స్వీడన్, ఉత్తర అమెరికాలోని అలాస్కా – ఇవన్నీ కూడా ‘అర్ధరాత్రి సూర్యుడు ఉదయించే దేశాలే.’ ఆంధ్రప్రదేశ్ 80° తూర్పు రేఖాంశం వద్ద ఉన్నది.
నార్వే : 5.3400° తూర్పు రేఖాంశం
స్వీడన్ : 15.7591° తూర్పు రేఖాంశం
ఐర్లాండ్ : 18.9720° తూర్పు రేఖాంశం
లాటౌండ్ : 23.25° తూర్పు రేఖాంశం నుండి 26.65° తూర్పు రేఖాంశం వరకు
డెన్మార్క్ : 12.5700 తూర్పు రేఖాంశం
ఫిలాండ్ : 24.7271° తూర్పు రేఖాంశం
అలాస్కా : 148.5569° పశ్చిమ రేఖాంశం
రష్యా : 55.0423° తూర్పు రేఖాంశం
యూకాన్ : 135.7667° పశ్చిమ రేఖాంశం
కెనడా : 86.4196° పశ్చిమ రేఖాంశం మొదలగునవి.

గ్లోబు మీద ఈ దేశాలను వ్యక్తిగతంగా గుర్తించండి.

ప్రశ్న 10.
గ్లోబును చూసి భూమధ్యరేఖకు దక్షిణాన ఉన్న దేశాలను గుర్తించండి.
జవాబు:
ఆస్ట్రేలియా, దక్షిణ ఆఫ్రికా, చిలీలను గ్లోబుపై వ్యక్తిగతంగా గుర్తించండి.

ఆసియా : ఇండోనేషియా, తూర్పు టైమర్, మాల్దీవులలో కొంతభాగం.

ఆఫ్రికా : అంగోలా, బోట్స్వా నా, బురుండి మొ||నవి.

యూరప్ : ఏమీ లేవు.

ఉత్తర అమెరికా : ఏమీ లేవు

దక్షిణ అమెరికా : అర్జెంటీనా, చిలీ, బొలీవియా

ఆస్ట్రేలియా : ఆస్ట్రేలియా, న్యూగినియా

ప్రశ్న 11.
కాలాల మాయాజాలానికి సంబంధించి ప్రతి ఒక్కరూ ,మూడు ప్రశ్నలు రాయండి. వాటికి సమాధానాలు కనుక్కోటానికి ప్రయత్నిద్దాం.
1) కాలాలు ఏర్పడటానికి గల కారణమేమి?
జవాబు:
భూమి యొక్క అక్షం ఒంగి ఉండటము, భూపరిభ్రమణము దీనికి కారణము.

2) కాలాలు లేకపోతే ఏమవుతుంది?
జవాబు:
భూమి మీద జీవం అంతరించిపోతుంది.

8th Class Social Textbook Page No.37

ప్రశ్న 12.
సూర్యుడి చుట్టూ భూమి తిరుగుతోంది కానీ అక్షం వంగిలేదని ఊహించుకోండి. ఆంధ్రప్రదేశ్ కాలాల్లో మార్పులను అది ఏ రకంగా ప్రభావితం చేస్తుంది?
ఇది ఈ పాఠం ప్రారంభంలో చూసిన చిత్రాల ఉత్తర ప్రాంతంలో కాలాల మార్పులను ఏ రకంగా ప్రభావితం చేస్తుంది?
జవాబు:
భూమి యొక్క అక్షం వంగి వుండకపోతే ఈ కింది విధంగా జరుగుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉష్ణమండలంలో ఉన్నది. కాబట్టి సూర్యకిరణాలు నిట్టనిలువుగా పడతాయి. అక్షం వంగి ఉండకపోవటం మూలంగా సంవత్సరమంతా ఇదే విధంగా ఉంటుంది. అందువలన ఆంధ్రప్రదేశ్ లో సంవత్సరమంతా వేసవికాలమే ఉంటుంది. ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతాయి. వర్షాకాలం, శీతాకాలం తమ సమయాలను మార్చుకుంటాయి లేదా అసలు ఉండకపోవచ్చు. దాదాపుగా వేసవికాలం, వర్షాకాలం, శీతాకాలం ఒకే రోజులో రావడానికి అవకాశం ఉండవచ్చు లేదా అసలు ఉండకపోవచ్చు.

పాఠం ప్రారంభంలో చూసిన చిత్రాలు ఉత్తర ప్రాంతంలో ఒక్కో కాలంలో, ఒక్కోలా ఉన్నాయి. భూమి అక్షం ఒంగి ఉండనట్లయితే, అక్కడ ఎప్పుడూ చలి, గడ్డ కట్టిన మంచుతో కప్పబడి ఉండేది. అటువంటప్పుడు అక్కడ పొదలు, గడ్డి , తప్ప వృక్షాలు పెరిగే అవకాశమే ఉండదు.

8th Class Social Textbook Page No.38

ప్రశ్న 13.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉష్ణమండలంలో ఉందో, సమశీతోష్ణ మండలంలో ఉందో తెలుసుకోంది.
జవాబు:
ఆంధ్రప్రదేశ్ సుమారుగా 12° ఉత్తర అక్షాంశం నుండి 19° ఉత్తర అక్షాంశం మధ్యలో వ్యాపించి ఉన్నది. అంటే ఇది ఉష్ణమండల ప్రాంతంలో ఉన్నది.

ప్రశ్న 14.
ఏ నెలలోనైనా సూర్యుడి కిరణాలు ఆంధ్రప్రదేశ్ లో నిటారుగా పడతాయా? పడితే, ఏ నెలలో?
జవాబు:
పడతాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ లో సూర్యుని కిరణాలు మే నెలలో దాదాపు నిటారుగా పడతాయి.

ప్రశ్న 15.
ఢిల్లీ ఏ మండలంలో ఉందో తెలుసుకుని, శీతాకాలంలో అక్కడ మంచు కురుస్తుందేమో తెలుసుకోండి.
జవాబు:
ఢిల్లీ 28°22″ ఉత్తర అక్షాంశం నుండి 28°54″ ఉత్తర అక్షాంశం వరకు వ్యాపించి ఉన్నది. అంటే ఢిల్లీ సమశీతోష్ణ మండలంలో ఉన్నది. ఇక్కడ శీతాకాలం తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు అవుతాయి కానీ మంచు కురవదు.

పట నైపుణ్యాలు

ప్రశ్న 16.
భూమధ్యరేఖ, కర్కటరేఖ, మకరరేఖ, ఆర్కిటిక్, అంటార్కిటిక్ వలయాలను గీచి చూపండి.
జవాబు:

ప్రశ్న 17.
భూమి మీద మూడు ఉష్ణోగ్రతా మండలాలను చిత్రించి చూపండి.
జవాబు: