Srinivas – Page 24 – AP Board Solutions

AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ

June 22, 2022

SCERT AP 10th Class Biology Guide Pdf Download 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Biology 3rd Lesson Questions and Answers ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ

10th Class Biology 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
ఘన, ద్రవ మరియు వాయు పదార్థాలన్నింటిని ఒకే వ్యవస్థ ద్వారా రవాణా చేయటం సాధ్యమవుతుందని మీరు భావిస్తున్నారా? (AS1)
జవాబు:
ఘన, ద్రవ మరియు వాయు పదార్థాలను ఒకే వ్యవస్థ ద్వారా రవాణా చేయటం సాధ్యమే. ముఖ్యంగా పరిణితి చెందిన బహుకణ జీవులలో ఇది కనిపిస్తుంది. అందువలనే బహుకణ జీవులలో రవాణా వ్యవస్థలో వైవిధ్యం కనిపిస్తుంది. తీసుకొన్న ఆహారం, (ఘనపదార్థం), నీరు (ద్రవ పదార్థం), పీల్చిన గాలి (వాయుపదార్థం) రక్తం ద్వారానే అన్ని శరీరభాగాలకు రవాణా అవుతున్నాయి.

ప్రశ్న 2.
ప్రసరణ వ్యవస్థ అంటే ఏమిటి? ఇది జీవులకు ఏవిధంగా ఉపయోగపడుతుందో రాయండి. (AS1)
జవాబు:
ప్రసరణ వ్యవస్థ :
జీవులలో పదార్థాల రవాణాకు నిర్వహించే వ్యవస్థను ప్రసరణ వ్యవస్థ అంటారు. దీని ద్వారా శరీర కణజాలానికి అవసరమైన అన్ని పదార్థాలు రవాణా చేయబడతాయి.

ఆవశ్యకత :

ఏకకణ జీవులలో పదార్థాల రవాణా, విసరణ (వ్యాపనం), ద్రవాభిసరణ వంటి సరళమైన పద్ధతులలో ప్రసరణ జరుగుతుంది.
కాని బహుకణ జీవులలో ఎక్కువ పదార్థాలు రవాణా చేయటానికి ఈ పద్ధతిలో సంవత్సరాల కొలది సమయం అవసరమవుతుంది.
ఈ అవసరమైన ఆలస్యాన్ని నివారించటానికి జీవులు ప్రత్యేకమైన వేగవంతమైన ప్రసరణ వ్యవస్థను ఏర్పర్చుకొన్నాయి.

ఉపయోగాలు : ప్రసరణ వ్యవస్థ వలన

కణజాలాలకు ఆక్సిజన్ రవాణా చేయబడుతుంది.
కణాలలో ఏర్పడిన CO₂ తొలగించబడుతుంది.
కణాలకు అవసరమైన పోషకాలు అందించబడతాయి.
కణాలలో ఏర్పడిన వ్యర్థ పదార్థాలు తొలగించబడతాయి.
నిర్దిష్ట భాగాలకు హార్మోన్స్ అందించబడతాయి.
రక్షణ వ్యవస్థలో కీలకపాత్ర వహిస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
ప్లాస్మా మరియు రక్తం మధ్య గల సంబంధం ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
రక్తంలోని కణాంతర ద్రవాన్ని ప్లాస్మా అంటారు. ఇది ద్రవస్థితిలోని పదార్థం. రక్తం యొక్క మాతృక, రక్తకణాలు ప్లాస్మాలో తేలుతూ ప్రవహిస్తుంటాయి. రక్తకణాలు మరియు ప్లాస్మా కలయిక వలన రక్తం ఏర్పడుతుంది.
రక్తం = రక్తకణాలు + ప్లాస్మా

ప్లాస్మాలో 6.8% కర్బన పదార్థాలు 0.085-0.9% అకర్బన పదార్థాలు, వాయువులు, ప్రోటీనులు రక్షణ చర్యకు, రక్తస్కందనానికి తోడ్పడే పదార్థాలు ఉంటాయి. ప్రసరణ ప్రక్రియలో ప్లాస్మా కీలకపాత్ర వహిస్తూ, రక్త విధులను నిర్వహిస్తుంది.

ప్రశ్న 4.
గుండె నుండి శరీర భాగాలకు రక్తాన్ని చేరవేసే భాగాలు ఏవి? (AS1)
జవాబు:
మానవ హృదయాన్నుండి రక్తాన్ని తీసుకుని పోయే రక్తనాళాలు : దైహిక మహాధమని, పుపుసమహాధమని, హృదయ ధమనులు.

దైహిక మహాధమని :
ఇది ఎడమ జఠరిక నుండి బయలుదేరి ఊపిరితిత్తులకు తప్ప మిగతా అన్ని శరీర భాగాలకు ఆమ్లజని సహిత రక్తాన్ని సరఫరా చేస్తుంది.

పుపుస మహాధమని :
ఇది కుడి జఠరిక నుండి బయలుదేరుతుంది. ఆమ్లజని రహిత రక్తాన్ని హృదయము నుండి ఊపిరితిత్తులకు తీసుకుపోతుంది.

హృదయ ధమనులు :
ఆమ్లజని సహిత రక్తాన్ని హృదయ కండరాలకు తీసుకుని వెళతాయి.

ప్రశ్న 5.
మన శరీరంలో గల మూడు ప్రధానమైన రక్తనాళాలను పేర్కొనండి. (AS1)
జవాబు:
శరీరంలో మూడు ప్రధాన రక్తనాళాలు
1. ధమనులు :
ఇవి గుండె నుండి శరీరభాగాలకు రక్తాన్ని తీసుకెళతాయి. ఇవి దృఢంగా ఉండి కవాటాలు లేకుండా, తక్కువ కుహరంలో శరీరం లోపలివైపున ఉంటాయి.

2. సిరలు :
ఇవి శరీర భాగాల నుండి రక్తాన్ని గుండెకు చేర్చుతాయి. ఇవి మృదువుగా ఉండి, కవాటాలతో చర్మం క్రింద విస్తరించి ఉంటాయి.

3. రక్తకేశనాళికలు :
ఇవి సన్నని వెంట్రుకల వంటి నిర్మాణాలు, కణజాలంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 6.
మన శరీరంలో అతిపెద్ద ధమని ఏది? ఇది పెద్దదిగా ఉండటానికి గల కారణమేమిటి? (AS1)
జవాబు:
బృహత్ ధమని శరీరంలోని పెద్ద ధమని. ఇది ఎడమ జఠరిక నుండి ప్రారంభమై గుండె బయటకు వచ్చి శరీరభాగాలకు రక్తాన్ని సరఫరా చేస్తుంది.

ఊపిరితిత్తులకు తప్ప’ శరీర అన్ని భాగాలకు రక్తాన్ని అందించాలి కావున ఈ బృహత్ ధమని ద్వారా అధిక రక్తం ప్రసరిస్తుంది. కావున బృహత్ ధమని పెద్దదిగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 7.
ఆక్సీకరణం చెందడం కోసం రక్తాన్ని తీసుకువెళ్ళే రక్తనాళాలు ఏవి? (AS1)
జవాబు:
శరీరంలో రక్తం ఊపిరితిత్తులలో ఆక్సీకరణం చెందుతుంది. కావున రక్తం పుపుస ధమని ద్వారా గుండె నుండి, ఆ తలకు వెలువడుతుంది. ఈ ధమని గుండె పై భాగాన రెండుగా చీలి రెండు ఊపిరితిత్తులకు రక్తాన్ని అందిస్తుంది.

ప్రశ్న 8.
లింఫ్ నాళాలు, సిరలలో ఉండి ధమనులలో లేని నిర్మాణాలు ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
కవాటాలు, లింఫ్ నాళాలు సిరలలో ఉంటాయి. కాని ధమనులలో ఉండవు. ఇవి రక్తాన్ని వెనుకకు రాకుండా నివారిస్తూ, ముందుకు నడిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 9.
రక్తఫలకికల యొక్క ఉపయోగాలు రాయండి. (AS1)
జవాబు:
రక్తంలో ఉండే రక్తఫలకికలు రక్తస్కందన ప్రక్రియను ప్రారంభిస్తాయి. గాయం నుండి రక్తం స్రవించినప్పుడు రక్త ఫలకికల నుండి థ్రాంబోకైనేజ్ అనే ఎంజైమ్ విడుదల అవుతుంది. ఈ థ్రాంబోకైనేజ్ రక్తంలో ఉన్న ప్రోత్రాంబినను త్రాంబిన్ గా మారుస్తుంది. తాంబ్రిన్ ప్రభావం వలన ఫైబ్రిన్ తంతువులు ఏర్పడి, రక్తం గడ్డకడుతుంది.

ప్రశ్న 10.
కింది వాని మధ్య భేదాలు రాయండి. (AS1)
ఎ) సిస్టోల్ – డయాస్టోల్
బి) ధమనులు – సిరలు
సి) దారువు – పోషక కణజాలం
జవాబు:
ఎ) సిస్టోల్ – డయాస్టోల్

సిస్టోల్	డయాస్టోల్
1. గుండె సంకోచ దశను సిస్టోల్ అంటారు.	1. గుండె సడలే దశను డయాస్టోల్ అంటారు.
2. ఈ ప్రక్రియలో రక్తం ధమనులలోనికి ప్రవేశింపబడుతుంది.	2. ఈ ప్రక్రియలో రక్తం సిరల నుండి గుండెకు చేరుతుంది.
3. గుండె ఖాళీ చేయబడుతుంది.	3. గుండె రక్తంతో నింపబడుతుంది.
4. సిస్టోలిక్ పీడనం విలువ 120 mmHg.	4. డయాస్టోలిక్ పీడనం విలువ 80 mmHig.
5. సిస్టోలిక్ సమయం 0.38 నుండి 0.49 సెకనులు.	5. డయాస్టోలిక్ సమయం 0.31 నుండి 0.42 సెకనులు.

బి) ధమనులు – సిరలు

ధమనులు	సిరలు
1. గుండె నుండి రక్తాన్ని తీసుకెళ్ళే రక్తనాళాలను ధమనులు అంటారు.	1. శరీర భాగాల నుండి రక్తాన్ని గుండెకు చేర్చే రక్త నాళాలను సిరలు అంటారు.
2. మందమైన గోడలు ఉంటాయి.	2. గోడలు పలుచగా ఉంటాయి.
3. ‘నాళ కుహరం చిన్నదిగా ఉంటుంది.	3. నాళ కుహరం పెద్దదిగా ఉంటుంది.
4. కవాటాలు ఉండవు.	4. కవాటాలు ఉంటాయి.
5. రక్తనాళాలపై పీడనం ఎక్కువ.	5. రక్తనాళాలపై పీడనం తక్కువ.
6. ఆమ్లజనిసహిత రక్తం ఉంటుంది.	6. ఆమ్లజనిరహిత రక్తం ఉంటుంది.
7. పుపుస ధమనిలో ఆమ్లజనిరహిత రక్తం ఉంటుంది.	7. పుపుస సిరలో ఆమ్లజనిసహిత రక్తం ఉంటుంది.
8. రక్తకేశనాళికలతో అంతమౌతాయి.	8. రక్తకేశనాళికల నుండి ప్రారంభమౌతాయి.

సి) దారువు – పోషక కణజాలం

దారువు	పోషక కణజాలం
1. దారువు నీరు మరియు పోషక పదార్థములను వేర్ల మొక్క అగ్రభాగాలకు సరఫరా చేస్తుంది.	1. ఇది ఆకుల నుండి ఆహార పదార్థములను మొక్క నుండి ఇతర భాగాలకు సరఫరా చేస్తుంది.
2. దారుకణాలు, దారునాళాలు, దారునారలు మరియు దారు మృదుకణజాలాలు దీనియందు ఉంటాయి.	2. పోషక కణజాలంనందు చాలనీ కణాలు, చాలనీ నాళాలు, సహకణాలు, పోషక కణజాల నారలు మరియు పోషక కణజాల మృదుకణజాలం ఉంటాయి.
3. దారువు మృదుకణజులం మాత్రమే సజీవ కణజాలం.	3. చాలనీ కణాలు, చాలనీ నాళాలు, సహకణాలు మరియు పోషక మృదుకణజాలాలు సజీవ కణజాలాలు.
4. చారుకణాలు, దారునాళాలు, దారునారలు నిర్జీవ కణజాలాలు.	4. పోషక కణజాల నారలు మాత్రమే నిర్జీవ కణజాలం.
5. మొక్కకు యాంత్రిక బలాన్ని ఇస్తుంది.	5. మొక్కకు యాంత్రిక బలమును ఇవ్వదు.
6. దారువు నీటి సరఫరాను ఏకమార్గములో నిర్వహిస్తుంది. వేర్ల నుండి మొక్క అగ్రభాగాలకు చేరుస్తుంది.	6. ఆహార పదార్థాల సరఫరా ద్విమార్గముల ద్వారా నిర్వహిస్తుంది. ఆకుల నుండి నిల్వ అంగాలు లేదా- పెరుగుదల నిల్వ అంగాల నుండి పెరుగుదల ప్రదేశాలకు సరఫరా చేస్తుంది.

ప్రశ్న 11.
మూలకేశాల ద్వారా ద్రవాభిసరణ పద్ధతిలో మొక్కలు నీటిని గ్రహించే విధానాన్ని వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
మూలకేశాల ద్వారా ద్రవాభిసరణ పద్ధతిలో మొక్కలలోకి నీరు ప్రవేశించే విధానాన్ని పటం సహాయంతో వివరించండి.
జవాబు:
1. మృత్తిక నీరు, లవణాలతో కూడిన సజల ద్రావణం.

2. మూలకేశాలలోని కణరసం గాఢత మృత్తిక నీరు ద్రావణ గాఢతకంటే ఎక్కువ ఉంటుంది. అందువలన ద్రవాభిసరణ ద్వారా మూలకేశాలలోని రిక్తికలలోకి నీరు ప్రవహిస్తుంది.
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 1
3. మూలకేశాలలోని పదార్థాల గాఢత నీరు లోపలికి ప్రవేశించడం వలన పెరుగుతుంది. దీని ఫలితంగా నీరు పక్కనున్న కణాలకు ప్రవహించి వాటి గాఢతను కూడా పెంచుతుంది. చివరిగా నీరు దారు నాళాలలోకి చేరుతుంది.

4. ఎక్కువ సంఖ్యలో మూలకేశాలు మరియు వేరు కణాలు ఈ ప్రక్రియలో పాల్గొనటం వలన దారు నాళాలలో పీడనం ఏర్పడుతుంది. ఈ పీడనం నీటిపైకి నెట్టడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఈ మొత్తం పీడనాన్ని వేరు పీడనం (root pressure) అంటారు.

ప్రశ్న 12.
వేరు పీడనం అంటే ఏమిటి? ఇది మొక్కకు ఏ విధంగా ఉపయోగపడుతుంది? (AS1)
జవాబు:
వేరు పీడనం :
వేరు నీటిని, పీల్చుకొన్నప్పుడు వెలువర్చే పీడనాన్ని వేరు పీడనం అంటారు.

ప్రయోజనం :
వేరు పీడనం వలన వేరులోనికి ప్రవేశించిన నీరు కాండంలోనికి నెట్టబడుతుంది. కాండంలోనికి చేరిన నీరు ఇతర ప్రక్రియల ద్వారా పైకి లాగబడుతుంది.

ప్రశ్న 13.
పోషక కణజాలం కొన్ని జంతువులకు ఆహారంగా ఉపయోగపడుతుంది. దీనిని నీవు ఎలా సమర్థిస్తావు? (AS1)
జవాబు:

పోషక కణజాలం ద్వారా మొక్కలలో ఆహార పదార్థాలు రవాణా అవుతాయి. అందువలన కొన్ని జీవులు ఈ పోషక కణజాలాన్ని ఆహారంగా వాడుకొంటాయి.
ప్రధానంగా ఎఫిడ్స్ లేతకాండం చుట్టూ గుమిగూడి తొండాన్ని పోషక కణజాలంలోనికి చొప్పించి మొక్కల రసాన్ని – ఆహారంగా గ్రహిస్తాయి.
చిట్టెలుకలు కొన్నిసార్లు ఆహారం కొరకు చెట్టు బెరడును తొలిచి ఆహారాన్ని సంపాదిస్తాయి. బెరడులో ఉండే పోషక కణాజాలాన్ని ఆహారంగా తీసుకొంటాయి.
కుందేళ్ళు తమ పదునైన దంతాలతో చెట్ల పోషక కణజాలాన్ని కొరికి మొక్కలకు, అటవీ సంపదకు హాని చేస్తుంటాయి.

ప్రశ్న 14.
కింది పేరాలు చదవండి. ఖాళీలలో సమాచారాన్ని నింపండి.
→ గుండె నాలుగు గదులతో కూడిన కండరయుతమైన నిర్మాణం. గదులను విభజిస్తూ విభాజక పొర ఉంటుంది. గుండెలో గల విభాజక పొరలకు పేర్లు పెట్టండి.
ఎ) రెండు కర్ణికల మధ్య గల విభాజకాన్ని కర్ణికాంతర విభాజకం అంటారు.
బి) రెండు జఠరికల మధ్య గల విభాజకాన్ని ……………….. అంటారు.
సి) ఒక కర్ణిక దాని దిగువన ఉన్న జఠరికల మధ్య ఉన్న విభాజకాన్ని ……………….. అంటారు.
జవాబు:
బి) జఠరికాంతర విభాజకం
సి) కర్ణికా-జఠరికాంతర విభాజకం

→ గుండెలోని రెండు గదులను కలుపుతూ ఉండే మార్గాన్ని రంధ్రం (aperture) అంటారు. కర్ణికలు, జఠరికల మధ్య ఉండే రంధ్రాలకు పేర్లు పెట్టండి.
ఎ) కుడికర్ణిక, కుడి జఠరికలను కలుపుతూ ఉండే రంధ్రాన్ని …………….. అంటారు.
బి) ఎడమ కర్ణిక, ఎడమ జఠరికలను కలుపుతూ ఉండే రంధ్రాన్ని ……………………. అంటారు.
జవాబు:
ఎ) కుడి కర్ణికా జఠరికా విభాజక రంధ్రం
బి) ఎడమ కర్ణికా జఠరికా విభాజక రంధ్రం

→ తమ గుండా ఒక దిశలో మాత్రమే పదార్థాలు ప్రయాణించడానికి అనుమతించే రంధ్రాన్ని కవాటం అంటారు.
ఎ) గుండె గదుల మధ్య ఉండే కవాటాలకు పేర్లు రాయండి.
బి) ఎడమ కర్ణిక, ఎడమ జఠరికల మధ్య ఉండే కవాటం …………..
సి) కుడి కర్ణిక, కుడి జఠరికల మధ్య ఉండే కవాటం
జవాబు:
ఎ) అగ్రత్రయ కవాటం, అగ్రద్వయ కవాటం
బి) మిట్రల్ కవాటం (అగ్రద్వయ కవాటం)
సి) అగ్రత్రయ కవాటం

ప్రశ్న 15.
కాళ్ళలో ఉండే సిరల్లో కవాటాలు రక్తప్రవాహాన్ని అడ్డుకున్నాయనుకోండి. అప్పుడు జరిగే పరిణామాలేమిటో ఆ ఊహించండి. (AS2)
జవాబు:

కాళ్ళలోని సిరలు కవాటాలు కలిగి ఉంటాయి. ఇవి రక్తాన్ని వెనుకకు ప్రయాణించకుండా నిరోధిస్తాయి.
ఈ కవాటాలు రక్తప్రవాహాన్ని అడ్డుకుంటే, వీటిని అధిగమించి రక్తం ముందుకు ప్రసరించదు.
అందువలన సిరలలో రక్తం నిల్వ పెరిగి సిరలు ఉబ్బిపోతాయి.
రక్తం సిరల ద్వారా గుండెకు చేరదు కాబట్టి రక్తప్రసరణ అసంపూర్తి అవుతుంది.
సరఫరా చేయటానికి రక్తం గుండెకు చేరదు కావున రక్తప్రసరణ స్తంభిస్తుంది.
రక్తప్రసరణ జరగక జీవి మరణిస్తుంది.

ప్రశ్న 16.
మొక్కల మూలకేశ కణాలలోని కణద్రవ్యం గాఢత ఎక్కువయినపుడు ఏమి జరుగుతుంది? (AS2)
జవాబు:

మొక్కల వేర్లమీద ఉండే సన్నని వెంట్రుకల వంటి నిర్మాణాన్ని మూలకేశాలు అంటారు. ఇవి ఒక కణమందం కలిగి నేల నుండి నీటిని, లవణాలను గ్రహిస్తాయి.
మూలకేశాలలోనికి నీరు ప్రవేశించటం కణద్రవ్య గాఢత పైన ఆధారపడి ఉంటుంది. కణద్రవ్య గాఢత ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, మట్టిలోని నీరు ద్రవాభిసరణ ప్రక్రియ ద్వారా కణాలలోనికి ప్రవేశిస్తుంది.
ద్రవాభిసరణ వలన అల్పగాఢత నుండి, అధిక గాఢతగల కణద్రవ్యంలోకి నీరు చేరుతుంది.
ప్రక్క కణంలో సాపేక్షంగా గాఢత ఎక్కువ ఉండుటవలన ఈ నీరు ప్రక్క కణాలలోనికి ద్రవాభిసరణ చెంది నీటి ప్రసరణ జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 17.
జాన్ కాగితం కప్పు, సెలైన్ గొట్టాలను ఉపయోగించి స్టెతస్కోపును తయారుచేశాడు. అతడు అనుసరించిన విధానాన్ని రాయండి. (AS3)
జవాబు:
జాన్ స్టెతస్కోప్ నిర్మించటానికి ఈ క్రింది విధానం అనుసరించాడు.
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 2

ఒక కాగితం కప్పు తీసుకొని దాని మధ్యన రంధ్రం చేసి, ఒక చిన్న గొట్టం అమర్చాడు.
రెండు సెలైన్ గొట్టాలను తీసుకొని వాటిని రబ్బరు ట్యూబ్ తో కలిపాడు.
రబ్బరు ట్యూబ్ ను కాగితం కప్పుకు అమర్చిన గొట్టానికి కలిపాడు.
అందువలన Y ఆకారంలో సెలైన్ గొట్టాలు అమర్చబడ్డాయి.
దానికి క్రిందుగా కాగితం కప్పు వ్రేలాడుతూ ఉంది.
సెలైన్ పైపులను చెవిలో ఉంచుకొని గుండెపై కాగితం కప్పు ఆన్చి హృదయ స్పందనను వినవచ్చు.
ఇది హృదయస్పందనను పరిశీలించే స్టెతస్కోలా పని చేస్తుంది.

ప్రశ్న 18.
పోషక కణజాలం ద్వారా మొక్కలలో ఆహారం రవాణా జరుగుతుందని తెలపడానికి శాస్త్రవేత్తలు ఏ ప్రయోగాన్ని చేశారో వివరించండి. (AS3)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 3

ఎఫిడ్ లేత కాండం చుట్టూ గుమికూడి మొక్కరసాన్ని పీలుస్తాయి. రసం పీల్చడానికి ఎఫిడ్ పొడవుగా, సూదిమాదిరిగా ఉండే తొండాన్ని (Proboscis) మొక్క కణజాలంలోకి చొప్పిస్తుంది.
రసాన్ని పీల్చేటప్పుడు ఎఫిడ్లని చంపి కాండం అడ్డుకోతను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే ప్రోబోసిస్ పోషక కణజాలంలోని దారు నాళాల వరకు మాత్రమే చొచ్చుకుపోయినట్లు శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.
ప్రోబోసి లో ఉన్న రసాన్ని విశ్లేషించడానికి శాస్త్రవేత్తలు కింది ప్రయోగాన్ని చేశారు. మొక్క రసాన్ని పీల్చేటప్పుడే ఎఫిడ్ను చంపి ప్రోబోసిస్ భాగం పోషక కణజాలంలో ఉండే విధంగా ఎఫిడ్ శరీర భాగాన్ని వేరుచేశారు.
పోషక కణజాలంలోని స్వల్ప పీడనం వల్ల కోసిన ప్రోబోసిస్ మొక్క నుండి కీటకం ఆహారాన్ని సేకరించుట భాగం గుండా రసం చుక్కల రూపంలో కారుతుండడాన్ని గుర్తించారు.
ఈ ద్రవరూప చుక్కలని సేకరించి విశ్లేషించగా అందులో చక్కెరలు మరియు ఆమైనో ఆమ్లాలు ఉన్నాయని తెలిసింది.

ప్రశ్న 19.
ఎఫి పై శాస్త్రవేత్తలు చేసిన ప్రయోగాల సారాంశం ఏమిటి?
జవాబు:
ఎఫి పై శాస్త్రవేత్తల ప్రయోగాల వలన ఈ క్రింది అంశాలు నిర్ధారించారు.

మొక్కలలో పోషక కణజాలం రవాణా ప్రక్రియలో పాల్గొంటుంది.
ఆహార పదార్థాలు పోషక కణజాలం ద్వారా రవాణా అవుతాయి.
పోషక కణజాలం కాండం పరిధీయ భాగంలో ఉంటుంది.
సాధారణంగా పోషక కణాలలో ప్రసరణ అధోముఖంగా ఉంటుంది.
పోషక కణజాలంలో పోషక ద్రవం కొంత వత్తిడితో ప్రసరిస్తుంది.
చాలా కీటకాలు, పోషణ కొరకు పోషక కణజాలంపై ఆధారపడతాయి.
కీటకాలు ప్రొబోసిస్ ద్వారా పోషక కణజాలం నుండి ఆహారం గ్రహిస్తాయి.
పోషక కణజాలం కోసం కొన్ని క్షీరదాలు మొక్కలకు హానిచేస్తాయి.

ప్రశ్న 20.
మీ పాఠశాలలో ఉండే ఉపాధ్యాయుల లేదా మీ ఇంటి చుట్టుపక్కల ఉండే వారి రక్తపీడన సమాచారాన్ని సేకరించండి. వారిలో ఎక్కువ రక్తపీడనం (high B.P), తక్కువ రక్తపీడనం (low B.P.) గలవారు ఎదుర్కొంటున్న ఆరోగ్య సమస్యల గురించి నివేదిక రాయండి. (AS4)
జవాబు:
మా ఇంటి చుట్టుప్రక్కల ఉన్నవారి వద్ద నుండి రక్తపీడన సమాచారం సేకరించాను. వీరిలో కొందరు అధిక రక్తపీడనం కలిగి ఉంటే మరికొందరు తక్కువ రక్తపీడనం కలిగి ఉన్నారు.

అధికరక్తపీడనం :
రక్త పీడనం విలువ 120/80 కంటే అధికంగా ఉంటే దానిని అధిక రక్తపీడనం అంటారు. అధిక రక్తపీడనం గల వ్యక్తులు

గుండె దడ కలిగి ఉంటారు.
ఒక్కొక్కసారి కోపంతో ఊగిపోతారు.
చెమటలు పట్టి నియంత్రణ కోల్పోతారు.
చిన్నపనులకు అలసిపోతారు.
వీరు మూత్రపిండ సంబంధ సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్నారు.

అల్పరక్తపీడనం :
రక్తపీడనం విలువ 120/80 కంటే తక్కువగా ఉంటే దానిని అల్పరక్తపీడనం అంటారు. వీరు

నీరసంగా, తల తిరుగుడు వంటి లక్షణాలు కలిగి ఉన్నారు.
నాడీ స్పందన తక్కువగా ఉంటుంది.
నీరసంతో పడిపోతుంటారు.
చెమటలు పట్టటం, గుండెదడ ఉంటుంది.

ప్రశ్న 21.
ఏకవలయ, ద్వంద్వవలయ రక్తప్రసరణను తెలియజేసే పటం గీసి, రెండింటి మధ్య తేడాలు రాయండి. (AS5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 4

ఏకవలయ ప్రసరణ	ద్వివలయ ప్రసరణ
1. గుండె ద్వారా రక్తము ఒకేసారి ప్రసరణ జరిగితే దానిని ఏకవలయ ప్రసరణ అంటారు.	1. రక్తం హృదయం ద్వారా రెండుసార్లు ప్రసరిస్తే దాన్ని ద్వివలయ ప్రసరణ అంటారు.
2. దీని యందు పుపుస ప్రసరణ వుండదు.	2. ఒకసారి హృదయం నుండి ఊపిరితిత్తుల మధ్య, రెండవసారి హృదయం, శరీర భాగాల మధ్య రక్తము ప్రసరించును.
3. నాలుగు గదుల గుండెగల జీవులలో ఇది జరుగును.	3. రెండు గదుల గుండె గల జీవులలో ఈ రక్త ప్రసరణ జరుగును.
. 4. ద్వివలయ ప్రసరణ కప్ప నుండి అభివృద్ధి చెందిన జీవుల లో జరుగును.	4. ఏకవలయ ప్రసరణము చేపల వంటి జీవులలో జరుగును.

ప్రశ్న 22.
ఆకుల గుండా జరిగే బాష్పోత్సేకాన్ని, వేళ్ళ గుండా జరిగే నీటి శోషణను తెలియజేసే నమూనా పటం గీయండి. (AS5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 5

ప్రశ్న 23.
మానవునిలో విస్తరించి ఉన్న రక్తప్రసరణ వ్యవస్థ నిర్మాణాన్ని నీవు దేనితో పోలుస్తావు? (AS6)
జవాబు:

మానవుని రక్తప్రసరణ వ్యవస్థలో ప్రధానంగా 1. హృదయం 2. రక్తనాళాలు 3. రక్తం అనే భాగాలు ఉంటాయి.
వీటి పని విధానం మా ఇంటిలోని నీటి సరఫరా వ్యవస్థను పోలి ఉంటుంది.
ఇంటిలో మోటారు, నీటిని పంపు చేస్తుంది. ఇది రక్తప్రసరణ వ్యవస్థలోని గుండెతో పోల్చవచ్చు.
నీరు ఎక్కడా బయటకు రాకుండా పైపులలో ప్రవహిస్తుంది. ఈ నీటి పైపులను శరీరంలోని రక్తనాళాలతో పోల్చవచ్చు.
నీటి పైపు లోపల నీరు పీడనం కలిగిస్తూ ప్రవహిస్తూ ఉంటుంది. దీనిని రక్తనాళాలలో ప్రవహిస్తున్న రక్తంతో పోల్చవచ్చు.

ప్రశ్న 24.
ఎత్తైన చెట్లలో జరిగే ప్రసరణ వ్యవస్థను గమనించినపుడు నీకు ఏమి అనిపిస్తుంది? (AS6)
జవాబు:

ఎత్తైన చెట్లలో జరిగే ప్రసరణ వ్యవస్థను గమనించినపుడు నాకు చాలా ఆశ్చర్యం వేస్తుంది.
ఇంత ఎత్తుకు, గురుత్వ ఆకర్షణ శక్తిని అధిగమించి నీరు పైకి ఎలా లాగబడుతుందని అన్న ఆలోచన కలుగుతుంది.
రెండు అంతస్తుల బిల్డింగ్ పైకి నీటిని పంపటానికి, 1. హావర్స్ మోటార్ వాడుతున్నాం. అంతకు రెండు రెట్లు ఎత్తు ఉన్న చెట్ల పైకి నీరు పంపడానికి ఎంత హార్స్ పవర్స్ అవసరమోగదా అనిపిస్తుంది.
చిన్నచిన్న నాళాలలో, ఇంత ఎత్తుకు నీటిని పంపడం ప్రకృతి యొక్క గొప్పతనంగా భావించి అభినందిస్తాను.
ప్రకృతిలోని ఈ యంత్రాంగం అమరిక, ఒక విశేషంలా తోస్తుంది.
ప్రకృతిలో ఇటువంటి ప్రక్రియలను పరిశీలించినపుడు, ప్రకృతి అద్భుత మేధావిలాగా అనిపిస్తుంది.

ప్రశ్న 25.
హృదయస్పందనపై హాస్యాన్ని కలిగించే ఏదైనా ఒక కార్టూన్ ను తయారుచేయండి. (AS7)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 6

ప్రశ్న 26.
ఈ పాఠం చదివిన తరువాత ప్రయాణ సమయాల్లో కాళ్ల వాపు గురించి మీ పెద్దలకు నీవు ఏమి సలహాలిస్తావు? (AS7)
జవాబు:

ఎక్కువసేపు కాళ్లు క్రిందకు వ్రేలాడదీసి కూర్చోటం వలన కణజాల ద్రవం పైకి రవాణా కాదు. అందువలన కాళ్ళ వాపు వస్తుంది. దీనిని ఎడిమా అంటారు.
ఎడిమా ప్రధానంగా పెద్దవారిలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
ఎడిమా నివారించటానికి ఈ క్రింది జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
ఎ) కాళ్ళను. కొంచెం ఎత్తులో పెట్టుకోవాలి.
బి) కాళ్ళను వ్రేలాడ వేయకుండా, చాపుకొనే ఏర్పాటు చూచుకోవాలి.
సి) మధ్య మధ్యలో నిలబడటంగాని, అటు ఇటూ కొంచెం సేపు నడవటం గాని చేయాలి.
డి) కాళ్ళను మధ్యలో కదిలిస్తూ ఉండాలి.
ఇ) ఒకే భంగిమలో కూర్చోకుండా భంగిమలు మార్చుతూ ఉండాలి.

10th Class Biology 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ Textbook InText Questions and Answers

10th Class Biology Textbook Page No. 60

ప్రశ్న 1.
ధమనులు, సిరల అడ్డుకోతకు రక్తప్రవాహ వేగానికి సంబంధం ఏమైనా ఉందా?
జవాబు:

ధమనులలో హృదయస్పందన వలన రక్తం చాలా వేగంగా ఎక్కువ ఒత్తిడితో ప్రసరిస్తుంది. అందువలన దానిగోడలు ఆ’ మందంగా ఉన్నాయి.
సిరలలో రక్త ప్రవాహ వేగం తక్కువ. కావున గోడలు పలుచగా ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 2.
ఏ రక్తనాళాలలో కవాటాలు ఉంటాయి ? కవాటాల ఉపయోగం ఏమిటి ?
జవాబు:
సిరలు కవాటాలను కలిగి ఉన్నాయి. సిరలలో రక్తం గుండెవైపు ఏక మార్గంలో గురుత్వ ఆకర్షణను అధిగమించి ప్రయాణించవలసి ఉంటుంది. కావున రక్తం వెనుకకు రాకుండా ఈ కవాటాలు నిరోధిస్తుంటాయి.

ప్రశ్న 3.
చేతికి బిగుతుగా కట్టు కట్టినపుడు గుండెకు దూరంగా ఉన్న వైపున రక్తనాళాలు ఎందుకు ఉబ్బుతాయి?
జవాబు:
సిరలు గుండెకు రక్తాన్ని తీసుకొని వస్తాయి. చేతికి బిగుతుగా కట్టునప్పుడు వాటిలోని ప్రవాహం నిరోధించబడి, ఉబ్బి స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 4.
శరీరంలో లోపలివైపున ఉన్న రక్తనాళాలను (ధమనులను) బంధించినపుడు అవి హృదయం వైపు ఉబ్బటానికి కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
శరీరం లోపలివైపున ఉన్న రక్తనాళాలను ధమనులు అంటారు. ఇవి హృదయం నుండి రక్తాన్ని తీసుకొని వెళతాయి. కావున వీటిని బంధించినపుడు రక్తనాళాలలో రక్తం పెరిగి, హృదయం వైపు ఉబ్బి స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 5.
గుండెలో కర్ణికలు, జఠరికల మధ్య కవాటాలు ఉంటాయి. ఈ కవాటాల వలన, సిరలలో ఉండే కవాటాల వలన కలిగే ప్రయోజనం ఒకటేనని నీవు భావిస్తున్నావా?
జవాబు:
కవాటాలు రక్తాన్ని ఏక మార్గంలో ప్రసరింప చేయటానికి తోడ్పడతాయి. దీనికి వ్యతిరేకమార్గంలో ప్రసరణ నిరోధిస్తాయి. గుండెలోని కవాటాలు, సిరలలోని కవాటాల వలన కలిగే ప్రయోజనం ఒక్కటే.

ప్రశ్న 6.
ధమనులు శరీరం లోపలి భాగంలో ఉంటే, సిరలు శరీరంలో పరధీయ భాగాలలో ఎందుకుంటాయో ఊహించండి.
జవాబు:

ధమనుల యొక్క రక్తనాళాలపై పీడనం ఎక్కువ మరియు అవి గుండె నుండి శరీర భాగాలకు రక్తాన్ని తీసుకొని వెళతాయి. అందువలన శరీరం లోపలి భాగంలో ఉంటాయి.
సిరలు యొక్క రక్తనాళాలపై పీడనం తక్కువ మరియు అవి శరీర భాగాల నుండి గుండెకు రక్తాన్ని చేరుస్తాయి. అందువలన సిరలు శరీరంలో పరధీయ భాగాలలో ఉంటాయి.

10th Class Biology Textbook Page No. 61

ప్రశ్న 7.
ధమనులు, సిరలు గురించి ఈ క్రింది పట్టిక పూరించండి.
(లేదా)
విలియం హార్వే అందించిన సమాచారం ప్రకారం ఈ క్రింది పట్టికను పూరింపుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 13

10th Class Biology Textbook Page No. 63

ప్రశ్న 8.
పటం (ఎ) మరియు పటం (బి)లను గమనించండి.

పటాలలో ఎక్కడనుండైనా మొదలు పెట్టి బాణపుగుర్తుల మార్గంలో మీ పెన్సిల్ ను కదపండి. మీ మార్గంలో వచ్చిన భాగాలను చక్రీయంగా గుర్తించండి. రెండు ఫ్లోచార్టులను గమనించి కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి. పటాలలో వివిధ శరీర భాగాలను గుర్తించే ప్రయత్నం చేయండి.
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 14
1. పటం(ఎ) లో మీ పెన్సిల్ శరీర భాగాల ద్వారా ఎన్నిసార్లు ప్రయాణించింది?
జవాబు:
పటం-(ఎ) లో పెన్సిల్ శరీర భాగాల ద్వారా ఒకసారి ప్రయాణించింది.

2. పటం(బి) లో మీ పెన్సిల్ గుండె ద్వారా ఎన్ని సార్లు ప్రయాణించింది?
జవాబు:
పటం-(బి) లో పెన్సిల్ గుండె ద్వారా రెండు సార్లు ప్రయాణించింది.

3. పటం(బి) లో మీ పెన్సిల్ ఊపిరితిత్తుల ద్వారా ఎన్నిసార్లు ప్రయాణించింది?
జవాబు:
పటం(బి) లో పెన్సిల్ ఊపిరితిత్తుల ద్వారా ఒకసారి ప్రయాణించింది.

10th Class Biology Textbook Page No. 64

ప్రశ్న 9.
కాళ్ళలో ఎందుకు ఇలా వాపు వస్తుంది?
జవాబు:
ఎక్కువ సేపు ప్రయాణం చేస్తూ కూర్చున్నప్పుడు కాళ్ళలో చేరిన కణజాల ద్రవం పైకి సరఫరా చేయబడక కాళ్ళలో నిల్వ ఉంటుంది. అందువలన కాళ్ళు ఉబ్బిన వాపు కనిపిస్తుంది. ఈ లక్షణాన్ని ఎడిమా అంటారు. కొద్దిపాటి కదలికల వలన ఈ పరిస్థితి సర్దుబాటు అవుతుంది.

10th Class Biology Textbook Page No. 68

ప్రశ్న 10.
మొక్కలలో కూడా జంతువుల మాదిరిగా రక్తప్రసరణ వ్యవస్థ ఏదైనా ఉందా?
జవాబు:
మొక్కలలో కూడా రవాణా కొరకు ప్రత్యేకమైన వ్యవస్థ ఉంది. ఇది పొడవైన నాళాలు కలిగి పదార్థ రవాణాను నిర్వహిస్తాయి. ఈ నాళికా కణజాలాన్ని ‘నాళికాపుంజం’ అంటారు. దీనిలో రెండు రకాల కణజాలం ఉంటుంది. పెద్ద నాళాలు కలిగి కణజాలం నీటి రవాణాలో పాల్గొంటుంది. దీనిని దారువు అంటారు. దారువు క్రింది కణజాలం తక్కువ పరిమాణంతో కూడిన నాళాలు కలిగి ఉంటుంది. దీనిని పోషకకణజాలం అంటారు. ఇది ఆహార పదార్థాల రవాణాలో పాల్గొంటుంది.

ప్రశ్న 11.
వేర్లు నేలలోని ఖనిజ లవణాలను శోషిస్తుందని మనకు తెలుసు కాని ఇది ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
ఎ) దీని వెనుకనున్న యాంత్రికం ఏమిటి?
జవాబు:
ఖనిజలవణాల శోషణలో మొక్కలు కొన్నిసార్లు కణద్రవ్య శక్తిని వినియోగిస్తాయి. దీనిని ‘సక్రియా శోషణ’ అంటారు.

బి) వేర్లు నీటితో నేరుగా సంబంధాన్ని ఏర్పరుచుకుంటాయా?
జవాబు:
వేర్లు సన్నని మూలకేశాలను కలిగి ఉండి నీటితో సంబంధాన్ని కలిగి ఉంటాయి.

సి) నీరు ఎలా శోషించబడుతుంది?
జవాబు:
మూలకేశాలు నీటిని పీల్చుకోవటం ద్వారా కణాలలోని దారువు కణజాలంలోకి నీరు శోషించబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో విసరణ, ద్రవాభిసరణ వ్యవస్థలు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తాయి.

10th Class Biology Textbook Page No. 71

ప్రశ్న 12.
బాష్పోత్సేకానికి, వర్షపాతానికి ఏమైనా సంబంధం ఉందా?
జవాబు:
బాష్పోత్సేకం వలన గాలిలో తేమ అధికంగా చేరుతుంది. తేమ ఉన్న గాలి వర్షాన్ని కలిగిస్తుంది. కావున మొక్కలు ఎక్కువగా ఉండే ప్రదేశాలలో (అడవులలో) వర్షపాతం కూడా అధికం.

10th Class Biology Textbook Page No. 73

ప్రశ్న 13.
మీ పరిసరాలలో ఏవైనా చెట్లు, మొక్కల బెరళ్ళను జంతువులు తొలచివేశాయా? పరిశీలించండి. వాటి జాబితా రాయండి. మీ జాబితాలో చెట్లు ఏ జాతికి చెందినవి, నష్టం ఎంత, నష్టం ఈ మధ్యనే జరిగిందా, పాతదా, కాండం మీద గీరినట్లుగా జంతువుల పళ్ళగాట్ల గుర్తులు కనిపిస్తున్నాయా?
జవాబు:
మా పరిసరాలలోని జామ, మామిడి చెట్లపై ఎలుక కొరికిన గీతలు, గాట్లు గమనించాను. కొన్నిసార్లు ఎలుకలు చెట్ల వేర్లను కొరకటం వలన చెట్లు మరణిస్తాయని మా పెద్దలు చెప్పారు.

ప్రశ్న 14.
ధమనుల గోడలు దృఢంగా, స్థితిస్థాపక శక్తి కలిగి ఉంటాయి. ఎందుకు?
జవాబు:
ధమనులు గుండె నుండి రక్తాన్ని తీసుకొనిపోతాయి. హృదయస్పందన వలన ధమనులలో రక్తపీడనం అధికంగా ఉంటుంది. ఈ పీడనాన్ని భరించటానికి ధమనుల గోడలు దృఢంగా ఉండి స్థితిస్థాపకతను కలిగి ఉంటాయి. పీడనం పెరిగినపుడు ధమనులు వ్యాకోచించి పీడనాన్ని తట్టుకొంటాయి.

ప్రశ్న 15.
ధమనులను శాఖలుగా విస్తరించిన చెట్టుతో పోల్చుతారు. ఎందుకు?
జవాబు:
చెట్టు మొదటిలో ఒకే కాండం కలిగి ముందుకు వెళ్ళేకొలది అనేక శాఖలుగా చీలిపోయి విస్తరిస్తుంది. మన రక్తప్రసరణ వ్యవస్థలో ధమని కూడా గుండె ‘నుండి బయలు దేరి ముందుకు సాగే కొలది అనేక శాఖలుగా చీలి విస్తరిస్తుంది. అందువలన ధమనులను శాఖలుగా విస్తరించిన చెట్లతో పోల్చుతారు.

ప్రశ్న 16.
ధమనులతో పోల్చితే, సిరలలో రక్త ప్రవాహ మార్గం (lumen) పరిమాణం పెద్దదిగా ఉంటుంది. ఎందుకు?
జవాబు:
ధమనులలో, హృదయస్పందన వలన ఒత్తిడి ఉండుటవలన రక్తం బలంగా నెట్టబడుతుంది. కాని సిరలలో ప్రవేశించే రక్తంలో ఇటువంటి ఒత్తిడి ఉండదు. రక్తం స్వేచ్ఛగా ప్రసరించాలంటే సిరలలో కుహర పరిమాణం పెద్దదిగా ఉండాలి. అంతేగాక సిరల లోపల కవాటాలు స్థలాన్ని ఆక్రమిస్తాయి. కావున సిరలలో కుహర పరిమాణం పెద్దదిగా ఉంటుంది.

10th Class Biology 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ Textbook Activities (కృత్యములు)

కృత్యం -1

→ డాక్టరుగారి లాగే మీరు కూడా హృదయస్పందనను లెక్కించవచ్చు. బొమ్మలో చూపిన విధంగా మీ చూపుడు వేలు, మధ్య వేళ్ళను మణికట్టు లోపలి వైపుకు బొటనవేలును మణికట్టు కిందివైపుకు కొంచెం నొక్కిపెట్టినట్లుగా పటంలో చూపిన విధంగా ఉంచండి.
1) మీరు ఏం గమనించారు?
జవాబు:
లోపల నుండి లయబద్ధంగా మీ వేళ్ళను ఏదో తోస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తోంది కదూ! ఈ లయనే ‘నాడీ స్పందన’ (Pulse) అంటాం.
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 7

2) ఒక నిమిషానికి ఎన్ని స్పందనలు వస్తున్నాయో లెక్కించండి.
జవాబు:
నిముషానికి 72 సార్లు స్పందనలు గుర్తించాను.

ఇప్పుడు లేచి నిలబడి ఒక నిముషం పాటు ‘జాగింగ్’ చేయండి. మరలా ఒక నిమిషం పాటు నాడీ స్పందనను లెక్కించండి. మీ తరగతిలోని కొందరు విద్యార్థుల నాడీ స్పందనలను లెక్కించండి. ఇలా మూడు నమూనాలను లెక్కించి కింది పట్టికలో నమోదు చేయండి.
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 8

3) మీరు ఏం గమనించారు? విశ్రాంతిలోను, జాగింగ్ తర్వాత నాడీ స్పందన ఒకే విధంగా ఉందా?
జవాబు:
లేదు, జాగింగ్ తరువాత నాడీస్పందన రేటు పెరిగింది.

కృత్యం – 2

→ నాడీస్పందన రేటు వ్యక్తికి వ్యక్తికి మరియు సందర్భాన్ని బట్టి మారటాన్ని మనం గమనించవచ్చు. కాబట్టి నాడీస్పందన స్థిరంగా ఉండదని, మనం భయపడినపుడు, ఉద్రేకపడినపుడు నాడీస్పందనరేటు పెరుగుతుందని అర్థమవుతోంది కదూ! మరికొన్ని సందర్భాలలో కూడా ఇలాంటి పరిస్థితిని గమనించవచ్చు. ఉదాహరణకు మనం మెట్లు ఎక్కేటపుడు, పరిగెత్తేటపుడు నాడీ స్పందనను పరిశీలించండి.

హృదయస్పందన, నాడీ స్పందనల మధ్య గల సంబంధాన్ని గురించి మరింతగా తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం. నాడీస్పందనను మరొక విధంగా కూడా గుర్తించవచ్చు. కింది కృత్యాన్ని చేయండి.

ఇందుకోసం మీ సొంత స్టెతస్కోపును తయారుచేసుకోండి. ఒక చొక్కా గుండీని తీసుకోండి. అగ్గిపుల్లను నిటారుగా నిలబడేటట్లుగా గుండీ రంధ్రంలోకి చొప్పించండి. గుండీని మణికట్టు లోపలివైపున పటంలో చూపిన విధంగా ఉంచండి. అగ్గిపుల్లలో కదలికలను జాగ్రత్తగా గమనించండి. దీని సహాయంతో నాడీ స్పందనను లెక్కించండి.
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 10
1) మీరు ఏమి గమనించారు?
జవాబు:
అగ్గిపుల్లలో కదలికలు గమనించాను.

2) మన నాడీ స్పందన ఎప్పుడు అధికమవుతుంది?
జవాబు:
జాగింగ్, వాకింగ్ తరువాత నాడీ స్పందన పెరిగింది.

3) నాడీ స్పందన దేనిని తెలియజేస్తుంది?
జవాబు:
నాడీ స్పందన హృదయస్పందనను తెలియజేస్తుంది.

కృత్యం – 3

→ లెన్నెక్ చేసిన ప్రయోగాన్ని మనమూ చేద్దాం. 10 అంగుళాల పొడవు, ఒక అంగుళం వ్యాసం ఉండేట్లుగా ఒక కాగితపు గొట్టాన్ని తయారుచేయండి. మీ స్నేహితుని మెడ నుండి ఆరంగుళాల కిందుగా, రొమ్ము మధ్య భాగానికి ఒక అంగుళం ఎడమవైపున కాగితపు గొట్టం ఒక చివరను ఆనించండి. రెండవ చివర చెవి ఉంచి జాగ్రత్తగా వినండి. ఒక నిమిషంలో ఎన్నిసార్లు హృదయం స్పందిస్తోందో లెక్కించండి. కనీసం పది మంది విద్యార్థుల హృదయస్పందనలను, నాడీస్పందనలను లెక్కించి కింది పట్టికలో నమోదు చేయండి.
AP Board 10th Class Biology Solutions 3rd Lesson ప్రసరణ – పదార్థ రవాణా వ్యవస్థ 11

పై అంశాల ఆధారంగా హృదయస్పందన, నాడీస్పందనల మధ్య గల సంబంధాన్ని తెలియజేసే గ్రాఫ్ (Histogram) గీయండి. నమూనా గ్రాఫ్ ను పరిశీలించండి. అందులో నీలిరంగు పట్టీలు (a) హృదయ స్పందనను, ఎరుపురంగు పట్టీలు (b) నాడీస్పందనను తెలియజేస్తాయి.
→ హృదయస్పందనకు, నాడీ స్పందనకు మధ్య గల సంబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
హృదయస్పందన రేటు నాడీ స్పందన రేటుకు సమానంగా ఉంది.

→ హృదయస్పందన రేటు, నాడీ స్పందన రేటు ఎప్పుడూ సమానంగా ఉంటాయా?
జవాబు:
ఔను, నాడీస్పందన రేటు, ఎల్లప్పుడూ హృదయస్పందన రేటుకు నిముషానికి సమానం.

పై పరిశీలనలను బట్టి రెండింటి మధ్య సంబంధం ఉన్నదని తెలుస్తోంది కదూ!

కృత్యం – 4

→ ధమనులు, సిరల పనితీరును పరిశీలించడానికి కింది కృత్యాలు చేయండి.

కాలుమీద కాలువేసుకొని బల్ల మీద కూర్చొండి. ఈ స్థితిలో ఒక మోకాలు మీద మరొక మోకాలు ఆని ఉంటుంది. ఒక పాదం నేలకు ఆని ఉంటే మరొక పాదం గాలిలో తేలుతున్నట్లు ఉంటుంది. ఇలా కొంచెంసేపు కూర్చుంటే హృదయస్పందనలకు లయబద్ధంగా కాలిలో కదలికలు రావడాన్ని మీరు గమనించవచ్చు.

ఇదే భంగిమలో చాలాసేపు కూర్చుంటే వేలాడుతున్న కాలు బరువెక్కినట్లు, సూదులు గుచ్చుతున్నట్లు, తిమ్మిరెక్కినట్లు అనిపిస్తుంది. ఇలా ఎందుకు జరుగుతుందో కారణాలు మీ ఉపాధ్యాయునితో చర్చించండి.
జవాబు:
కాలు మడిచి కూర్చున్నప్పుడు, మడిచిన క్రింది భాగాలకు రక్త సరఫరా తగ్గుతుంది. అందువలన కణజాలానికి సరిపడినంత ఆక్సిజన్ అందదు. కణజాలంలో ఏర్పడిన ఆక్సిజన్ కొరత వలన తిమ్మిరెక్కినట్లు అనిపిస్తుంది. నిటారుగా నిలబడినపుడు తిరిగి రక్తప్రసరణ పునరుద్ధరింపబడి, తిమ్మిరి తగ్గుతుంది.

చేతిలో సిరలు రక్తంతో నిండి ఉబ్బేలా చేతిని గిరగిరా తిప్పండి. తరువాత చేతిని కిందికి జారవిడవండి. పైకి కనిపిస్తున్న సిరను మెల్లగా వేలితో నొక్కండి. వ్యతిరేకదిశలో రక్తం ప్రవహించడాన్ని గమనించవచ్చు. కవాటాలకు వ్యతిరేక దిశలో రక్తం ప్రవహిస్తూ సిర ఉబ్బినట్లుగా మీరు గమనించారా? ఇలా ఎందుకు జరుగుతుందో కారణాలను మీ ఉపాధ్యాయునితో చర్చించండి.
జవాబు:
సిరలలో రక్తప్రసరణ గుండెవైపుకు ఉంటుంది. రక్తం వెనుకకు ప్రయాణించకుండా సిరలలోని కవాటాలు నిరోధిస్తాయి. చేతిని గిరగిరా తిప్పినపుడు అపకేంద్రబలం వలన రక్తం వెనుకకు నెట్టబడి సిర ఉబ్బినట్లుగా కనిపిస్తుంది. తరువాత తిరిగి రక్త ప్రసరణ పునరుద్ధరించబడి సాధారణ స్థితి నెలకొంటుంది.

కృత్యం – 5: మూలకేశాల శోషణ

→ ఈ కృత్యాన్ని నిర్వహించడానికి సజ్జలు లేక ఆవాల విత్తనాలను మొలకెత్తించాలి. తడి అద్దుడు కాగితంపై పెంచిన ఆవాల మొలకలను తీసుకుని పరీక్షించండి. వేర్ల నుండి బయలుదేరిన సన్నని దారాల వంటి నిర్మాణాలను భూతద్దంతో పరిశీలించండి. వీటినే మూలకేశాలు అంటారు. వాటి ద్వారా నీరు మొక్కలలోకి ప్రవేశిస్తుంది. కొంత వేరు భాగాన్ని తీసుకుని దానిపై కొద్దిగా పొడి నీటి చుక్కను వేయండి. కవర్‌ స్లితో కప్పి చిదిమినట్లు అయ్యేలా నెమ్మదిగా నొక్కి సూక్ష్మదర్శినిలో పరీక్షించండి.
→ మీరు ఏం గమనించారు?
జవాబు:
సన్నగా పొడవైన నిర్మాణాలు కనిపించాయి. ఇవి ఒక కణ మందంతో పొడవుగా ఉన్నాయి. ఈ నాళాలు నీటి రవాణాలో పాల్గొంటాయి.

కృత్యం – 6 : వేరు పీడనం

→ నీటి మట్టంలో పెరుగుదల గమనించారా?
జవాబు:
ఔను. నీరు M₁ నుండి M₂ కు పెరిగింది.

→ ఈ చర్యలో దారువు పాత్ర ఏమిటి?
జవాబు:
దారువు ద్వారా నీరు రవాణా జరుగుతుంది. నీటి అణువుల మధ్య ఆకర్షణ బలాల వలన దారునాళాల గోడలలో నీరు పైకి లాగబడి, నీటి స్తంభం ఏర్పడుతుంది.

ప్రయోగశాల కృత్యం

ఉద్దేశం : క్షీరదాల గుండె అంతర్నిర్మాణాన్ని పరిశీలించడం.

క్షీరదాలన్నింటిలో గుండె నిర్మాణాత్మకంగా ఒకే విధంగా ఉంటుంది. కాబట్టి మనం ప్రయోగశాలలో గొర్రె లేక మేక గుండెను పరిశీలన కోసం తీసుకుందాం.

కావలసిన పరికరాలు :
గొర్రె లేక మేక తాజా గుండె, సోడా స్ట్రాలు, పదునైన బ్లేడు లేదా స్కాల్ పెల్, డిసెక్షన్ ట్రే, ఒక మగ్గు నీరు, డిసెక్షన్ కత్తెర, ఫోర్సెప్స్.

పరిశీలనా పద్దతి :
మేక లేక గొర్రె తాజా గుండెను తీసుకొని గుండె గదులలో రక్తం లేకుండా శుభ్రం చేసి పరిశీలన కోసం సిద్ధం చేయాలి.

సోడా స్ట్రాలను కత్తిరింపబడిన రక్తనాళాలలోకి ప్రవేశపెట్టాలి. ఇలా సిద్ధం చేసిన గుండెను పరిశీలిస్తూ, పరిశీలనలను మీ నోటు పుస్తకంలో రాయండి.

→ గుండెను కప్పుతూ ఎన్ని పొరలున్నాయి? (పొరలను కత్తెరతో కత్తిరించి తీసివేయండి.)
జవాబు:
రెండు పొరలు ఉన్నాయి.

→ గుండె ఏ ఆకారంలో ఉంది?
జవాబు:
గుండె శంఖం ఆకారంలో ఉంది. పైభాగం వెడల్పుగా క్రింది భాగం మొనతేలి ఉంది.

→ గుండెకు అతుక్కుని ఎన్ని రక్తనాళాల చివరులున్నాయి?
జవాబు:
నాలుగు రక్తనాళాలు ఉన్నాయి.

→ గుండె యొక్క ఏ చివర వెడల్పుగా ఉంది? ఏ చివర సన్నగా ఉంది?
జవాబు:
పైభాగం వెడల్పుగా, క్రింది భాగం సన్నగా ఉంది.

→ గుండె గోడలు అంతటా ఒకే మందంతో ఉన్నాయా?
జవాబు:
లేవు. జఠరికలో గోడలు మందంగా ఉన్నాయి.

→ గుండెలో ఎన్ని గదులున్నాయి?
జవాబు:
గుండెలో నాలుగు గదులు ఉన్నాయి.

→ అన్ని గదులు ఒకే పరిమాణంలో ఉన్నాయా?
జవాబు:
లేవు.

→ గుండె గదుల మధ్య ఇంకేమైనా ప్రత్యేకతలను గమనించారా?
జవాబు:
కర్ణికలు వెడల్పుగా, జఠరికలు పొడవుగా ఉన్నాయి.

→ గుండె గదులన్నీ ఒకదానితో ఒకటి కలుపబడి ఉన్నాయా?
జవాబు:
లేదు.

→ గుండె గదులు ఒకదానితో ఒకటి ఎలా కలుపబడ్డాయి?
జవాబు:
గుండె గదులు విభాజక రంధ్రాల ద్వారా కలుపబడ్డాయి.

→ గుండె గదులు ఒకదానితో ఒకటి ఎలా వేరుచేయబడ్డాయి?
జవాబు:
గుండె గదుల విభాజకాల ద్వారా వేరు చేయబడ్డాయి.

→ గుండె కింది గదులలో తెల్లని నిర్మాణాలను గమనించారా? ఏ భాగాలకు అవి అతుకబడి ఉంటాయి?
జవాబు:
ఈ తెల్లటి నిర్మాణాలను స్నాయురజ్జువులు అంటారు. ఇవి జఠరిక కుడ్యం లోపలి వైపున అతుకబడి ఉన్నాయి.

→ గుండెకు ఎన్ని రక్తనాళాలు అతుకబడి ఉన్నాయి?
జవాబు:
గుండెకు నాలుగు రక్తనాళాలు అతుకబడి ఉన్నాయి.

→ అన్ని రక్తనాళాలు దృఢంగా ఉన్నాయా? ఎన్ని రక్తనాళాలు దృఢంగా ఉన్నాయి?
జవాబు:
లేవు. రెండు నాళాలు దృఢంగా ఉన్నాయి.

→ రక్తనాళాల దృఢత్వానికి, రక్తప్రసరణకు సంబంధం ఉందని నీవు భావిస్తున్నావా?
జవాబు:
ఔను. దృఢంగా ఉన్న రక్తనాళాలను ధమనులు అంటారు. ఇవి గుండె నుండి రక్తాన్ని తీసుకెళతాయి. గుండె కలిగించే ఒత్తిడిని భరించటానికి ఇవి దృఢమైన గోడలు కలిగి ఉంటాయి.

సరైన సమాధానాన్ని గుర్తించండి

1. కార్డియాక్ అన్న పదం మన శరీరంలో ఈ అవయవానికి సంబంధించినది.
A) గుండె
B) ధమని
C) లింఫ్ గ్రంథి
D) కేశనాళిక
జవాబు:
A) గుండె

2. గుండెలో ఏ భాగంలో ఉండే రక్తంలో తక్కువ ఆక్సిజన్ ఉంటుంది? ‘
A) కుడి కర్ణిక
B) కుడి జఠరిక
C) ఎడమ కర్ణిక
D) ఎడమ జఠరిక
జవాబు:
A & B

3. కింది వానిలో ఏ భాగం రక్త ప్రసరణను నియంత్రిస్తుంది?
A) ధమని
B) సిర
B) సిర
C) కవాటం
D) కేశనాళిక
జవాబు:
C) కవాటం

4. ఈ క్రింది వానిలో సరియైనది
A) దారువు పోషక కణజాలం ఒకదానిపై ఒకటి నాళాకారంలో అమరి ఉంటాయని రవి చెప్పాడు.
B) దారువు పోషక కణజాలం వేరుగా ఉండే నాళాలు కాదని జాన్ అన్నాడు.
C) దారువు పోషక కణజాలం కలిసి నాళాకారంగా ఏర్పడుతాయి అని సల్మా చెప్పింది.
D) ఆకారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని వాటిని నాళాకార నిర్మాణాలని హరి చెప్పాడు.
జవాబు:
D) ఆకారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని వాటిని నాళాకార నిర్మాణాలని హరి చెప్పాడు.

5. ఎఫిడ్ తన తొండాన్ని మొక్కలో …………. లోనికి చొప్పించి రసాన్ని పీలుస్తుంది.
A) దారువు
B) పోషక కణజాలం
C) దవ్వ
D) నాళికాపుంజం
జవాబు:
B) పోషక కణజాలం

AP Board 10th Class Biology Solutions 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ

June 22, 2022

SCERT AP 10th Class Biology Guide Pdf Download 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Biology 2nd Lesson Questions and Answers శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ

10th Class Biology 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
కింది వాటి మధ్య తేడాలు రాయండి. (AS1)
ఎ) ఉచ్చ్వాసం-నిశ్వాసం
బి) వాయుసహిత-అవాయు శ్వాసక్రియ
సి) శ్వాసక్రియ దహనం
డి) కిరణజన్యసంయోగక్రియ-శ్వాసక్రియ
జవాబు:
ఎ) ఉచ్చ్వాసం-నిశ్వాసం :

ఉచ్ఛ్వా సం	నిశ్వాసం
1. గాలిని లోపలికి పీల్చే ప్రక్రియను ఉచ్ఛ్వాసం అంటారు.	1. గాలిని బయటకు పంపే ప్రక్రియను నిశ్వాసం అంటారు.
2. బాహ్య శ్వాసక్రియలో ఇది మొదటి ప్రక్రియ.	2. బాహ్య శ్వాసక్రియలో ఇది రెండవ ప్రక్రియ.
3. ఈ దశలో ఉరఃకుహరం పరిమాణం పెరుగుతుంది.	3. ఈ దశలో ఉరఃకుహర పరిమాణం తగ్గుతుంది.
4. వెలుపలి గాలి ఊపిరితిత్తులలోనికి ప్రవేశిస్తుంది.	4. ఊపిరితిత్తులలోని గాలి బయటకు పంపబడుతుంది.
5. ఉచ్ఛ్వాస గాలిలో ఆక్సిజన్ పరిమాణం ఎక్కువ.	5. నిశ్వాస గాలిలో ఆక్సిజన్ పరిమాణం తక్కువ.
6. CO₂, నీటిఆవిరి, పరిమాణం తక్కువ.	6. CO₂, నీటి ఆవిరి పరిమాణం ఎక్కువ.

బి) వాయుసహిత-అవాయు శ్వాసక్రియ :

వాయుసహిత శ్వాసక్రియ	అవాయు శ్వాసక్రియ
1. C₆H₁₂0₆ + 60₂ → 6H₂O+ 6CO₂ + 686 K.Cal	1. C₆H₁₂O₆ → C₂H₅OH + 2CO₂ + 56 K.Cal
2. ఆక్సిజన్ అవసరం ఉంటుంది. ఆక్సిజన్ లేకపోతే ఈ చర్య జరగదు.	2. దీనికి ఆక్సిజన్ అవసరం లేదు. ఆక్సిజన్ లేకుండా ఈ చర్య జరుగుతుంది.
3. ఈ చర్యలో కార్బన్ డై ఆక్సైడ్, నీరు ఏర్పడతాయి.	3. ఈ చర్యలో కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ ఏర్పడుతుంది. నీరు ఏర్పడదు. ఇథనాల్ లేక లాక్టిక్ ఆమ్లం వంటివి ఉత్పత్తి అవుతాయి.
4. దీనిలో ఎక్కువ శక్తి ఉత్పన్నమవుతుంది.	4. దీనిలో అతి తక్కువ -శక్తి ఉత్పన్నమవుతుంది.
5. దీనిలో మైటోకాండ్రియాతో సంబంధం ఉంటుంది.	5. దీనిలో మైటోకాండ్రియా ప్రమేయం ఉండదు.
6. క్రెబ్స్ వలయము, ఎలక్ట్రాన్ రవాణా జరుగుతుంది.	6. క్రెబ్స్ వలయము, ఎలక్ట్రాన్ రవాణా ఇందులో జరగదు.
7. ఈ చర్యలో 38 ATP అణువులు ఏర్పడతాయి.	7. ఈ చర్యలో 2 ATP అణువులు ఏర్పడతాయి.
8. ఈ శ్వాసక్రియ ముఖ్యంగా ఉచ్ఛ్వాస, నిశ్వాసములు జరుపు అభివృద్ధి చెందిన జీవులలో జరుగుతుంది.	8. ఈ శ్వాసక్రియ ఈస్టు కణములు, క్లోస్ట్రీడియం, ఆ బాక్టీరియా లాంటి నిమ్నస్థాయి జీవులలో జరుగును.
9. ఈ చర్యలో గ్లైకాలసిస్ తరువాత క్రెట్స్ వలయము జరుగుతుంది.	9. ఈ చర్యలో గ్లైకాలసిస్ తరువాత కిణ్వప్రక్రియ జరుగుతుంది.

సి) శ్వాసక్రియ దహనం :
(లేదా)
శ్వాసక్రియ, దహనక్రియ రెండూ ఆక్సీకరణ చర్యలు అయినప్పటికీ, చాలా విషయాలలో విభేదిస్తాయి. వివరించండి.

శ్వాసక్రియ	దహన క్రియ
1. శ్వాసక్రియలో బయట నుంచి వేడిమిని అందించవలసిన వేడిమిని అందిస్తాము.	1. దహన క్రియలో చక్కెర అణువులు మండటానికి అవసరం లేదు.
2. చక్కెర నల్లగా మారడం గాని, మండటం గాని జరగదు.	2. ఈ క్రియలో చక్కెర మొదట నల్లగా మారి ఆ తరువాత మంటతో మండుతుంది.
3. శ్వాసక్రియలో శక్తి వివిధ దశలలో నెమ్మదిగా విడుదలౌతుంది.	3. దహన క్రియలో శక్తి ఒక్కసారిగా వేడిమి రూపంలో విడుదలౌతుంది.
4. శ్వాసక్రియ నీటి సమక్షంలో ఉన్నప్పుడు జరుగుతుంది.	4. దహనం నీరు లేకుండా ఉన్నప్పుడు జరుగుతుంది.
5. శ్వాసక్రియలో అనేక యోగికాలు, మాధ్యమిక పదార్థాలు ఉత్పత్తి అవుతాయి.	5. దహనక్రియలో మాధ్యమిక పదార్థాలు ఉత్పత్తి కావు.
6. ఈ చర్యకు ఎంజైములు అవసరము.	6. ఈ చర్యకు ఎంజైములు అవసరం లేదు.
7. శక్తి అంచెలంచెలుగా విడుదల అగును.	7. శక్తి అంతా ఒకేసారి విడుదల అవుతుంది.
8. నియంత్రిత చర్య.	8. నియంత్రణ శ్రమతో కూడుకున్నది.
9. రసాయనబంధాలు అంచెలంచెలుగా విచ్చిన్నమౌతాయి.	9. రసాయనబంధాలు ఒకేసారి విచ్ఛిన్నమౌతాయి.

డి) కిరణజన్యసంయోగక్రియ – శ్వాసక్రియ :

కిరణజన్యసంయోగక్రియ	త్వాసక్రియ
1. వృక్షాలలో మరియు కొన్ని ఫోటోసింథటిక్ బాక్టీరియాల్లో జరుగును.	1. అన్ని జీవుల్లో జరుగును.
2. పగటిపూట మాత్రమే జరుగును.	2. అన్నివేళలా (పగలు, రాత్రి) జరుగును.
3. కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరపకుండా మొక్క కొద్దిరోజులు జీవించగలదు.	3. శ్వాసక్రియ లేకుండా ఏ జీవీ కొద్దినిమిషాలు కూడా జీవించలేదు.
4. మొక్కల్లో కొద్ది కణాలు మాత్రమే కిరణజన్య సంయోగక్రియని జరుపుతాయి.	4. సజీవి శరీరంలో అన్ని కణాలు శ్వాసక్రియను జరుపుతాయి.
5. హరితరేణువుల్లో జరుగుతుంది. దీనికి సూర్యకాంతి అవసరం.	5. వాయుసహిత శ్వాసక్రియ జీవపదార్థం, మైటోకాండ్రియాలలో జరుగును. దీనికి సూర్య కాంతి అవసరం లేదు.
6. ఈ చర్యలో కాంతిశక్తి బంధించబడుతుంది.	6. ఈ చర్యలో శక్తి విడుదలవుతుంది.
7. కార్బన్ డై ఆక్సైడ్, నీరు మూలపదార్థాలు/ ఆరంభ పదార్థాలు.	7. పిండిపదార్థాలు, కర్బన పదార్థాలు, ఆక్సిజన్’ వినియోగం అవుతాయి.
8. కార్బన్ డై ఆక్సైడ్, వినియోగం చెంది ఆక్సిజన్ విడుదల అవుతుంది.	8. ఆక్సిజన్ వినియోగం చెంది, కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ విడుదలవుతుంది.
9. జీవి బరువుని పెంచుతుంది.	9. జీవి బరువుని తగ్గిస్తుంది.
10. వికిరణ కాంతిశక్తిని, రసాయనిక శక్తిగా మారుస్తుంది.	10. రసాయనశక్తిని గాని, గుప్తశక్తిని గాని ఇతర చర్యల కోసం విడుదల చేస్తుంది.
11. కాంతిశక్తిని ఉపయోగించి ATP ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. (కాంతి భాస్వీకరణము)	11. గ్లూకోజును ఆక్సీకరణం చేసి ATP ని ఉత్పత్తి. చేస్తుంది. (ఆక్సీకరణ ఫాస్ఫారిలేషన్)
12. నీటి అణువులోని హైడ్రోజన్ ని ఉపయోగించుకొని NADP ని NADPH₂ గా క్షయకరణం చేస్తుంది.	12. NADH₂, పిండిపదార్థాలలోని హైడ్రోజన్ నుండి ఏర్పడుతుంది.
13. ATP, NADPH₂ ముఖ్యంగా కర్బన సమ్మేళనాలు తయారీకి ఉపయోగపడతాయి.	13. ATP, NADH₂లు కణంలోని చర్యలకు ఉపయోగపడతాయి.
14. ఇది నిర్మాణాత్మక చర్య.	14. ఇది విచ్ఛిన్న క్రియ.
15.	15. C₆H₁₂O₆+ 60₂ → 6C0₂+ 6H₂O + 686 K.Cal
16. ఇది ఉష్ణగ్రాహక చర్య.	16. ఇది ఉష్ణమోచక చర్య.

ప్రశ్న 2.
వాయుసహిత, అవాయు శ్వాసక్రియలలో ఏవైనా రెండు పోలికలు రాయండి. (AS1)
జవాబు:
వాయుసహిత, అవాయు శ్వాసక్రియలో రెండింటిలోనూ

శక్తి వెలువడుతుంది.
రెండింటిలోనూ గ్లైకాలసిస్ ఉమ్మడి దశ
రెండింటిలోనూ పదార్థం వినియోగించబడుతుంది.
రెండు చర్యలలో ఎంజైమ్స్ పాల్గొంటాయి.
రెండు చర్యలు జీవనియంత్రిత చర్యలు.

ప్రశ్న 3.
ఒక్కోసారి ఆహారం శ్వాసనాళంలోకి పోయి ఇబ్బంది కలిగిస్తుంది. ఇది ఎందుకు జరుగుతుంది? (AS1)
జవాబు:
గ్రసని ఆహార, శ్వాస మార్గాల కూడలి. ఈ ప్రాంతంలో వాయు, ఆహార కదలికలను నియంత్రిస్తూ ‘ఉపజిహ్వ’ ‘ఉంటుంది. ఇది మనం ఆహారం తినేటప్పుడు వాయునాళాన్ని మూసివేస్తుంది. మనం మాట్లాడుతూ లేదా ఆలోచిస్తూ భోజనం చేస్తున్నప్పుడు ఈ ఉపజిహ్వ వాయునాళాన్ని సరిగా మూయదు. అందువలన ఆహారం శ్వాసనాళంలోనికి చేరి ‘కొర’ పోతుంది.

ప్రశ్న 4.
కొండలు, గుట్టల వంటి ప్రదేశాల్లో నెమ్మదిగా నడిచినప్పటికీ శ్వాసక్రియ వేగంగా జరగడానికి కారణాలు రాయండి. (AS1)
జవాబు:
కొండలు, గుట్టలు వంటి ఎత్తైన ప్రదేశాలలోని గాలిలో ఆక్సిజన్ శాతం తక్కువగా ఉంటుంది. కావున శరీరానికి సరిపడేలా .. ఆక్సిజన్ అందించటానికి ఎక్కువసార్లు శ్వాసించవలసి ఉంటుంది. అందువలన శ్వాసక్రియ రేటు పెరుగుతుంది.

ప్రశ్న 5.
రక్తకేశనాళికలోకి చేరడానికి వీలుగా గాలి వాయుగోణులలో నిలువ ఉంటుంది. ఈ వాక్యంలో సరిచేయవలసిన అంశాలు ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
రక్తకేశనాళికలో వాయు వినిమయం జరగటానికి వీలుగా గాలి వాయుగోణులలో నిలువ ఉంటుంది అని సరిచేయాలి. ఎందుకంటే రక్తకేశనాళిలోనికి గాలి అంతా చేరదు. గాలిలోని ఆక్సిజన్ మాత్రమే రక్తంలోనికి విసరణ చేంది, రక్తం నుండి CO₂ గాలిలోనికి విసరణ చెందుతుంది. దీనినే వాయు వినిమయం అంటారు.

ప్రశ్న 6.
మొక్కలు పగలు కిరణజన్యసంయోగక్రియను, రాత్రి శ్వాసక్రియను నిర్వర్తిస్తాయి. మీరు ఈ అంశాన్ని అంగీకరిస్తారా? (AS1)
(లేదా )
మొక్కలు పగలు కిరణజన్య సంయోగక్రియను జరుపుతాయి. రాత్రి శ్వాసక్రియను జరుపుతాయి అని బాలు చెప్పాడు అతనితో నీవు ఏకీభవిస్తావా, లేదా? ఎందుకు?
జవాబు:
ఈ అంశాన్ని నేను అంగీకరించటం లేదు. ఎందుకంటే కిరణజన్యసంయోగక్రియకు కాంతి అవసరం కనుక మొక్కలు కిరణజన్యసంయోగక్రియను పగలు నిర్వహిస్తాయి. అయితే శ్వాసక్రియ శక్తిని వెలువర్చే క్రియ. ఇది నిరంతరం జరుగుతూనే ఉంటుంది. పై వాక్యంలో మొక్కలు, రాత్రి శ్వాసక్రియను నిర్వహిస్తాయని చెప్పారు, కావున నేను దీనిని మాత్రం అంగీకరించటంలేదు. మొక్కలు పగలు, రాత్రి అనే తేడా లేకుండా ఎల్లవేళలా శ్వాసక్రియను నిర్వహిస్తుంటాయి.

ప్రశ్న 7.
సముద్రాల లోపలికి వెళ్ళి ఈతకొట్టేవాళ్ళు, పర్వతారోహకులు తమ వెంట ఆక్సిజన్ సిలెండర్లను తీసుకొని వెళతారు ఎందుకు? (AS1)
జవాబు:
నేల ఉపరితలం నుండి పైకి వెళ్ళే కొలది గాలి నందు ఆక్సిజన్ శాతం తగ్గుతుంది. సముద్ర మట్టానికి 13 కి.మీ. ఎత్తున, కేవలం 5 వంతుల ఆక్సిజన్ మాత్రమే లభ్యమౌతుంది. ఈ ఆక్సిజన్ శ్వాసించటానికి సరిపోదు కావున పర్వతారోహకులు తమ వెంట ఆక్సిజన్ సిలెండర్లను తీసుకెళతారు.

సముద్రాలలోనికి వెళ్ళేవారు, నీటి నుండి ఆక్సిజన్‌ను గ్రహించలేరు. అంత లోతు నుండి ఆక్సిజన్ కోసం పైకి రాలేరు . కావున వారు తమవెంట ఆక్సిజన్ సిలెండర్లను తీసుకెళతారు.

ప్రశ్న 8.
గరిష్ఠ స్థాయిలో వాయు వినిమయం జరగడానికి వీలుగా వాయు గోణులు ఎలా మార్పు చెందాయో రాయండి. (AS1)
జవాబు:
వాయుగోణులు ఊపిరితిత్తుల నిర్మాణాత్మక, క్రియాత్మక ప్రమాణాలు. వాయు వినిమయం వీటి ప్రధాన విధి. వాయు వినిమయం కోసం వాయుగోణులు ఈ క్రింది అనుకూలనాలు కలిగి ఉంటాయి.

అధిక సంఖ్యలో రక్తనాళాలు కలిగి ఉంటాయి. అందువలన రక్తం ఎక్కువ మొత్తంలో వాయు వినిమయానికి అందుబాటులో ఉంటుంది.
గోళాకార నిర్మాణాలు కలిగి ఉంది. ఉపరితల వైశాల్యం పెంచుతాయి.
గాలిని నిల్వ చేసుకొని వాయు వినిమయ రేటును పెంచుతాయి.
అధిక సంఖ్యలో ఉండుట వలన వాయు వినిమయ రేటు పెరుగుతుంది.
రక్తకేశనాళికలు పలుచగా ఉండి వాయు వినిమయానికి అనుకూలంగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 9.
శ్వాసక్రియలో చక్కెరల నుండి శక్తి ఎక్కడ విడుదలవుతుంది అనే ప్రశ్నకు మాల ‘ఊపిరితిత్తులు’ అని, రజియ ‘కండరాలు’ అని సమాధానం రాశారు. ఎవరి సమాధానం సరైనది? ఎందుకు? (AS1)
జవాబు:
శ్వాసక్రియలో శక్తి కండరాలు లేదా కణజాలం నుండి విడుదల అవుతుంది. ఊపిరితిత్తులలో కేవలం వాయు వినిమయం జరుగుతుంది. O₂ గ్రహించబడి CO₂ విడుదల చేయబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియను బాహ్య శ్వాసక్రియ అంటారు. ఈ ప్రక్రియలో ఎటువంటి శక్తి వెలువడదు.

శ్వాసక్రియలో శక్తి విడుదల కణస్థాయిలో జరుగుతుంది. దీనిని కణశ్వాసక్రియ లేదా అంతర శ్వాసక్రియ అంటారు. , కావున శ్వాసక్రియలో శక్తి కణజాలంలో విడుదల అవుతుంది.

ప్రశ్న 10.
శ్వాసక్రియలో ఎపిగ్లాటిస్, డయాఫ్రమ్ పాత్ర ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
ఎపిగ్లాటిస్ :
గ్రసనిలో స్వరపేటికను కప్పుతూ, మూతవలె ఉండే నిర్మాణం ఎపిగ్లాటిస్. ఇది శ్వాస మార్గం, ఆహార మార్గాలను నియంత్రిస్తుంది. వాయునాళంలోనికి ఆహారం పోకుండా నియంత్రించటం దీని ప్రధానవిధి.

డయాఫ్రమ్ :
ఇది ఉరఃకుహరానికి క్రింద ఉండే కండరయుత నిర్మాణం. దీని కదలిక వలన ఉరఃకుహరంలో పీడనం మారి, బయటి గాలి లోపలికి, లోపలి గాలి బయటకు ప్రవేశిస్తుంది. పురుష శ్వాస కదలికలో డయాఫ్రమ్ కీలకపాత్ర వహిస్తుంది.

ప్రశ్న 11.
కణస్థాయిలో వాయు వినిమయం ఎలా జరుగుతుంది? (AS1)
జవాబు:

ఆక్సిజన్తో కూడిన రక్తం కణజాలాలలోనికి సరఫరా అయినపుడు, కణజాలాలలో ఆక్సిజన్ వినియోగించబడి తక్కువ గాఢతతో ఉంటాయి.
కావున రక్తం నుండి O₂ కణజాలంలోని విసరణ చెందుతుంది. 3. కణ శ్వాసక్రియ వలన కణాలలో CO₂ ఏర్పడి దాని గాఢత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
సాపేక్షంగా రక్తంలో CO₂, గాఢత తక్కువ కావున కణజాలం నుండి CO₂ రక్తానికి చేరుతుంది.
ఈ విధంగా గాఢత ఆధారంగా కణజాలం, రక్తం మధ్య వాయు వినిమయం జరుతుంది.

ప్రశ్న 12.
బ్రాంఖియోల్ (శ్వాసనాళికల) వాయు వినిమయం ఎలా జరుగుతుంది? (AS1)
జవాబు:

ఊపిరితిత్తులలోని బ్రాంఖియోల్ అనగా శ్వాసనాళికలు గాలితో నిండినపుడు, రక్తంలో ఆక్సిజన్ గాఢత సాపేక్షంగా తక్కువగా ఉంటుంది.
అందువలన గాలి నుండి ఆక్సిజన్ రక్తంలోనికి విసరణ చెందుతుంది.
అదే సందర్భంలో కణజాలం నుండి CO₂ రక్తంలో చేరటం వలన రక్తంలో O₂ గాఢత అధికంగా ఉంటుంది.
అధిక గాఢతలో ఉన్న CO₂, రక్తం నుండి ఊపిరితిత్తులలోని గాలిలోనికి విసరణ చెందుతుంది.
ఈ ప్రక్రియను వాయు వినిమయం అంటారు. ఈ ప్రక్రియ మొత్తం గాఢత స్వభావం ఆధారంగా జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 13.
కష్టమైన వ్యాయామాలు చేసినపుడు కండరాలలో నొప్పి కలుగుతుంది. కండరాల నొప్పికి, శ్వాసక్రియకు సంబంధం ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:

వ్యాయామం చేసినపుడు కండరాలలో శక్తి కొరకు అవాయు శ్వాసక్రియ జరుగుతుంది.
అవాయు శ్వాసక్రియలో లాక్టిక్ ఆమ్లం ఏర్పడుతుంది.
కండరాలలో లాక్టిక్ ఆమ్లం పెరిగినపుడు కండరాలు అలసిపోయి నొప్పి చెందుతాయి.
కొంత విరామం తరువాత కండరాలలో లాక్టిక్ ఆమ్లం తొలగించబడి కండరాలు సాధారణ స్థాయికి చేరుకొంటాయి.
కావున కండరాల నొప్పికి శ్వాసక్రియకు సంబంధం ఉందని నిర్ధారించవచ్చు.
అధిక ఆక్సిజన్ లభ్యత కోసం ఆరుబయట వ్యాయామం చేయటం మంచిది.

ప్రశ్న 14.
ఆకులతో పాటు కాండం కూడా శ్వాసిస్తుందని రాజు చెప్పాడు. నీవు అతనిని సమర్థిస్తావా? ఎలా? (AS1)
జవాబు:

ఆకులతో పాటు కాండం కూడా శ్వాసిస్తుంది అనే మాటను నేను సమర్థిస్తాను.
శ్వాసక్రియలో O₂ గ్రహించబడి CO₂ విడుదల చేయబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియను వాయు వినిమయం అంటారు.
వాయు వినిమయం కోసం పత్రాలు, పత్రరంధ్రాలను కలిగి ఉంటే, కాండాలు ‘లెంటి సెల్స్’ అనే నిర్మాణాలు కలిగి ఉంటాయి.
లెంటిసెల్స్ కాండ కణజాలంతో సంబంధం కల్గి వాయు వినిమయానికి తోడ్పడతాయి.
కావున ఆకులతో పాటు కాండం కూడా. శ్వాసిస్తుందని నిర్ధారించవచ్చు.

ప్రశ్న 15.
శరీరంలో డయాఫ్రమ్ లేకపోతే ఏమవుతుంది? (AS2)
జవాబు:
పురుషుల శ్వాస కదలికలో డయాఫ్రమ్ కీలకపాత్ర వహిస్తుంది. డయాఫ్రమ్ లేకపోతే మన శ్వాసకదలికలు సమర్థవంతంగా ఉండవు. గాలి పీల్చటం, వదలటం కష్టంగా ఉంటుంది. శ్వాసక్రియ సమర్థవంతంగా జరగదు. శరీరానికి సరిపడినంత ఆక్సిజన్‌ను అందించలేము.

ప్రశ్న 16.
ఊపిరితిత్తుల వ్యాధి నిపుణుడిని కలిసే అవకాశం కలిగితే, అపుడు శ్వాసక్రియ గురించి అతడిని నీవు ఏ ఏ ప్రశ్నలు అడుగుతావు? (AS3)
జవాబు:

శ్వాసక్రియ రేటు ఏ అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది?
శ్వాసక్రియ రేటును యోగాసనాలలో ఎలా నియంత్రిస్తారు?
జల స్తంభన విద్య సాధ్యమేనా?
వేగంగా పరిగెత్తేవారు శ్వాస విషయంలో తీసుకొనే జాగ్రత్తలు ఏమిటి?
ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యం కొరకు తీసుకొనవలసిన జాగ్రత్తలు ఏమిటి?
నికొటిన్ ఊపిరితిత్తుల ఆరోగ్యంపై ఎలాంటి ప్రభావాన్ని చూపుతుంది?

ప్రశ్న 17.
మీ పాఠశాల ప్రయోగశాలలో అవాయు శ్వాసక్రియ గురించి తెలుసుకోవటానికి మీరు చేసిన ప్రయోగంలో అనుసరించిన విధానం ఏమిటి? (AS3)
జవాబు:
ఉద్దేశం :
అవాయు శ్వాసక్రియ జరుగునపుడు ఆల్కహాలు ఏర్పడునని నిరూపించుట. కావలసిన పరికరాలు : గాజుసీసా, గ్లూకోజ్ ద్రావణం, ఈస్టు కణాలు, చిన్నబీకరు.
AP Board 10th Class Biology Solutions 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ 2

ప్రయోగం చేయు విధానం :
వెడల్పు మూతిగల ఒక గాజుసీసా తీసుకొనవలెను. సున్నపుతేట నింపిన చిన్న బీకరును ఆ గాజు సీసాలో ఉంచవలెను. గాజు సీసాలో 200 మి.లీ. గ్లూకోజు ద్రావణం తీసుకుని దానికి కొంచెం రొట్టెలలో ఉపయోగించే ఈస్టు కలపవలెను. గ్లూకోజ్ ద్రావణం పైన నూనె పోసి కప్పవలెను. దీని వలన గాలి బైకార్బొ నేట్ గ్లూకోజ్ లో ప్రవేశించదు. గాజు సీసాకు గట్టి బిరడాను ద్రావణం బిగించవలెను. ఒకటి రెండు రోజులు తరువాత సీసా మూతను తీసి వాసన చూస్తే, అది ఆల్కహాలు వాసన వేడిచేసి చల్లార్చిన గ్లూకోజ్ ఉండడం గమనించవలెను. అలాగే సున్నపుతేట పాలవలె అవాయు శ్వాసక్రియలో వెలువడిన ఉష్ణం, మారడం గమనించవలెను.

పరిశీలన :
అవాయు పరిస్థితులలో శ్వాసక్రియ జరగడం వల్ల గ్లూకోజు ద్రావణం ఆల్కహాలుగా మారినది. కార్బన్ డై ఆక్సైడు విడుదలగుట వలన సున్నపు తేట పాలవలె మారినది.

నిర్ధారణ :
దీనిని బట్టి అవాయు పరిస్థితులలో కూడా శ్వాసక్రియ జరుగుతుందని తెలుస్తుంది.

ప్రశ్న 18.
చక్కెరను మండించే ప్రయోగంలో నీవు గమనించిన అంశాలు ఏమిటి? (AS3)
జవాబు:
చక్కెరను మండించే ప్రయోగంలో నేను గమనించిన అంశాలు :

చక్కెరను వేడి చేసినపుడు అది కరిగి ద్రవస్థితికి మారింది.
అధిక ఉష్ణోగ్రత వద్ద చక్కెర మండి CO₂ ను విడుదల చేసింది.
చక్కెర మండినపుడు శక్తి ఉష్ణరూపంలో వెలువడింది.
ఇది ఒక భౌతికచర్య, నియంత్రణ కష్టమైనది.
ఈ చర్యలో ఆక్సిజన్ వినియోగించబడింది కావున ఇది ఒక ఆక్సీకరణ చర్య.
శక్తి అంతా ఒకేసారి విడుదల అవుతుంది.
నీటి సమక్షంలో ఈ దహన ప్రక్రియ ఆగిపోతుంది.
చక్కెర నల్లని కార్బగా మిగిలిపోయింది.

ప్రశ్న 19.
కప్పలో జరిగే చర్మీయ శ్వాసక్రియ గురించి సమాచారం సేకరించండి. నివేదిక తయారుచేసి మీ తరగతిలో ప్రదర్శించండి. (AS4)
జవాబు:

కప్ప ఉభయచర జీవి. ఇది నీటిలోనూ, నేలమీద జీవిస్తుంది.
నీటిలోనూ, నేలమీద కూడా చర్మం దాని ముఖ్యమైన శ్వాసేంద్రియం.
కప్ప తీసుకొనే మొత్తం ఆక్సిజన్ పరిమాణంలో 3వ వంతు చర్మం ద్వారా తీసుకొంటుంది.
కప్ప చర్మాన్ని ఎల్లవేళలా తడిగా ఉంచుకొంటుంది.
చర్మం ఉపరితలం మీదికి శ్లేష్మాన్ని స్రవించే అనేక గ్రంథులు కప్ప చర్మంలో ఉన్నాయి.
చర్మాన్ని తేమగా ఉంచటం కోసం, కప్పలు తరచుగా నీటిలోకి దుముకుతుంటాయి.
వేడిగా, పొడిగా ఉండే వేసవి నేలల్లో, కప్పలు నేలలో లోతుగా బొరియలు చేసుకొని నివసిస్తాయి. వీటిని ‘గ్రీష్మకాల సుప్తావస్థ’ లేక ‘వేసవి నిద్ర’ అంటారు.
శీతాకాలంలో కూడా బొరియలలో నిద్రిస్తాయి. దీనినే ‘శీతాకాల సుప్తావస్థ’ లేక ‘శీతాకాల నిద్ర’ అనీ అంటారు. ఈ కాలాలలో కప్పలు చర్మం ద్వారా శ్వాసిస్తాయి.

ప్రశ్న 20.
పొగాకు వినియోగం, కాలుష్యం మొదలైన వాటివల్ల కలిగే శ్వాసకోశ వ్యాధుల గురించి సమాచారం సేకరించండి. దానిపై మీ తరగతిలో చర్చించండి. (AS4)
జవాబు:
పొగాకు, సిగిరెట్ వినియోగం వలన ఏటా ఒక్క అమెరికాలోనే 4, 38,000 మంది చనిపోతున్నట్లు ప్రాథమిక అంచనా. పొగాకు వినియోగం వలన ఊపిరితిత్తుల కాన్సర్ వచ్చే అవకాశం 87% అధికంగా ఉన్నట్లు శాస్త్రవేత్తల అంచనా. ప్రతిరోజు 1,100 మంది టీనేజర్స్ (17 సంవత్సరాలలోపు యువకులు) పొగాకుకు, పొగాకు ఉత్పత్తులకు అలవాటు పడుతున్నారు. పొగాకు వినియోగం కేవలం శ్వాసకోస వ్యాధులపైనే కాకుండా, నోటి క్యాన్సర్, గుండె జబ్బులు వంటి ప్రమాదకర రోగాలనూ కలిగిస్తుంది.

పొగాకు వినియోగం వలన ఈ క్రింది ప్రమాదకర రోగాలు సంక్రమిస్తాయి.

1. క్రానిక్ బ్రాంకైటిస్ (Chronic bronchitis) :
ఇది దీర్ఘకాలిక వ్యాధి. వాయునాళంలో శ్లేష్మం పేరుకుపోవటం, విపరీతమైన దగ్గు దీని లక్షణాలు. దగ్గు దీర్ఘకాలికంగా ఉంటే శ్వాసనాళం, ఊపిరితిత్తులు దెబ్బతింటాయి.

2. ఎంఫిసెమా (Emphysema):
ఈ వ్యాధిలో ప్రధానంగా వాయు గోణులు దెబ్బతింటాయి. ఆయాసం, శ్వాసపీల్చటంలో ఇబ్బంది. దగ్గు, అలసట, బరువు కోల్పోవటం, ఒత్తిడి వంటివి ఈ వ్యాధి లక్షణాలు.

3. లంగ్ కేన్సర్ (Lung’s cancer) :
వాయు మార్గంలోని కణజాలం నికొటిన్ ప్రభావం వలన అదుపులేని కణవిభజన జరుపుతూ వ్రణాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. దీని వలన ఊపిరితిత్తి మార్గాలలో గడ్డలు ఏర్పడతాయి. శ్వాస సమస్యలు ఏర్పడతాయి. వ్రణాలు పెరిగే కొలది దగ్గు, రక్తస్రావం, ఛాతినొప్పి, ఆయాసం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.

శ్వాససంబంధ రోగాలు పొగ త్రాగేవారిలోనే కాకుండా వారి ప్రక్కన ఉండే వారిపై కూడా ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. దీనినే Second hand smoke అంటారు. దీని ప్రభావం వలన, విసుగు, కళ్ళుమండుట, గొంతుమంట, దగ్గువంటి ప్రాథమిక లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.

ప్రశ్న 21.
శ్వాసక్రియా మార్గాన్ని తెలియజేసే బొమ్మ గీసి, భాగాలు గుర్తించండి. (AS5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ 3

ప్రశ్న 22.
శ్వాసక్రియలో జరిగే దశలను తెలిపే రేఖాచిత్రం (Block diagram) గీయండి. కణశ్వాసక్రియ గురించి మీరేమి తెలుసుకున్నారో రాయండి. (AS5)
జవాబు:
శ్వాసక్రియలో వివిధ దశలు ఉంటాయి. అయితే వీటి మధ్య విభజన స్పష్టంగా ఉండదు. అవి ఉచ్చ్వాస నిశ్వాసాలు, ఊపిరితిత్తుల్లో వాయు మార్పిడి, రక్తం ద్వారా వాయురవాణా, కణజాలాల్లో వాయు మార్పిడి మరియు కణశ్వాసక్రియ.
AP Board 10th Class Biology Solutions 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ 4

కణశ్వాసక్రియ :

కణస్థాయిలో జరిగే శ్వాసక్రియను కణశ్వాసక్రియ అంటారు. దీనినే అంతర శ్వాసక్రియ అని కూడా అంటారు.
ఈ ప్రక్రియలో పరిసరాల నుండి గ్రహించబడిన ఆక్సిజన్ వినియోగించబడి, పదార్థం ఆక్సీకరణం చెందుతుంది.
ఈ ప్రక్రియలో కొంత శక్తితో పాటు CO₂ నీటి ఆవిరి వెలువడుతుంది. మరికొంత శక్తి ఉష్ణరూపంలో వెలువడుతుంది.
కణశ్వాసక్రియ మొత్తం రెండు దశలలో జరుగుతుంది. అవి: 1 గ్లైకాలసిస్ 2. క్రైవలయం
గ్లైకాలసిస్ కణద్రవ్యంలో జరగగా, క్రైవలయ చర్యలు మైటోకాండ్రియాలో జరుగుతాయి.
మైటోకాండ్రియా నుండి శక్తి వెలువడుతుంది. కావున వీటిని కణశక్త్యాగారాలు అంటారు.

ప్రశ్న 23.
మన శరీరంలో జరిగే శ్వాసక్రియా యంత్రాంగాన్ని నీవెలా అభినందిస్తావు? (AS5)
జవాబు:
జీవులలో శ్వాసక్రియ ఒక అద్భుత జీవక్రియ. ఇది ప్రాణాధారం. అన్ని జీవక్రియలకు కావలసిన శక్తిని అందించే ఒకే వనరు శ్వాసక్రియ. ఈ ప్రక్రియలో ఆహారంలో పదార్థం ఆక్సీకరణం చెంది ATP శక్తిగా మారుతుంది. శ్వాసక్రియ దహనంవలె ఆక్సీకరణ చర్య అయినప్పటికి, చాలా వైవిధ్యం చూపుతుంది. శక్తిని వెలువర్చే ఈ క్రియ దహనంవలె కాకుండా 90% నీరు కలిగిన జీవద్రవ్యంలో ఎంజైమ్ సమక్షంలో నియంత్రిత చర్యగా జరగటం అద్భుతంగా ఉంటుంది. వెలువడే శక్తి అంతా ఒకేసారి కాకుండా అంచెలంచెలుగా శరీర అవసరాలకు తగినట్టుగా వెలువడటం కూడా ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. జీవి శరీర అవసరాలకు తగట్టు శ్వాసక్రియ రేటు పెరగటం, తరగటం కూడా అద్భుతవిషయం. సుప్తావస్థలో శ్వాసక్రియ రేటు కనిష్ఠంగా పడిపోవటం కూడా అద్భుతమైన విషయం.

ప్రశ్న 24.
మీ పాఠశాల సింపోజియంలో చర్చించటానికి అవాయు శ్వాసక్రియపై ఒక వ్యాసాన్ని తయారుచేయండి. (AS5)
జవాబు:
ఆక్సిజన్ రహిత పరిస్థితులలో, జరిగే శ్వాసక్రియను అవాయు శ్వాసక్రియ అంటారు. ఇది చిన్నచిన్న జీవులలోనూ, కండరాలలోనూ జరుగుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో వెలువడే శక్తి కూడా తక్కువగా ఉంటుంది.
C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂ + 54 K.Cal

అవాయు శ్వాసక్రియ, రెండు దశలలో జరుగుతుంది. మొదటి ప్రక్రియలో గ్లూకోజ్ అణువు విచ్చిన్నం చెందుతుంది. ఈ ప్రక్రియను గ్లైకాలసిస్ అంటారు. ఈ ప్రక్రియలో పైరూవిక్ ఆమ్లం ఏర్పడుతుంది. రెండవ దశను కిణ్వనం అంటారు. ఈ ప్రక్రియలో పైరూవిక్ ఆమ్లం మిథనాల్ లేదా లాక్టిక్ ఆమ్లంగా మార్చబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో CO₂ తో బాటు కొద్ది మొత్తంలో శక్తి వెలువడుతుంది.

అవాయు శ్వాసక్రియ, ఈస్ట్ వంటి శిలీంధ్రాలలోనూ, కొన్ని రకాల బాక్టీరియాలలోనూ గమనించవచ్చు.

ప్రశ్న 25.
హిమోగ్లోబిన్, క్లోరోఫిలు శ్వాసక్రియ గురించి మాట్లాడుకుంటున్నట్లుగా ఒక కార్టూన్ గీయండి. (AS5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ 5

10th Class Biology 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ Textbook InText Questions and Answers

10th Class Biology Textbook Page No. 27

ప్రశ్న 1.
వాయు సంఘటనం గురించి మరిన్ని విషయాలు తెలుసుకోవటానికి ప్రీస్టే ప్రయోగాలు ఉపయోగపడతాయని ‘చెప్పవచ్చా? ఎలా?
జవాబు:
ప్రీస్టే ప్రయోగాలకు పూర్వం గాలి ఒకే పదార్థంగా భావించేవారు. కానీ ప్రీస్టే ప్రయోగాల వలన గాలి ఒకే అంశ పదార్థం కాదని, అది కొన్ని పదార్థాల మిశ్రమం అని నిర్ధారించబడింది. జంతువులు ఖర్చుచేసే వాయువు ఏదో, మొక్కలు భర్తీ చేస్తాయని ప్రీస్టే నిరూపించాడు.

ప్రశ్న 2.
లేవోయిజర్ ప్రకారం వస్తువులు దహనం చెందినపుడు వెలువడేది ఏమిటి?
జవాబు:
లేవోయిజర్ ప్రకారం వస్తువు దహనం చెందినపుడు స్థిరవాయువు లేదా బొగ్గుపులుసు వాయువు వెలువడుతుంది. దీనినే మనం కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ అంటాము.

ప్రశ్న 3.
గాలి గురించి తన ప్రయోగం ద్వారా లేవోయిజర్ ఏమి తెలుసుకున్నాడు?
జవాబు:
మనం పీల్చటానికి తోడ్పడుతున్న గాలిలో ఉండే వాయువు వస్తువులు మండించటానికి తోడ్పడుతుందని లేవోయిజర్ – గ్రహించాడు. దీనికి ఆక్సిజన్ అని నామకరణం చేశాడు.

ప్రశ్న 4.
లేవోయిజర్ ప్రయోగాల ఆధారంగా మనం ఏ నిర్ధారణకు రావచ్చు?
జవాబు:
లేవోయిజర్ ప్రయోగాల ఆధారంగా మనం పీల్చే వాయువు పదార్థాలను మండించటానికి కూడా తోడ్పడుతుందని గుర్తించాడు. దానికి ఆక్సిజన్ అని నామకరణం చేశాడు.

10th Class Biology Textbook Page No. 28

ప్రశ్న 5.
లేవోయిజర్ అనుకొన్న బొగ్గుపులుసు వాయువు ఏమిటి?
జవాబు:
లేవోయిజర్ అనుకొన్న బొగ్గుపులుసు వాయువును నేడు మనం కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ గా పిలుస్తున్నాము.

ప్రశ్న 6.
లేవోయిజర్ పరిశోధనల ప్రకారం పీల్చడానికి పనికి వచ్చే గాలి ఏమిటి?
జవాబు:
లేవోయిజర్ పరిశోధనల ప్రకారం మనం పీల్చడానికి పనికి వచ్చే గాలి ‘ఖర్చయ్యే వాయువు’. దీనినే ఆక్సిజన్ అని పిలుస్తారు.

ప్రశ్న 7.
తన ప్రయోగాల ద్వారా శ్వాసక్రియ విధానంలో ఏయే సోపానాలు ఉంటాయని లేవోయిజర్ పేర్కొన్నాడు?
జవాబు:
లేవోయిజర్ తన ప్రయోగాల ద్వారా శ్వాసక్రియలో రెండు ప్రక్రియలు ఉంటాయని గుర్తించినప్పటికి ఒక ప్రక్రియ గురించి మాత్రమే తెలుసుకోగలిగాడు. విడిచే గాలిలో బొగ్గుపులుసు వాయువు ఉంటుందని తెలుసుకోగలిగాడు.

ప్రశ్న 8.
మనచుట్టూ ఉన్న గాలితో పోల్చినపుడు విడిచేగాలి వేడిగా ఉండడాన్ని మీరు గమనించే ఉంటారు. శ్వాసక్రియ దీనికి కారణమవుతుందని మీరు అనుకుంటున్నారా?
జవాబు:
ఔను. శ్వాసక్రియలో కొంత శక్తి వేడిమి రూపంలో వెలువడుతుంది. ఈ వేడి శరీర ఉష్ణోగ్రతను స్థిరంగా ఉంచటానికి తోడ్పడుతూ, జీవక్రియలు జరగటానికి కూడా సహకరిస్తుంది. శ్వాసక్రియలో వెలువడే ఈ ఉష్ణం ఆధారంగానే మనం విడిచేగాలి వెచ్చగా ఉంటుంది.

10th Class Biology Textbook Page No. 29

ప్రశ్న 9.
ఏ వాయువు సున్నపు తేటసు పాలవలె తెల్లగా మారుస్తుంది?
జవాబు:
కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ సున్నపు తేటను తెల్లగా పాలవలె మార్చుతుంది.

ప్రశ్న 10.
మన చుట్టూ ఉన్న గాలితో పోల్చినపుడు, మనం బయటకు వదిలే గాలిలో ఏ వాయువు ఎక్కువ పరిమాణంలో ఉంది?
జవాబు:
మనం బయటకు విడిచే గాలిలో CO₂ పరిమాణం (41%) అధికంగా ఉంటుంది.

10th Class Biology Textbook Page No. 32

ప్రశ్న 11.
మనం ఆహారం తినే సమయంలో మాట్లాడకూడదని ఎందుకు అంటారు?
జవాబు:
గ్రసని ఆహార, శ్వాసమార్గాల కూడలి. ఈ ప్రాంతంలో ఆహారం, ఆహార నాళంలోనికి ప్రవేశించకుండా వాయునాళంలోనికి ప్రవేశించే ప్రమాదం ఉంది. స్వరపేటిక మీద ఉండే ఉపజిహ్విక ఈ మార్గంలో ఆహారాన్ని నియంత్రిస్తుంది. మనం మాట్లాడుతున్నప్పుడు ఇది సరిగా పనిచేయకపోవచ్చు. కావున ఆహారం తినే సమయంలో మాట్లాడకూడదని అంటారు.

ప్రశ్న 12.
శ్వాసక్రియలో ప్రక్కటెముక కండరాలు, ఉదరవితానముల పాత్ర ఏమిటి? స్త్రీ, పురుషులు ఇరువురిలో రెండు శ్వాసక్రియలో పాల్గొంటాయా?
జవాబు:
శ్వాసకదలికలలో ప్రక్కటెముకలు, ఉదరవితానం ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తాయి. వీటి కదలిక వలన ఉరఃకుహర పరిమాణం పెరుగుతూ, తగ్గుతూ ఉంటుంది. అందువలన వెలుపలి గాలి ఊపిరితిత్తులలోనికి, ఊపిరితిత్తుల నుండి మరలా ఆ ములుకు ప్రవేశిస్తుంది.

అయితే ఉదరవితానం పురుషులలో బాగా క్రియావంతంగా ఉండి శ్వాసకదలికలో ప్రముఖపాత్ర వహిస్తే, సీలలో ప్రక్కటెముకలు శ్వాసకదలికలో ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తాయి.

10th Class Biology Textbook Page No. 33

ప్రశ్న 13.
శ్వాసక్రియను ప్రభావితం చేసే ఇతర పరిస్థితులు ఏమిటి?
జవాబు:
శ్వాసక్రియ 1. ఆక్సిజన్ లభ్యత 2. ఉష్ణోగ్రత 3. ఆక్సీకరణం చెందే పదార్థ స్వభావం 4. ఎంజైమ్ ల క్రియాశీలక 5. పరిసరాలు 6. జీవి ఆరోగ్యపరిస్థితి వంటి ఇతర కారకాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 14.
మెదడు నుండి శ్వాస అవయవాలకు వెళ్ళే నాడులను కత్తిరించినట్లయితే శ్వాసక్రియ వెంటనే నిలిచిపోతుందని శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. దీనివలన మనకు ఏం అర్థమవుతుంది?
జవాబు:
మెదడు నుండి శ్వాస అవయవాలకు వెళ్ళే నాడులను కత్తిరించినట్లయితే శ్వాసక్రియ నిలిచిపోతుంది. దీనినిబట్టి శ్వాసక్రియకు, మెదడుకు సంబంధం ఉందని తెలుస్తుంది. అంతేగాక శ్వాసక్రియను నియంత్రించే శ్వాసకేంద్రం మెదడులో ఉన్నట్లు నిర్ధారించవచ్చు.

10th Class Biology Textbook Page No. 34

ప్రశ్న 15.
శ్వాసక్రియ జరిగే సమయంలో ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
శ్వాసక్రియ జరిగే సమయంలో పరిసరాల నుండి గ్రహించబడిన ఆక్సిజన్, ఆహారపదార్థాలను ఆక్సీకరణం చెందిస్తుంది. అందువలన పదార్థం నుండి శక్తి ఉష్ణముతో పాటు CO₂ వెలువడుతుంది. అయితే క్రియలు ఒక వరుస క్రమంలో ఎంజైమ్స్ సమక్షంలో జరుగుతాయి.

ప్రశ్న 16.
నిశ్వాస సమయంలో శరీరం నుండి తొలగించబడిన వాయువు ఏది? ఇది ఎక్కడి నుండి వస్తుంది?
జవాబు:
నిశ్వాస సమయంలో శరీరం నుండి CO₂ తొలగించబడుతుంది. ఇది శ్వాసక్రియలో పదార్థం ఆక్సీకరణం చెందటం వలన ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 17.
ఉచ్చ్వాస, సమయంలో ఊపిరితిత్తులలోనికి వెళ్ళే వాయువుల సంఘటనం ఏది?
జవాబు:
ఉచ్చ్వాస సమయంలో ఊపిరితిత్తులలోనికి వెళ్ళే వాయువులు
ఆక్సిజన్ – 21%
CO₂ – 0.04% ఉంటాయి.

ప్రశ్న 18.
ఉచ్చ్వాస, నిశ్వాస వాయువుల సంఘటనంలో తేడా ఏమైనా ఉందా?
జవాబు:
ఉచ్ఛ్వాసం చెందే వాయువులలో ఆక్సిజన్ పరిమాణం ఎక్కువగా (21%) ఉంటే, నిశ్వాసం చెందే వాయువులలో CO₂ పరిమాణం (4%) అధికంగా ఉంటుంది.

వాయువు	ఉచ్చ్వాసించే వాయువులో గల శాతం	నిశ్వాసించే వాయువులో గల శాతం
ఆక్సిజన్	21	16
కార్బన్ డై ఆక్పైడ్	0.03	44
నైట్రోజన్	78	78

గమనిక : పట్టికలో ఇవ్వబడిన విలువలు సుమారైనవి మాత్రమే.

→ ఉచ్చ్వాసించే, నిశ్వాసించే వాయువులలో ఆక్సిజన్ పరిమాణంలో తేడాకు కారణమేమిటి?
జవాబు:
ఉచ్ఛ్వాస దశలో గాలి నుండి CO₂ రక్తంలోనికి విసరణ చెందుతుంది. కావున ఈ గాలి నిశ్వాసం ద్వారా బయటకు వచ్చినపుడు O₂ పరిమాణం తక్కువగా ఉంటుంది.

→ నిశ్వాసించే వాయువులలో కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ పరిమాణం పెరుగుటకు కారణమేమిటి?
జవాబు:
ఉచ్చ్వాసదశలో రక్తం నుండి CO₂ విసరణ చెంది ఊపిరితిత్తులలోనికి, గాలిలోనికి ప్రవేశిస్తుంది. కావున నిశ్వసించే గాలిలో CO2 పరిమాణం పెరుగుతుంది.

10th Class Biology Textbook Page No. 36

ప్రశ్న 20.
గ్లూకోజ్ అణువు విచ్చిన్నం చెందటం, అనేక క్రమానుగత రసాయన చర్యల ద్వారా జరుగుతుంది. ఇది శక్తి విడుదల కావడంపై ఎలాంటి ప్రభావాన్ని చూపుతుంది?
జవాబు:
గ్లూకోజ్ అణువు విచ్ఛిన్నం చెందడాన్ని ‘గ్లైకాలసిస్’ అంటారు. ఈ చర్యలో గ్లూకోజ్ అణువు అనేక దశలలో విచ్ఛిన్నం చెంది చివరికి పైరూవిక్ ఆమ్లంగా మారుతుంది. ఈ చర్యలన్నీ ఒకదాని తరువాత మరొకటి అనేక దశలలో జరుగుతాయి. కావున శ్వాసక్రియలో శక్తి కూడా ఒక్కసారిగా కాకుండా అంచెలంచెలుగా విడుదల అవుతుంది.

10th Class Biology Textbook Page No. 37

ప్రశ్న 21.
వాయుగోణులలోనికి కణాలకు కణశ్వాసక్రియ నిర్వహించడానికి ఆక్సిజన్ అవసరమా? ఎందుకు?
జవాబు:
పని నిర్వహించే ప్రతి కణజాలానికి శక్తి అవసరం. ఈ శక్తిని అవి శ్వాసక్రియ ద్వారా పొందుతాయి. శ్వాసక్రియ నిర్వహించటానికి ఆక్సిజన్ అవసరం కావున వాయుగోణులలోనికి కణాలు కణశ్వాసక్రియ నిర్వహించడానికి ఆక్సిజన్ అవసరము.

ప్రశ్న 22.
తీవ్రమైన వ్యాయామం చేసిన తరువాత మనకు కండరాలలో నొప్పి వస్తుంది కదా! కండరాలకు సరిపోయినంత ఆక్సిజన్ సరఫరా జరిగిందా?
జవాబు:
తీవ్రమైన వ్యాయామం చేసిన తరువాత కండరాలలో లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకుపోయి నొప్పి వస్తుంది. ఈ స్థితిలో కండరాలలో ‘ఆక్సిజన్ లోటు’ ఏర్పడుతుంది. ఈ పరిస్థితులలో కండరాలకు సరిపోయినంత ఆక్సిజన్ సరఫరా జరగదు. జరిగిన తరువాత కండరాలు సాధారణ స్థితికి వస్తాయి.

10th Class Biology Textbook Page No. 38

ప్రశ్న 23.
కండరాలలో ఏ రసాయనాలు ఏర్పడతాయి?
జవాబు:
కండరాలు అవాయు శ్వాసక్రియ జరిపి, లాక్టిక్ ఆమ్లాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. కండరాలలో లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకుపోవటం వలన అలసిన అనుభూతి కలుగుతుంది. కొంత విరామం తరువాత లాక్టిక్ ఆమ్లం తొలగించబడి కండరాలు సాధారణ స్థితికి చేరుకొంటాయి.

10th Class Biology Textbook Page No. 41

ప్రశ్న 24.
బేకరీలలో రొట్టెల తయారీదారులు పిండికి ఈస్టు కలిపినపుడు ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
బేకరీలలో రొట్టెల తయారీదారులు పిండికి ఈస్ట్ ను కలిపినపుడు, ఈస్ట్ పిండిలో అవాయు శ్వాసక్రియ జరుపుతుంది. “ఫలితంగా పిండిపదార్థం ఆల్కహాల్ గా మార్చబడి, CO₂ వెలువడుతుంది. CO₂ వెలువడుట వలన పిండి పరిమాణం పెరుగుతుంది. ఆల్కహాల్ వలన పిండి పులిసిన వాసన వస్తుంది.

ప్రశ్న 25.
శ్వాసక్రియ శక్తిని విడుదల చేసే ప్రక్రియ. దీనిని మీరు అంగీకరిస్తారా? ఎందుకు?
జవాబు:
ఔను, శ్వాసక్రియ శక్తిని విడుదల చేసే ప్రక్రియ. శ్వాసక్రియలో ఆహార పదార్థాలు ఆక్సీకరించబడి శక్తి వెలువడుతుంది. శక్తి ATP రూపంలో నిల్వచేయబడి కణక్రియల కొరకు వినియోగించబడుతుంది.

ప్రశ్న 26.
చక్కెరను మండించినపుడు ఏమి జరుగుతుంది?
జవాబు:
చక్కెరను మండించినపుడు మొదట అది ద్రవస్థితికి మారుతుంది. తరువాత అది మండి కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ ను, శక్తిని వెలువరుస్తుంది. ఈ ప్రక్రియను దహనం లేదా మండుట అంటారు. ఇది శ్వాసక్రియవలె ఆక్సీకరణ చర్య.

10th Class Biology Textbook Page No. 42

ప్రశ్న 27.
శీతాకాలంలో చలికోటు (స్వెట్టర్) వేసుకున్నపుడు మనకు వెచ్చగా ఉంటుంది. చలికోటు మన శరీరం విడుదల చేసిన ఉష్ణాన్ని వృథా కాకుండా కాపాడుతుంది. అంటే మన శరీరం ఉష్ణాన్ని విడుదల చేసిందని అనుకోవచ్చా? ఇంకా ఏయే మార్గాల ద్వారా మన శరీరం ఉష్ణాన్ని కోల్పోతుంది?
జవాబు:

మన శరీరం ఉపరితలం నుండి నిరంతరం ఉష్ణాన్ని కోల్పోతూనే ఉంటుంది. కాబట్టి మన శరీరం కోల్పోయిన ఉష్ణాన్ని పూరించడానికి నిరంతరం ఉష్ణాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తూ ఉండాలి. దీని వలననే శరీర ఉష్ణోగ్రత నిరంతరం స్థిరంగా ఉంటుంది.
మన పరిసరాలు చల్లగా ఉన్నప్పుడు, ప్రధాన చెవిడిప్ప, చేతివేళ్ళ ద్వారా ఉష్ణాన్ని త్వరగా కోల్పోతుంటాము. కావున ఈ భాగాలు ముందుగా చల్లబడతాయి.

ప్రశ్న 28.
శరీరం కోల్పోయే ఉష్ణోగ్రత, ఉత్పత్తి చేసే ఉష్ణోగ్రత ఒకే నిష్పత్తిలో ఉంటాయా?
జవాబు:
మనం శరీరం ఎల్లప్పుడూ నిర్దిష్ట ఉష్ణోగ్రతను (37°C) కలిగి ఉంటుంది. కావున మానవులు స్థిరోష్ణ జీవులు. శరీర ఉష్ణోగ్రత స్థిరంగా ఉండాలంటే శరీరం కోల్పోయే ఉష్ణోగ్రత, ఉత్పత్తి చేసే ఉష్ణోగ్రత సమానంగా ఉండాలి. మన శరీర ఉష్ణోగ్రత స్థిరంగా ఉంటుంది. కావున శరీరం కోల్పోయే ఉష్ణోగ్రత ఉత్పత్తి అయ్యే ఉష్ణోగ్రత సమానంగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 29.
ఉదయం నిద్రలేవగానే మీ శరీర ఉష్ణోగ్రతను కొలవండి. కొంచెం సేపు జాగింగ్ చేసిన తరువాత మరలా ఉష్ణోగ్రతను కొలవండి. రెండింటికి మధ్య ఏమైనా వ్యత్యాసం ఉందా? లేదా? వివరించండి.
జవాబు:

ఉదయం నిద్రలేవగానే శరీర ఉష్ణోగ్రత తక్కువగా ఉంది. కాసేపు జాగింగ్ చేసిన తరువాత శరీర ఉష్ణోగ్రత పెరిగింది.
జాగింగ్ చేసినపుడు ఎక్కువ శక్తి అవసరం. శక్తి కోసం శ్వాసక్రియ రేటు పెరుగుతుంది.
శ్వాసక్రియలో కొంత శక్తి ఉష్ణం రూపంలో వెలువడుతుంది. కావున జాగింగ్ తరువాత శరీర ఉష్ణోగ్రత పెరిగింది.

10th Class Biology Textbook Page No. 45

ప్రశ్న 30.
మొక్కలు, జంతువులలో జరిగే శ్వాసక్రియలలో నీవు ఏమేమి పోలికలు గమనించావు?
జవాబు:
మొక్కలు, జంతువులలో జరిగే శ్వాసక్రియలో చాలా పోలికలు ఉన్నాయి.

రెండు జీవుల శ్వాసక్రియలో 0, గ్రహించబడుతుంది.
CO₂ విడుదల చేయబడుతుంది.
పదార్థాలు ఆక్సీకరింపబడతాయి.
శక్తి వెలువరించే ప్రక్రియ.
విచ్ఛిన్నక్రియ రెండు రకాల జీవులలోనూ పదార్థం విచ్ఛిన్నం చేయబడుతుంది.

ప్రశ్న 31.
మీరు ఎప్పుడైనా చిత్తడి ప్రదేశాలకు వెళ్ళినపుడు అక్కడ పెరిగే మొక్కల కాండం సేకరించండి. దానిలో గల రంధ్రాల సంఖ్య, పరిమాణాన్ని మామూలు ల మీద పెరిగే మొక్కల కాండంతో పోల్చి చూడండి. రెండూ ఒకే రకంగా ఉన్నాయా? భిన్నంగా ఉన్నాయా? ఎందుకు?
జవాబు:
చిత్తడి ప్రదేశాలలో పెరిగే మొక్క కాండం నేలమీద పెరిగే మొక్క కాండం కన్నా భిన్నంగా ఉంది. నేలమీద పెరిగే మొక్క కాండం పై రంధ్రాల సంఖ్య తక్కువగా ఉండి కొద్ది పరిమాణంలో ఉంటే, చిత్తడి ప్రదేశాలలో పెరిగే మొక్క కాండం అధిక రంధ్రాలు కలిగి అధిక పరిమాణంలో ఉన్నాయి.

చిత్తడి ప్రాంతాలలో పెరిగే మొక్కల వేర్లకు వాయులభ్యత తక్కువ. నేల అంతా నీటితో నిండి ఉంటుంది. కావున ఈ మొక్కలు కాండం ద్వారా గాలి పొందటానికి అధిక సంఖ్యలో రంధ్రాలు కలిగి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 32.
వాయుమార్గంలో తేమ లేనట్లయితే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:

వాయుమార్గంలో తేమ లేనట్లయితే, దుమ్ము, ధూళి కణాలు గాలి నుండి తొలిగించబడవు.
వేసవికాలంలో గాలి చల్లబర్చకుండా ఊపిరితిత్తులను చేరుతుంది. దీని వలన ఊపిరితిత్తులు దెబ్బతింటాయి.
శీతాకాలంలో గాలి వాయుమార్గంలో తేమ వలన వెచ్చబడి ఊపిరితిత్తులను చేరుతుంది. లేనట్లయితే ఊపిరితిత్తులు దెబ్బతింటాయి.

ప్రశ్న 33.
రెండు ఊపిరితిత్తులూ ఒకే పరిమాణంలో ఉంటాయా?
జవాబు:
మన శరీరంలోని రెండు ఊపిరితిత్తులూ ఒకే పరిమాణంలో ఉండవు. కుడి ఊపిరితిత్తి మూడు తమ్మెలు కలిగి ఎడమ దానికంటే పెద్దదిగా ఉంటుంది. ఎడమ ఊపిరితిత్తి రెండు తమ్మెలు కలిగి కొంచెం చిన్నదిగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 34.
వాయుకోశగోణులు అసంఖ్యాకంగాను, అతిచిన్నవిగాను ఎందుకు ఉంటాయి?
జవాబు:
వాయుగోణులు ఊపిరితిత్తుల యొక్క నిర్మాణాత్మక మరియు క్రియాత్మక ప్రమాణంలో గాలి నుండి అణుస్థాయిలో వాయు వినిమయం జరపటానికి ఇవి సూక్ష్మంగా ఉంటాయి. పరిమాణంలో పెద్దవిగా ఉండే ఊపిరితిత్తులను నిర్మించటం కోసం ఇవి అసంఖ్యాకంగా ఉన్నాయి. ఊపిరితిత్తుల వైశాల్యం పెంచటంలో కూడా ఇవి కీలకపాత్ర వహిస్తాయి.

10th Class Biology 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ Textbook Activities (కృత్యములు)

కృత్యం – 1

• మీ చేతిని నాసికా రంధ్రాలకు ఎదురుగా ఒక అంగుళం దూరంలో ఉంచండి. మీ శ్వాస బయటకు వచ్చి చేతిని తాకడం గమనించండి. ఈ కృత్యం పూర్తయ్యే వరకు చేతిని అక్కడ నుండి తీయకండి. ఒకటి రెండు నిమిషాలు నిలకడగా శ్వాసించండి. ఏదైనా ఆహార పదార్థాన్ని కొరికి బాగా నమిలి, మ్రింగే ముందుగా రెండవ చేతిని గొంతుపై ఉంచిన తరువాత ఆహారాన్ని మ్రింగడం.
1) మీరేం గమనించారు?
జవాబు:
ఆహారాన్ని మ్రింగుతున్నప్పుడు, గొంతులో కదలిక గుర్తించాను. అదే సమయంలో శ్వాస చేతికి తగలలేదు.

2) ఆహారాన్ని మ్రింగే సమయంలో మీ శ్వాసలో ఏమైనా తేడా గమనించారా?
జవాబు:
ఆహారాన్ని మింగుతున్నప్పుడు శ్వాస ఆగినట్లు గమనించాను.

3) ఆహారాన్ని మ్రింగే సమయంలో, ఆహారం శ్వాసనాళంలోనికి ప్రవేశించకుండా సహాయపడుతున్నది ఏది? జ. ఆహారాన్ని మ్రింగే సమయంలో ఆహారం శ్వాసనాళంలోనికి ప్రవేశించకుండా, గ్రసనిలో ఉండే ఉపజిహ్విక సహాయపడుతుంది.

కృత్యం – 2

* చక్కెరను మండించినపుడు ఏం జరుగుతుంది?
AP Board 10th Class Biology Solutions 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ 6
పటంలో చూపిన విధంగా పరికరాలను అమర్చండి. ఒక పరీక్ష నాళికలో చక్కెరను తీసుకొని మంట సహాయంతో వేడి చేయండి. కొంచెం సేపటి తరువాత ఏం జరుగుతుందో గమనించండి.
1) చక్కెర కరిగిందా?
జవాబు:
వేడిచేసినపుడు చక్కెర కరిగింది.

2) ఇంకా ఎక్కువ సేపు పనిచేసినపుడు ఏం జరిగింది?
జవాబు:
చక్కెరను బాగా వేడిచేసినపుడు కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ నీటితో పాటుగా శక్తి వేడి రూపంలో వెలువడుతుంది.

కృత్యం – 3

పిడికెడు శెనగలు లేదా రాగులు తీసుకోండి. మీ ప్రయోగానికి ఒక రోజు ముందు వాటిని నీళ్ళలో నానబెట్టండి. తరవాత వాటిని తీసి గుడ్డలో వేసి దారంతో గట్టిగా మూటకట్టండి. ఆ మూటను తరగతి గదిలో ఒక మూల ఉంచండి. రెండు రోజులపాటు పరిశీలించండి. గింజలు మొలకెత్తుతాయి. మొలకెత్తిన గింజలను తీసుకొని గాజుసీసాలో వేయండి. ఒక చిన్న బీకరు తీసుకొని దానిలో మూడు వంతుల వరకు సున్నపుతేట నింపండి. సీసా మూతికి దారం కట్టి సీసాను జాగ్రత్తగా గాజు జాడీలో ఉంచండి. జాడీ మూత బిగించండి. ఇలాగే పొడి విత్తనాలతో మరొక అమరికను సిద్ధం చేసుకోండి. రెండింటిని రెండు రోజులపాటూ కదపకుండా ఉంచండి. రెండు అమరికలను పరిశీలించండి.
AP Board 10th Class Biology Solutions 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ 7

• మీ పరిశీలనలను నమోదు చేయండి.
1) ఏ జాడీలో ఉంచిన సీసాలో సున్నపు నీరు రంగు మారింది? ఎందుకు?
జవాబు:

మొలకెత్తుతున్న గింజలు ఉన్న సీసాలోని సున్నపు నీరు రంగు మారింది.
మొలకెత్తు గింజలు శ్వాసక్రియ జరిపి CO₂ ను విడుదల చేయుటవలన, సున్నపునీరు CO₂ సున్నపు నీటిని తెల్లగా పాలవలె మార్చింది.

కృత్యం – 4

మొలకెత్తిన గింజలను ఒక థర్మార్టైస్కులో తీసుకోండి. ఒక బిరడాను తీసుకొని, రంధ్రం చేసి దానిగుండా థర్మామీటరును అమర్చండి. ఈ థర్మామీటరు నొక్కు మొలకెత్తిన గింజల్లో మునిగి ఉండేలా జాగ్రత్తపడండి. ప్రతి రెండు గంటలకు థర్మామీటరులో ఉష్ణోగ్రత నమోదు చేయండి. మంచి ఫలితాల కోసం 24 గంటలపాటు పరిశీలించండి.

* మీ పరిశీలనల ఆధారంగా (కాలం – ఉష్ణోగ్రతలపై గ్రాఫ్ గీయండి.)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 2nd Lesson శ్వాసక్రియ – శక్తి ఉత్పాదక వ్యవస్థ 8

* ఉష్ణోగ్రతలలో పెరుగుదలను ఏమైనా గుర్తించారా?
జవాబు:
ఔను, సీసాలో ఉష్ణోగ్రత పెరిగింది.

ఉష్ణోగ్రత క్రమంగా పెరుగుతుందా లేక రోజులో ఏదో ఒక సమయంలో అకస్మాత్తుగా పెరిగినట్లుగా ఉన్నదా?
జవాబు:
ఉష్ణోగ్రత క్రమంగా పెరగటం గమనించాను. ఒక్కసారిగా ఉష్ణోగ్రత పెరగలేదు.

* ఈ ఉష్ణం ఎక్కడ నుండి వచ్చిందని మీరు భావిస్తున్నారు?
జవాబు:
మొలకెత్తుతున్న గింజల శ్వాసక్రియ రేటు అధికంగా కలిగి కాలం గంటలలో ఉంటాయి. శ్వాసక్రియలో కొంత శక్తి ఉష్ణం రూపంలో వెలువడుట వలన, ధర్మాప్లాస్కులో ఉష్ణోగ్రత పెరిగినట్టు భావిస్తున్నాను.

ప్రయోగశాల కృత్యం

1. ఈ ప్రయోగం ద్వారా నీవు ఏ విషయాలు నిరూపించగలవు ?
జవాబు:
1. ఈ ప్రయోగం ద్వారా నేను అవాయు శ్వాసక్రియను నిరూపించగలను.
2. అవాయు శ్వాసక్రియలో CO₂ వెలువడుతుందని నిరూపించగలను.

2. ఈ ప్రయోగంలో గ్లూకోజ్ ద్రావణాన్ని, ఎందుకు వేడిచేస్తారు?
జవాబు:
వేడిచేయటం వలన గ్లూకోజ్ ద్రావణంలోని ఆక్సిజన్ తొలగించవచ్చు. అందువలన అవాయు శ్వాసక్రియ పరిస్థితులు ఆకల్పిస్తాను.

3. గ్లూకోజ్ ద్రావణంపై పారాఫిన్ మైనం ఎందుకు పోశావు?
జవాబు:
గాలిలోని ఆక్సిజన్ గ్లూకోజ్ ద్రావణంలో కలవకుండా నిరోధించటానికి పారాఫిన్ మైనం పోశాను.

4. ఈ ప్రయోగంలో సున్నపు తేటలో ఏం మార్పు గమనించావు?
జవాబు:
సున్నపు నీరు పాలవలె మారటం గమనించాను. ఇది CO₂ ఆవిడుదలను నిర్ధారించింది.

5. ఈ ప్రయోగంలో ఏ జీవులు అవాయు శ్వాసక్రియను నిర్వహిస్తాయి?
జవాబు:
గ్లూకోజ్ ద్రావణానికి కలిపిన ఈస్ట్ కణాలు అవాయు శ్వాసక్రియ జరిపాయి.

కింది ఖాళీలను పూరించండి

1. విడిచేగాలిలో ………….. మరియు ……………… ఉంటాయి. (CO₂, నీటి ఆవిరి)
2. గాలి, ఆహారం శరీరం లోపలికి వెళ్ళడానికి వీలుగా పనిచేసే కండరయుతమైన మూతవంటి నిర్మాణం …………… (ఉపజిహ్విక)
3. కణాలలో నిల్వ ఉన్న శక్తి ప్రమాణాన్ని ……………………. అంటారు. (ATP)
4. మొక్కలలో ……… భాగాలలో లెంటి సెల్స్ ఉంటాయి. ఇవి ……………….. చర్యకు తోడ్పడతాయి. (కాండ, వాయువినిమయం)
5. మాంగ్రూప్ లో శ్వాసక్రియ …………….. ద్వారా జరుగుతుంది. (శ్వాసవేర్లు)

సరైన సమాధానాన్ని గుర్తించండి

1. స్వరతంత్రులను ఇక్కడ గమనించవచ్చు.
A) వాయునాళం
B) స్వరపేటిక
C) నాశికాకుహరం
D) గ్రసని
జవాబు:
B) స్వరపేటిక

2. ఊపిరితిత్తులలో ఉండే గాలితిత్తుల వంటి నిర్మాణాలు
A) వాయుగోణులు
B) శ్వాసనాళాలు
C) శ్వాసనాళికలు
D) గాలిగదులు
జవాబు:
A) వాయుగోణులు

3. శ్వాసక్రియ ఒక విచ్ఛిన్నక్రియ ఎందుకంటే
A) సంక్లిష్ట ఆహార పరమాణువులు విచ్ఛిన్నం అవుతాయి.
B) కాంతి శక్తి మార్పు చెందుతుంది.
C) రసాయన శక్తి సంశ్లేషించబడుతుంది.
D) శక్తి నిల్వ చేయబడుతుంది.
జవాబు:
A) సంక్లిష్ట ఆహార పరమాణువులు విచ్ఛిన్నం అవుతాయి.

4. కణాలలో శక్తి నిలువ ఉండే ప్రదేశం
A) కేంద్రకం
B) మైటోకాండ్రియా
C) రైబోసోమ్ లు
D) కణకవచం
జవాబు:
B) మైటోకాండ్రియా

AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ

June 21, 2022

SCERT AP 10th Class Biology Guide Pdf Download 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ Textbook Questions and Answers.

AP State Syllabus 10th Class Biology 1st Lesson Questions and Answers పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ

10th Class Biology 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ Textbook Questions and Answers

అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరుచుకోండి

ప్రశ్న 1.
కింది వాని మధ్య భేదాలు రాయండి. (AS1)
ఎ) స్వయంపోషణ-పరపోషణ
బి) అంతర గ్రహణం- జీర్ణక్రియ
సి) కాంతి చర్య- నిష్కాంతి చర్య
డి) పత్రహరితం-హరితరేణువు
జవాబు:
ఎ) స్వయంపోషణ – పరపోషణ :

స్వయంపోషణ	పరపోషణ
1. జీవులు పోషకాలను స్వయంగా తయారు చేసుకొనే పద్ధతిని “స్వయంపోషణ” అంటారు.	1. పోషకాల కొరకు ఇతర జీవులపై ఆధారపడే ప్రక్రియను “పరపోషణ” అంటారు.
2. గాలి, నీరు వంటి నిరింద్రియ పదార్థాల నుండి ఆహారం తయారు చేసుకుంటాయి.	2. ఇతర జీవులను తినటం ద్వారా పోషకాలను గ్రహిస్తాయి.
3. కాంతిని శక్తి వనరుగా ఉపయోగించుకుంటాయి.	3. ఆహారపదార్థాల నుండి శక్తిని పొందుతాయి.
4. పత్రహరితం కలిగి ఉంటాయి. ఉదా : ఆకుపచ్చని మొక్కలు	4. పత్రహరితం కలిగి ఉండవు. ఉదా : జంతువులు

బి) అంతర గ్రహణం – జీర్ణక్రియ :

అంతర గ్రహణం	జీర్ణక్రియ
1. ఆహార పదార్థాలను నోటిలోనికి గ్రహించే విధానమే “అంతర గ్రహణం”.	1. సంక్లిష్ట ఆహార పదార్థాలను సరళ పదార్థాలుగా మార్చే ప్రక్రియను “జీర్ణక్రియ” అంటారు.
2. ఆహారాన్ని సంపాదించటానికి ముఖభాగాలు, చేతులు, గోర్లు తోడ్పడతాయి.	2. ఆహారం జీర్ణం చేయటానికి జీర్ణరసాలు, ఎంజైమ్స్ తోడ్పడతాయి.
3. ఆహారం ముక్కలుగా చేయబడి గ్రహించబడుతుంది.	3. ముక్కలైన ఆహారాన్ని శోషణ చెందటానికి అనువుగా ద్రవస్థితికి మార్చబడుతుంది.
4. ఇది ఒక భౌతిక ప్రక్రియ. ఎటువంటి రసాయన చర్యలూ ఉండవు.	4. ఇది జీవరసాయనిక ప్రక్రియ. పదార్థ నిర్మాణం మారుతుంది.
5. జీర్ణక్రియలోని మొదటి ప్రక్రియ అంతర గ్రహణం.	5. అంతర గ్రహణం తరువాత జీర్ణక్రియ ప్రారంభమౌతుంది.

సి) కాంతి చర్య- నిష్కాంతి చర్య :
కాంతి సమక్షంలో జరిగే చర్యలకు, కాంతి ప్రమేయం లేని చర్యలకు మధ్యగల భేదాలు ఏమిటి ?

కాంతి చర్య	నిష్కాంతి చర్య
1. కిరణజన్యసంయోగక్రియలోని మొదటి దశ.	1. కిరణజన్యసంయోగక్రియలోని రెండవ దశ.
2. కాంతిశక్తి గ్రహించబడుతుంది.	2. కాంతిశక్తితో ప్రమేయం లేదు. కానీ కాంతిచర్యలపై ఆధారపడుతుంది.
3. హరితరేణువులోని గ్రానాలో జరుగును.	3. హరితరేణువులోని అవర్ణిక (సోమా) లో జరుగును.
4. ATP, NADH లు అంత్య ఉత్పన్నాలు.	4. పిండిపదార్థం (గ్లూకోజ్) అంత్య ఉత్పన్నము.
5. శక్తిగ్రాహకాలు ఏర్పడతాయి.	5. శక్తిగ్రాహకాలు వినియోగింపబడతాయి.
6. ప్రధానంగా ఆక్సీకరణ చర్యలు.	6. ప్రధానంగా క్షయకరణ చర్యలు.
7. నీటి కాంతి విశ్లేషణ జరుగుతుంది.	7. కర్బన స్థాపన జరుగుతుంది.

డి) పత్రహరితం – హరితరేణువు :

పత్రహరితం	హరితరేణువు
1. ఆకుపచ్చ వర్ణాన్ని కలిగించే వర్ణద్రవ్యం.	1. పత్రహరితాన్ని కలిగి ఉన్న కణాంగాన్ని హరితరేణువు అంటారు.
2. పత్రహరితం హరితరేణువులలో ఉంటుంది	2. హరిత రేణువులు కణద్రవ్యంలో డిస్క్ ఆకారంలో ఉంటాయి.
3. మెగ్నీషియం అణువును కలిగి ఉండే స్థూల అణువు	3. త్వచ నిర్మాణాలు కలిగిన కణాంగము
4. సౌరశక్తిని గ్రహిస్తుంది.	4. కిరణజన్యసంయోగక్రియను నిర్వహిస్తుంది.
5. కిరణజన్యసంయోగక్రియను ప్రారంభిస్తుంది.	5. కిరణజన్యసంయోగక్రియలోని చర్యలన్నీ హరిత రేణువులలో జరుగుతాయి

ప్రశ్న 2.
కింది వానికి కారణాలు చెప్పండి. (AS1)
ఎ) సజీవ ప్రపంచానికి కిరణజన్యసంయోగక్రియ శక్తికి మూలాధారమని ఎలా చెప్పగలవు?
జవాబు:
జంతువులన్నీ పరపోషకాలు. ఇవి మొక్కలపై ప్రత్యక్షంగా గాని, పరోక్షంగా గాని ఆధారపడి జీవిస్తుంటాయి. వీటికి ఆహారాన్ని అందించే ఏకైక క్రియ కిరణజన్యసంయోగక్రియ. కిరణజన్యసంయోగక్రియ ద్వారా మొక్కలు తయారుచేసిన ఆహారం సజీవ ప్రపంచానికి శక్తి ఆధారం అవుతుంది. కావున సజీవ ప్రపంచానికి కిరణజన్యసంయోగక్రియ మూలాధారమని చెప్పవచ్చు.

బి) నిష్కాంతి చర్యను కాంతితో సంబంధం లేకుండా జరిగే చర్య అని పిలవడం సముచితం.
జవాబు:
నిష్కాంతి చర్య ప్రారంభానికి శక్తి గ్రాహ్యకాలు అవసరం. ఇవి కాంతిచర్య నుండి ఏర్పడతాయి. శక్తి గ్రాహ్యకాలు ఏర్పడగానే కాంతి ఉన్నా లేకున్నా నిష్కాంతి చర్య కొనసాగుతుంది. కావున నిష్కాంతి చర్యను కాంతితో సంబంధంలేని చర్య అని పిలవడం సముచితం.

సి) కిరణజన్యసంయోగక్రియలో నిర్వహించే ప్రయోగాలకు ముందు మొక్కలోని పిండిపదార్థం తొలగించాలంటారు. ఎందుకో చెప్పండి.
జవాబు:
కిరణజన్యసంయోగక్రియను పిండిపదార్థం ఏర్పడటం వలన నిర్ధారిస్తారు. అయోడిన్ పరీక్ష జరిపి పిండిపదార్థం ఉంటే కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరిగినట్లు భావిస్తారు. ఈ ప్రక్రియలో పత్రంలో పిండిపదార్థం ఉంటే కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరగకపోయినా, జరిగేటట్లు ఫలితాలు వస్తాయి. అందువలన కిరణజన్యసంయోగక్రియ నిర్వహించే ప్రయోగాలకు ముందు మొక్కలోని పిండిపదార్థం తొలగిస్తారు.

డి) ఆకుపచ్చటి మొక్కలను సూర్యరశ్మిలో పెట్టి శ్వాసక్రియకు సంబంధించిన ప్రయోగాలు నిర్వహించలేము. ఎందుకు?
జవాబు:

ఆకుపచ్చని మొక్కలను సూర్యరశ్మిలో ఉంచినపుడు, కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరుగుతుంది. ఈ ప్రక్రియలో CO₂ గ్రహించబడి O₂ వెలువడుతుంది.
శ్వాసక్రియ ప్రయోగాలలో CO₂ విడుదలను నిర్ధారణ చేసి నిరూపిస్తారు.
పగటి సమయంలో శ్వాసక్రియలో వెలువడిన CO₂ కిరణజన్యసంయోగక్రియలో వినియోగించబడుతుంది. కావున శ్వాసక్రియను నిరూపించలేము.

ప్రశ్న 3.
ఈ కింది వానికి ఉదాహరణలివ్వండి. (AS1)
ఎ) జీర్ణక్రియ ఎంజైమ్లు
బి) పరపోషణను పాటించే జీవులు
సి) విటమిన్లు
డి) పోషక ఆహారలోపం వలన కలిగే వ్యాధులు
జవాబు:
ఎ) జీర్ణక్రియ ఎంజైమ్లు : టయలిన్, లైపేజ్, అమిలాప్సిన్, ప్రొటియేజ్, పెప్సిన్ మొదలగునవి.

బి) పరపోషణను పాటించే జీవులు : ఆవు, మేక, పులి, సింహం, మానవుడు

సి) విటమిన్లు : విటమిన్ ఎ, విటమిన్ బి, విటమిన్ సి, విటమిన్ డి మొదలగునవి.

డి) పోషక ఆహారలోపం వలన కలిగే వ్యాధులు : క్వాషియార్కర్, మెగాస్మస్, నోటిపూత, అంధత్వం.

ప్రశ్న 4.
కిరణజన్యసంయోగక్రియకు కావాల్సిన ముడిపదార్థాలు మొక్కలు ఎక్కడ నుండి గ్రహిస్తాయి? (AS1)
జవాబు:
కిరణజన్యసంయోగక్రియకు కావలసిన పదార్థాలు :
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 1
1. కాంతి : మొక్కలు సూర్యుని నుండి కాంతిని గ్రహిస్తాయి. సూర్యశక్తి చిన్నరేణువులుగా భూమిని చేరతాయి. వీటిని ‘ఫోటాన్’ అంటారు. ఫోటాన్లలోని శక్తిని క్వాంటం శక్తి అంటారు.

2. CO₂ : గాలిలో CO₂ 0.03% ఉంటుంది. గాలిలోని CO₂ సూర్యరశ్మి మొక్కలు పత్రరంధ్రాల ద్వారా గ్రహిస్తాయి. నీటిలోని మొక్కలు కార్బోనేట్స్, బైకార్బోనేట్స్ రూపంలో కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ పత్రహరితం గ్రహిస్తాయి.

3. నీరు : మొక్కలు నేల నుండి వేర్ల ద్వారా నీటిని గ్రహిస్తాయి. వేర్ల ద్వారా గ్రహించిన నీరు ‘దారువు’ ద్వారా ఇతర భాగాలకు సరఫరా చేయబడుతుంది.

4. పత్రహరితం : ఇది మొక్కల ఆకుపచ్చభాగంలో ఉంటుంది. సూర్యకాంతిని గ్రహించటంలో తోడ్పడుతుంది.

ప్రశ్న 5.
స్వయంపోషణ జరగడానికి కావలసిన పరిస్థితుల గురించి వివరించండి. ఈ చర్యలో ఏర్పడే ఉత్పన్నాలు ఏవి? (AS1)
జవాబు:

స్వయంపోషణలో ప్రధానమైనది కాంతి స్వయంపోషణ. ఈ ప్రక్రియను కిరణజన్యసంయోగక్రియ అంటారు.
ఈ క్రియ జరగటానికి మొదటిగా పత్రహరితం అవసరం. దీనితో పాటుగా, నీరు, CO₂, సూర్యరశ్మి తప్పనిసరి. ఈ నాలుగు కారకాలు లేకుండా స్వయంపోషణ జరగదు.
స్వయంపోషణలో చివరిగా పిండిపదార్థం, నీటిఆవిరి మరియు ఆక్సిజన్ ఏర్పడతాయి.

ప్రశ్న 6.
రసాయన సమీకరణం సహాయంతో కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరిగే విధానాన్ని ప్లోచార్ట్ సహాయంతో వివరించండి. (AS1)
జవాబు:
కాంతిని ఒక శక్తివనరుగా ఉపయోగించుకొంటూ, అంత్య ఉత్పత్తిగా కార్బోహైడ్రేట్సను తయారుచేయు ఆకుపచ్చని మొక్కలలోని జీవ రసాయనిక చర్యను ‘కిరణజన్యసంయోగక్రియ’ అంటారు.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 2

కిరణజన్యసంయోగక్రియ ప్రధానంగా రెండు దశలలో జరుగుతుంది. అవి :
1. కాంతి చర్య
2. నిష్కాంతి చర్య.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 3

1. కాంతి చర్య :
కాంతి సమక్షంలో జరిగే ఈ రసాయనిక చర్యను కాంతిచర్య అంటారు. ఇది హరితరేణువులోని థైలకాయిడ్ త్వచంలో జరుగుతుంది.

ఎ) ఫోటాలసిస్ :
ఈ ప్రక్రియలో కాంతిరేణువులోని శక్తిని వినియోగించుకొని నీటి అణువు విచ్ఛిన్నం చేయబడుతుంది. ఈ చర్యనే నీటి కాంతివిశ్లేషణ లేదా ఫోటాలసిస్ అంటారు. దీనిని “హిల్” అనే శాస్త్రవేత్త నిరూపించుట వలన “హిల్ చర్య” అంటారు.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 4

బి) ఫోటోఫాస్ఫారిలేషన్ :
ఫోటాన్ కదలిక శక్తిని వినియోగించుకొని పదార్థం మరొక ఫాస్ఫేట్ తో కలిసి ATP గా మారుతుంది. ఈ చర్యను (ఫోటోఫాస్ఫారిలేషన్’ అంటారు.
ADP + P → ATP

సి) క్షయకరణచర్య : ఈ ప్రక్రియ NADH అణువు క్షయకరణం చెంది NADH₂ గా మారుతుంది.
2NADH + H₂ → 2NADH₂

ఈ విధంగా కాంతి చర్యలో ATP, NADH₂ లు ఏర్పడతాయి. వీటిని “శక్తిగ్రాహకాలు” అంటారు.

2. నిష్కాంతి చర్య :
కాంతి ప్రమేయం లేకుండా జరిగే ఈ చర్యలు, హరితరేణువులోని అవర్ణికలో జరుగుతాయి. ఈ చర్యలకు కాంతిచర్యలో ఏర్పడిన శక్తి గ్రాహకాలు తప్పనిసరి.

CO₂ పదార్థం రిబ్యులోజ్ బై ఫాస్ఫేట్ తో కలిసి హెక్సోజ్ చక్కెరగా మారుతుంది. నిలకడలేని ఈ చక్కెర విచ్ఛిన్నం చెంది ఫాస్ఫాగ్లిజరిక్ ఆమ్లంగా మారుతుంది. ఈ ఫాస్ఫాగ్లిజరిక్ ఆమ్లం కొన్ని వరుస చర్యల తరువాత గ్లూకోజ్ గా మారి, పిండి పదార్థంగా నిల్వ చేయబడుతుంది.

CO₂ → రిబ్యులోజ్ బై ఫాస్ఫేట్ → హెక్సోజ్ చక్కెర
హెక్సోజ్ చక్కెర → ఫాస్ఫాగ్లిజరిక్ ఆమ్లం
ఫాస్ఫాగ్లిజరిక్ ఆమ్లం → గ్లూకోజ్
గ్లూకోజ్ → పిండిపదార్ధం

ప్రశ్న 7.
కిరణజన్యసంయోగక్రియలో ఏర్పడే ఏవైనా మూడు అంత్య ఉత్పన్నాల పేర్లు రాయండి. (AS1)
జవాబు:
కిరణజన్యసంయోగక్రియలో గ్లూకోజ్, ఆక్సిజన్ మరియు నీరు అంత్య ఉత్పన్నాలుగా ఏర్పడతాయి. గ్లూకోజ్ పిండి పదార్థంగా మార్చబడి నిల్వ చేయబడుతుంది.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 2

ప్రశ్న 8.
కాంతి చర్య, నిష్కాంతి చర్యల మధ్య సంబంధ పదార్థంగా పనిచేసేది ఏది? (AS1)
జవాబు:
కాంతిచర్య అంత్య ఉత్పన్నాలుగా ATP మరియు NADP లు ఏర్పడతాయి. వీటిని “శక్తి గ్రాహకాలు” అంటారు. వీటిలోని శక్తిని ఉపయోగించుకొని కాంతితో ప్రమేయం లేకుండా నిష్కాంతి చర్యలు ప్రారంభమౌతాయి. ఇవి నిష్కాంతి చర్య ప్రారంభ పదార్థాలు.

ప్రశ్న 9.
చాలా రకాల ఆకుల పైభాగం కింది భాగం కంటే మెరుస్తుంటుంది. ఎందుకు? (AS1)
జవాబు:
ఆకుల అడుగు, పై భాగం అవభాసిని పొరచే కప్పబడి ఉంటుంది. ఆకు అడుగుభాగం కంటే పై భాగాన సూర్యరశ్మి బాగా సోకుతుంది. కావున, సూర్యరశ్మిని తట్టుకోవటానికి అవభాసిని పై తలాల భాగం మందంగా ఉంటుంది. మందమైన అవభాసిని వలన ఆకుల పై భాగం మెరుస్తూ ఉంటుంది.

ప్రశ్న 10.
చక్కని పటం సహాయంతో క్లోరోప్లాస్ట్ నిర్మాణం గురించి వివరించండి. (AS1)
(లేదా)
కిరణజన్య సంయోగ క్రియను నిర్వహించే కణాంగమును పటము సహాయంతో వివరించండి.
జవాబు:
హరితరేణువు నిర్మాణం :
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 5

హరితరేణువులు ఆకులోని పత్రాంతర కణాలలో బాహ్యత్వచం సోమా థైలకాయిడ్ ఉంటాయి.
ఆకుపచ్చని మొక్కలన్నిటిలో ఉండే హరిత రేణువులు కొవ్వుకణికలు స్ట్రోమా చక్రాభంగా ఉంటాయి.
హరితరేణువు రెండు త్వచాలను కలిగి ఉంటుంది.
దీనిలోపలి వర్ణరహిత పదార్థాన్ని అవర్గీక అంటారు.
అవర్ణికలో దొంతరలుగా ఉండే థైలకాయిడ్లు ఉంటాయి. వీటిని పటలికారాశి లేక ‘గ్రానా’ అంటారు.
ఇవి అవర్ణికా పటలికలతో కలుపబడి ఉంటాయి.
పత్రహరితం, దానికి సంబంధించిన ఇతర వర్ణ ద్రవ్యాలు, హరితరేణువులోని థైలకాయిడ్ పొరలలో కొవ్వులో కరిగి ఉంటాయి.
వర్ణద్రవ్యాలు కాంతిచర్య వ్యవస్థ I (PS I) మరియు కాంతిచర్య వ్యవస్థ II (PS II) లుగా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 11.
జీర్ణాశయంలో ఆమ్లం పాత్ర ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:

జీర్ణాశయంలో స్రవించబడే జఠరరసం హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం కలిగి ఉంటుంది.
ఈ ఆమ్లం లాలాజలం యొక్క క్షార స్వభావాన్ని తగ్గించి జీర్ణ ఎంజైమ్ లు చురుకుగా పనిచేయటానికి తోడ్పడుతుంది.
ఆహారంతో పాటు ప్రవేశించిన సూక్ష్మజీవులను సంహరించటానికి హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం ఉపయోగపడుతుంది.

ప్రశ్న 12.
ఆహారం జీర్ణం చేయడంలో జీర్ణక్రియా ఎంజైమ్ పాత్ర గురించి రాయండి. (AS1)
జవాబు:

ఆహారం జీర్ణం చేయటంలో ఎంజైమ్స్ కీలకపాత్ర వహిస్తాయి. ఎంజైమ్స్ పనిచేసే పదార్థాలను ‘అదస్తరాలు’ అంటారు.
పనిచేసే స్వభావాన్ని బట్టి ఎంజైమ్స్ ను వర్గీకరిస్తారు. పిండిపదార్థంపై పనిచేసే ఎంజైమ్స్ ను “అమైలేజ్” అని, ప్రోటీన్స్ పై పనిచేసే వాటిని “ప్రోటియేజ్” అని, కొవ్వులపై పనిచేసే వాటిని “లైపేజ్” అని అంటారు.
కొన్ని ఎంజైమ్స్ పదార్థాలకు నీటి అణువులను చేర్చి విచ్ఛిన్నం చేస్తాయి. వీటిని “జల విశ్లేషక ఎంజైమ్లు” అంటారు.
ఎంజైమ్స్ పదార్థాలలోని రసాయన బంధాలను విచ్ఛిన్నం చేసి, వాటిని సరళపదార్థాలుగా మార్చుతాయి. ఈ క్రియనే “జీర్ణక్రియ” అంటారు.
జీర్ణం కాబడిన సరళపదార్థాలు రక్తంలోనికి శోషణ చెందుతాయి.

ప్రశ్న 13.
ఆహారం శోషించటానికి చిన్నప్రేగు నిర్మాణం ఎలా మార్పు చెంది ఉంటుంది? (AS1)
జవాబు:
చిన్నప్రేగు యొక్క ప్రధాన విధి శోషణ. జీర్ణమైన ఆహార పదార్థాలను రక్తంలోనికి తీసుకోవడాన్ని శోషణ అంటారు. ఈ ప్రక్రియ కొరకు చిన్నప్రేగు నిర్మాణం అనుకూలంగా ఉంటుంది.

చిన్నప్రేగు పొడవుగా (8 మీటర్లు) ఉండుట వలన జీర్ణమైన ఆహారం పీల్చుకోవటానికి అధిక ప్రదేశం లభిస్తుంది.
ఎక్కువ పొడవుగల కొద్ది ప్రదేశంలో అమరి ఉండటానికి చిన్నప్రేగు అనేక ముడతలు చుట్టుకొని ఉంటుంది.
చిన్నప్రేగు యొక్క లోపలి గోడలు ముడతలు పడి వ్రేళ్ళవంటి నిర్మాణాలు ఏర్పరుస్తుంది. వీటిని ఆంత్రచూషకాలు అంటారు. ఇవి శోషణాతల వైశాల్యం పెంచుతాయి.
ఆంత్రచూషకాలు, రక్తనాళాలు మరియు శోషరసనాళాలను కలిగి ఉండి శోషణ ప్రక్రియను నిర్వహిస్తాయి.

ప్రశ్న 14.
కొవ్వులు ఎలా జీర్ణమవుతాయి? ఎక్కడ జీర్ణమవుతాయి? (AS1)
జవాబు:

జీర్ణవ్యవస్థలో కొవ్వులు ఆంత్రమూలంలో జీర్ణమౌతాయి. కొవ్వులను జీర్ణం చేసే ఎంజైమ్స్ ను “లైపేజ్”లు అంటారు.
కాలేయంచే స్రవించబడే పైత్యరసం, కొవ్వు పదార్థాలను చిన్న అణువులుగా విడగొట్టుతుంది. ఈ ప్రక్రియను “ఎమల్సీకరణం” అంటారు.
క్లోమం, క్లోమరసాన్ని స్రవిస్తుంది. దీనిలోని లైపేజ్ అనే ఎంజైమ్ కొవ్వులపై పనిచేసి కొవ్వు ఆమ్లాలుగా, గ్లిజరాల్ గా మార్చుతుంది.
గ్లిజరాల్ కొవ్వు యొక్క సరళ అంత్య ఉత్పన్నం. ఇది చిన్న ప్రేగులోని శోషరసనాళం ద్వారా శోషణ చెంది శరీరానికి సరఫరా అవుతుంది.

ప్రశ్న 15.
ఆహారం జీర్ణం కావడంలో లాలాజలం పాత్ర ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
లాలాజలం ఆహారాన్ని ముద్దగా మార్చటంతోపాటు జీర్ణక్రియలో కూడా పాల్గొంటుంది. లాలాజలం టయలిన్ అనే ఎంజైమ్ కలిగి ఉంటుంది. ఇది పిండిపదార్థాలపై పనిచేసి వాటిని చక్కెరలుగా మార్చుతుంది. కావున నోటిలో నమిలిన ఆహారం కొంచెం సేపటికి తియ్యగా మారుతుంది.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 7

ప్రశ్న 16.
జీర్ణవ్యవస్థలో చిన్న ప్రేగులు క్రమంగా ఆమ్లయుతంగా మారితే, ప్రోటీన్లు జీర్ణం కావటంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుంది? (AS1)
జవాబు:

చిన్నప్రేగులో అంత్య జీర్ణక్రియ జరుగుతుంది. చిన్న ప్రేగు గోడలు స్రవించే ఆంత్రరసం ఈ క్రియలో పాల్గొంటుంది.
ఆంత్రరసంలోని పెప్టిడేజెస్ ఎంజైమ్ పెప్టైడ్స్ పై చర్య జరిపి వాటిని అమైనో ఆమ్లాలుగా మార్చుతుంది.
ఈ చర్య తటస్థ మాధ్యమంలో చురుకుగా జరుగుతుంది. చిన్న ప్రేగు క్రమంగా ఆమ్లయుతంగా మారితే, ఈ జీర్ణక్రియ నెమ్మదించి, ప్రోటీన్స్ జీర్ణక్రియ అసంపూర్తి అవుతుంది.

ప్రశ్న 17.
జీర్ణనాళంలో పీచు పదార్థాల పాత్ర ఏమిటి? (AS1)
జవాబు:
పీచు పదార్థాలు జీర్ణనాళంలో జీర్ణం కావు. ఇవి ఎటువంటి పోషక విలువలు కలిగి ఉండవు. అయినప్పటికి జీర్ణక్రియలో కీలకపాత్ర వహిస్తాయి.

పీచుపదార్థాలు జీర్ణనాళంలోని ఆహారానికి బరువును చేకూర్చుట వలన ఆహారం సులువుగా కదులుతుంది. పీచుపదార్థం ఆహారనాళాలను శుభ్రం చేయటానికి తోడ్పడుతుంది. ఆహార కదలికలు సులువుగా ఉండుట వలన మలబద్దకం నివారించబడుతుంది. కావున మన ఆహారంలో పీచుపదార్థాలకు ప్రాధాన్యం ఉంది.

ప్రశ్న 18.
పోషకాహార లోపం అంటే ఏమిటి? ఏవైనా కొన్ని పోషకాహార లోపం వల్ల కలిగే వ్యాధుల గురించి రాయండి. (AS1)
జవాబు:
పోషకాహార లోపం :
ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పోషకాలు లోపించిన ఆహారాన్ని తీసుకోవటం వలన జీవక్రియలో ఏర్పడే అసమతుల్యతను ‘పోషకాహార లోపం’ అంటారు.

పోషకాహార లోపం వలన కలిగే వ్యాధులు :
క్వాషియార్కర్ (Kwashiorkor)
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 9
ఇది ప్రోటీన్ లోపం వలన కలిగే వ్యాధి. శరీరంలోని కణాంతరావకాశాలలో నీరు చేరి శరీరమంతా ఉబ్బినట్లుగా కనిపిస్తుంది. కండరాల పెరుగుదల చాలా నెమ్మదిగా ఉంటుంది. కాళ్ళు, చేతులు, ముఖం బాగా ఉబ్బి ఉంటాయి. పొడిబారిన చర్మం, విరేచనాలతో బాధపడుతూ ఉంటారు.

మెరాస్మస్ (Marasmus)
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 10
ఈ వ్యాధి ప్రోటీన్లు, కేలరీలు రెండింటి లోపం వల్ల కలుగుతుంది. సాధారణంగా ఈ వ్యాధి వెంటవెంటనే గర్భం దాల్చడం వల్ల పుట్టే పిల్లల్లో లేదా ఎక్కువ కాన్సులయిన తల్లికి పుట్టేపిల్లల్లో సంభవిస్తుంది. ఈ వ్యాధిగ్రస్తులలో నిస్సత్తువగా, బలహీనంగా ఉండడం, కీళ్ళవాపు, కండరాలలో పెరుగుదల లోపం, పొడిబారిన చర్మం, విరేచనాలు మొదలైన లక్షణాలుంటాయి.

ప్రశ్న 19.
ఫంగె, బాకీరియాల వంటి జీవులలో పోషణ ఎలా జరుగుతుంది? (AS1)
జవాబు:

ఫంగై, కొన్ని బాక్టీరియాలు, మృతకళేబరాలను కుళ్ళబెట్టి వాటి పోషకాలను గ్రహించుకుంటాయి.
ఇవి జీర్ణరసాలను తమ పరిసర మాధ్యమంలోనికి స్రవించి పదార్థాలను జీర్ణం చేస్తాయి. జీర్ణమైన పదార్థాలను తరువాత శోషించుకుంటాయి.
ఇటువంటి పోషణ విధానాన్ని ‘పూతికాహారపోషణ’ అంటారు. వీటిని పూతికాహారులు అంటారు.

ప్రశ్న 20.
గాలిలో కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ పరిమాణం క్రమంగా పెరుగుతూ పోతుంటే అది కిరణజన్యసంయోగక్రియ మీద ఎలాంటి ప్రభావాన్ని చూపుతుంది? (AS2)
జవాబు:

గాలిలో కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ పరిమాణం పెరుగుతుంటే కిరణజన్యసంయోగక్రియ రేటు క్రమంగా పెరుగుతుంది.
‘FACE’ ప్రయోగాలు అనుసరించి గాలిలో CO₂ మోతాదు 475 నుండి 600 PPM కు పెరిగినపుడు కిరణజన్య సంయోగక్రియ రేటు 40% పెరిగింది.
ఈ విలువకు మించి CO₂ పెరిగినపుడు, కిరణజన్యసంయోగక్రియరేటు 40% పడిపోయింది.
అధిక CO₂ గాఢతలో పత్రరంధ్రాలు మూసుకుపోయి, వాయువును గ్రహించిన స్థితికి పత్రం చేరి కిరణజన్యసంయోగక్రియ రేటు పడిపోతుంది.

ప్రశ్న 21.
కిరణజన్యసంయోగక్రియ రేటు కంటే శ్వాసక్రియ రేటు ఎక్కువైతే ఏమౌతుంది? (AS2)
జవాబు:

కిరణజన్యసంయోగక్రియలో CO₂ గ్రహించబడి ), వెలువడుతుంది.
అదేవిధంగా శ్వాసక్రియలో O₂ గ్రహించబడి CO₂ వెలువడుతుంది.
ప్రకృతిలో ఈ రెండు క్రియలు సమతాస్థితిని పాటిస్తూ, వాయుస్థిరత్వానికి తోడ్పడుతున్నాయి.
కిరణజన్యసంయోగక్రియ రేటు పెరిగితే, గాలిలో CO₂ శాతం తగ్గి O₂ శాతం బాగా పెరుగుతుంది.
అధిక ఆక్సిజన్ గాఢతలో జీవులు జీవించలేవు. అది మరణానికి దారితీస్తుంది.
కావున కిరణజన్యసంయోగక్రియ రేటు పెరగటం ప్రమాదకరం. రెండు క్రియలు సమతాస్థితిలో ఉండటం ప్రకృతి ధర్మం.

ప్రశ్న 22.
పిండిపదార్థాలు జీర్ణాశయంలో జీర్ణంకావని ఎలా చెప్పగలవు? (AS2)
జవాబు:

జీర్ణాశయంలో జఠరరసం స్రవించబడి జీర్ణక్రియను నిర్వహిస్తుంది.
జఠరరసంలో రెనిన్, లైపేజ్, పెప్సిన్ అనే ఎంజైమ్స్ ఉంటాయి.
రెనిన్ పాల ప్రోటీన్స్ మీద పనిచేయగా, లైపేజ్ కొవ్వుల మీద, పెప్సిన్ ప్రోటీన్స్ మీద పనిచేసి వాటిని సరళ పదార్థాలుగా మార్చుతాయి.
జఠరరసంలో పిండి పదార్థం పై పనిచేసే ఎంజైమ్స్ లేవు. కావున జీర్ణాశయంలో పిండిపదార్థాలు జీర్ణం కావు.

ప్రశ్న 23.
ఆకులలో పిండిపదార్థాన్ని పరిశీలించటానికి మీరు మీ పాఠశాల ప్రయోగశాలలో అనుసరించిన విధానాన్ని తెలపండి. (AS3)
(లేదా)
ఆకులలో పిండి పదార్థాన్ని పరీక్షించే కృత్యాన్ని రాయండి. (కృత్యం -1)
(లేదా)
ఆకులలో పిండిపదార్థం ఉంటుందని నిరూపించే ప్రయోగంలో కావలసిన పరికరాలు, ప్రయోగ విధానము తెలిపి దాని నుండి వచ్చిన ఫలితంతో నీవేమి గ్రహించావో రాయండి.
జవాబు:
కావలసిన పరికరాలు :
త్రిపాది, బీకరు, నీరు, మిథైలేటెడ్ స్పిరిట్, పరీక్షనాళికలు, అయోడిన్ ద్రావణం, పెట్రెడిష్, డ్రాపర్, బున్సె న్ బర్నర్.

ప్రయోగ విధానం :

కుండీలో పెరుగుతున్న ఏదైనా మొక్క నుండి ఒక ఆకును తీసుకోండి. ఆ ఆకు మెత్తగా పలుచనదై ఉండాలి.
బొమ్మలో చూపిన విధంగా ప్రయోగానికి కావలసిన పరికరాలను సిద్ధం చేసుకోండి.
పరీక్షనాళికలో మిథైలేట్ స్పిరిట్ ను తీసుకొని అందులో ఆకును ఉంచండి.
పరీక్షనాళికను నీరు కలిగిన బీకరులో ఉంచి వేడి చేయండి.
వేడి చేసినపుడు ఆకులోని పత్రహరితం (Chlorophyll) తొలగించబడుతుంది. అందువల్ల ఆకు లేత తెలుపు రంగులోకి మారుతుంది.

AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 11
ఫలితం : ఆకు ముదురు నీలం రంగులోకి మారినది.
గ్రహించినది : ఆకులలో పిండిపదార్థం ఉంటుందని గ్రహించితిని.

ప్రశ్న 24.
ఆకుపచ్చని మొక్కను సూర్యకాంతిలో ఉంచినపుడు, ఆక్సిజన్ ను విడుదల చేస్తాయి అనటానికి నీవు ఎలాంటి ప్రయోగం చేస్తావు? (AS3)
(లేదా)
కాంతి సమక్షంలో మొక్కలు కిరణజన్య సంయోగక్రియను నిర్వర్తించేటపుడు ఆక్సిజన్ వెలువడుతుంది అని నిరూపించే ప్రయోగాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
ఉద్దేశం :
కిరణజన్యసంయోగక్రియలో ఆక్సిజన్ ఏర్పడుతుందని నిరూపించుట.

కావలసిన పరికరములు :
1. గాజుబీకరు 2. గాజుగరాటు 3. పరీక్షనాళిక 4. హైడ్రిల్లా మొక్కలు 5. నీరు

ప్రయోగ విధానం :

AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 12

కొన్ని హైడ్రిల్లా మొక్కలను తీసుకుని వాటిని వెడల్పు మూతిగల గరాటులో ఉంచవలెను.
హైడ్రిల్లా మొక్కలతో కూడిన గరాటును, దాని కాడ పైకి ఉండునట్లుగా ఒక బీకరులో ఉంచవలెను.
గరాటు కాడ పూర్తిగా మునుగు వరకు బీకరులో నీరు పోయవలెను.
ఒక పరీక్ష నాళికను పూర్తిగా నీటితో నింపి, గాలి బుడగలు లేకుండా జాగ్రత్త వహించి, దానిని పటములో చూపినట్లు పరీక్ష నాళిక మూతి నీటిలో ఉండేటట్లు, గరాటు కాడపై బోర్లించవలెను.
ఈ ప్రయోగమును సూర్యరశ్మిలో ఉంచవలెను. కొంచెం సేపు తర్వాత ఆ మొక్కల నుండి గాలిబుడగలు పైకి రావడం గమనిస్తాము.
ఈ రగలు పరీక్ష నాళిక కొనభాగానికి చేరతాయి. అపుడు పరీక్ష నాళికల నీటిమట్టం తగ్గుతుంది.
గాలిబుడగలు తగినంత చేరిన తర్వాత పరీక్షనాళిక మూతిని బొటనవేలితో మూసి నీటి నుండి పైకి తీసి వెలుగుతున్న పుల్లతో ఆ గాలిని పరీక్షించ వలెను.
ఆ వెలుగుతున్న పుల్ల మరింత ఎక్కువ కాంతితో మండుతుంది.

నిర్ధారణ :
వస్తువులను ఎక్కువ కాంతివంతముగా మండించే ధర్మము ఆక్సిజనకు కలదు. కాబట్టి ఇక్కడ హైడ్రిల్లా మొక్కల నుండి వెలువడిన వాయువు ఆక్సిజన్ వాయువు అనియు, అది మొక్కలు కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరిపినపుడు విడుదల అయినదనియు ఋజువగుచున్నది.

ప్రశ్న 25.
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం నుండి పౌష్టికాహార లోపంతో బాధపడుచున్న వేరువేరు వయస్సు ఉన్న పిల్లల సమాచారాన్ని సేకరించి మీ సొంత పట్టికలో నమోదు చేసి తరగతిలో ప్రదర్శించండి.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 13
జవాబు:

ప్రశ్న 26.
భూమిపైన ఆకుపచ్చని మొక్కలు లేకపోతే, భూమిపైన జీవరాశి మనుగడ కష్టమౌతుందా? దీనిని ఎలా సమర్థిస్తావు? (AS5)
జవాబు:

భూమిపై అన్ని జీవరాశులకు కావలసిన ఆహారాన్ని ఆక్సిజన్‌ను అందించే ఏకైక ప్రక్రియ కిరణజన్యసంయోగక్రియ.
భూమి మీద ఆకుపచ్చని మొక్కలు లేకపోతే, వాతావరణంలోనికి ఆక్సిజన్ తిరిగి చేరదు. కావున జీవులు మనుగడ సాగించలేవు.
జంతువులన్నీ కూడా మొక్కలపై ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో ఆహారం కొరకు ఆధారపడతాయి. కావున మొక్కలు లేకుండా ఈ జీవులు మనుగడ సాగించలేవు.

ప్రశ్న 27.
మీరు పరిశీలించిన పత్రరంధ్రం పటం గీయండి. కిరణజన్యసంయోగక్రియలో దీని పాత్రను తెలపండి. (AS5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 14

కిరణజన్యసంయోగక్రియలో CO₂ గ్రహించబడి ఆక్సిజన్ వెలువడుతుంది.
ఈ వాయు వినిమయం పత్రరంధ్రాల ద్వారా జరుగుతుంది.
పత్ర రంధ్రాలు మొక్కకు ముక్కువంటివి. ఇవి శ్వాసించటానికి మరియు కిరణజన్యసంయోగక్రియలో వాయు వినిమయానికి ఉపయోగపడతాయి.
కిరణజన్యసంయోగక్రియలో గ్రహించబడే కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ పత్రరంధ్రాలచే నియంత్రించబడుతుంది.
రక్షక కణాల సడలింపు వ్యాకోచం వలన పత్రరంధ్ర పరిమాణం మారుతూ, వాయు వినిమయాన్ని నియంత్రిస్తుంది.

ప్రశ్న 28.
మానవుని జీర్ణవ్యవస్థ పటం గీచి, భాగాలు గుర్తించండి. ఏ ఏ భాగాలలో పెరిస్టాల్టిక్ చలనం ఉంటుందో, జాబితా రాయండి. (AS5)
జవాబు:
మానవుని జీర్ణవ్యవస్థలో ఈ క్రింది భాగాలలో పెరిస్టాల్టిక్ చలనం కనిపిస్తుంది.
1. ఆహారవాహిక :
ఆహారవాహికలో పెరిస్టాల్టిక్ చలనం వలన ఆహారం నోటి నుండి జీర్ణాశయం చేరుతుంది.

2. జీర్ణాశయం :
జీర్ణాశయంలోని పెరిస్టాల్టిక్ చలనాల వలన ఆహారం బాగా కలియబెట్టబడి చిలకబడుతుంది.

3. చిన్నప్రేగులు :
చిన్నప్రేగులలో పెరిస్టాల్టిక్ చలనం వలన చిన్నగా ముందుకు కదులుతూ శోషించబడుతుంది. శోషించబడని ఆహారం పెద్ద ప్రేగులకు చేరుతుంది.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 15

4. పెద్ద ప్రేగు :
పెద్ద ప్రేగులో ఆహారంలోని నీరు పీల్చుకోబడి, వ్యర్థ పదార్థం ముందుకు నెట్టబడుతుంది.

ప్రశ్న 29.
ఆహారనాళంలో వివిధ అవయవాల గుండా ఆహారం ప్రయాణించే విధానాన్ని ప్రదర్శించేందుకు రహీమ్ ఒక నమూనాను తయారుచేశాడు. దానిని పరిశీలించండి. అవయవాల పేర్లు రాయండి. (AS5)
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 16
జవాబు:

ప్రశ్న 30.
కింది పటాన్ని పరిశీలించండి. కాంతి, నిష్కాంతి చర్యల గురించి మీరేమి అర్థం చేసుకున్నారో రాయండి. (AS5)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 18
పటం ఆధారంగా అర్థంచేసుకొన్న విషయాలు :

కిరణజన్యసంయోగక్రియ రెండు దశలలో జరుగుతుంది. కాంతి అవి :
1. కాంతి చర్యలు
2. నిష్కాంతి చర్యలు
కాంతి చర్యలు హరిత రేణువులలోని గ్రానాలో జరుగుతాయి. ఈ చర్యలలో సౌరశక్తి పత్రహరితంచే గ్రహించబడుతుంది.
కాంతి శక్తి ఆధారంగా నీటి అణువు విచ్చిన్నం చెందుతుంది. ఈ ప్రక్రియను ‘నీటి కాంతివిశ్లేషణ’ లేదా ‘ఫోటాలసిస్’ అంటారు.
ఫోటాలసిలో ఏర్పడిన ఫోటాన్ చలనం ఆధారంగా ATP, NADPH పదార్థాలు ఏర్పడతాయి. వీటిని శక్తి గ్రాహకాలు అంటారు.
శక్తిగ్రాహకాలు, నిష్కాంతి చర్యలో వినియోగించబడతాయి.
నిష్కాంతిచర్యలో ‘రిబ్యులోజ్ బై ఫాస్ఫేట్’ అనే మాధ్యమిక పదార్థం CO₂ ను గ్రహించి చక్కెరగా మారుతుంది.
ఈ చక్కెర అనేక మార్పుల అనంతరం పిండి పదార్థంగా మారుతుంది.
కాంతి పిండి పదార్థం రిబ్యులోజ్ బై ఫాస్పేట్ పునరుద్ధరణకు ఉపయోగించబడుతుంది.
ఈ వలయ చర్యలను వివరించిన కెల్విన్ పేరు మీదుగా నిష్కాంతి చర్యను ‘కెల్విన్ వలయం’ అంటారు.

ప్రశ్న 31.
దాదాపు జీవ ప్రపంచమంతా ఆహారం కోసం మొక్కల పైనే ఆధారపడుతోంది కదా! ఆకుపచ్చని మొక్కలు ఆహారం తయారుచేసే విధానాన్ని నీవు ఎలా అభినందిస్తావు? (AS6)
జవాబు:

ఆకుపచ్చని మొక్కలు ఆహారం తయారుచేసే కిరణజన్యసంయోగక్రియ ఒక అద్భుతమైన జీవక్రియ.
ఈ జీవక్రియ సమస్త జీవరాశికి ఆహారం అందిస్తుంది. అన్ని జీవరాశులు తమ ఆహారం కొరకు ప్రత్యక్షంగానో, పరోక్షంగానో ఈ జీవక్రియపై ఆధారపడుతున్నాయి.
జీవులకు ఆహారం అందించుటయేగాక, ఆక్సిజన్‌ను అందించే అద్భుత ప్రక్రియ కిరణజన్యసంయోగక్రియ. ఈ క్రియ ఆధారంగానే మనం శ్వాసించటానికి కావలసిన ఆక్సిజన్ లభిస్తుంది.
మనకు జీవనాధారమైన ఈ క్రియ కొరకు మనం చెట్లపై ఆధారపడి ఉన్నాము. కావున చెట్లను పెంచడం, వాటిని రక్షించటం మన మనుగడకు ఆవశ్యకమని గుర్తించాలి.
అద్భుతమైన కిరణజన్యసంయోగక్రియ, జీవక్రియ కోసం నేను చెట్లు పెంచుతాను.

ప్రశ్న 32.
గట్టిగా ఉండే ఆహార పదార్థాలు సైతం జీర్ణక్రియలో మెత్తని గుజ్జుగా మారిపోతాయి. అలాగే ఎక్కడ ఏ రకమైన ఎంజైమ్ అవసరమో ఆ ప్రత్యేక ప్రదేశంలోనే ఆ ఎంజైమ్ విడుదలవుతుంది. ఆశ్చర్యం కలిగించే ఈ అంశాలను సూచిస్తూ ఒక కార్టూన్ గీయండి. (AS7)
జవాబు:
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 19

ప్రశ్న 33.
ఈ పాఠం చదివిన తరువాత నీవు నీ ఆహారపు అలవాట్లలో ఏ ఏ మార్పులు చేసుకొంటావు? (AS7)
జవాబు:
ఈ పాఠం చదివిన తరువాత నా ఆహారపు అలవాట్లలో కింది మార్పులు చేసుకొన్నాను.

ఆహారాన్ని తినేటప్పుడు బాగా నమిలి మింగుతున్నాను. అందువలన జీర్ణక్రియ సులభంగా జరుగుతున్నది.
సరళమైన ఆహార పదార్థాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నాను. తద్వారా, జీర్ణక్రియ చురుకుగా పనిచేస్తున్నది.
ఆహారపదార్థం, కాయలు, పండ్లకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వటం వలన పీచు పదార్థం లభిస్తున్నది.
భోజనానికి ముందు చేతులు పరిశుభ్రంగా కడగటం వలన సూక్ష్మజీవుల ప్రవేశం నివారిస్తున్నాను.
భోజనం చేసేటప్పుడు మాట్లాడకుండా మౌనంగా భోజనం చేస్తున్నాను.

10th Class Biology 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ Textbook InText Questions and Answers

10th Class Biology Textbook Page No. 4

ప్రశ్న 1.
కిరణజన్యసంయోగక్రియకు కావలసిన పదార్థాలన్నీ సమీకరణంలో ఇమిడి ఉన్నాయని చెప్పగలమా?
జవాబు:
కిరణజన్యసంయోగక్రియ సమీకరణం :
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 2

ఈ సమీకరణంలో కిరణజన్యసంయోగక్రియకు అవసరమైన CO₂, నీరు, కాంతి, పత్రహరితంతో పాటు, అంత్య ఉత్పన్నాలు కూడా సూచించబడ్డాయి.

10th Class Biology Textbook Page No. 5

ప్రశ్న 2.
ప్రయోగ అమరికను కదపకుండా పుదీనా మొక్కను గంట జాడిలో ప్రవేశపెట్టడానికి ‘జోసఫ్ ప్రీస్టే’ ఏం చేసి ఉంటాడు?
జవాబు:
ప్రయోగ అమరికను కదపకుండా పుదీనా మొక్కను గంట జాడిలో ప్రవేశపెట్టటం సాధ్యం కాదు. వాస్తవానికి జోసఫ్ ప్రీస్టే ‘గంట జాడిలో ఎలుకను ఉంచి అది జీవించిన సమయాన్ని లెక్కించాడు. రెండవ సారి పుదీనా మొక్కను గంట జాడిలో ఉంచి ఎలుక జీవించి ఉన్న సమయం అధికంగా ఉండటం గమనించాడు. ఇదే ప్రయోగాన్ని రెండు గంటజాడీలతో ఒకే సమయంలో నిర్వహించవచ్చు.

ప్రశ్న 3.
గంటజాడీ వెలుపల నుండి క్రొవ్వొత్తిని ఎలా వెలిగించి ఉంటాడు?
జవాబు:
వాస్తవానికి ప్రీస్టే తన ప్రయోగంలో కొవ్వొత్తిని వెలిగించి దానిపైన గంట జాడిని బోర్లించాడు. గంట జాడి వెలుపల నుండి క్రొవ్వొత్తిని వెలిగించటానికి, ఎలక్ట్రిక్ స్పార్క్ వంటి ఆధునిక పరికరాలు ఉపయోగించవలసి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 4.
కొవ్వొత్తికి, ఎలుకకు, పుదీనా మొక్కకు మధ్య మీరు ఏమైనా సంబంధాన్ని గుర్తించారా?
జవాబు:
జంతువుల శ్వాసక్రియలో – కొవ్వొత్తి మండే ప్రక్రియలో వినియోగించబడుతున్న వాయువు పుదీనా మొక్కచే భర్తీ చేయబడుతుంది. జీవుల శ్వాసక్రియలో ఆక్సిజన్ వినియోగించబడగా, మొక్కలు కిరణజన్యసంయోగక్రియ ద్వారా ఆక్సిజనన్ను విడుదల చేస్తాయి.

10th Class Biology Textbook Page No. 9

ప్రశ్న 5.
వివిధ రంగులు కలిగిన ఆకులు కూడా కిరణజన్యసంయోగక్రియను నిర్వహిస్తాయా?
జవాబు:
ఆకులో పత్రహరితం ప్రధాన వర్ణద్రవ్యంగా ఉన్నప్పటికీ, ఇతర రంగులకు కలిగించే వర్ణకాలు కూడా కిరణజన్య సంయోగక్రియను నిర్వహిస్తాయి. కెరొటిన్, జాంథోఫిల్ వంటి వర్ణదాలు ఆకులలో పసుపు, ఎరుపు వర్ణకాలను ఏర్పరచి కిరణజన్యసంయోగక్రియను నిర్వహిస్తాయి.

ప్రశ్న 6.
మొక్కల్లో పత్రహరితం మరియు ఇతర వర్ణదాలు ఎక్కడ ఉంటాయి?
జవాబు:
మొక్కలలో పత్రహరితం మరియు ఇతర వర్ణదాలు హరితరేణువులో ఉంటాయి. హరితరేణువులోని థైలకాయిడ్ త్వచములో కిరణజన్య సంయోగక్రియ నిర్వహించే వర్ణదాలు అమరి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 7.
మొక్కలలో కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరిగే భాగాల పేర్లు చెప్పండి.
జవాబు:
మొక్కలలోని ఆకుపచ్చని భాగాలయిన పత్రాలు కిరణజన్యసంయోగక్రియ ప్రధాన వనరులు. వీటితో పాటుగా లేత కాండాలు, మొగ్గలు, కిరణజన్యసంయోగక్రియను నిర్వహిస్తాయి.

ప్రశ్న 8.
మొక్కలలో నూతనంగా ఏర్పడే ఎరుపురంగు చిగురాకులు కూడా కిరణజన్యసంయోగక్రియను నిర్వహిస్తాయని భావిస్తున్నారా?
జవాబు:
అవును. లేత ఆకులలో ఉండే కెరొటిన్, జాంథోఫిల్ వర్ణకాలు కిరణజన్యసంయోగక్రియను నిర్వహిస్తాయి. ఆకు పెరిగే కొలది వాటిలో పత్రహరితం తయారౌతుంది.

10th Class Biology Textbook Page No. 15

ప్రశ్న 9.
మనం తిన్న ఆహారం శరీరం లోపలికి వెళ్ళిన తరువాత ఏమౌతుంది?
జవాబు:
మనం తిన్న ఆహారం శరీరంలోనికి వెళ్ళిన తరువాత, జీర్ణవ్యవస్థలోని వివిధ భాగాలలో జీర్ణమై చిన్న ప్రేగులోకి పీల్చుకొనబడుతుంది.

10th Class Biology Textbook Page No. 18

ప్రశ్న 10.
జీర్ణక్రియా విధానం గురించి నీవు ఏమనుకొంటున్నావు?
జవాబు:
జీర్ణక్రియ చాలా సంక్లిష్టమైన ప్రక్రియ. జీర్ణవ్యవస్థ ఆహారం వివిధ ప్రాంతాల గుండా ప్రయాణిస్తూ జీర్ణమౌతుంది. జీర్ణక్రియ ఒక్కసారిగా కాకుండా దశల వారీగా ముందుకు కొనసాగుతుంది.

ప్రశ్న 11.
జీర్ణక్రియలో జరిగే ప్రధాన దశలు ఏవి?
జవాబు:
జీర్ణక్రియలో ప్రధానంగా నాలుగు దశలు ఉంటాయి. అవి :

అంతర గ్రహణం
జీర్ణక్రియ
శోషణ
మలవిసర్జన

10th Class Biology 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ Textbook Activities (కృత్యములు)

కృత్యం – 1: ఆకులలో పిండిపదార్థం

పత్ర పరిశీలన :
1. ఆకును వాచ్ గ్లాస్ లేదా పెట్రెడిష్ లో మడతలు పడకుండా వెడల్పుగా పరచండి. దానిపైన కొన్ని చుక్కలు అయోడిన్ లేదా బెటాడిన్ ద్రావణాన్ని చుక్కలు చుక్కలుగా వేయండి. పత్రాన్ని పరిశీలించండి. మీరు ఏమి మార్పులను గమనించారు?
జవాబు:
పత్రం నీలి రంగుగా మారింది.

2. కిరణజన్యసంయోగక్రియ ద్వారా కాంతిశక్తి రసాయనిక శక్తిగా మార్చబడుతుందని మీరు భావిస్తున్నారా?
జవాబు:
ఔను. కిరణజన్యసంయోగక్రియ ప్రారంభంలో శక్తి సూర్యుని నుండి గ్రహించబడుతుంది. ఈ సౌరశక్తి ఆధారంగా మొక్కలు ఆహారం తయారు చేస్తాయి. కావున సౌరశక్తి ఆహారంలో నిల్వ ఉంటే రసాయనిక శక్తిగా మార్చబడినది.

కృత్యం -2 : కిరణజన్యసంయోగక్రియలో కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ ఆవశ్యకత

2. కిరణజన్యసంయోగక్రియకు CO₂ అవసరం అని ఎలా నిరూపిస్తావు?
(లేదా)
కిరణజన్య సంయోగక్రియకు కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ అవసరమని నిరూపించే కృత్యాన్ని రాయండి.
జవాబు:
ఉద్దేశం : కిరణజన్యసంయోగక్రియకు CO₂ అవసరమని నిరూపించుటకు

కావలసిన పరికరములు :

కుండీలో పెరుగుచున్న పొడవాటి వెడల్పు తక్కువగల ఆకుపచ్చని ఆకులు గల మొక్క.
వెడల్పు మూతిగల గాజుసీసా.
సీసామూతికి సరిపడు కార్కు (రెండుగా చీల్చబడినది.)
అయోడిన్ పరీక్షకు కావలసిన పరికరాలు.

AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 20

ప్రయోగ విధానం :

పొడవాటి, వెడల్పు తక్కువ ఆకులు గల కుండీలో వున్న మొక్కను ఎంచుకోవాలి.
ఆ మొక్కకు రెండు లేక మూడు రోజులు సూర్యరశ్మి తగులకుండా ఉంచాలి. దీనివలన ఆకులలో పిండిపదార్థం తయారవ్వదని నిర్ధారణ చేసుకోవచ్చు.
వెడల్పు మూతిగల గాజుసీసాను, దానికి సరిపోయే బెండుమూతను తీసుకోవాలి. బెండుమూతను మధ్యగా కోసి రెండు భాగాలు చేయాలి.
ప్రయోగం చేసేముందు ఆ సీసాలో కొంచెం పొటాషియం హైడ్రాక్సైడు ద్రావణం పోయాలి. ఇది సీసాలో ఉండే గాలిలోని కార్బన్ డై ఆక్సైడును పీల్చివేస్తుంది.
ప్రయోగం చేసే రోజున ఉదయం, ఎంచిన ఆకు అర్ధభాగాన్ని, రెండుగా చీల్చిన కార్కు మధ్య భాగంలో ఉంచి, పటంలో చూపినట్లు, గాజుసీసాలోకి ఉంచాలి. ఈ ఆకును మొక్క నుండి వేరుచేయరాదు.
ఆకు చివరివైపు భాగం సీసాలో ఉంటే, దాని కింద భాగం కార్కుకు పై భాగాన ఉంటుంది.
సీసా మూతికి చుట్టూ గాలి చొరబడకుండా గ్రీజు కాని, వేజ్ లైను గాని పూయాలి.
సీసాలో పోసిన క్షారద్రావణం ఆకుకు తగలకుండా జాగ్రత్త తీసుకోవాలి.
అలా అమర్చిన మొక్కను 3 – 4 గంటలు ఎండలో ఉంచాలి.
తరువాత ఆ ఆకును సీసా నుండి తీసి, మొక్క నుండి వేరుచేసి పిండిపదార్థం కొరకు అయోడితో పరీక్షించాలి.
సీసాలోవున్న పత్రం చివరిభాగం నీలిరంగుగా మారదు. కారుపై వున్న పత్రభాగం పిండిపదార్థం తయారుచేసికొనుట వలన నీలిరంగులోకి మారుతుంది.

ప్రయోగ ఫలితం :
సీసాలోని కార్కు వెలుపల ఉన్న పత్రభాగాలు రెండూ కూడా సూర్యకాంతిని పొంది నీరు, హరితరేణువులను కలిగి ఉంటాయి. సీసాలో ఉండే పత్రభాగానికి కార్బన్ డై ఆక్సైడు లభించలేదు. అందువలన అక్కడ పిండిపదార్థం తయారుకాలేదు. అందుచేతనే అయోడిన్ పరీక్ష చేసినపుడు ఆ భాగం నీలిరంగుగా మారలేదు.

నిర్ధారణ :
దీనిని బట్టి కిరణజన్యసంయోగక్రియకు కార్బన్ డై ఆక్సైడు అవసరమని ఋజువగుచున్నది.

గ్రహించినది :
1. మొక్కను మొదట చీకటిలో ఉంచిన తరువాత వెలుతురులో ఉంచటానికి కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
మొక్కను చీకటిలో ఉంచినపుడు, పత్రంలో నిల్వ ఉన్న పిండి పదార్థం వినియోగింపబడుతుంది. తిరిగి కిరణజన్య సంయోగక్రియ జరిగి పిండిపదార్ధం ఏర్పడడానికి, మొక్కను తిరిగి సూర్యరశ్మిలో ఉంచారు.

2. ఈ ప్రయోగంలో రెండు ఆకులను ఎందుకు పరీక్షించాలి?
జవాబు:
మొదటి ఆకును CO₂ అందించకుండా, రెండవ ఆకుకు CO₂ అందించి పరీక్షించుట వలన ఫలితాలను స్పష్టంగా నిర్ధారించవచ్చు. ఈ ప్రయోగంలో CO₂ అందించని పత్రంలో పిండి పదార్థం ఏర్పడలేదు. అందించిన పత్రంలో పిండిపదార్థం ఏర్పడింది. కావున కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరగటానికి CO₂ అవసరమని నిర్ధారించవచ్చు.

కృత్యం – 3 : పిండి పదార్థం ఏర్పడడానికి కాంతి ఆవశ్యకత:

3. కిరణజన్యసంయోగక్రియకు కాంతి అవసరమని ఎలా నిరూపిస్తావు?
లేదా
పిండిపదార్థం ఏర్పడడానికి కాంతి అవసరమనే కృత్యాన్ని రాయండి.
జవాబు:
ఉద్దేశం : కిరణజన్యసంయోగక్రియకు కాంతి అవసరమని నిరూపించుట

కావలసిన పరికరములు :
కుండీలో పెరుగుచున్న ఆకుపచ్చని ఆకులు గల మొక్క, లైట్ స్క్రీన్.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 21

నల్ల కాగితం ప్రయోగం ప్రయోగ విధానం :

కుండీలో వున్న మొక్కను తీసుకొని, రెండు రోజులు దానిని చీకటిలో ఉంచాలి. దీని వలన ఆ మొక్క ఆకులోని పిండి పదార్థం సంపూర్ణంగా అదృశ్యమవుతుంది.
ఒక ఆకుకు కాంతి పడకుండా చేసే లైట్ స్క్రీన్‌ను అమర్చాలి. లైట్ స్క్రీన్ మూత ఆకును పట్టి ఉంటుంది.
మూతమీద ముందే చెక్కిన ‘S’ ఆకారపు నమూనా ఉంటుంది.
మొక్కకు తగినంత నీరుపోసి 4 – 5 గంటలు ఎండలో ఉంచాలి. దీనివలన మూతమీద చెక్కిన ‘S’ ఆకారము ద్వారా మాత్రమే ఆకుపైన కాంతి ప్రసరిస్తుంది.
తదుపరి మొక్క నుండి ఆకును వేరుచేసి, ఆ తరువాత లైట్ స్క్రీన్‌ను కూడా ఆకు నుండి తీసివేయాలి.
పిమ్మట పిండిపదార్ధము కొరకు ఆ ఆకును అయోడిన్ పరీక్ష చేయాలి.
సూర్యకాంతి గ్రహించిన ప్రదేశంలో మాత్రమే నీలంగా మారుతుంది.
ఇలా మార్పు చెందినచోటు, మూతమీద చెక్కిన ‘S’ ఆకారపు నమూనాను పోలి ఉంటుంది. కాంతి గ్రహించనిచోట నీలిరంగుగా మారదు.

నిర్ధారణ :
దీనినిబట్టి కిరణజన్యసంయోగక్రియకు కాంతి లేక వెలుతురు అవసరమని ఋజువగుచున్నది.

పరిశీలన :
1. కొన్ని గంటల తరువాత మొక్క నుండి ఆకును వేరుచేయవలెను. పిండిపదార్థం కొరకు అయోడిన్ పరీక్షను నిర్వహించవలెను. ఏ భాగం నీలి నలుపు రంగులోకి మారింది? మిగిలిన భాగం ఎలా ఉంది?
జవాబు:
నల్ల కాగితం ఉన్న ప్రాంతం మినహా మిగిలిన ప్రాంతం నీలి నలుపు రంగులోకి మారింది.

2. కత్తిరించిన డిజైన్ ఆకారం గుండా కాంతి ప్రసరించిన ఆకుభాగం మాత్రమే అయోడితో నీలి నలుపు రంగులో మారటం గమనిస్తాం. కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
పిండి పదార్థం ఉన్న ప్రాంతం నీలి నలుపు రంగుకు మారింది. మొక్కలలో కాంతి సోకిన భాగంలో నీలి నలుపుగా మారిందంటే ఆ ప్రాంతంలోనే కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరిగింది. కనుక కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరగటానికి సూర్యరశ్మి అవసరమని దీని ద్వారా నిరూపించవచ్చు.

కృత్యం – 4: లిట్మస్ కాగితం పరీక్ష
‘జీవక్రియలలో సమన్వయం’ పాఠంలో సూచించిన విధంగా పిండిపదార్థంపై లాలాజల ప్రభావాన్ని తెలిపే ప్రయోగం (కృత్యం-7) చేయండి. ‘ఫలితాల గురించి మీ తరగతిలో చర్చించండి.

పిండి పదార్థంపై లాలాజల ప్రయోగం ద్వారా ఈ క్రింది విషయాలు అవగాహన అయినాయి.

లాలాజలం పిండిపదార్థం పై చర్య జరుపుతుంది. లాలాజలం కలిపిన పిండి పదార్థం అయోడిన్ పరీక్షలో నీలిరంగుగా మారలేదు. అంటే లాలాజల ప్రభావం వలన పిండిపదార్థం తన స్వభావాన్ని మార్చుకుంది.
లాలాజలం పిండిపదార్థంపై పనిచేసి దానిని చక్కెరగా మార్చుతుంది. కావున మనం అన్నం నోటిలో పెట్టుకొన్నప్పుడు చప్పగా ఉండి నమిలే కొలది తియ్యగా అనిపిస్తుంది.
లాలాజలంలో టయలిన్ అనే ఎంజైమ్ పిండిపదార్థంపై పనిచేస్తుంది. ఇది అమైలేజ్ వర్గానికి చెందిన ఎంజైమ్. దీని ప్రభావం వలన పిండిపదార్థం మాల్టోజ్ చక్కెరగా మారుతుంది.

కృత్యం – 5 : ఎంజైమ్ ల పట్టిక పరిశీలిద్దాం

జీర్ణవ్యవస్థలో పనిచేసే ఎంజైమ్ ల పట్టికను పరిశీలించండి. వివిధ రకాల జీర్ణరసాలు మరియు ఎంజైమ్ ల విధులను గురించి తరగతి గదిలో చర్చించండి.
AP Board 10th Class Biology Solutions 1st Lesson పోషణ – ఆహార సరఫరా వ్యవస్థ 23

1. కార్బోహైడ్రేట్స్ పై చర్యజరిపే ఎంజైమ్లు ఏవి?
జవాబు:
టయలిన్, అమైలేజ్ ఎంజైమ్స్, కార్బోహైడ్రేట్స్ పై పనిచేస్తాయి.

2. ఏ జీర్ణరసంలో ఎంజైమ్లు ఉండవు?
జవాబు:
పైత్యరసంలో ఎంజైమ్స్ ఉండవు.

3. ప్రోటీన్లపై చర్య జరిపే ఎంజైమ్ లు ఏవి?
జవాబు:
పెప్సిన్, ట్రిప్సిన్, పెప్టైడేజెస్ ఎంజైమ్స్ ప్రోటీన్లపై చర్య జరుపుతాయి.

కింది ఖాళీలను పూరించండి

1. మొక్కలు తయారుచేసుకునే ఆహారపదార్థం …………… రూపంలో నిల్వచేయబడుతుంది. (పిండిపదార్థం)
2. కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరిగే ప్రదేశంగా పేర్కొనదగినది (హరితరేణువు)
3. క్లోమరసంలో ఉండే ఎంజైమ్లు ……………….. లను జీర్ణం చేయడానికి తోడ్పడతాయి. (అమైలేజ్, ట్రిప్సిన్)
4. చిన్నప్రేగులలో ఉపరితల వైశాల్యం పెంచడానికి వేళ్ళ వంటి నిర్మాణాలు కనబడతాయి. వీటిని ……. అంటారు. (ఆంత్రచూషకాలు)
5. జఠరరసంలో …. …………….. ఆమ్లం ఉంటుంది. (హైడ్రోక్లోరిక్)
6. ప్రేగులలో ఉండే బాక్టీరియా ……………………….. విటమినను సంశ్లేషిస్తుంది. (K)

సరైన సమాధానాన్ని గుర్తించండి

1. కిందివానిలో పరాన్నజీవులు (C)
i) ఈస్ట్ ii) పుట్టగొడుగు iii) కస్కుట iv) జలగ
A) (i), (ii)
B) (iii)
C) (iii), (iv)
D) (i)
జవాబు:
C) (iii), (iv)

2. కిరణజన్యసంయోగక్రియ రేటు కింది వాటితో ప్రభావితం కాదు
A) కాంతి తీవ్రత
B) ఆర్తత
C) ఉష్ణోగ్రత
D) కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ గాఢత
జవాబు:
B) ఆర్తత

3. మొక్కను 48 గంటలపాటు చీకటిలో ఉంచిన తరువాత కిరణజన్యసంయోగక్రియకు సంబంధించిన ప్రయోగం చేస్తారు ఎందుకంటే
A) క్లోరోఫిల్ ను తొలగించుటకు
B) పిండిపదార్థాన్ని తొలగించుటకు
C) కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరుగుటను నిరూపించుటకు
D) పిండిపదార్థం అయిపోతుందని తెలుసుకోవడానికి
జవాబు:
B) పిండిపదార్థాన్ని తొలగించుటకు

4. కింది వానిలో ఎంజైమ్ లేని జీర్ణరసం
A) పైత్యరసం
B) జఠరరసం
C) క్లోమరసం
D) లాలాజలం
జవాబు:
A) పైత్యరసం

5. ఏకకణ జీవులలో ఆహార సేకరణ క్రింది వాని ద్వారా జరుగుతుంది
A) శరీర ఉపరితలం ద్వారా
B) నోటి ద్వారా
C) దంతాల ద్వారా
D) రిక్తిక ద్వారా
జవాబు:
A) శరీర ఉపరితలం ద్వారా

6. కిరణజన్యసంయోగక్రియ జరిగేటపుడు మొక్కలో ఏ భాగం గాలిలో నుండి కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ ను గ్రహిస్తుంది?
A) మూలకేశాలు
B) పత్రరంధ్రం
C) ఆకుఈనె
D) రక్షకపత్రాలు
జవాబు:
B) పత్రరంధ్రం

AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు

June 18, 2022

These AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 12th Lesson Important Questions and Answers కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు

10th Class Physics 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
అణు సాదృశ్యంను నిర్వచించండి.
జవాబు:
ఓకే అణు ఫార్ములా గల సమ్మేళనాలు వేరు వేరు ధర్మాలను కలిగి ఉండడాన్ని అణు సాదృశ్యం అంటారు.

ప్రశ్న 2.
ఈ క్రింది ప్రమేయ సమూహాల పేర్లు వ్రాయండి.
a) – COOR
b) – OH
జవాబు:
a) – COOR = ఎస్టర్
b) – OH = ఆల్కహాల్

ప్రశ్న 3.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 1 కు IUPAC పేరు రాయండి.
జవాబు:
3 మోనో క్లోరో బ్యూట్ 1 ఈన్ (లేదా) 3 క్లోరో 1 బ్యూటీన్.

ప్రశ్న 4.
దహనచర్యలో ఆక్సిజన్ పాత్రను వివరించండి.
జవాబు:
ఆక్సిజన్ దహన చర్యకు దోహదకారి (లేక) పదార్థం మండడానికి ఆక్సిజన్ సహాయపడుతుంది (లేక) ఆక్సిజన్ లేనిదే దహనచర్య జరుగదు.

ప్రశ్న 5.
పిండికి ఈస్ట్ ను కలిపిన కొద్ది సేపటికి అది ఉబ్బుతుంది. ఎందుకు?
జవాబు:

పిండికి ఈస్టను కలిపినప్పుడు ఈస్ట్ జైమేజ్, ఇన్వర్టేజ్ అనే ఎంజైమ్ లను విడుదల చేయును.
ఇన్వర్టేజ్ ఎంజైము పిండి పదార్థంలోని పాలిశాకరైడ్ లను మోనోశాకరైడ్లుగా విడగొట్టును.
జైమేజ్ ఎంజైమ్ మోనోశాకరైడ్లను ఆల్కహాల్ మరియు CO₂ లుగా విడగొట్టును.
ఇలా విడుదలయిన CO₂ వాయువు పిండి నుండి రంధ్రాలు చేసుకొని బయటకు పోతుంది.
అందువలన పిండి ఉబ్బి మెత్తగా తయారవుతుంది.

ప్రశ్న 6.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 2
జవాబు:

ప్రశ్న 7.
నానో ట్యూమై రెండు ఉపయోగాలను రాయండి.
జవాబు:

నానో ట్యూబ్ లను అణుతీగలుగా ఉపయోగిస్తారు.
సమీకృత వలయాలలో రాగికి బదులుగా నానో ట్యూబ్ లను అనుసంధాన తీగలుగా ఉపయోగిస్తారు.
అతి చిన్నదైన కణంలోకి ఏదేని జీవాణువులను ప్రవేశపెట్టడానికి నానో ట్యూబ్ లను ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 8.
3, 7-డై బ్రోమో-4, 6-2 క్లోరో-ఆర్ట్-5-ఈన్-1, 2-డై ఓల్ అనే కర్బన సమ్మేళనం యొక్క అణునిర్మాణం రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 4

ప్రశ్న 9.
ఆవర్తన పట్టికలో కార్బన్ యొక్క స్థానం తెల్పండి.
జవాబు:
కార్బన్ ఆవర్తన పట్టికలోని 14వ గ్రూప్ లేదా IVA గ్రూప్ మరియు 2వ పిరియడ్ కు చెందిన అలోహము.

ప్రశ్న 10.
సంకరీకరణము అనగానేమి?
జవాబు:
పరమాణువులలో దాదాపు సమాన శక్తి గల ఆర్బిటాళ్లు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి అదే సంఖ్యలో సమాన శక్తి, ఆకృతి గల ఆర్బిటాళ్ల సమితిని ఏర్పరచే ప్రక్రియను సంకరీకరణము అంటారు.

ప్రశ్న 11.
మీథేన్ లో sp³ – s అతిపాతంను సూచించు పటాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 5

ప్రశ్న 12.
ఇథిలీన్ (ఈథేన్) అణు ఆకృతిని గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 6

ప్రశ్న 13.
రూపాంతరత అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక మూలకం రెండు లేక అంతకంటే ఎక్కువ రూపాలలో లభ్యమవుతూ అవి దాదాపు ఒకే విధమైన రసాయన ధర్మాలు మరియు వివిధ భౌతిక ధర్మాలను ప్రదర్శించుటను ,రూపాంతరత అంటారు.

ప్రశ్న 14.
కార్బన్ యొక్క అస్ఫటిక రూపాంతరాలు ఏవి?
జవాబు:
నేలబొగ్గు, కోక్, కొయ్య బొగ్గు, జంతు బొగ్గు, దీపాంగరం మొదలైనవి కార్బన్ యొక్క అస్ఫటిక రూపాంతరాలు.

ప్రశ్న 15.
కార్బన్ యొక్క స్ఫటిక రూపాంతరాలను తెల్పండి.
జవాబు:
వజ్రం, గ్రాఫైట్ మరియు బక్ మిస్టర్ ఫుల్లరిన్ అనేవి కార్బన్ యొక్క స్ఫటిక రూపాలు.

ప్రశ్న 16.
అమ్మోనియం సయనేట్ నుంచి యూరియాను ఏ విధంగా తయారు చేస్తారు?
జవాబు:
అమ్మోనియం సయనేట్ ను వేడిచేస్తే యూరియా ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 17.
కర్బన పరమాణువులు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి పొడవైన గొలుసులు ఏర్పరచే ప్రక్రియను ఏమంటారు?
జవాబు:
కర్బన పరమాణువులు ఒకదానితో ఒకటి కలసి పొడవైన గొలుసులు ఏర్పరచే ప్రక్రియను కాటినేషన్ అంటారు.

ప్రశ్న 18.
కార్బనను ఎందుకు విలక్షణ మూలకం అంటారు?
జవాబు:
కార్బన్ ఈ క్రింది పేర్కొనబడిన ధర్మాలు కలిగి ఉండటం వలన కార్బన్ ను విలక్షణ మూలకంగా గుర్తిస్తారు.

చతుర్ సంయోజకత
కాటినేషన్ (శృంఖల సామర్థ్యం)
బహుబంధాల ఏర్పాటు

ప్రశ్న 19.
హైడ్రోకార్బన్లు అనగానేమి?
జవాబు:
కార్బన్ మరియు హైడ్రోజన్ మాత్రమే కలిగి ఉన్న సమ్మేళనాలను హైడ్రోకార్బన్లు అంటారు.

ప్రశ్న 20.
రేఖీయ కర్బన సమ్మేళనానికి ఒక ఉదాహరణ తెల్పండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 8

ప్రశ్న 21.
శృంఖల కర్బన సమ్మేళనానికి ఒక ఉదాహరణ తెల్పండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 9

ప్రశ్న 22.
చక్రీయ కర్బన సమ్మేళనానికి ఒక ఉదాహరణ తెల్పండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 10

ప్రశ్న 23.
ఆల్కేనులు అనగానేమి?
జవాబు:
కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య ఏకబంధం గల సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లను ఆల్కేనులు అంటారు.

ప్రశ్న 24.
ఆల్కీనులు అనగానేమి?
జవాబు:
కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య కనీసం ఒక ద్విబంధం కలిగిన అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లను ఆల్కీనులు అంటారు.

ప్రశ్న 25.
ఆల్కెనులు అనగానేమి?
జవాబు:
కర్బన పరమాణువుల మధ్య కనీసం ఒక త్రిబంధం ఉన్న అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లను ఆల్కెనులు అంటారు.

ప్రశ్న 26.
ఒక హైడ్రోకార్బన్ యొక్క ఫార్ములా C₁₂H₂₄. అయితే అది ఏ సమజాత శ్రేణికి చెందిందో తెల్పండి.
జవాబు:
C₁₂H₂₄ అణు ఫార్ములా కలిగిన హైడ్రోకార్బన్ ఆల్కీన్ సమజాత శ్రేణికి చెందినది.

ప్రశ్న 27.
ప్రమేయ సమూహం అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక కర్బన సమ్మేళనం యొక్క ధర్మాలు తనలో ఉన్న ఏ మూలకం లేదా సమూహంపై ఆధారపడుతుందో దానిని ప్రమేయ సమూహం అంటారు.

ప్రశ్న 28.
అణు సాదృశ్యం అనగానేమి?
జవాబు:
ఒకే అణుఫార్ములా కలిగి, వేరు వేరు ధర్మాలు గల కర్బన సమ్మేళనాలను అణు సాదృశ్యాలు అంటారు. ఈ దృగ్విషయాన్ని అణు సాదృశ్యం అంటారు.

ప్రశ్న 29.
రెండు వరుస సమజాతుల మధ్య తేడా ఎంత ఉంటుంది?
జవాబు:
రెండు వరుస సమజాతుల మధ్య తేడా – CH₂ ఉంటుంది.

ప్రశ్న 30.
3 – బ్రోమో – 2 – క్లోరో – 5 ఆక్సో హెక్సనోయిక్ ఆమ్లం నిర్మాణాన్ని తెల్పండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 11

ప్రశ్న 31.
సఫోనిఫికేషన్ అనగానేమి?
జవాబు:
ఎస్టర్‌ను క్షార సమక్షంలో జలవిశ్లేషణ చెందించి సబ్బును పొందే ప్రక్రియను సఫోనిఫికేషన్ అంటారు.

ప్రశ్న 32.
సబ్బు అనగానేమి?
జవాబు:
రసాయనికంగా సబ్బులు ఫాటీ ఆమ్లాల సోడియం లేక పొటాషియం లవణాలు.

ప్రశ్న 33.
గ్రాఫైట్ ఒక ఉత్తమ విద్యుత్ వాహకంగా ఎలా పని చేస్తుంది?
జవాబు:
అస్థానీకృత π ఎలక్ట్రాన్ వ్యవస్థ వలన గ్రాఫైట్ ఒక ఉత్తమ విద్యుత్ వాహకంగా పని చేస్తుంది.

ప్రశ్న 34.
ఫుల్లరిన్ల ఉపయోగాలు తెల్పండి.
జవాబు:

ఫుల్లరిన్లను కొన్ని రకాల బాక్టీరియాలను నియంత్రించుటకు ఉపయోగిస్తారు.
ఫుల్లరిన్లను మెలనోమా వంటి క్యాన్సర్ నివారణలలో ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 35.
ఆక్సీకరణులు అనగానేమి?
జవాబు:
వేరే పదార్థాలను ఆక్సీకరణం చెందించే పదార్థాలను ఆక్సీకరణులు అంటారు.

ప్రశ్న 36.
ఆల్కేనులను ఫారాపిన్లు అని ఎందుకు అంటారు?
జవాబు:
ఫారాపిన్లు అనే పదం parum – little, affins = affinity అనే పదాల నుంచి వచ్చింది. దాని అర్థం చర్యాశీలత తక్కువ ఆల్కేనుల చర్యాశీలత తక్కువ కాబట్టి వాటిని ఫారాపిన్లు అంటారు.

ప్రశ్న 37.
వాహనాలలో ఆల్కహాల్ ఉపయోగం తెల్పండి.
జవాబు:
10% ఇథనోల్ కలిగిన గాసోలిన్ ఉత్తమ వాహన ఇంధనంగా ఉపయోగపడుతుంది.

ప్రశ్న 38.
కొల్లాయిడల్ ద్రావణం అనగానేమి?
జవాబు:
విక్షేపక ప్రావస్థ యొక్క కణాల వ్యాసము 1nm కంటే ఎక్కువగాను 1000 nm కంటే తక్కువ పరిమాణంలో విక్షేపణ యానకంలో ఉంటే దానిని కొల్లాయిడల్ ద్రావణం అంటారు.

ప్రశ్న 39.
కార్బన్ కాకుండా కాటినేషన్‌ను ప్రదర్శించే ఇతర మూలకాలు ఏవి?
జవాబు:
సల్ఫర్, ఫాస్ఫరస్ మరియు సిలికాన్.

ప్రశ్న 40.
రేఖీయ గొలుసులు గల హైడ్రోకార్బన్లను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
ఏలిఫాటిక్ లేదా ఎసైక్లిక్ హైడ్రోకార్బన్లు.

ప్రశ్న 41.
IUPACని విస్తరించండి.
జవాబు:
అంతర్జాతీయ శుద్ధ మరియు అనువర్తిత రసాయన శాస్త్ర సంఘం International Union of Pure and Applied Chemistry.

ప్రశ్న 42.
కర్బన సమ్మేళనాలకు పేర్లు పెట్టేటప్పుడు ప్రమేయ సమూహాల అవరోహణక్రమాన్ని తెల్పండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 12

ప్రశ్న 43.
ఇంధనంగా ఇథనోల్ పాత్రను ఏ విధంగా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
ఇథనోల్ పూర్తిగా మండి అధిక శక్తిని ఇస్తుంది. కాలుష్యం కూడా తక్కువగా ఏర్పడుతుంది. కాబట్టి ఇంధనంగా ఇథనోల్ పాత్ర అభినందనీయం.

ప్రశ్న 44.
ఊరగాయలు నిల్వ ఉంచుటలో ఇథనోయిక్ ఆమ్ల పాత్రను ఏ విధంగా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
ఇథనోయిక్ ఆమ్లాన్ని వెనిగర్ రూపంలో ఊరగాయలు అధిక కాలం నిల్వ ఉంచడానికి కలుపుతారు. కాబట్టి ఊరగాయలు నిల్వ ఉంచుటలో ఇథనోయిక్ ఆమ్లం ప్రధానపాత్ర కలిగి ఉంది.

ప్రశ్న 45.
వంటగ్యాస్ లీకవుతున్నట్లు ఏ విధంగా గుర్తిస్తావు?
జవాబు:
వంటగ్యాస కు ఇథైల్ మెర్కిప్టన్ అనే వాసనను ఇచ్చే సమ్మేళనాన్ని కలుపుతారు. దాని ద్వారా వచ్చే దుర్వాసన ద్వారా గ్యాస్ లీకవుతున్నట్లు గుర్తించవచ్చు.

ప్రశ్న 46.
వంటగ్యాస్ (LPG) పర్యావరణ రక్షణలో ఏ విధంగా ఉపయోగపడుతున్నది?
జవాబు:
ఇది అధిక ఉష్ణాన్ని ఇవ్వడమే కాక ఎటువంటి పొగను ఇవ్వదు. కాబట్టి కాలుష్యాన్ని బాగా తగ్గిస్తుంది. కాబట్టి పర్యావరణ రక్షణలో తోడ్పడుతున్నది.

ప్రశ్న 47.
ఔషధాల పరిశ్రమలలో ఇథనోల్ ఏ విధంగా ఉపయోగపడుతున్నది?
జవాబు:
ఔషధాల పరిశ్రమలలోని టించర్లను ఇథనోల్ లో తయారు చేస్తారు. అంతే కాకుండా ఔషధాల తయారీలో ఉపయోగపడే ఇతర సమ్మేళనాలు అనగా క్లోరోఫాం, ఇథనోయిక్ ఆమ్లం మొదలైన వాటిని ఇథనోల్ నుంచి తయారు చేస్తారు.

ప్రశ్న 48.
కృత్రిమంగా తయారు చేయబడ్డ డిటర్జెంట్లు పర్యావరణానికి ఏ విధంగా హానికరం?
జవాబు:

కొన్ని కృత్రిమ డిటర్జెంట్లు బాక్టీరియా చేత విచ్ఛిన్నం చేయబడవు. కాబట్టి ఇవి నదులలో కాని, సరస్సులలో కాని, కలిసినపుడు జల కాలుష్యాన్ని ఏర్పరుస్తున్నాయి.
ఇవి చాలాకాలం నీటిలో ఉండడం వలన నీటిలోని జలచరాలకు హాని కలిగిస్తున్నాయి.

ప్రశ్న 49.
ఈ క్రింది సమ్మేళనం పేరు తెల్పండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 13
జవాబు:
2, 3 – డై మిథైల్ – సైకో హెక్సాన్ – 1 – ఓల్

ప్రశ్న 50.
హైడ్రోకార్బన్ల మౌళిక వర్గీకరణను తెలుపుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 14

ప్రశ్న 51.
CH₃ – CH₃ ; CH₂ = CH₂ మరియు HC ≡ CH లలో కార్బన్ యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
జవాబు:
CH₃ – CH₃ లో కార్బన్ వేలన్సీ – 4
CH₂ = CH₂ లో కార్బన్ వేలన్సీ – 3
HC ≡ CH లో కార్బన్ వేలన్సీ – 2

ప్రశ్న 52.
మిసిలి (సబ్బు నురగ కణం) అనగానేమి?
జవాబు:
సబ్బు నీటిలో గోళాకారంలో దగ్గరగా చేరిన సబ్బు కణాల సమూహాన్నే మిగిలి అంటారు.

ప్రశ్న 53.
సబ్బు కణంలో హైడ్రోఫోబిక్ కొన, హైడ్రోఫిలిక్ కొన అనగానేమి?
జవాబు:
1) సబ్బు కణం యొక్క కార్బాక్సీ కోన కలిగిన ధృవకొనను హైడ్రోఫిలిక్ కొన అంటారు. ఇది నీటివైపు ఆకర్షించబడుతుంది.

2) సబ్బు కణం యొక్క అధృవ కొనను (హైడ్రోకార్బన్ కొనను) హైడ్రోఫోబిక్ కొన అంటారు. ఇది మురికి వైపు ఆకర్షించబడుతుంది.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 8

10th Class Physics 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
సబ్బు అణువు ఆకృతిని గీయండి.
జవాబు:
సబ్బు అణువును చూపు పటం
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 8

ప్రశ్న 2.
మీథేన్ అణువు ఆకృతిని గీసి, అణువులో బంధకోణం రాయండి.
జవాబు:
మీథేన్ అణువులోని బంధకోణం 109°28′
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 16

ప్రశ్న 3.
a) వనస్పతి కొవ్వు (నెయ్యి) (vegetable fat) కంటే వనస్పతి నూనెలు (vegetable oils) ఆరోగ్యా నికి మంచివి : అంటారు. ఎందుకు?
జవాబు:
వనస్పతి నూనెలు అసంతృప్త ఫాటీ ఆమ్లాలను కలిగి ఉంటాయి. (లేదా) వనస్పతి నూనెలు తేలికగా జీర్ణం అవుతాయి.

b) AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 17 కు IUPAC పేరు రాయండి.
జవాబు:
3 మోనో క్లోరో బ్యూట్ 1 ఈన్ (లేదా) 3 క్లోరో 1 బ్యూటీన్

ప్రశ్న 4.
ఆల్కీలని వేటిని అంటారు ? వాని సాధారణ ఫార్ములా రాసి, ఒక ఉదాహరణ రాయండి.
జవాబు:

కార్బన్, కార్బన్ మధ్య ద్విబంధం గల అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లను ఆల్కీన్లు అంటాం.
ఆల్కీన్ల సాధారణ ఫార్ములా C_nH_2n.
ఉదాహరణ : ఇథిలీన్ లేదా C₂H₄.

ప్రశ్న 5.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 18
పటం ఆధారంగా సమాధానాలు వ్రాయండి.
1) ఈ సమ్మేళనం పేరు వ్రాయండి.
2) ఇందులో వాడబడిన ప్రమేయ సమూహం పేరేమిటి?
జవాబు:
1) సమ్మేళనము : 2, 3-డై ఇథైల్-సైక్లో హెక్సేన్-1-ఓల్
2) ప్రమేయ సమూహము : ఆల్కహాల్

ప్రశ్న 6.
కింద ఇచ్చిన సమ్మేళనాలలోని ప్రమేయ సమూహాలను గుర్తించి, IUPAC పేర్లు రాయండి.
i) AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 19
జవాబు:
ఈ సమ్మేళనపు ప్రమేయ సమూహం పేరు ఆల్డిహైడ్. దీని సమ్మేళనపు IUPAC పేరు 2 – క్లోరో – బ్యూటనాల్

ii) AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 20
జవాబు:
ఈ సమ్మేళనపు ప్రమేయ సమూహం కీటోన్. దీని IUPAC పేరు 3 – మిథైల్ – 2 – బ్యూటనోన్.

ప్రశ్న 7.
ఈథైలోని సంకరీకరణం అతిపాతాన్ని సూచించే పటాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 21

ప్రశ్న 8.
ఈ కింది వానిలో ఏవి అసంతృప్త కర్బన సమ్మేళనాలు? మీ యొక్క సమాధానమును సమర్థించండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 22
జవాబు:
పైన ఇచ్చిన కర్బన సమ్మేళనాలలో a మరియు స్త్రీ సంతృప్తి కర్బన సమ్మేళనాలు. కారణం వీటి మధ్య ఏక బంధాలు ఉన్నాయి. మిగిలినవి అసంతృప్త కర్బన సమ్మేళనాలు. ఎందుకంటే వీటి కర్బన పరమాణువుల మధ్య ద్విబంధం, త్రిబంధం ఉన్నాయి.

ప్రశ్న 9.
ఈ క్రింది సమ్మేళనాలలో ఏవి శృంఖల గొలుసు మరియు చక్రీయ గొలుసు కలిగిన ఉన్నాయో గుర్తించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 23

ప్రశ్న 10.
నిత్యజీవితంలో కార్బన్ పాత్రను ఏ విధంగా అభినందిస్తావు?
జవాబు:

మన ఆహారంలో ఉపయోగపడు కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రొటీన్లు, కొవ్వులు మొదలైనవి కార్బన్ చేత తయారు చేయబడ్డాయి.
వస్త్రాలు తయారు చేయడానికి ఉపయోగించే దారాలు ప్రధానంగా సెల్యులోజ్, ఇతర పదార్థాలచే తయారు చేయబడతాయి. ఇవన్నీ కార్బన్ ను కలిగి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 11.
అంతరిక్ష వాహక నౌకలో వజ్రం యొక్క పాత్రను ఏ విధంగా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
వజ్రానికి హానికరమైన వికిరణాలను వేరుచేయగల సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం చేత అంతరిక్ష వాహక నౌకల కిటికీలను వజ్రంతో తయారు చేస్తారు. ఈ విధంగా వజ్రం హానికరమైన వికిరణాల నుంచి అంతరిక్షంలోకి వెళ్ళే మనుష్యులను రక్షిస్తుంది. కాబట్టి వజ్రం యొక్క పాత్ర ఎంతో అభినందనీయం.

ప్రశ్న 12.
దహన చర్యలో ఆక్సిజన్ పాత్రను ఏ విధంగా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
మన నిత్యజీవితంలో, ఇంధనాలను మండించడం ద్వారా శక్తిని పొందుతున్నాము. ఇది ఒక దహనచర్య. ఇది ఆక్సిజన్ సమక్షంలో జరుగుతున్నది. కావున ఇంధనాలను మండించి మానవ కోటికి శక్తిని అందిస్తున్న ఆక్సిజన్ పాత్ర ఎంతైనా అభినందనీయం.

ప్రశ్న 13.
sp సంకరీకరణాన్ని వివరించండి.
జవాబు:

కార్బన్ ఉత్తేజితస్థాయి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s¹ 2p_x¹ 2p_y¹2p_z¹
ఒక S మరియు ఒక p ఆర్బిటాళ్ళు సంకరీకరణం చెంది రెండు సర్వసమాన sp ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరుస్తుంది.
దీనినే sp సంకరీకరణం అంటారు.

ప్రశ్న 14.
నానోట్యూబులను వర్ణించండి.
జవాబు:

నానోట్యూబులు గ్రాఫైట్ లాగే షట్కోణ సంయోజనీయ బంధం గల కర్బన పరమాణువులను షీట్స్ గా కలిగి ఉంటుంది.
ఈ షీట ను చుట్టి స్థూపంను తయారు చేయవచ్చు. అందువలననే వీటిని నానోట్యూబులు అంటారు.
నానోట్యూబులు కూడా గ్రాఫైట్ లాగా ఉత్తమ విద్యుత్ వాహకాలు.
ఇంటిగ్రేటెడ్ వలయాలలో కాపర్ స్థానంలో కారకాలను కలుపుటకు ఉపయోగిస్తారు.
శాస్త్రవేత్తలు బయో అణువులను నానోట్యూబులలో ఎక్కించి వాటిని ఏకకణంగా ఇంజెక్ట్ చేస్తున్నారు.

ప్రశ్న 15.
ఈథీన్ నుంచి ఇథనోల్ ఏ విధంగా తయారు చేస్తారు?
జవాబు:
P₂O₅ లేదా టంగ్ స్టన్ ఉత్ప్రేరక సమక్షంలో అధిక పీడన, ఉష్ణోగ్రతకు గురిచేస్తూ ఈథీన్ కు నీటి ఆవిరి కలిపి పెద్ద మొత్తంలో ఆల్కహాల్ ను తయారుచేస్తారు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 25

ప్రశ్న 16.
ఇథనోల్ యొక్క భౌతిక ధర్మాలు వ్రాయుము.
జవాబు:

ఇథనోల్ మంచి సువాసన గల రంగులేని ద్రవం.
స్వచ్ఛమైన ఆల్కహాల్ 78.3°C వద్ద మరుగుతుంది. దీనిని అబ్సల్యూట్ ఆల్కహాల్ అంటారు.
ఇథనోల్ లో మిథనోల్, మిథైల్ ఐసోబ్యుటైల్ కీటోన్ వంటి మలినాలను కలిపితే అది త్రాగుటకు వీలుపడదు మరియు విషపూరితం. దీనినే డీనేచర్డ్ ఆల్కహాల్ అంటారు.
ఇథనోల్ మంచి ద్రావణి. దీనిని దగ్గుమందులు, టింక్చర్ అయోడిన్ వంటి మందుల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 17.
సోడియం మరియు గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంతో ఇథనోల్ యొక్క చర్యలు వ్రాయండి.
జవాబు:
1) సోడియం లోహం ఇథనోల్ తో చర్య జరిపి హైడ్రోజన్ వాయువును విడుదల చేస్తుంది. ఈ చర్యలో సోడియం ఇథాక్సెడ్ కూడా ఏర్పడుతుంది.
2C₂H₅OH + 2Na → 2C₂H₅ONa + H₂↑

2) ఇథనోల్ గాఢ సల్ఫ్యూరిక్ ఆమ్లంతో 170°C వద్ద చర్య జరిపి ఈథీన్ ను ఏర్పరుస్తుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 26

ప్రశ్న 18.
వజ్రంను కార్బన్ యొక్క శుద్ధమైన రూపంగా పరిగణిస్తారు. దానిని ఏ విధంగా నిరూపించవచ్చు?
జవాబు:
ఆక్సిజన్ సమక్షంలో వజ్రంను వేడిచేస్తే 800°C వద్ద మండి కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ ను ఏర్పరుస్తుంది మరియు ఎటువంటి అవలంబనం కనిపించదు. ఈ విధంగా వజ్రాన్ని కార్బన్ యొక్క శుద్ధమైన రూపంగా గుర్తించవచ్చు.

ప్రశ్న 19.
సంకలన చర్యలను వివరించండి.
జవాబు:
ద్విబంధం లేదా త్రిబంధం కలిగిన అసంతృప్త పదార్థాలు ఉదాహరణకు ఆలీనులు, ఆల్కెనులు సంకలన చర్యలలో పాల్గొని సంతృప్త పదార్థాలను ఏర్పరుస్తాయి.

వీటిలో ద్విబంధం లేదా త్రిబంధం వద్ద కారక సంకలనం జరుగుతుంది.
ఉదా :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 27

ప్రశ్న 20.
ఈథర్లు అనగానేమి? ఉదాహరణ తెల్పండి.
జవాబు:
నీటిలోని రెండు హైడ్రోజన్ పరమాణువుల స్థానంలో ఆల్కైల్ సమూహాలను ప్రతిక్షేపించగా ఏర్పడ్డ కర్బన సమ్మేళనాలను ఈథర్లు అంటారు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 28

10th Class Physics 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 29
ఇచ్చిన కర్బన సమ్మేళనాన్ని పరిశీలించి, క్రింద ఇచ్చిన ప్రశ్నలకు సమాధానాలను రాయండి.
a) ఇచ్చిన కర్బన సమ్మేళనంలో ఉన్న కార్బన్లకు IUPAC నియమాల ఆధారంగా సంఖ్యలను ఇవ్వండి. (మీ జవాబు పత్రంలో రాయండి.)
b) ఇచ్చిన కర్బన సమ్మేళనంలో ప్రమేయ సమూహం పేరు తెల్పండి.
c) ఇచ్చిన కర్బన సమ్మేళనంలో మూల పదం పేరు తెల్పండి.
d) ఇచ్చిన కర్బన సమ్మేళన IUPAC నామం రాయండి.
జవాబు:
a) AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 29
b) ప్రమేయ సమూహం పేరు = OH (ఆల్కహాల్)
c) మూల పదం = పెంట్ (C₅)
d) IUPAC నామం : పెంట్ – 4 – ఈన్ – 2 – ఓల్

ప్రశ్న 2.
కింది పట్టికలో ఖాళీగా ఉన్న గడులలో ఆల్కేన్లకు సంబంధించిన సమాచారం నింపండి. కింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 30
i) పై పట్టిక ఆధారంగా ఆల్కేన్స్ యొక్క సాధారణ ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
ఆల్కేనుల యొక్క సాధారణ ఫార్ములా C_nH_an+2.

ii) C₂H₆ నందు గల మొత్తం ‘σ’ బంధాల సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
C₂H₆ నందు గల ‘σ’ బంధాల సంఖ్య 7.

iii) పై సాంకేతికాలలో మీరు గుర్తించిన క్రమానుగతం ఏమిటి?
జవాబు:
పై సాంకేతికాలలో -CH₂ గ్రూపు వ్యత్యాసం కనబడుచున్నది.

iv) ఆల్కేనులలో కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య ఏక బంధం ఉంటుంది. దీనిని మీరు అంగీకరిస్తారా? కారణాలు రాయండి.
జవాబు:
పై ఆల్కేనులలో కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య ఏకబంధం కలదు. ఎందుకనగా అది సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్ కనుక.

ప్రశ్న 3.
కార్బన్ రూపాంతరాల రకాలను తెల్పి, ప్రతిదానికి 3 ఉదాహరణలు రాయండి.
జవాబు:
కార్బన్ యొక్క రూపాంతరాలను 2 రకాలుగా వర్గీకరించారు. అవి స్ఫటిక రూపాలు, అస్ఫటిక రూపాలు.

స్పటిక రూపాలకు ఉదాహరణలు :
వజ్రం, గ్రాఫైట్, బక్ మినిస్టర్ పుల్లరిన్, నానో ట్యూబులు మొదలగునవి.

అస్ఫటిక రూపాలకు ఉదాహరణలు :
బొగ్గు, కోక్, కలప, చార్ కోల్, జంతు చార్ కోల్, నల్లని మసి, వాయురూప కార్బన్, పెట్రోలియం కోక్, చక్కెర మొదలగునవి.

ప్రశ్న 4.
కర్బన సమ్మేళనాల సమజాత శ్రేణుల యొక్క ఏవేని ‘4’ అభిలాక్షణిక ధర్మాలను వ్రాయండి.
జవాబు:
కర్బన సమ్మేళనాల శ్రేణుల్లోని వరుసగా ఉండే రెండు సమ్మేళనాలు – CH₂ భేదంతో ఉంటే వాటిని సమజాత శ్రేణులు
అంటారు. ఉదా : 1) CH₄, C₂H₆, C₃H₈, …………….
2) CH₃OH, C₂H₅OH, C₃H₇OH, …………….

లక్షణాలు :

ఇవి ఒక సాధారణ ఫార్ములాను కలిగి ఉంటాయి.
ఉదా : ఆల్కేన్ (C_nH_{2n + 2}), ఆల్కీన్ (C_n H_2n), ఆల్కన్ (C_nH_{2n – 2}).
వీటి శ్రేణుల్లో వరుసగా ఉండే రెండు సమ్మేళనాల మధ్య భేదం (-CH₂) ఉంటుంది.
ఒకే విధమైన ప్రమేయ సమూహాన్ని కలిగియున్నందున ఒకే విధమైన రసాయన ధర్మాలను సూచిస్తాయి.
ఇవి వాని భౌతిక ధర్మాలలో ఒక సాధారణ క్రమం పాటిస్తాయి.

ప్రశ్న 5.
ఆల్కేనులను పారాఫిన్లు అని ఎందుకు అంటారో తెలిపి, ఆల్కే ప్రతిక్షేపణ చర్యలను వివరింపుము.
(లేదా)
ఆల్కేన్లు పారాఫిన్లుగా పరిగణింపబడతాయి. అవి సంకలన చర్యల కన్నా ప్రతిక్షేపణ చర్యలనిస్తాయి. సరైన ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
a) పారాఫిన్లు అనే పదం parum = little; affins = affinity అనే పదాల నుండి వచ్చింది. దీని అర్థం చర్యాశీలత తక్కువ. ఆల్మేన్ల చర్యాశీలత తక్కువ. కావున ఆల్మేన్లను పారాఫిన్లు అంటారు.

b) ఆల్కేనుల ప్రతిక్షేపణ చర్యలు :
ఒక రసాయన చర్యలో ఒక సమ్మేళనంలోని మూలకం లేక సమూహం, వేరొక మూలకం లేక సమూహం చేత ప్రతిక్షేపించబడితే దానిని ప్రతిక్షేపణ చర్య అంటారు. ఆల్మేన్లు ప్రతిక్షేపణ చర్యలో పాల్గొంటాయి.

ఉదా :
సూర్యకాంతి సమక్షంలో మీథేన్ క్లోరిన్లో చర్య జరిపి మిథేన్ లోని అన్ని హైడ్రోజన్ పరమాణువులు క్లోరిన్ చేత వరుసగా ప్రతిక్షేపించబడతాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 31

ప్రశ్న 6.
ఎస్టరీకరణ చర్యను అవగాహన చేసుకొనుటకు నిర్వహించే ప్రయోగానికి కావలసిన పదార్థాలు, పరికరాల జాబితా రాయండి. ప్రయోగ విధానాన్ని వివరించండి. ఈ ప్రయోగంలో ఎస్టరు ఏర్పడిందని మీరు ఎలా గుర్తిస్తారు?
జవాబు:
ఎస్టరిఫికేషన్ కి కావలసిన పదార్థాలు :
పరీక్ష నాళిక, బీకరు, త్రిపాది, బర్నర్, నీరు, తీగ వల, అబ్సల్యూట్ ఆల్కహాలు (ఇథనోల్), గ్లేషియల్ ఎసిటిక్ ఆమ్లం, గాఢ సల్ఫ్యూరికామ్లం .

ప్రయోగ విధానము :
ఒక పరీక్ష నాళికలో 1 మి.లీ. అబ్సల్యూట్ ఆల్కహాలును తీసుకొని దానికి 1 మి.లీ. గ్లీషియల్ ఎసిటిక్ ఆమ్లం కలపాలి. దీనికి కొన్ని చుక్కల గాఢ సల్ఫ్యూరికామ్లం కలపాలి. ఒక బీకరులో నీటిని పోసి వేడి చేసి ఆ నీటిలో 5 నిమిషాలపాటు ఆల్కహాలు, ఎసిటికామ్లం గల పరీక్షనాళికను ఉంచండి. 20-30 మి.లీ. నీటికి వెచ్చగ ఉండే పరీక్షనాళికలోని మిశ్రమాన్ని కలుపండి. ఆ మిశ్రమం తియ్యని వాసన వస్తే ఎస్టర్ తయారయినదని నిర్ధారణ చేయవచ్చును.

ప్రశ్న 7.
కార్బన్ యొక్క అణుసాదృశ్యం మరియు కాటనేషన్ ధర్మాలను వివరించండి.
జవాబు:
కార్బన్ యొక్క శృంఖల సామర్థ్యం – (కాటనేషన్ ధర్మం) :

కార్బన్ కు ఇతర పరమాణువులతో కలిసి పొడవైన గొలుసు వంటి సమ్మేళనాలను ఏర్పర్చగలదు. ఈ సామర్థ్యమును శృంఖల సామర్థ్యం అంటారు.
కార్బనకు గల ఈ శృంఖల ధర్మం వలన అవి అసంఖ్యాకమైన కార్బన్ పరమాణువులు గల అతి పొడవైన శృంఖలాలుగా, శాఖాయుత శృంఖలాలుగా, వలయాలుగా గల అణువులను ఏర్పరచే సామర్థ్యం కలిగి ఉంటుంది.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 32

కార్బన్ యొక్క అణుసాదృశ్యము :

1. ఒకే అణుఫార్ములా కలిగి ఉండి వేరువేరు నిర్మాణాలు గల అణువులను కార్బన్ ఏర్పర్చగలదు. దీనినే అణు సాదృశ్యము అంటారు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 33

2. పైన తెలిపిన రెండు అణువులలో C₄H₁₀ ఫార్ములా కలదు. కాని నిర్మాణాలు వేరుగా ఉన్నవి. ఈ రెండు అణు సాదృశ్యకాలు. ఈ రెండు ప్రత్యేక ధర్మాల వల్ల కార్బన్ చాలా సమ్మేళనాలను ఏర్పర్చగలుగుతుంది.

ప్రశ్న 8.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 34
పై నిర్మాణాన్ని పరిశీలించి, క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలిమ్ము.
a) పై సమ్మేళనంలోని ప్రధాన ప్రమేయ సమూహం పేరు వ్రాయండి.
b) పై సమ్మేళనంలోని ‘మాతృ శృంఖలం’ (Parental chain) ను గుర్తించండి.
c) పై సమ్మేళనంలో ప్రతిక్షేపకాలు ఏవి?
d) IUPAC నామీకరణ విధానంలో పై సమ్మేళనానికి పేరును సూచించండి.
జవాబు:
a) కీటోన్
b)
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 35
c) మిథైల్ గ్రూపు, హైడ్రాక్సీ గ్రూపు
d) 7- హైడ్రాక్సీ-5-మిథైల్ హెస్టన్-2-ఓన్

ప్రశ్న 9.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 36
పై పట్టికలోని సమాచారాన్ని పరిశీలించి, క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.
i) ఆల్కేల్లో సాధారణ ఫార్ములా రాయండి.
ii) అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్ పేర్లు రాయండి.
iii) ఆల్కెన్ సమజాతి శ్రేణిని రాయండి.
iv) హెక్సేన్ సాంకేతికమును రాయండి.
జవాబు:
i) C_nH_{2n + 2}
ii) ప్రోపీన్ (C₃H₆), బ్యూటీన్ (C₄H₈), పెంటైన్ (C₅H₈), హెక్సెన్ (C₆H₁₀)
iii) C₂H₂, C₃H₄, C₄H₆, C₅H₈, ………..
(లేదా)
ఈథైన్, ప్రొపైన్, బ్యుటైన్, పెంటైన్, ……
iv) C₆H₁₄

ప్రశ్న 10.
కార్బన్ ఏర్పరిచే వివిధ రకాల బంధాలను ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
a) కార్బన్ నాలుగు ఏక సంయోజనీయ బంధాలను ఒకే మూలక పరమాణువుతో ఏర్పరచగలదు.
ఉదా :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 37

b) కార్బన్ నాలుగు ఏక సంయోజనీయ బంధాలను వేరువేరు మూలక పరమాణువులతో ఏర్పరచగలదు.
ఉదా :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 38

c) కార్బన్ పరమాణువులు రెండు ఏక మరియు ఒక ద్విబంధాన్ని ఏర్పరచగలవు.
ఉదా :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 39

d) కార్బన్ పరమాణువుల ఏక మరియు త్రిబంధాన్ని ఏర్పరచగలదు.
ఉదా : H-C ≡ C – H; CH₃ – C ≡ N

e) కర్బన పరమాణువులు రెండు ద్విబంధాలను ఏర్పరచగలవు.
ఉదా : CH₃ – CH = C = CH₂

ప్రశ్న 11.
మీథేన్ లో sp³ సంకరీకరణాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 40
2) ఉత్తేజిత స్థాయిలోని కార్బన్ పరమాణువులోని S ఆర్బిటాల్ (2s) మరియు మూడు p ఆర్బిటాళ్ళు (2p_x, 2p_y, 2p_z) సంకరీకరణం చెంది నాలుగు సర్వసమాన sp³ ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరుస్తాయి.

3) 2s, 2p ఆర్బిటాళ్ళలోని నాలుగు ఎలక్ట్రానులు ఈ నాలుగు సర్వసమాన sp³ ఆర్బిటాళ్ళలో హుండ్ నియమం ఆధారంగా ఒక్కొక్కటి చొప్పున నింపబడతాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 41
4) కార్బన్ పరమాణువులో నాలుగు ఒంటరి ఎలక్ట్రానులు ఉండటం వలన అది ఇతర పరమాణువులతో నాలుగు బంధాలు ఏర్పరచగలదు.

5) కార్బన్ హైడ్రోజన్‌తో చర్య పొందినపుడు నాలుగు హైడ్రోజన్ పరమాణువుల ఒంటరి ఎలక్ట్రానులు కలిగిన s ఆర్బిటాళ్ళు sp³ ఆర్బిటాళ్ళతో అతిపాతం చెంది 109°28′ కోణంలో బంధాలను ఏర్పరుస్తాయి.

6) కర్బన పరమాణువు యొక్క నాలుగు ఆర్బిటాళ్ళు టెట్రా హైడ్రన్ యొక్క నాలుగు చివరలకు మరియు కేంద్రకం మధ్యలోకి చేరడం వల్ల ఎలక్ట్రానుల మధ్య గల వికర్షణ బలాలు కనిష్ఠంగా ఉంటాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 42

7) హైడ్రోజన్ యొక్క S ఆర్బిటాళ్ళు sp3 ఆర్బిటాళ్ళతో అతిపాతం చెంది 4 సర్వసమాన sp³ – S సిగ్మాబంధాలను . ఏర్పరుస్తాయి.

ప్రశ్న 12.
sp² సంకరీకరణాన్ని ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
sp² సంకరీకరణానికి ఉదాహరణ ఈథేన్.

ఉత్తేజిత స్థాయిలో కార్బన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s¹ 2p_x¹ 2p_y¹ 2p_z¹.
రెండు కర్బన పరమాణువులు ఒక S మరియు రెండు p ఆర్బిటాళ్ళు కలిసి మూడు sp² ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరుస్తాయి.
ప్రతి కార్బన్ పరమాణువుపై అసంకరీకరణ p_z ఆర్బిటాల్ మిగిలిపోతుంది.
ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాన్ కలిగిన మూడు sp² ఆర్బిటాళ్ళు కేంద్రకం చుట్టూ 120° కోణంతో వేరు చేయబడతాయి.
రెండు కర్బన పరమాణువుల ఒక్కొక్క sp² ఆర్బిటాళ్ళు అంత్య అతిపాతం చెందడం వల్ల సిగ్మా బంధాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.
ప్రతి కర్బన పరమాణువు యొక్క మిగిలిన రెండు sp² ఆర్బిటాళ్ళు ఒంటరి ఎలక్ట్రానులు కలిగిన రెండు హైడ్రోజన్ పరమాణువులతో అంత అతిపాతం చెందుతాయి.
అసంకరీకరణ p ఆర్బిటాళ్ళు పార్శ్వ అతిపాతం చెంది π బంధాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.
కావున ఈథీన్ లో కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య 1 సిగ్మా మరియు 1 పై బంధం ఏర్పడుతుంది.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 6

ప్రశ్న 13.
ఎసిటిలీన్ అణువు ఏర్పడే విధానమును వివరించండి.
జవాబు:
1) కార్బన్ ఉత్తేజిత స్థాయిలో ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s¹ 2p_x¹2p_y¹ 2p_z¹.

2) ఎసిటిలీన్ రెండు కర్బన పరమాణువులు sp సంకరీకరణంకు గురి అయ్యి రెండు సర్వసమాన sp ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరుస్తాయి.

3) ప్రతి కార్బన్ పరమాణువుపై సంకరీకరణం చెందని రెండు p ఆర్బిటాళ్ళు (p_y, p_z) ఉంటాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 44
4) రెండు కార్బన్ పరమాణువుల యొక్క ఒక్కొక్క sp ఆర్బిటాళ్ళు అంత అతిపాతం చెంది sp – sp సిగ్మా బంధాన్ని ఏర్పరుస్తాయి.

5) ఇంకొక sp ఆర్బిటాల్ హైడ్రోజన్ యొక్క s ఆర్బిటాల్ లో అతిపాతం చెంది sp – s సిగ్మా బంధాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

6) రెండు కార్బన్ పరమాణువుల యొక్క అసంకరీకరణ ఆర్బిటాళ్ళు పార్శ్వ అతిపాతం చెంది రెండు π బంధాలు ఏర్పరుస్తాయి.

7) ఈ విధంగా ఎసిటిలీన్ (ఈథైన్) అణువులో కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య ఒక సిగ్మా, రెండు పై బంధాలు ఏర్పడతాయి.

ప్రశ్న 14.
వజ్రం నిర్మాణాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 45

వజ్రం కార్బన్ యొక్క స్ఫటిక రూపాంతరము.
వజ్రంలో కర్బన పరమాణువులు sp³ సంకరీకరణానికి గురి అవుతాయి.
కాబట్టి కర్బన పరమాణువులు టెట్రా హైడ్రల్ నిర్మాణాన్ని పొందుతాయి.
వజ్రం యొక్క త్రిమితీయ నిర్మాణం క్రింద ఇవ్వబడినది.
వజ్రంలో C – C బంధాలు అత్యంత బలమైనవి. కాబట్టి వజ్రం నిర్మాణాన్ని విచ్చిన్నం చేయడానికి అధిక శక్తి అవసరం.
అందువలన వజ్రం అత్యంత గట్టిగా ఉండే పదార్థంగా గుర్తించబడినది.

ప్రశ్న 15.
బక్ మిస్టర్ ఫుల్లరిన్ నిర్మాణాన్ని గురించి వివరించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 46

బక్ మిస్టర్ ఫుల్లరిన్లకు వివిధ పరిమాణంలో గల కార్బన్ అణువులు ఉంటాయి.
ఈ విధమైన అణువుల అమరికవల్ల అవి గుళ్ళ గోళం, దీర్ఘవృత్తం లేదా గొట్టం వంటి నిర్మాణాలు పొందుతున్నాయి.
వాయుస్థితిలో ఉన్న కార్బన్ జడవాయువులు కలిగిన వాతావరణంలో ఘనీభవించడం వలన, ఫుల్లరిన్లు ఏర్పడతాయి.
గోళాకార ఫుల్లరిన్లను బక్కీబాల్స్ అని కూడా అంటారు.
బక్ మిస్టర్ ఫుల్లరిన్ (C₆₀) లో గోళాకృత 60 కర్బన అణువులు ఒక ఫుట్ బాల్ (soccer) ఆకృతిని ఏర్పరుస్తాయి.
ఫుల్లరిలో 12 పంచకోణ, 20 షట్కోణ తలాలు ఫుట్ బాల్ ఆకృతిని ఏర్పరుస్తాయి మరియు ప్రతి కార్బన్ పరమాణువు sp² సంకర ఆర్బిటాళ్ళు కలిగి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 16.
IUPAC పద్ధతి కర్బన సమ్మేళనాల గురించి ఇచ్చే వివరాలు తెల్పండి.
జవాబు:
IUPAC పద్ధతి ఈ క్రింది వివరాలను ఇస్తుంది.

అణువులోని కర్బన పరమాణువుల సంఖ్య. దీనినే మనం రూట్ పదం అంటాము.
ప్రతిక్షేపించబడిన పరమాణువు.
అణువులోని ప్రమేయ సమూహం.

ముందుపదం (Prefix) :
ముందుపదంలో వివిధ రకాలు కలవు. ప్రాథమిక, గౌణ, సంఖ్యా పదాలు మొదలైనవి.

చక్రీయ సమ్మేళనాలకు (prefix) చక్రీయ అని వస్తుంది.
గౌణ prefix హాలోజన్ ప్రతిక్షేపకాలకు హాలో అని వస్తుంది. ఆల్కెల్ సమూహాలు అయితే ఆల్కెల్ అని వస్తుంది.

చివరి పదం (Suffix) :
ఇది వివిధ భాగాలు కలిగి ఉన్నది ప్రాథమిక , గౌణ మరియు సంఖ్యా suffix.
1) ప్రాథమిక suffix ఈ విధంగా ఇవ్వబడతాయి.
ఆల్కేన్ (C – C) → ఏన్ (an)
ఆల్కీన్ (C = C) → ఈన్ (en)
ఆలైన్ (C ≡ C) → ఐన్ (yn) మొదలైనవి.

2) గౌణ suffix. ప్రమేయ సమూహమునకు ఇవ్వబడే పదాల గురించి తెల్పుతుంది.
ఉదా :
హైడ్రోకార్బన్లు – (e)
ఆల్కహాల్ – ఓల్ (ol)
ఆల్డిహైడ్ – ఆల్ (al)
కీటోన్ – ఓన్ (one)
కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం ఓయిక్ (oic) మొదలైనవి.

3) సంఖ్యా పూర్వపదాలు (prefixes) : డై, ట్రై మొదలైనవి.

4) ప్రతిక్షేపకాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి, బహుబంధం ఎక్కడ ఉంది, ప్రమేయ సమూహం ఎక్కడ ఉంది తెలియజేయుటకు సంఖ్యలను ఉపయోగిస్తున్నారు.

ప్రశ్న 17.
లోహాలు, లోహ హైడ్రాక్సైడ్లు, లోహ కార్బొనేట్లు మరియు లోహ హైడ్రోజన్ కార్బోనేట్లు ఇథనోయిక్ ఆమ్లంతో ఏ విధంగా చర్య పొందుతాయో తెల్పండి.
జవాబు:
1) లోహంతో ఇథనోయిక్ ఆమ్లం చర్య :
ఇథనోయిక్ ఆమ్లం క్రియాత్మక లోహాలైన సోడియం, పొటాషియం వంటి వాటితో చర్య జరిపి హైడ్రోజన్ వాయువును విడుదల చేస్తుంది.
2CH₃ COOH + 2Na → 2CH₃COONa+ H₂

2) ఇథనోయిక్ ఆమ్లం, లోహ హైడ్రాక్సైడ్ మధ్య చర్య :
ఇథనోయిక్ ఆమ్లం NaOH వంటి లోహ హైడ్రాక్సైడ్ తో చర్య జరిపి లవణం మరియు నీటిని ఏర్పరుస్తుంది.
CH₃ COOH + NaOH → CH₃COONa+ H₂O

3) కార్బోనేట్ మరియు హైడ్రోజన్ కార్బోనేట్లు ఇథనోయిక్ ఆమ్లంతో చర్య :
ఇథనోయిక్ ఆమ్లంతో కార్బోనేట్ మరియు హైడ్రోజన్ కార్బోనేట్ చర్య జరిపి CO₂ వాయువును విడుదల చేస్తాయి.
ఉదా : 2CH₃COOH + Na₂CO₃ → 2CH₃COONa+ H₂O + CO₂ ↑
CH₃COOH + NaHCO₃ → CH₃COONa+ H₂O + CO₂

ప్రశ్న 18.
కార్బన్ ఏ ఏ రూపాలలో లభిస్తుందో వివరించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 47

ప్రశ్న 19.
కార్బన్ యొక్క వివిధ రూపాంతరాలు తెల్పండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 48

ప్రశ్న 20.
ఈ క్రింది సమ్మేళనాల నిర్మాణాలు వ్రాయుము.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 49

ప్రశ్న 21.
ఈ క్రింది సమ్మేళనాల యొక్క తర్వాత సమజాతీయ నిర్మాణాన్ని, వాటి ఫార్ములాలను పేర్లను వ్రాయండి.
1) HCHO 2) CH₃OH
జవాబు:
1)

సమజాత శ్రేణి	ఫార్ములా	పేరు
CH₃CHO	C₂H₄O	ఇథనాల్
CH₃CH₂CHO	C₃H₆O	ప్రొపనాల్
CH₃CH₂CH₂CHO	C₄H₈O	బ్యూటనాల్
CH₃CH₂CH₂CH₂CHO	C₅H₁₀O	పెంటనాల్

సమజాత శ్రేణి	ఫార్ములా	పేరు
CH₃CH₂OH	C₂H₆O	ఇథనోల్
CH₃CH₂CH₂OH	C₃H₈O	ప్రొఫనోల్
CH₃CH₂CH₂CH₂OH	C₄H₁₀O	బ్యూటనోల్
CH₃CH₂CH₂CH₂CH₂OH	C₅H₁₁O	పెంటనోల్

ప్రశ్న 22.
బ్యూటనోయిక్ ఆమ్లం, C₃H₇ COOH యొక్క నిర్మాణ పటం గీయండి.
జవాబు:
బ్యూటనోయిక్ ఆమ్లం యొక్క సాంకేతికము = C₄H₈O₂

ప్రశ్న 23.
‘బ్యూటేను’ యొక్క సాదృశ్యకాలు (isomers) నిర్మాణాలను గీయండి.
జవాబు:
బ్యూటేను యొక్క సాదృశ్యకాలు n – బ్యూటేన్, ఐసో బ్యూటేన్ మరియు సైక్లో బ్యూటేన్.
నిర్మాణాలు :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 52

ప్రశ్న 24.
కింది వానికి నిర్మాణ పటాలను గీయండి.
అ) ఇథనోయిక్ ఆమ్లం
ఆ) ప్రొపనాల్
ఇ) ప్రొవీన్
ఈ) క్లోరోప్రొపీన్
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 53

ప్రశ్న 25.
కింది సమ్మేళనాలకు నిర్మాణాలను గీయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 54

ప్రశ్న 26.
ఇథనోయిక్ ఆమ్లం మరియు ఈథైన్ (ఎసిటిలీన్) లకు ఎలక్ట్రాన్ బిందు నిర్మాణాలను గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 57

ప్రశ్న 27.
మిసిలి (Micelle) యొక్క పటమును గీయండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 25

ప్రశ్న 28.
ఆల్డిహైడ్ (Aldehydes) ల సమజాతశ్రేణి (Homologous series) లోని మొదటి నాలుగు కర్బన సమ్మేళనాల అణుఫార్ములాను రాసి, వాని నిర్మాణ పటాలను (structures) గీయండి.
జవాబు:
ఆల్డిహై సమజాత శ్రేణిలో మొదటి నాలుగు కర్బన సమ్మేళనాల అణుఫార్ములాలు :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 58

ప్రశ్న 29.
C₅ H₁₂ అణు ఫార్ములా కలిగిన పెంటేనకు ఎన్ని సాదృశ్యాలను గీయగలం? అవి ఏవి? వాటి నిర్మాణపటాలను గీసి, వాని సాధారణ పేర్లను పేర్కొనండి.
జవాబు:
పెంటేన్ యొక్క సాదృశ్యాలు ‘3’. అవి : 1) పెంటేన్ 2) ఐసో పెంటేన్ 3) నియో పెంటేన్
సాదృశ్యాల నిర్మాణ పటములు :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 59

కార్బన్ శృంఖలం పొడవు ఆధారంగా మూలపదాలు
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 60

ప్రాథమిక పరపదాలు
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 61

హైడ్రో కార్బన్లలో సంకరణం మరియు ఆకృతులు
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 62

10th Class Physics 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
మూలకాలు, సమ్మేళనాలు లేదా మిశ్రమాలు ఏవి రూపాంతరత అనే ధర్మాన్ని చూపుతాయి. సరైన ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
మూలకాలు రూపాంతరత అనే ధర్మాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.

రూపాంతరతను ప్రదర్శించు మూలకాలు :
కార్బన్, సల్ఫర్, తగరం, ఆక్సిజన్ మొదలగునవి. ఉదాహరణకు కార్బన్ అను మూలకం స్ఫటిక మరియు అస్ఫటిక రూపాంతరాలను ప్రదర్శించును.

కార్బన్ స్ఫటిక రూపాలు :
డైమండ్, గ్రాఫైట్

కార్బణ్ అస్ఫటిక రూపాలు :
కోల్, కోక్, చార్ కోల్, యానిమల్ చార్ కోల్, దీపాంగరము, పెట్రోలియం, కోక్ మొదలగునవి.

ప్రశ్న 2.

మూలకం	సమ్మేళనం	మిశ్రమం
కార్బన్	CaCO₃	NH₄Cl + SiO₂

i) పై పట్టికలో రూపాంతరత ధర్మం కలది ఏది?
ii) పై పట్టికలో కార్బన్ కు, CaCO₃ ల మధ్య ఏ ధర్మంలో తేడా కలదు?
జవాబు:
i) కార్బన్ అను మూలకంకు రూపాంతరత ధర్మం కలదు.
ii) కార్బన్ ఒక మూలకము మరియు CaCO₃ ఒక మిశ్రమము. రెండూ వేర్వేరు పదార్థాలు.

ప్రశ్న 3.
మనం పేపర్ పై పెన్సిల్ తో వ్రాసినపుడు గీతలు ఏర్పడతాయి. ఆ గీతలు దేని వలన ఏర్పడతాయి? ఆ పదార్థ నిర్మాణాన్ని తెలియచేయండి.
జవాబు:
పేపర్ పై పెన్సిల్ తో వ్రాసినపుడు ఏర్పడు గీతలు గ్రాఫైట్ వలన సాధ్యము. గ్రా ఫైట్ వజ్రము యొక్క అస్పటిక రూపము.

పేపర్ పై పెన్సిల్ తో రాసినపుడు ఫై లో గల లోపలి పొరల మధ్య ఆకర్షణ బలాలు విచ్ఛిన్నం అవుతాయి. కాబట్టి విడిపడిన గ్రాఫైట్ పొరలు పేపర్ పై ఉండిపోతాయి.
అంతేకాకుండా ఈ పెన్సిల్ మార్కింగ్ గ్లను ఎరేజర్ ద్వారా తేలికగా తొలగించవచ్చు. ఎందువలన అనగా గ్రాఫైట్ పొరలు పేపరును గట్టిగా అంటి పెట్టుకొని ఉండవు.
గ్రాఫైట్ ద్విమితీయ పొరల నిర్మాణాన్ని C – C బంధాలు అను ఈ పొరలలోనే కలిగి ఉంటుంది. ఈ పొరల మధ్య బలహీన బలాలు పనిచేస్తాయి.
ఈ పొరలు సమతల త్రిభుజీకరణ నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
ఈ పొరలలో ప్రతి కార్బన్ sp² సంకరీకరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
ఈ sp² ఆర్బిటాళ్ళు అతిపాతం చెందడం వల్ల C – C బంధాలు ఏర్పడతాయి.
ప్రతి కార్బన్ పరమాణువులో సంకరీకరణంలో పాల్గొనని ఒక p ఆర్బిటాల్ మిగిలిపోతుంది.
ఈ అసంకరీకరణ 2 ఆర్బిటాళ్ళు ఒకదానితో ఒకటి అతిపాతం చెంది మొత్తం పొరపై కేంద్రీకృతమయ్యే π వ్యవస్థను ఏర్పరుస్తాయి.
రెండు పొరల మధ్య బలహీన ఆకర్షణ బలాలు లేక వాండర్ వాల్ బలాలు 3.35Å దూరంతో వేరుచేయబడతాయి.
ఈ బలాలు నీటి సమక్షంలో మరింత బలహీనపడతాయి. కాబట్టి గ్రాఫైట్ లోని బలాలు విచ్ఛిన్నం చేయుట తేలిక.
అందువలన గ్రాఫైట్ ను కందెనగాను మరియు పెన్సిల్ లో లెడ్ గాను ఉపయోగిస్తున్నారు.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 63

ప్రశ్న 4.
నానోట్యూబులు అనగానేమి? వాటి ఉపయోగాలను తెలియచేయండి.
జవాబు:

సమయోజనీయ బంధాలలో పాల్గొనే కర్బన పరమాణువుల షట్ముఖ అమరికల వలన ఏర్పడునవి నానోట్యూబులు.
ఇవి గ్రాఫైట్ పొరలను పోలి ఉంటాయి.
ఈ పొరలు చుట్టుకొని స్థూపాకార గొట్టాలుగా మారుతాయి. అందుకనే వీటిని నానోట్యూబులు అంటారు.

ఉపయోగాలు :

వీటిని ట్రాన్సిస్టర్లుగా వాడతారు.
సమీకృత వలయాలలో అనుసంధానం తీగలుగా వాడతారు.
కణంలోనికి ఏదేని జీవాణువును పంపుటకు వాడతారు.
3-డి రూపంలోని ఎలక్ట్రోడుల తయారీకి
కృత్రిమ కండరాల తయారీకి
రసాయన తుంపరలులోని మూలకాలను కనుగొనుటకు.
అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో నీటి శుద్ధికై వాడుచున్నారు.

ప్రశ్న 5.
డైమండ్-గ్రాఫైటులు కార్బన్ రూపాంతరాలైనప్పటికీ అవి ధర్మాలలో విభేదిస్తాయి. వాటి ధర్మాలను పట్టికలో పొందుపరచండి.
జవాబు:

వజ్రం	గ్రాఫైట్
1) ఇది సహజసిద్ధంగా లభించును.	1) ఇది కృత్రిమముగా కూడా లభించును.
2) ఇది చాలా గట్టిదైన పదార్థం.	2) ఇది పలుచగా మరియు జారుడు గుణం కల్గి ఉండును.
3) ఇది అధమ ఉష్ణ, విద్యుత్ వాహకము.	3) ఇది ఉత్తమ ఉష్ణ, విద్యుత్ వాహకము.
4) దీని వక్రీభవన గుణకము విలువ 2.42Å.	4) దీని వక్రీభవన గుణకము విలువ 2.0 నుండి 2.25Å.
5) దీనికి అధిక ద్రవీభవన స్థానము 4000K కన్నా ఎక్కువ ఉండును.	5) దీనికి అల్ప ద్రవీభవన స్థానము .1800Kగా ఉండును.

10th Class Physics 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు ½ Mark Important Questions and Answers

1. కార్బన్ యొక్క ఋణవిద్యుదాత్మకత ఎంత?
జవాబు:
2.5

2. a) కార్బన్ C^-4 అయాన్లను ఏర్పరచలేదు.
b) కార్బన్ C⁺⁴ అయాన్లను ఏర్పరచలేదు.
c) కార్బన్ ఎలక్ట్రాన్లను పంచుకోలేదు.
పై వానిలో ఏది సరియైన వాక్యం?
జవాబు:
‘a’ మరియు ‘b’

3. క్రింది వానిలో ఏది సాధ్యపడదు?
a) C – C – C – C
b) C = C = C-C
c) C ≡ C ≡ C – C
d) C – C ≡ C – C
జవాబు:

4. కార్బన్’ ఉత్తేజస్థితిలో ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయండి.
జవాబు:
1s² 2s¹ 2p_x¹ 2p_y¹ 2p_z¹

5.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 64
1) పై ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఏ మూలకానికి చెందినది?
జవాబు:
కార్బన్

2) పైన చూపబడిన స్థితి ఏమిటి?
జవాబు:
ఉత్తేజిత

3) కార్బన్ యొక్క భూ స్థితిలో ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఏమిటి?
జవాబు:
1s² 2s² 2p²

4) కార్బన్ ఉత్తేజిత స్థితిలో ఎన్ని జతకాని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి?జవాబు:
జవాబు:
‘4’

6. కార్బన్ ఎంత సంయోజనీయతను ప్రదర్శించును?
జవాబు:
నాలుగు (చతుస్సంయోజనీయత).

7. కార్బన్ పరమాణువు ఈ క్రింది బంధాన్ని ఏర్పరచలేదు.
A) ఏక
B) ద్వి
C) త్రి
D) ఏదీలేదు
జవాబు:
D) ఏదీలేదు

8. క్రింది వానికి ఉదాహరణనిమ్ము.
i) కార్బన్ నాలుగు హైడ్రోజన్లతో ఏకబంధాలను ఏర్పరుచుట.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 65

ii) కార్బన్ వేర్వేరు మూలక పరమాణువులతో 4 ఏక సమయోజనీయ బంధాలను ఏర్పరుచుట.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 66

iii) కార్బన్ ఒక ద్విబంధం మరియు రెండు ఏక బంధాలను ఏర్పరుచుట.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 67

iv) కార్బన్ ఒక ఏకబంధం మరియు ఒక త్రిబంధం ఏర్పరుచుట.
జవాబు:
H – C ≡ C – H

9. C₂H₂ లలో కార్బన్ ఏఏ బంధాలను ఏర్పరుచును?
జవాబు:
ఏక మరియు త్రిబంధాలు.

10. భూస్థాయి కార్బన్ యొక్క ఎలక్ట్రానుల అమరిక బ్లాక్ పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 68

11. ఉత్తేజిత స్థాయిలో కార్బన్ యొక్క ఎలక్ట్రానుల పంపిణీ చూపు పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 69

12. కార్బన్ ఉత్తేజిత స్థాయిలోకి ఏ ఎలక్ట్రానుల మార్పిడి ద్వారా వెళ్తుంది?
జవాబు:
‘2s’ లోని ఒక ఎలక్ట్రాన్ ‘2p_z‘ ఆర్బిటాలకు చేరును.

13. ఎలక్ట్రాన్ ను ఉత్తేజపరిచే శక్తి కార్బను ఎక్కడి నుండి లభిస్తుంది?
జవాబు:
బంధ శక్తి (ఇతర పరమాణువులతో బంధాన్ని, ఏర్పరచినపుడు విడుదల చేయబడే బంధశక్తి)

14. మీథేన్లో [latex]\text { HĈH }[/latex] బంధకోణం ఎంత?
జవాబు:
109°28’

15. ఆర్బిటాళ్ళ సంకరీకరణం అనే భావనను మొట్టమొదటి సారిగా ప్రవేశపెట్టిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
జవాబు:
లైనస్ పౌలింగ్ (1931)

16. సంకరీకరణం చెందడం వలన ఏర్పడిన కొత్త ఆర్బిటాళ్ళను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
సంకర ఆర్బిటాళ్ళు

17. sp³ సంకర ఆర్బిటాళ్ళు ఏర్పడాలంటే ఏఏ ఆర్బిటాళ్ళు సంకరీకరణంలో పాల్గొనాలి?
జవాబు:
ఒక s – ఆర్బిటాల్, మూడు p – ఆర్బిటాళ్లు

18. sp³ సంకర ఆర్బిటాళ్ళు గరిష్ఠంగా ఎన్ని ఉంటాయి?
జవాబు:
4

19. sp³ సంకరీకరణం ద్వారా ఏర్పడ్డ నాలుగు ఆర్బిటాళ్ల శక్తి ఎలా వుంటుంది?
జవాబు:
సమానంగా (లేదా) ఒకేలా

20. CH₄ అణువులో ఉండే సంకరీకరణం ఏమిటి?
జవాబు:
sp³

21. CH₄ అణువు ఆకృతి ఏమిటి?
జవాబు:
టెట్రాహెడ్రాన్

22. మీథేన్ లో కార్బన్ మరియు హైడ్రోజన్ మధ్య ఎటువంటి బంధం ఉంటుంది?
జవాబు:
sp³ – S

23. ఈథేన్ సాధారణ నామం ఏమిటి?
జవాబు:
ఇథిలీన్ (CH₂ = CH₂)

24. ఇథిలీలో ఎటువంటి సంకరీకరణం జరుగును?
జవాబు:
sp²

25. జతపరుచుము.

1) sp³	a) 3 సంకర ఆర్బిటాళ్లు
2) sp²	b) 4 సంకర ఆర్బిటాళ్లు
3) sp	c) 2 సంకర ఆర్బిటాళ్లు
	d) 1 సంకర ఆర్బిటాల్

జవాబు:
(1) – b, (2) – a, (3) – C

26. ఇథిలీన్లో ఒక కార్బన్ చుట్టూ ఉన్న పరమాణువులు ఎంత కోణంతో వేరుచేయబడి ఉంటాయి?
జవాబు:
120°

27. ఈథీన్ లో ‘C’ మరియు ‘C’ ల మధ్య ఎటువంటి బంధం ఉండును?
A) sp² – sp²
B) sp2 – sp2
C) sp³ – sp³
D) sp² – s
జవాబు:

28. π బంధం ఏర్పడాలంటే p – ఆర్బిటాళ్ళు ఎలా అతిపాతం చెందుతాయి?
జవాబు:
పార్శ్వ అతిపాతం

29. CH₂ = CH₂ ను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
ఈథేన్ / ఇథిలీన్

30. ఒక s, ఒక p ఆర్బిటాళ్ళు సంకరీకరణం చెంది ఏర్పడే సంకర ఆర్బిటాళ్ళు ఏవి?
జవాబు:
sp, sp

31. ఈథైన్ యొక్క సాధారణ నామం ఏమిటి?
జవాబు:
ఎసిటిలీన్

32. జతపరుచుము :
1) C₂H₂ ( ) a) ఈథేన్
2) C₂H₄ ( ) b) ఈజైన్
3) C₂H₆ ( ) c) ఈథేన్
జవాబు:
1 – b, 2 – c, 3 – a

33. ఎసిటిలీన్ అణువులో కార్బన్ల మధ్య ఉండే బంధం
A) ఏక
B) ద్వి
C) త్రి
D) చెప్పలేం
జవాబు:
C) త్రి

34. జతపరుచుము :
1) C₂H₂ ( ) a) σsp – sp
2) C₂H₄ ( ) b) σsp² – sp²
3) C₂H₆ ( ) c) σsp³ – sp³
జవాబు:
1 – a, 2 – b, 3 – c

35. 1) ఎసిటిలీన్ అణువులో 3σ, 2π
2) ఇథిలీన్ అణువులో 5σ, 1π
3) ఈథేన్ అణువులో 6σ, 0π
పై వానిలో ఏది సరియైనది కాదు?
జవాబు:
3

36. ఏదేని ఒక మూలకం రెండు కన్నా ఎక్కువ భౌతిక రూపాలలో లభిస్తూ, రసాయన ధర్మాలలో దాదాపు సారూప్యతను కలిగి ఉండి భౌతిక ధర్మాలలో విభేదించే ధర్మాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
‘రూపాంతరత’

37. ఒక మూలకం యొక్క విభిన్న రూపాలను ఏమంటారు?
జవాబు:
రూపాంతరత

38. కార్బన్ యొక్క అస్ఫటిక రూపాంతరానికి ఉదాహరణ నిమ్ము
జవాబు:
బొగ్గు, కోక్, చార్ కోల్, నల్లని మసి మొదలగునవి.

39. కార్బన్ యొక్క స్ఫటిక రూపాంతరాలను రాయుము.
జవాబు:
వజ్రం, గ్రాఫైట్, బక్ మిస్టర్ ఫుల్లరిన్, నానో ట్యూబులు.

40. వజ్రంలో ప్రతి కార్బన్ పరమాణువు ఉత్తేజిత స్థితిలో ఎటువంటి సంకరీకరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది?
జవాబు:
sp3

41. ఇప్పటివరకూ తెలిసిన పదార్థాలలో అతి గట్టి పదార్థం ఏమిటి?
జవాబు:
వజ్రం

42. గ్రాఫైట్ లో కార్బన్ల మధ్య ఎటువంటి ఆవరణం ఉంటుంది?
జవాబు:
త్రికోణీయ సమతల ఆవరణం

43.

a) గ్రాఫైట్ నిర్మాణంలో సంకరీకరణం	i) sp²
b) వజ్రం నిర్మాణంలో సంకరీకరణం	ii) sp³
	iii) sp

పై వానిని జతపరుచుము.
జవాబు:
a – i, b – ii

44. గ్రాఫైట్ ను నిజజీవితంలో ఎక్కడ వినియోగిస్తున్నాం?
జవాబు:
1) పెన్సిల్ 2) లూబ్రికెంట్స్ (కందెనలు)

45. ఫైట్ ను చెక్కడం / అరగదీయడం సులువు. కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
ఫైట్ పొరల మధ్య 3.35 A° దూరం ఉండటం. (వాండర్ వాల్ బలాల వలన)

46. A) గ్రాఫైట్ ఒక మంచి విద్యుద్వాహకం
R) గ్రాఫైట్ విస్థాపనం చెంది వున్న π ఎలక్ట్రాన్ వ్యవస్థను కలిగి ఉంటుంది.
A) A, R లు ఒప్పు మరియు A కు R సరియైన కారణం.
B) A, R లు ఒప్పు మరియు A కు R సరియైన కారణం కాదు.
C) A ఒప్పు, R తప్పు
D) రెండూ తప్పు జ. A
జవాబు:
A) A, R లు ఒప్పు మరియు A కు R సరియైన కారణం.

47. బక్ మిస్టర్ ఫుల్లరిన్ ఆకారం ఏమిటి?
A) బోలుగా ఉండే గోళం
B) దీర్ఘ ఘనం
C) నాళం
D) పైవన్నీ
జవాబు:
D) పైవన్నీ

48. ఫుల్లరిన్లు ఎలా ఏర్పడతాయి?
జవాబు:
బాష్పకార్బన్ ఘనీభవించడం వలన.

49. ఫుల్లరిన్లను కనుగొన్న శాస్త్రవేత్తలు ఎవరు?
జవాబు:
క్రోటో మరియు స్మాలీ

50. గోళాకారంలో ఉన్న ఫుల్లరినను ఏమందురు?
జవాబు:
బక్కీబాల్స్

51. బక్కీబా లో ఎన్ని కార్బన్ పరమాణువులు ఉంటాయి?
జవాబు:
60

52. బక్కీబాల్ ఏర్పడడానికి ఎన్ని పంచముఖ, ఎన్ని షణ్ముఖ ఆకృతి కలిగిన ముఖాలు కలిగి ఉంటాయి?
జవాబు:
12 పంచముఖ, 20 షణ్ముఖ

53. బక్కీబాల్స్ లో కార్బన్లో ఎటువంటి సంకరీకరణం కలిగి ఉంటుంది?
జవాబు:
sp²

54. ఫుల్లరిన్ యొక్క ఒక ఉపయోగం రాయండి.
జవాబు:
విశిష్ఠ రోగ నిరోధక ఔషధాల తయారీలో వినియోగిస్తారు.

55. మెలెనోమా వంటి క్యాన్సర్ కణాలను అంతమొందించే ఔషధం తయారీలో వినియోగించే కార్బన్ రూపాంతరత ఏది?
జవాబు:
ఫుల్లరిన్

56. నానో నాళాలను ఎవరు కనుగొన్నారు?
జవాబు:
సుమియో లీజిమ (1991)

57. నానో ట్యూబులలో కర్బన పరమాణువుల మధ్య ఆకారం ఎలా ఉంటుంది?
జవాబు:
షణ్ముఖ

58. స్థూపాకారపు గొట్టాలు మాదిరిగా ఉండే కార్బన్ రూపాంతరాలు ఏవి?
జవాబు:
నానో ట్యూబులు

59. క్రింది వానిలో విద్యుత్ వాహకాలు
A) గ్రాఫైట్
B) నానో ట్యూబులు
C) వజ్రం
D) A మరియు B
జవాబు:
D) A మరియు B

60. నానోట్యూబులను అణుతీగలుగా వినియోగిస్తారు. ఎందుకు?
జవాబు:
నానోట్యూబులు మంచి విద్యుద్వాహకాలు

61. IC లలో రాగికి బదులు వినియోగించే కార్బన్ రూపాంతరం ఏమిటి?
జవాబు:
నానో ట్యూబులు

62. స్టీలు కన్నా దృఢమైన కర్బన పదార్థం ఏమిటి?
జవాబు:
గ్రాఫిన్

63. యూరియా అను కర్బన సమ్మేళనాన్ని ఎవరు కనుగొన్నారు?
జవాబు:
F. వోలర్

64. వోలర్ యూరియాను దేని నుండి తయారు చేశాడు?
జవాబు:
అమ్మోనియం సయనేట్

65. యూరియా అణు నిర్మాణం రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 70

66. శృంఖల ధర్మం (కాటనేషన్) అనగానేమి?
జవాబు:
అతిపెద్ద అణువులను ఏర్పరచగల ధర్మాన్ని కాటనేషన్ అంటారు.

67. కార్బన్ ఈ క్రింది శృంఖలాలను ఏర్పరచగలదు.
A) పొదవైన
B) శాఖాయుత
C) వలయాకార
D) పైవన్నియు
జవాబు:
D) పైవన్నియు

68. కాటనేషన్ సామర్థ్యం గల కొన్ని మూలకాలను రాయండి.
జవాబు:
సల్ఫర్, ఫాస్ఫరస్, కార్బన్

69. కార్బన్ క్రింది బంధాలను ఏర్పరచలేదు.
A) నాలుగు ఏక సంయోజనీయతా బంధాలు
B) ఒక ద్విబంధం మరియు రెందు ఏకబంధాలు
C) ఒక ఏక, ఒక త్రిబంధం
D) ఒక ద్విబంధం, ఒక త్రిబంధం
జవాబు:
D) ఒక ద్విబంధం, ఒక త్రిబంధం

70. హైడ్రోకార్బన్లు అనగానేమి?
జవాబు:
కార్బన్, హైడ్రోజన్లను మాత్రమే కలిగి యున్న సమ్మేళనాలు.

71. ఆలిఫాటిక్ హైడ్రోకార్బన్లని వేటిని పిలుస్తారు?
జవాబు:
వివృత శృంఖల హైడ్రోకార్బన్లు

72. వివృత శృంఖల హైడ్రోకార్బన్ కి ఒక ఉదాహరణ ఇమ్ము.
జవాబు:
n- పెంటేన్ (CH₃-CH₂-CH₂-CH₂-CH₃)

73. సంవృత శృంఖల సమ్మేళనంకి ఒక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 71

74. ఆల్కేనులు అనగానేమి?
జవాబు:
రెండు కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య ఏకబంధాలను కలిగి ఉన్న హైడ్రోకార్బన్లు.

75. ఆలీనులు అనగానేమి?
జవాబు:
రెండు కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య కనీసం ఒక ద్వి బంధం కలిగి ఉన్న హైడ్రోకార్బన్లు.

76. ఆల్కైనులు అనగానేమి?
జవాబు:
రెండు కార్బన్ పరమాణువుల మధ్య కనీసం ఒక త్రిబంధం ఉన్న హైడ్రోకార్బన్లను ఆలైన్లు అంటారు.

77.

జవాబు:

78. సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లు అని వేటిని అంటారు?
జవాబు:
కార్బన్ల మధ్య ఏకబంధాలున్న హైడ్రోకార్బన్లు.

79. A) ప్రవచనం : ఆల్కేనులు అన్నీ అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లే
B)కారణం : ఆల్కేనులలో కార్బన్ల మధ్య ఏక బంధాలుంటాయి.
A) A మరియు R లు సరియైనవి.
A ను R సమర్థించును.
B) A మరియు R లు సరియైనవి.
A ను R సమరించదు.
C) A సరియైనది. R సరియైనది కాదు
D) A సరియైనది కాదు. R సరియైనది.
జవాబు:
D) A సరియైనది కాదు. R సరియైనది.

80. అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లకు ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
ఆల్కీనులు, ఆలైన్లు

81. క్రింది వానిలో ఏవి అసంతృప్త సమ్మేళనాలు?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 74
జవాబు:
B, C లు

82. సమజాత శ్రేణులలో వరుసగా ఉండే రెండు సమ్మేళనాల మధ్య ఎంత భేదం ఉంటుంది?
జవాబు:
-CH₂

83. ‘కర్బన సమ్మేళనాల శ్రేణులలో వరుసగా ఉండే రెండు సమ్మేళనాల మధ్య -CH₂ భేదంతో ఉంటే వాటిని ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
సమజాత శ్రేణులు

84. సమజాత శ్రేణులకు ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
1) CH₄, C₂H₆, C₃H₈, ………
2) CH₃OH, C₂H₅OH, C₃H₇OH, …..

85. సమజాతాలు లేదా సంగతాలు అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక సమజాత శ్రేణికి చెందిన అణువులను సమజాతాలు అంటారు.

86. కొన్ని సమజాత శ్రేణులని రాయండి.
జవాబు:
ఆల్మేన్లు, ఆల్కీన్లు, ఆలైన్లు

87. ఆల్కేనుల సాధారణ ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
C_nH_2n+2

88. ఆలైన్ల సాధారణ ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
C_nH_2n-2

89. ఆల్కీల సాధారణ ఫార్ములా రాయండ.
జవాబు:
C_nH_2n

90. ఆల్కహాల్ సాధారణ ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
(C_nH_2n+1) OH.

91. C₂H₄, C₃H₆, …….లో తరువాత పదం ఏమిటి?
జవాబు:
C₄H₈

92. ఒకే అణు ఫార్ములా కలిగి ఉండి, వేర్వేరు ధర్మాలను కలిగి ఉండే సమ్మేళనాలను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
అణు సాదృశ్యకాలు

93. అణుసాదృశ్యం అనగానేమి?
జవాబు:
ఒకే అణు ఫార్ములా గల సమ్మేళనాలను వేర్వేరు ధర్మాలను కలిగి ఉండడాన్ని అణుసాదృశ్యం అంటారు.

94. నిర్మాణంలోని భేదం వలన కలిగిన అణుసాదృశ్యంను ఏమంటారు?
జవాబు:
నిర్మాణాత్మక అణు సాదృశ్యం.

95. CH₃-CH₂-CH₂-CH₃ యొక్క అణుసాదృశ్యకాన్ని రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 75

96. C₅H₁₂ కి రెండు అణుసాదృశ్యాలను రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 76

97. i) ఒకే రకమైన ప్రమేయ సమూహాన్ని కలిగి ఉన్న సమ్మేళనాలు అన్నీ ఒకే రకమైన చర్యలలో పాల్గొంటాయి.
ii) ప్రమేయ సమూహాన్ని బట్టి కర్బన సమ్మేళన ప్రవర్తన ఆధారపడి ఉంటుంది.
పై వానిలో సరికాని వాక్యం / వాక్యాలు ఏవి?
జవాబు:
రెండూ సరియైనవే.

98. హాలో హైడ్రోకార్బన్లలో ఏయే పరమాణువులుంటాయి?
జవాబు:
హాలోజన్, హైడ్రోజన్ (H), కార్బన్ (C).

99. ఒక హాలో హైడ్రోకార్బన్ కి ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
CH₃Cl

100. C, H, O లు ఉండే కొన్ని ప్రమేయ సమ్మేళనాలు ఏవి?
జవాబు:
ఆల్కహాల్, ఆల్డిహైడ్, కీటోన్, కార్బాక్సిలికామ్లం, ఈథర్,

101. ఆల్కహాల్ సాధారణ ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
R – OH

102. -OH గ్రూపును కలిగిన హైడ్రోకార్బనను ఏమంటారు?
జవాబు:
ఆల్కహాల్

103. ఆల్కహాల్ ప్రమేయ సమూహం గల కొన్ని సమ్మేళనాలను రాయుము.
జవాబు:
CH₃OH, CH₃CH₂OH,
CH₃-CHOH – CH₃

104. ఆల్డిహైడ్లనగానేమి?
జవాబు:
-CHO గ్రూపును కలిగియున్న హైడ్రోకార్బన్లను ఆలి హైళ్లు అంటారు.

105. ఆల్డిహైడ్ సాధారణ ఫార్ములాను రాయండి.
జవాబు:
R-CHO

106. క్రింది వానిని జతపర్చుము :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 77
జవాబు:
a – ii, b – iii, c – i

107. కీటోన్ ప్రమేయ సమూహం గ్రూపును రాయుము.
జవాబు:

108. AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 79 ప్రమేయ సమూహాన్ని కలిగియున్న కర్బన సమ్మేళనాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
కీటోన్లు

110. డై మిథైల్ కీటోన్ అణు ఫార్ములాను రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 80

110. కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం సాధారణ ఫార్ములా ఏమిటి ?
జవాబు:
R – COOH

111. కార్బాక్సిలికామ్లం R-COOH లో ‘R’ అనగా
A) ఆల్కైల్ గ్రూపు
B) H పరమాణువు
C) A లేదా B
D) హాలోజన్ గ్రూపు
జవాబు:
C) A లేదా B

112. కొన్ని కార్బాక్సిలికామ్లాల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 81

113. నీటి అణువులో రెండు హైడ్రోజన్ పరమాణువుల స్థానంలో రెండు ఆ్కల్ గ్రూపులను ప్రతిక్షేపిస్తే ఏర్పడేవి ఏవి?
జవాబు:
ఈథర్లు

114. కొన్ని ఈథర్ల అణు ఫార్ములాలను రాయండి.
జవాబు:
a) CH₃ – O – CH₃ (డై మిథైల్ – ఈథర్)
b) CH₃ – CH₂-O-CH₃(ఈథైల్ మిథైల్ ఈథర్)
c) CH₂ = CH-O-CH₃(మిథైల్ వినైల్ ఈథర్)

115. ‘ఏస్టర్లు’ అనగానేమి?
జవాబు:
కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లాల ఉత్పన్నాలను ఎస్టర్లు అందురు.

116. -COOH → కార్బాక్సిలికామ్లం : : | ? |- ఎస్టర్ పదాలను రాయుము.
జవాబు:
– COOR

117.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 82
పై సమ్మేళనాల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
i) ఇథైల్ మిథైల్ కీటోన్
ii) ఇథైల్ మిథైల్ ఎస్టర్

118. అమైన్ సమూహాన్ని రాయండి.
జవాబు:
-NH₂

119. R-NH₂ ప్రమేయ సమూహం పేరు రాయండి.
జవాబు:
అమైన్

120. క్రింది వానిని జతపర్చండి :
a) ఆల్కహాల్ ( ) i) R-CHO
b) ఆల్డిహైడ్ ( ) ii) R-CO-R
c) కీటోన్ ( ) iii) R-OH
జవాబు:
a – iii, b – i, c – ii

121. క్రింది వాటిని జతపర్చండి.
a) కార్బాక్సిలికామ్లం ( ) 1) CH₃-COOH
b) ఈథర్ ( ) 2) CH₃-O-CH₃
c) ఎస్టర్ ( ) 3) CH₃-COO-C₂H₅
జవాబు:
a – 1, b – 2, c – 3

122. IUPAC అనగానేమి?
జవాబు:
అంతర్జాతీయ శుద్ధ మరియు అనువర్తిత రసాయన శాస్త్ర సంఘం

123. IUPAC విధానంలో ‘మూలపదం’ దేనిని సూచించును?
జవాబు:
కార్బన్ల సంఖ్యను

124. హైడ్రోకార్బన్స్ యొక్క శృంఖలం యొక్క సామాన్య పేరు ఏమిటి?
జవాబు:
ఆల్క్ – (Alk)

125. మూలపదం ‘హెక్స్’లో ఎన్ని కార్బన్లు ఉంటాయి?
జవాబు:
‘6’

126. C₈, C₅ లుగా శృంఖలం పొడవులు గల మూల పదాలను రాయుము.
జవాబు:
C₈ – ఆక్ట్, C₅ – పెంట్

127. జతపర్చుము :
1) C – C ( ) a) – ఐన్
2) C = C ( ) b) – ఏన్
3) C ≡ C ( ) c) – ఈన్
జవాబు:
1 – b 2 – c 3 – a

128. IUPAC నామీకరణంలో, ఒకవేళ కర్బన సమ్మేళనం ఒక సంతృప్త సమ్మేళనం అయితే దాని పరపదంగా ….. ను చేర్చాలి.
జవాబు:
‘e’

129. శాఖాయుత సంతృప్త హైడ్రోజన్ భాగమైన హైడ్రోకార్బన్ ను ఏమందురు?
జవాబు:
ఆల్కైల్ సమూహం (లేదా) ఆల్కైల్ ప్రాతిపదిక.

130. ఆల్కేన్ : C. Haa+ : ఆల్మైల్ : ?
జవాబు:
C_n H_2a+1

131. ‘ఆల్కైల్’ను ఏ అక్షరంతో సూచిస్తారు?
జవాబు:
‘R-‘

132. ‘ఆల్కెల్’ ఎలా ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
ఆల్కేన్ల నుండి ఒక హైడ్రోజన్‌ను తొలగించడం ద్వారా ఏర్పడుతుంది.

133. బ్యూటేన్ నుండి తయారయ్యే ఆల్కైల్ సమూహం పేరు రాయండి.
జవాబు:
బ్యూటైల్

134. పెంటైల్ అణు ఫార్ములా రాయుము.
జవాబు:
C₅H₁₁

135.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 83
• పై సమ్మేళనంలో మూలపదం ఏమిటి?
జవాబు:
హెఫ్ట్

• పూర్వపదం ఏమిటి?
జవాబు:
మిథైల్

136.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 84
A) 2-మిథైల్ బ్యూటేన్
B) 3-మిథైల్ బ్యూటేన్
C) ఐసో బ్యూటేన్
D) ఏవీకాదు
జవాబు:
A) 2-మిథైల్ బ్యూటేన్

137. 4-మిథైల్ హెక్సేస్ ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 85

138. 4 – మిథైల్ హెక్స్ – 3 – ఐన్ నిర్మాణాత్మక ఫార్ములాను రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 86

139. 4-మిథైల్ హెస్ట్ – 2 – ఈన్ యొక్క నిర్మాణాత్మక ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 87

140. సాధారణంగా IUPAC నామీకరణంలో క్రింది పదాల వరుస క్రమాన్ని రాయండి.
i) పూర్వపదం
ii) మూలపదం
iii) ప్రతిక్షేపకస్థానం
iv) ద్వితీయ పరపదం
v) ప్రాథమిక పరపదం
జవాబు:
iii – i- ii – v – iv

141. 2, 2, 3, 3 – టెట్రా మిథైల్ హెస్టన్ నిర్మాణాత్మక ఫార్ములాను రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 88

142. కొన్ని పూర్వపదాలు రాయుము.
జవాబు:
డై, ట్రై, టెట్రా, …..

143. CH₃ – CH = CH -CH – C ≡ CH యొక్క IUPAC పేరు రాయండి.
జవాబు:
హెక్స్ – 4 – ఈన్ – 1 – ఐన్

144. CH ≡ C – CH = C = CH – COOH లో ద్వితీయ పరపదంగా ఏమి రాయాలి?
జవాబు:
ఓయికామ్లం

145. 3-ఇథైల్ -2, 3 – డై మిథైల్ హెస్టన్ నిర్మాణాత్మక ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 89

146. ఒక కార్బన్ సమ్మేళనం యొక్క IUPAC సమీకరణంలో కార్బన్ పరమాణువులను ఇలా లెక్కించాలి.
A) కుడి నుండి ఎడమకు
B) ఎడమ నుండి కుడికి
C) A లేదా B
D) మధ్య నుండి ఎడమకు గాని కుడికి గాని
జవాబు:
C) A లేదా B

147. కార్బన్ మరియు దాని సమ్మేళనాలు ఆక్సిజన్ సమక్షంలో దహనం చెంది వేటిని ఇచ్చును?
జవాబు:
CO₂, వేడి మరియు కాంతి

148. దహన చర్య
a) ఆక్సీకరణ చర్య
b) క్షయకరణ చర్య
c) a లేదా b
జవాబు:
a) ఆక్సీకరణ చర్య

149. కార్బనన్ను ఆక్సిజన్తో మండించినప్పుడు విడుదలయ్యేది?
A) CO₂
B) H₂O
C) శక్తి
D) A మరియు C
జవాబు:
D) A మరియు C

150. ఇథనోల్ దహన చర్యా సమీకరణం రాయండి.
జవాబు:
CH₃CH₂OH + 3O₂ → 2CO₂ + 3H₂O + శక్తి

151. ఒక హైడ్రోకార్బనను సరిపోయినంత ఆక్సిజన్ మండించినప్పుడు నీలి మంటతో మండింది. ఆ హైడ్రోకార్బన్
A) అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్
B) సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్
C) A మరియు B
D) ఏవీకావు
జవాబు:
B) సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్

152. క్రింది వానిలో ఏవి మసితో కూడిన మంటను ఇస్తాయి?
A) అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లు
B) సుగంధభరిత సమ్మేళనాలు
C) గాలి సరిగాలేని సంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లు
D) పైవన్నియు
జవాబు:
D) పైవన్నియు

153. అప్పుడప్పుడూ వంటపాత్రలపై మంట వలన నల్లని మసి ఏర్పడుతుంది. కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
ఆక్సిజన్ సరిపోయినంత లేక.

154. i) అన్ని దహన చర్యలూ ఉష్ణమోచక చర్యలు.
ii) అన్ని దహన చర్యలూ ఆక్సీకరణ చర్యలు.
iii) దహన చర్యలో శక్తి విడుదలగును.
iv)అన్ని ఆక్సీకరణ చర్యలూ దహన చర్యలు.
పై వానిలో సరియైన వాక్యాలు ఏవి?
జవాబు:
i, ii, iii

155. ఇథనోల్ ఇథనాల్ గా మారడం
A) దహనచర్య
B) ఆక్సీకరణచర్యలు
C) A & B
D) A & B doo soo
జవాబు:
C) A & B రెండూ కావు

156. అసంతృప్త హైడ్రోకార్బన్లు – సంతృప్త హైడ్రో కార్బన్లుగా మారడానికి క్రింది చర్యలలో పాల్గొంటాయి.
A) సంకలన
B) ప్రతిక్షేపణ
C) A మరియుB
జవాబు:
A) సంకలన

157. బ్యూట్-2-ఐనను బ్యూటేన్ గా మార్చునపుడు ఏ ఉత్ప్రేరకాన్ని వినియోగిస్తారు?
జవాబు:
నికెల్

158. ఒక రసాయనిక చర్యవేగాన్ని పెంచేది ఏది?
జవాబు:
ఉత్ప్రేరకం

159. నూనెల హైడ్రోజనీకరణలో వినియోగించే ఉత్ప్రేరకం ఏది?
జవాబు:
నికెల్

160. జతపర్చుము.
a) జంతువుల నూనె ( ) i) సంతృప్త కార్బన్
b) మొక్కల నూనె ( ) ii) అసంతృప్త కార్బన్
జవాబు:
a – i, b – ii

161. జంతు సంబంధ నూనెలను వంటలకు వినియోగించ కూడదు. ఎందుకు?
జవాబు:
అవి సంతృప్త కార్బన్లను కలిగి వుంటాయి.

162. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఘనరూపంలో ఉండేవి.
A) నూనెలు
B) క్రొవ్వులు
C) A మరియు B
జవాబు:
B) క్రొవ్వులు

163. ఆల్కేన్లను పారాఫిన్లని ఎందుకంటారు?
జవాబు:
తక్కువ చర్యాశీలత వలన

164. మీథేన్, క్లోరి తో ఏ రకమైన చర్యలలో పాల్గొనును?
A) సంకలన
B) ప్రతిక్షేపణ
C) A మరియుB
జవాబు:
B) ప్రతిక్షేపణ

165. క్లోరోఫాం రసాయన సంకేతం రాయుము.
జవాబు:
CHCl₃

166. క్లోరోఫాం, క్లోరితో చర్య జరిపి దేనిని ఏర్పరుచును?
జవాబు:
CCl₄

167.
జవాబు:
ఇథనోయిక్ ఆమ్లం

168. ఈథేన్ నుండి ఇథైల్ ఆల్కహాల్ తయారు చేయునపుడు వినియోగించే ఉత్ప్రేరకాలు ఏవి?
జవాబు:
P₂O₅ / టంగ్ స్టన్ ఆక్సైడ్

169. తృణధాన్య ఆల్కహాల్ (grain alcohol) అని దేనినంటారు?
జవాబు:
ఇథనోల్

170. ఆక్సీకారిణులు దహనచర్యలో …… కి గురి అవుతాయి.
A) ఆక్సీకరణానికి
B) క్షయకరణానికి
C) A లేదా B
జవాబు:
B) క్షయకరణానికి

171. ఆక్సీకారిణికి ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
ఆల్కలైన్ పొటాషియం పర్మాంగనేట్,
ఆమీకృత పొటాషియం డై క్రోమేట్.

172. ‘కిణ్వ ప్రక్రియ’ అనగానేమి?
జవాబు:
పిండి పదార్థాలను ఇథైల్ ఆల్కహాలుగా మార్చే ప్రక్రియ

173. కిణ్వ ప్రక్రియలో ఏర్పడే ఉత్పన్నాలు ఏవి?
జవాబు:
ఇథనోల్ + CO₂

174. ఇథనోల్ బాష్పీభవన స్థానం ఎంత?
జవాబు:
78.3°C

175. పరమ ఆల్కహాల్ అనగానేమి?
జవాబు:
100% ఇథనోల్

176. డినేచర్డ్ ఆల్కహాల్ (అసహజ ఆల్కహాల్)లో సాధారణంగా కలిపే మలినాలు ఏవి?
జవాబు:
‘మిథనాల్, మిథైల్ ఐసోబ్యుటెల్ కీటోన్, ఏవియేషన్ గాసోలిన్.

177. గాసోలిన్ 10% ఆల్కహాల్ ఉపయోగమేమి?
జవాబు:
వాహనాల ఇంధనం.

178. సాధారణంగా మద్యపానీయాలలో ఉండే ఆల్కహాల్ ఏది?
జవాబు:
ఇథనోల్ (ఇథైల్ ఆల్కహాల్), C₂H₅OH.

179. ఇథనోల్ యొక్క ఒక ఉపయోగాన్ని రాయండి.
జవాబు:

మంచి ద్రావితంగా వినియోగిస్తారు.
టింక్చర్ అయోడిన్, దగ్గు మందులలో వినియోగిస్తారు.

180. వాహనదారులు మద్యం సేవన గుర్తింపు పరికరంలో ఉండే రసాయనం ఏమిటి?
జవాబు:
పొటాషియం డై క్రోమేట్ (K₂Cr₂O₇).

181. ఇథనోల్ లో సోడియం ముక్కను వేస్తే ఏమవుతుంది?
జవాబు:
హైడ్రోజన్ వాయువు విడుదలగును.

182. ఇథనోలకు H₂SO₄ కలిపి నీటిని తొలగించి, ఈథేనన్ను ఏర్పరచే చర్యనేమంటారు?
జవాబు:
డీహైడ్రేషన్ చర్య

183. క్రింది వానిలో తియ్యని వాసన గలది.
A) ఇథనోల్
B) ఇథనోయికామ్లం
C) రెండూ
D) రెండూ కావు
జవాబు:
A) ఇథనోల్

184. ఇథనోయికామ్లం సాధారణ నామం ఏమిటి?
జవాబు:
ఎసిటికామ్లం

185. వెనిగర్ ఎలా తయారు చేస్తారు?
జవాబు:
5-8% ఎసిటికామ్ల ద్రావణాన్ని నీటిలో కలిపి వెనిగరు తయారు చేస్తారు.

186. వెనిగర్ యొక్క నిజజీవిత వినియోగాన్ని రాయండి.
జవాబు:

వంటలలో వినియోగిస్తారు.
పచ్చళ్ళు నిల్వ చేయడానికి వినియోగిస్తారు.

187. వెనిగర్ లో ఉండే ఆమ్లం ఏది?
జవాబు:
ఎసిటికామ్లం (లేదా) ఇథనోయికామ్లం

188. ఆమ్లాల యొక్క బలాన్ని ……. విలువ పరంగా లెక్కిస్తారు.
జవాబు:
pka

189. జతపర్చుము :
1) CH₃COOH + 2Na → i) H₂O
2) CH₃COOH + NaOH → ii) H₂
3) CH₃COOH + Na₂CO₃ → iii) H₂O+ CO₂
జవాబు:
1) ii 2) i 3) iii

190. ఎస్టర్లు కలిగి ఉండే ప్రమేయ సమూహాన్ని రాయండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 26

191. ఎస్టర్ల సాధారణ ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
R-C00 – R’

192. ఎస్టర్లు ఎటువంటి వాసనని కలిగి ఉంటాయి?
జవాబు:
తియ్యని వాసన

193. ఇథనోల్ ను ఎసిటికామ్లంతో కలిపిన ఏమి ఏర్పడును?
జవాబు:
ఎస్టర్ (ఇథైల్ ఎసిటేట్)

194. ఎస్టర్ తయారీకి ఒక ద్విగత చర్యను రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 91

195. ఇథైల్ ఎసిటేట్ తయారీకి కావలసిన పదార్థాలు ఏమిటి?
జవాబు:
ఇథనోల్, ఇథనోయికామ్లం

196. సబ్బులు అనగానేమి?
జవాబు:
ఫాటీ ఆమ్లాల సోడియం (లేదా) పొటాషియం లవణం.

197. సబ్బు సాధారణ ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
RCOONa (లేదా) RCOOK

198. కొన్ని ఫాటీ ఆమ్లాల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
C₁₅H₃₁ COOH, C₁₇H₃₅COOH, C₁₇H₃₃COOH.

199. ఓలియిక్ ఆమ్లం ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
C₁₇H₃₃COOH

200. స్టీరిక్ ఆమ్లం ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
C₁₇H₃₅COOH

201. క్రొవ్వు అనగానేమి?
జవాబు:
గ్లిజరాల్ మరియు ఫాటీ ఆమ్లాలు కలిగి ఉన్న ఎస్టర్లనే క్రొవ్వులు అంటారు.

202. ట్రై హైడ్రాక్సీ ఆల్కహాల్ అనగానేమి?
జవాబు:
గ్లిజరాల్

203. ఎస్టర్లను ఆఫీకృత జలవిశ్లేషణ చేయడం ద్వారా సబ్బును తయారుచేసే ప్రక్రియను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
సఫోనిఫికేషన్

204. ద్రావిత కణాల వ్యాసం ఎంత వుంటే ఒక ద్రావణం నిజద్రావణం అవుతుంది?
జవాబు:
1nm కన్నా తక్కువ.

205. ఒక ద్రావణంలో ద్రావిత కణాల వ్యాసం 1nm – 100nm మధ్య వుంటే ఆ ద్రావణాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
కాంజికాభ కణ ద్రావణం (లేదా) కొల్లాయిడల్ ద్రావణం

206. సబ్బు కణాలు అన్నీ కలిసి నీటిలో తేలియాడు సబ్బు గాఢతను ఏమంటారు?
జవాబు:
సందిగ్గ మిసిలి గాఢత (CMC)

207. మిసిలి అనగానేమి?
జవాబు:
సబ్బు నీటిలో గోళాకారంగా దగ్గరగా చేరిన సబ్బు కణాల సమూహం.

208. సబ్బు ద్రావణం ఇలా ఉండును.
A) నిజద్రావణం
B) కొల్లాయిడ్
C) A & B
D) రెండూ కావు
జవాబు:
C) A & B

209. సబ్బు కణం యొక్క కొనలను ఏమంటారు?
జవాబు:
హైడ్రోఫోబిక్ కొన, హైడ్రోఫిలిక్ కొన

210. సబ్బు కణం యొక్క ఏ కొన నూనె / గ్రీజు / జిడ్డును అతుక్కుంటుంది?
జవాబు:
అధృవ కొన (హైడ్రోఫోబిక్)

211. సబ్బు కణంలో ధృవ కొన భాగంలో ఉండేది ఏది?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 92

212. i) నీటిలో ఉండే వేరు వేరు మిసిలి కణాలు ఒక దగ్గరకు చేరి అవక్షేపం ఏర్పరుస్తాయి.
ii) సబ్బు కణాల మధ్య అయాన్ – అయాన్ వికర్షణ ఉంటుంది.
పై వాక్యాలలో సరికాని వాక్యం ఏది?
జవాబు:
(i)

213. పండ్లను కృత్రిమంగా పక్వం చేయుటకు వినియోగించు కర్బన సమ్మేళనం ఏది?
జవాబు:
ఇథిలీన్

10th Class Physics 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. మీథేనులో బంధ కోణం …………
A) 104°31′
B) 107°48′
C) 180°
D) 109°28′
జవాబు:
D) 109°28′

2. ఎసిటిక్ ఆమ్లం, ఇథైల్ ఆల్కహాల్ తో చర్య జరుపునపుడు దానికి గాఢ H₂SO₄ కలుపుతాం. ఈ ప్రక్రియను…. అంటారు.
A) సపోనిఫికేషన్
B) ఎస్టరిఫికేషన్
C) కాటనేషన్
D) ఐసోమెరిజం
జవాబు:
B) ఎస్టరిఫికేషన్

3. గ్రాఫైట్ మరియు వజ్రం రెండు
A) సాదృశ్యకాలు
B) రూపాంతరాలు
C) సమజాతాలు
D) లోహాలు
జవాబు:
B) రూపాంతరాలు

4. CH₃ – CH₂ – CH₂ – COOH పేరు
A) ప్రాపనోయిక్ ఆమ్లం
B) ప్రాపనార్లీ హైడ్
C) బ్యూటనోయిక్ ఆమ్లం
D) బ్యూటనార్లీ హైడ్
జవాబు:
C) బ్యూటనోయిక్ ఆమ్లం

5. సబ్బులు నీటి కాలుష్యాన్ని కలిగించకపోవడానికి కారణం
A) సబ్బులు నీటిలో కరుగవు.
B) సబ్బులు నీటిలో కరుగుతాయి.
C) సబ్బులు 100% జీవ విచ్ఛిన్నం చెందుతాయి (bio-degradable).
D) సబ్బులు జీవ విచ్ఛిన్నం చెందవు (non-biodegradable).
జవాబు:
B & C

6. పచ్చళ్ళు నిల్వచేయడానికి ఉపయోగించే వెనిగర్ లో ఎసిటిక్ ఆమ్లం ఎంత శాతం ఉంటుంది?
A) 5 – 8
B) 10 – 15
C) 100
D) 50
జవాబు:
A) 5 – 8

7. X అనే పదార్థ ద్రావణానికి ఇథనోయిక్ ఆమ్లాన్ని కలిపినపుడు రంగులేని, ‘వాసనలేని వాయువు Y వెలువడింది. Y వాయువు సున్నపుతేటను పాలవలె మార్చినచో X పదార్థాన్ని గుర్తించండి.
A) NaHCO₃
B) NaOH
C) CH₃COONa
D) NaCl
జవాబు:
A) NaHCO₃

8. పచ్చళ్ళు నిల్వ చేయుటకు ఉపయోగించు కార్బాక్సిలిక్ ఆమ్లం ………..
A) మిథనోయిక్ ఆమ్లం
B) ప్రొపనోయిక్ ఆమ్లం
C) ఇథనోయిక్ ఆమ్లం
D) బ్యుటనోయిక్ ఆమ్లం
జవాబు:
C) ఇథనోయిక్ ఆమ్లం

9. CH, – CH – CH – CH, యొక్క IUPAC నామం
A) క్లోరోబ్యూటేన్
B) 2 – క్లోరోబ్యూటేన్
C) 2, 3 – క్లోరోబ్యూటేన్
D) 2, 3-డై క్లోరోబ్యూటేన్
జవాబు:
D) 2, 3-డై క్లోరోబ్యూటేన్

10. ‘ఆల్కెన్ సమజాత శ్రేణి’ యొక్క సాధారణ ఫార్ములా …….
A) C_nH_{2n + 2}
B) C_n H_2n
C) C_n H_{2n – 2}
D) C_n H_{2n + 1}
జవాబు:
C) C_n H_{2n – 2}

11. ప్రమేయ సమూహాన్ని ప్రాధాన్యత ప్రకారం ఎంచుకొనుటలో క్రింది వానిలో ఏది సత్యం?
A) -COOH > – CHO > R – OH > – NH₂ > C = O > COOR
B) -COOH > – COOR > C = O > R – OH – NH₂ > CHO
C) -COOH > – COOR > – CHO > > C = O > R – OH > – NH₂
D) -COOH > – CHO > – COOR > C = O > R – OH > – NH₂
జవాబు:
C) -COOH > – COOR > – CHO > > C = O > R – OH > – NH₂

12. ఆల్కీన్ సాధారణ ఫార్ములా ……….
A) C_n H_2n
B) C_n H_{2n + 1}
C) C_n H_{2n – 2}
D) C_nH
జవాబు:
A) C_n H_2n

13. C₂H₆ + Cl₂ → C₂H₅Cl + HCl
C₂H₅Cl + Cl₂ → A+ HCl
పై చర్యలో “A” అనగా ……
A) C₂H₅Cl₂
B) C₂H₄Cl
C) C₂H₄Cl₂
D) C₂H₅Cl
జవాబు:
C) C₂H₄Cl₂

14. CH₃ – CCl₂ – CBr₂ – CH = CH₂ యొక్క IUPAC
A) 2, 2-డై క్లోరో-3, 3-డై బ్రోమో పెంట్-1-ఈన్
B) 3, 3-డై బ్రోమో పెంట్-1-ఈన్
C) 3, 3-డై బ్రోమో-4, 4-డై క్లోరో పెంట్-2 ఈన్
D) 3, 3-డై బ్రోమో-4,4-డై క్లోరో పెంట్-1-ఈన్
జవాబు:
D) 3, 3-డై బ్రోమో-4,4-డై క్లోరో పెంట్-1-ఈన్

మీకు తెలుసా?

‘బక్ మిస్టర్ ఫుల్లరిన్’ లను సాధారణంగా ‘ఫుల్లరిన్’ అంటాం. వీటిని 1985లో రైస్ మరియు సస్సెక్స్ యూనివర్సిటీలకు చెందిన రాబర్ట్. ఎఫ్, కర్ల్, హరాల్డ్ డబ్ల్యూ, క్రోటో మరియు రిచర్డ్. ఈ. స్మాలీ అనే శాస్త్రవేత్తల బృందం కనుగొన్నారు. వీరికి 1996లో రసాయన శాస్త్ర విభాగంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది. రిచర్ట్ బక్ మిస్టర్ (బక్కి) పుల్లర్ అనే శాస్త్రవేత్త మరియు వాస్తుశిల్పి (architect) తయారు చేసిన జియోడెసిక్ (geodesic) నిర్మాణంతో పోలి ఉండటం వలన ఈ అణువులకు ఈ పేరు పెట్టడం జరిగింది.

గ్రాఫిన్ – ఒక కొత్త అద్భుతమైన పదార్థం
AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 93

గ్రాఫిన్ దాని పేరులో సూచించిన మాదిరిగా పెన్సిల్ తయారిలో ఉపయోగించే గ్రాఫైట్ నుండి తయారవుతుంది. గ్రాఫైట్ వలెనే గ్రాఫిన్ కూడా మొత్తంగా కార్బన్ పరమాణువులతోనే ఏర్పడుతుంది. 1mm మందంగల గ్రాఫైట్ దాదాపు 3 మిలియన్ పొరల గ్రాఫిన్ కలిగి ఉంటుంది. గ్రాఫిన్ నందు 0.3 నానోమీటర్ల మందం కలిగి తేనెతుట్టెను పోలిన షణ్ముఖీయ (hexagonal) నిర్మాణం అంతటా కార్బన్ పరమాణువులు విస్తరించి ఉంటాయి. .

గ్రాఫిన్ రాగి కన్నా మంచి విద్యుత్ వాహకం. స్టీలు కన్నా 200 రెట్లు బలమైనది. కాని 6 రెట్లు తేలికైనది. అలాగే కాంతికి దాదాపు సంపూర్ణంగా పారదర్శకమైనది.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 94
మద్యం తాగినట్లు అనుమానింపబడిన వ్యక్తిని మద్య సేవన నిర్ధారణ పరికరంతో ఉండే మౌత్ పీలో గల ప్లాస్టిక్ బ్యాగ్ లోనికి గాలిని ఊదమని పోలీసు అధికారి చెబుతాడు. ఈ పరికరంలో పొటాషియం డై క్రోమేట్ (K₂ Cr₂O₇) స్పటికాలు ఉంటాయి. K₂Cr₂O₇ అనేది మంచి ఆక్సీకారిణి కావటంచేత అది వ్యక్తి శ్వాసలో ఇథనోలు ఉన్నట్లయితే దానిని ఇథనాల్ మరియు ఇథనోయిక్ ఆమ్లంగా, ఆక్సీకరణ చెందిస్తుంది. .

ఆరెంజ్ రంగులో ఉండే Cr₂O₇^2- అయాన్ నీలి ఆకుపచ్చ Cr³⁺ గా మారుతుంది. డ్రైవర్ తీసుకొన్న ఆల్కహాల్ పరిమాణాన్ని బట్టి ఆకుపచ్చరంగులోకి మారిన నాళం పొడవు మారుతుంది.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 12th Lesson కార్బన్ – దాని సమ్మేళనాలు 95
కొన్ని చోట్ల ప్రస్తుత పోలీసులు విద్యుత్ ఉపకరణాలను సైతం ఉపయోగిస్తున్నారు. దానిలో ఒక చిన్న విద్యుత్ ఘటం ఉండి, ఊపిరిలోని ఇథనోల్ ఆక్సీకరణ చెందగానే విద్యుత్ సిగ్నలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.

ఇంకా ఆధునికంగా పోలీసులు IR వర్ణపటం కూడా ఇథైల్ ఆల్కహాల్ లోని C – OH మరియు C – H ల మధ్య బంధాలను కనుగొనడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

June 17, 2022

These AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 11th Lesson Important Questions and Answers లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

10th Class Physics 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
సల్ఫైడ్ ధాతువును సాంద్రీకరణం చెందించడానికి ఏ పద్ధతిని అవలంబిస్తారు?
జవాబు:
ప్లవన ప్రక్రియ పద్ధతిని అవలంబించుట ద్వారా సల్ఫైడ్ ధాతువులను సాంద్రీకరణం చెందించవచ్చును.

ప్రశ్న 2.
ధాతువు నుండి ముడి లోహాన్ని పొందడం కోసం భర్జనం, భస్మీకరణం అను పద్ధతులు వాడుకలో ఉన్నాయి. ఈ రెండు పద్ధతుల మధ్య తేడా ఏమి?
(లేదా)
భర్జనం, భస్మీకరణం మధ్య భేదాలు రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 1

ప్రశ్న 3.
Fe, Na, Ag మరియు Zn లోహాలను వాటి రసాయన చర్యాశీలత పెరిగే క్రమంలో రాయండి.
జవాబు:
Ag < Fe < Zn < Na (లేదా) Ag, Fe, Zn, Na

ప్రశ్న 4.
ఇనుముతో తయారైన వస్తువులు క్షయం చెందకుండా ఉండడానికి ఎలాంటి చర్యలను తీసుకుంటారో రాయండి.
జవాబు:
ఇనుముతో తయారైన వస్తువులు క్షయం చెందకుండా ఉండడానికి

ఆ వస్తువులకు రంగు (పెయింట్) చేయవచ్చు.
ఆ వస్తువుల ఉపరితల వాతావరణంతో స్పర్శ లేకుండా నివారించడం.
ఆ వస్తువులపై క్షయం కాని లోహాలతో ఎలక్ట్రోప్లేటింగ్ పద్ధతిలో పూతను ఏర్పాటు చేయవచ్చు.
వస్తువుకు నూనె పూసి భద్రపరచడం.

ప్రశ్న 5.
లోహ సంగ్రహణ అనగానేమి?
జవాబు:
ధాతువుల నుండి లోహాలను సంగ్రహించుట, వాటిని శుద్ధి చేయుట మరియు మిశ్రమ లోహాలను తయారు చేయుటకు సంబంధించిన శాస్త్రాన్ని లోహ సంగ్రహణశాస్త్రం అంటారు.

ప్రశ్న 6.
ఖనిజం అనగానేమి?
జవాబు:
భూమి పై పటలంలో దొరికే లోహం యొక్క సమ్మేళనం.

ప్రశ్న 7.
ధాతువు అనగానేమి?
జవాబు:
లాభసాటిగా లోహాన్ని సంగ్రహించుటకు వీలైన ఖనిజం.

ప్రశ్న 8.
గాంగ్ అనగానేమి?
జవాబు:
ఖనిజంతోపాటు మండే మలినాలు – మన్ను, రాళ్లు మొదలైనవి.

ప్రశ్న 9.
ద్రవకారి అనగానేమి?
జవాబు:
సులభంగా ద్రవంగా మారని మలినాలను ద్రవంగా మార్చుటకు కలుపబడు పదార్థం.

ప్రశ్న 10.
ఆమ్ల ద్రవకారులకు ఉదాహరణలివ్వండి.
జవాబు:
SiO₂, P₂O₅.

ప్రశ్న 11.
క్షార ద్రవకారులకు ఉదాహరణ లివ్వండి.
జవాబు:
CaO, MgO, FeO.

ప్రశ్న 12.
‘నీటితో కడగటం’ ప్రక్రియను ముడి ఖనిజ సాంద్రీకరణకు ఎలా వాడతారు?
జవాబు:
ధాతువుకు, మలినాలకు సాంద్రతలో గల తేడా ఆధారంగా, నీటి ప్రవాహంలో కడుగుట ద్వారా థాతువు నుండి మలినాలను వేరు చేస్తారు.

ప్రశ్న 13.
‘గలనం చేయడం’ అనగానేమి?
జవాబు:

ధాతువు ద్రవీభవన స్థానం ‘మలినాల కన్నా తక్కువయితే ఈ పద్ధతి ఉపయోగిస్తారు.
ఏటవాలుగా నున్న హార్త్ పై ధాతువును వేడిచేయగా అది కరిగి క్రిందకు ప్రవహిస్తుంది. మలినాలు అక్కడే మిగిలిపోతాయి.

ప్రశ్న 14.
‘కొలుములు’ గురించి రాయుము.
జవాబు:

లోహశాస్త్రంలోని వివిధ ప్రక్రియలను జరుపుటకు వేరువేరు ఆకారాలు గల కొలుములు ఉంటాయి.
వీటిలో బ్లాస్ట్ కొలిమి, రివర్బరేటరీ కొలిమి, ఓపెనర్త్ కొలిమి, బెస్సిమర్ కన్వర్టర్ ముఖ్యమైనవి.

ప్రశ్న 15.
‘ఛార్జి’ అనగానేమి?
జవాబు:

ధాతువు మరియు దానితో పాటుగా కలుపబడే ద్రవకారి, క్షయకరణి మొదలగు పదార్థాల మిశ్రమం.
కొలిమిలోకి ఛార్జిని హూపర్ ద్వారా ప్రవేశపెడతారు.

ప్రశ్న 16.
‘క్షయకరణం’ అనగానేమి?
జవాబు:

ధాతువు నుండి లోహాన్ని పొందుట క్షయకరణమే.
ఇందుకు ఉపయోగించే క్షయకరణులు : హైడ్రోజన్, కార్బన్, CO, వాటర్‌ గ్యాస్, Mg, Al, విద్యుత్ మొదలైనవి.

ప్రశ్న 17.
కొన్ని శుద్ధి చేయు పద్ధతులు రాయుము.
జవాబు:
శుద్ధిచేయు పద్ధతులు :
ద్రవ ప్రవాహం, స్వేదనం, ఆక్సీకరణం, పోలింగ్, మూసవిధి, విద్యుత్ శోధనం.

ప్రశ్న 18.
‘మిశ్రమ లోహం ‘ అనగానేమి?
జవాబు:

లోహ ధర్మం గల రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ మూలకాల సజాతీయ మిశ్రమం.
సుమారు ఒకే పరమాణు సైజు గల లోహాలు మిశ్రమ లోహాలను సులభంగా ఏర్పరుస్తాయి.

ప్రశ్న 19.
కాపర్, తగరం లోహాలు, కలిస్తే ఏర్పడే మిశ్రమ లోహాలు రాయండి.
జవాబు:
బ్రాంజ్ (కంచు).

ప్రశ్న 20.
సల్ఫైడ్ ధాతువును శుద్ధిచేయు ప్లవన ప్రక్రియలో కలుపబడు పదార్థాలు ఏవి?
జవాబు:
పైన్ నూనె లేక యూకలిప్టస్ నూనె, పొటాషియం ఇథైల్ గ్రాంథేట్ లేక పొటాషియం అమైల్ గ్జాంథేట్, కొద్దిగా సున్నం లేక Na₂ CO₃.

ప్రశ్న 21.
‘Al’ తో క్షయకరణం చేయు ప్రక్రియను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
థర్నెట్ చర్య.

ప్రశ్న 22.
‘స్పెల్టర్’ అనగానేమి?
జవాబు:
ముడి జింక్ (97-98%) ను స్పెల్టర్ అంటారు.

ప్రశ్న 23.
ఫెర్రస్ మిశ్రమ లోహాలు అనగానేమి?
జవాబు:
లోహ ధర్మాలను కలిగి ఉండే రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ మూలకాల సజాతీయ మిశ్రమం.

ప్రశ్న 24.
ఎమాలం అని దేనిని అంటారు?
జవాబు:
పాదరసాన్ని కలిగి ఉన్న మిశ్రమ లోహాన్ని ఎమాణం అంటారు.

ప్రశ్న 25.
బ్రాస్ (ఇత్తడి) సంఘటనాన్ని తెలపండి.
జవాబు:
Cu : 60-80%, Zn : 20-40%.

ప్రశ్న 26.
బ్రాంజ్ (కంచు) సంఘటనాన్ని తెల్పండి.
జవాబు:
Cu : 75-90%, Zn : 10-25%.

ప్రశ్న 27.
జర్మన్ సిల్వర్ సంఘటనాన్ని తెల్పండి.
జవాబు:
Cu : 25-50%, Zn : 25-35%, Ni : 10-20%.

ప్రశ్న 28.
క్రింది లోహాలను వాటి చర్యాశీలత యొక్క అవరోహణ క్రమంలో అమర్చండి.
K, Zn, Ag, Fe, Ca, Au, Na, Ph.
జవాబు:
అధిక చర్యాశీలత గల లోహాలు : K, Na, Ca
సాధారణ చర్యాశీలత గల లోహాలు : Zn, Fe, Pb
తక్కువ చర్యాశీలత గల లోహాలు : Ag, Au
అవరోహణ క్రమం : K, Na, Ca, Zn, Fe, Pb, Ag, Au

ప్రశ్న 29.
ఒక లోహాన్ని దాని ,ధాతువు నుండి సంగ్రహించే విధానంలోని దశలేవి?
జవాబు:

ముడి ఖనిజ సాంద్రీకరణ,
ముడి లోహ నిష్కర్షణ,
లోహాన్ని కుద్ధి చేయడం

ప్రశ్న 30.
ముడి ఖనిజ సాంద్రీకరణ అనగానేమి?
జవాబు:
ఖనిజమాలిన్యం అధిక పరిమాణంలోనున్న ధాతువు నుండి వీలైనంత ఖనిజ మాలిన్యంను తక్కువ ఖర్చుతో కొన్ని భౌతిక పద్ధతుల ద్వారా వేరుచేసే ప్రక్రియను ధాతు సాంద్రీకరణ అంటారు.

ప్రశ్న 31.
ధాతువును సాంద్రీకరణం చేయడానికి వాడే భౌతిక పద్ధతిని ఎలా ఎంచుకుంటారు?
జవాబు:
ధాతువు, ఖనిజ మాలిన్యంల మధ్య భౌతిక ధర్మాలలో గల భేదంపై ఆధారపడి కొన్ని భౌతిక పద్ధతులను ధాతువు సాంద్రీకరణ చేయడానికి అవలంబిస్తారు.

ప్రశ్న 32.
కార్బతో లోహ ఆక్సైడ్ల క్షయకరణానికి ఒక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
లోహ ఆక్సైడ్ లను, మూసి ఉన్న కొలిమిలో తీసుకున్న కోక్ తో వేడిచేసి క్షయకరణం గావిస్తే లోహం, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ ఏర్పడతాయి.

ప్రశ్న 33.
లోహశుద్ధి అనగానేమి?
జవాబు:
అపరిశుద్ధ లోహం నుండి శుద్ద లోహంను పొందే ప్రక్రియను లోహశుద్ధి అంటారు.

ప్రశ్న 34.
లోహశుద్ధిలోని వివిధ పద్ధతులేవి?
జవాబు:
స్వేదనం, పోలింగ్, గలనం చేయడం, విద్యుత్ విశ్లేషణం.

ప్రశ్న 35.
ద్రవకారి (flux) అనగానేమి?
జవాబు:
ధాతువులోని మలినాలను తొలగించడానికి ధాతువుకు బయటినుండి కలిపిన పదార్థాన్ని ‘ద్రవకారి’ అంటారు.

ప్రశ్న 36.
లోహ సంగ్రహణంలో కొలిమి పాత్ర ఏమిటి?
జవాబు:
లోహ నిష్కర్షణలో ఉష్ణరసాయన ప్రక్రియలను చేయడానికి వాడేదే కొలిమి.

ప్రశ్న 37.
చర్యాశీలత శ్రేణి అనగానేమి?
జవాబు:
లోహాలను వాటి చర్యాశీలతల అవరోహణ క్రమంలో అమర్చితే వచ్చే శ్రేణిని “చర్యాశీలత శ్రేణి” అంటారు.

ప్రశ్న 38.
మిశ్రమ లోహం సజాతీయమా? విజాతీయమా?
జవాబు:
మిశ్రమ లోహం సజాతీయం

10th Class Physics 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
ఖనిజాన్ని నిర్వచించండి. ఏవైనా రెండు మెగ్నీషియం ధాతువులను రాయండి.
జవాబు:
ఖనిజం :
ప్రకృతిలో లభించే లోహ మూలకాలు లేదా సమ్మేళనాలను “ఖనిజం” అంటారు.
(లేదా)
భూమిపై పటలంలో దొరికే లోహం యొక్క సమ్మేళనాలను “ఖనిజం” అంటారు.

మెగ్నీషియం ధాతువులు :

మాగ్నసైట్ (MgCO₃),
కార్నలైట్ (KCl.MgCl₂.6H₂O)

ప్రశ్న 2.
పొటాషియం, సోడియం, మెగ్నీషియం ఎక్కువ చర్యాశీలత కలవి మరియు క్లోరైడ్ల రూపంలో ప్రకృతిలో లభిస్తున్నాయి. వీటి లోహ సంగ్రహణానికి అనుకూలమైన పద్ధతిని సూచించి వివరించండి.
జవాబు:

ఎక్కువ చర్యాశీలత గల లోహాలను వాటి క్లోరైడ్ నుండి సంగ్రహణం చేయడానికి వాటి ద్రవరూప సమ్మేళనాలను విద్యుద్విశ్లేషణ చేయడం అనువైన పద్ధతి.
వీటి సంగ్రహణకు క్షయకరణ పద్ధతి, వాటి జల ద్రావణాల విద్యుద్విశ్లేషణ పద్దతులు సులభంగా సాధ్యం కావు.

ప్రశ్న 3.
అధిక చర్యాశీలత గల లోహాలు అల్ప చర్యాశీలత గల లోహాలను వాటి సంయోగ పదార్థాల నుండి స్థానభ్రంశం చెందిస్తాయని తెలుపడానికి మీరు ఏ ప్రయోగాన్ని నిర్వహిస్తారో వివరించండి.
జవాబు:
ఈ ప్రయోగ నిర్వహణకు ఏదైనా ఒక లోహం యొక్క సల్ఫేట్, క్లోరైడ్, నైట్రేట్స్ వంటి సంయోగ పదార్థాన్ని మరియు ఆ లోహం కన్నా ఎక్కువ చర్యాశీలత కలిగిన మరొక లోహాన్ని పెంచుకోవాలి.

మనం తీసుకున్న లోహం యొక్క సంయోగ పదార్థాన్ని నీటిలో కలిపి ద్రావణం తయారుచేయాలి.
ఆ ద్రావణాన్ని ఒక పరీక్షనాళికలో తీసుకొని అందులో మనం ఎంచుకొన్న లోహపు ముక్కను ఉంచి కొంత సమయం తర్వాత ద్రావణాన్ని, లోహపు ముక్కని పరిశీలించాలి.
ద్రావణంలో ఉంచిన లోహపు ముక్కపై, సంయోగ పదార్థంలోని లోహం యొక్క పూత ఏర్పడితే, అధిక చర్యాశీలత గల లోహాలు అల్ప చర్యాశీలత గల లోహాలను వాటి సంయోగ పదార్థాల నుండి స్థానభ్రంశం చెందిస్తాయని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 4.
మిశ్రమ లోహాలు కనిపెట్టబడి ఉండకపోతే గృహోపకరణాల వినియోగ విషయంలో ఏం జరిగి ఉండేది?
జవాబు:

మిశ్రమ లోహాలైన స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ లేకపోతే ధృఢత్వం, మెరుపు మొదలైన లక్షణాలు లేని సాధారణ లోహాలతో తయారైన వంటపాత్రలు వినియోగించవలసి వచ్చేది.
సాధారణంగా ఇనుము, రాగి లాంటి లోహాలతో చేయబడిన వంట పాత్రలు ఉపయోగించడం వలన ఆక్సీకరణ చర్యల కారణంగా తుప్పుపట్టడం, చిలుము పట్టడం లాంటి సమస్యలు ఎదురవుతాయి.
ఆహార పదార్థాలను భద్రపరచడానికి స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ అందుబాటులో లేకపోవడం వలన ప్లాస్టిక్, కుండ పాత్రలు మాత్రమే వినియోగించవలసి వచ్చేది. కాని వాటి మన్నిక తక్కువ.
అల్యూమినియం సామాగ్రి మన్నిక కూడా తక్కువ.
కొన్ని అవసరాలకి ఇత్తడి మిశ్రమలోహం బదులు రాగి, వెండి పాత్రలు వినియోగించడం వలన అధిక ఖర్చు భరించవలసి వచ్చేది.
కుక్కర్లు, ఇస్త్రీ పెట్టెలు, ఫ్రిజ్ లు ఇతర గృహోపకరణాలలో వినియోగించే మిశ్రమ లోహాలు బదులు శుద్దలోహాలు వాడడం వలన విద్యుత్ ఖర్చు పెరుగుతుంది.
మిశ్రమ లోహాలు లేకపోవుట వలన ఫర్నిచర్‌ను ప్లాస్టిక్, సాధారణ లోహాలు, చెక్కతో చేసినవి వినియోగించవలసివచ్చేది. దాని వలన ఖర్చు పెరుగుతుంది. పర్యావరణ సమస్యలు ఎక్కువ అవుతాయి.

ప్రశ్న 5.
అధిక చర్యాశీలత గల లోహాలతో ధాతువులను క్షయకరణం చేసే చర్యకు ఒక ఉదాహరణనిచ్చి, సమీకరణంను వ్రాయండి.
జవాబు:
ఐరన్ ఆక్సైడ్ ను అల్యూమినియంతో క్షయకరణం చేయడం. Fe₂O₂ + 2Al → 2Fe + Al₂O₂ + ఉష్ణశక్తి (లేదా)
టైటానియం క్లోరైడ్ ను మెగ్నీషియంతో క్షయకరణం చేయడం. TiCl₄ + 2Mg → Ti + 2MgCl₂ (లేదా)
టైటానియం క్లోరైడ్ ను సోడియంతో క్షయకరణం చేయడం. TiCl₄ + 4Na → Ti + 4Nacl (లేదా)
క్రోమియం ఆక్సైడ్ ను అల్యూమినియంతో క్షయకరణం చేయడం. Cr₂O₃ + 2Al → 2Cr + Al₂O₃ + ఉష్ణశక్తి

ప్రశ్న 6.
నిత్య జీవితంలో లోహక్షయాన్ని నివారించుటకు మీరు తీసుకునే రెండు జాగ్రత్తలు రాయండి.
జవాబు:
లోహక్షయాన్ని నివారించుటకు తీసుకునే జాగ్రత్తలు :

లోహాలకు రంగులు వేయడం.
లోహాలను తేమ తగలని ప్రదేశాలలో ఉంచడం.
లోహాల పై క్షయంకాని లోహాలతో పూతపూయడం.
మిశ్రమ లోహాలను తయారుచేయడం.
లోహాలకు నూనె/గ్రీజ్ వంటి పదార్థాలను పూయడం.

ప్రశ్న 7.
సిలికాన్ (Si) ఒక అర్ధలోహం (Metalloid). దీనిని నీవు ఎలా సమర్థిస్తావు?
జవాబు:
సిలికాన్ కు క్రింది ధర్మాలుండుట వలన అది ఒక అర్ధలోహంగా సమర్థించగలను.

ఇది లోహధృతి స్వభావంను కలిగి ఉండును.
ఇది అనేక లోహాత్మక మరియు అలోహాత్మక సమ్మేళనాలను ప్రదర్శించును.
ఇది స్వతహాగా పెళుసుదనంను కలిగి ఉండును.
ఇది లోహస్థితిలోను మరియు అలోహస్థితులలోనూ తటస్థించును.

ప్రశ్న 8.
రాగి, వెండి వస్తువులకు చిలుము ఏర్పడకుండా మీరు ఏమి చేస్తారు?
జవాబు:
రాగి, వెండి వస్తువులకు చిలుము ఏర్పడకుండాఉండుటకు పాటించు పద్ధతులు :

వస్తువుల లోహతలంపై ఒక పొరను ఏర్పరచి దాని ద్వారా ఆక్సిజన్ మరియు తేమ తగలకుండా చేయుట.
లోహతలంపై రంగు వేయడం, నూనె, గ్రీజు, లేదా క్రోమియం పూతలను పూయటం.
మిశ్రమ లోహాలను తయారుచేయడం ద్వారా.

ప్రశ్న 9.
సల్ఫైడ్ ధాతువుల స్వయం క్షయకరణానికి ఒక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
సల్ఫైడ్ ధాతువుల నుండి రాగిని సంగ్రహించేటప్పుడు ఆ ధాతువును గాలిలో పాక్షిక భర్జనం చేసి ఆక్సైడ్ గా మారుస్తారు.
2Cu₂S + 3O₂ → 2Cu₂O + 2SO₂

గాలిని అందజేయడం ఆపివేసి, ఉష్ణోగ్రత పెంచినపుడు ఇంకా మిగిలి ఉన్న లోహసల్ఫైడ్, లోహ ఆక్సైడ్ తో చర్య పొంది లోహాన్ని మరియు SO, ను ఏర్పరుస్తుంది.
2Cu₂O + Cu₂S → 6Cu + 2SO₂

ప్రశ్న 10.
లోహాలను మిశ్రమలోహాలుగా మార్చడం వల్ల ఉపయోగమేమి?
జవాబు:

ఒక లోహం యొక్క ధర్మాలను పెంపొందించడానికి దానిని మిశ్రమ లోహం (Alloy) గా మార్చడం మంచి పద్దతి.
ఉదా : ఇనుము శుద్ధస్థితిలో చాలా మృదువుగాను మరియు వేడి చేసినపుడు సులువుగా సాగిపోతుంది.
దీనికి చాలా తక్కువ మొత్తంలో కార్బనను మిశ్రమం చెందించినపుడు అది గట్టిగాను, దృఢంగాను మారుతుంది.
ఇనుమును నికెల్, క్రోమియంతో మిశ్రమం చెందిస్తే స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ ఏర్పడుతుంది. ఇది తుప్పు పట్టదు.

ప్రశ్న 11.
22 కారట్ బంగారం అనగానేమి? ఇది ఆభరణాల తయారీలో ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?
జవాబు:

24 కారట్ల బంగారంగా పిలువబడుతున్న శుద్ధమైన బంగారం చాలా మృదువుగా ఉంటుంది. అందుచే ఇది ఆభరణాల తయారీకి అంత అనువుగా ఉండదు.
వెండి లేదా రాగి కలిసియున్న 22 కారట్ల బంగారాన్ని ఆభరణాల తయారీకి వాడుతారు.

10th Class Physics 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
A, B, C, D అనే నాలుగు లోహాలు వివిధ ద్రావణాలతో కలిసినప్పుడు జరిగే చర్యలను కింది పట్టికలో ఇవ్వడం జరిగింది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 3
పై సమాచారం ఆధారంగా కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
i) అధిక చర్యాశీలత గల లోహం ఏది? ఎలా చెప్పగలవు?
ii) కాపర్ (II) సల్ఫేట్ ద్రావణంతో B లోహం కలిసినప్పుడు ఏం జరుగుతుంది?
iii) A, B, C, D లోహాలను చర్యాశీలత పెరిగే క్రమంలో అమర్చండి.
iv) పై ద్రావణాలన్నింటిని సురక్షితంగా నిల్వచేయడానికి ఉపయోగపడే లోహపు పాత్రలను పైన ఇచ్చిన ఏ లోహంతో చేయవచ్చు?
జవాబు:
i) అధిక చర్యాశీలత గల లోహం – B
కారణం :
B అనే లోహం ఐరన్ సల్ఫేట్ నుండి ఐరన్ ను స్థానభ్రంశం చెందించగలిగింది.

ii) స్థానభ్రంశ చర్య జరుగుతుంది. (లేదా) కాపర్ సల్ఫేట్ నుండి కాపర్ స్థానభ్రంశం చెందుతుంది.
కారణం :
A లోహం కాపర్ సల్ఫేట్ నుండి కాపర్‌ను స్థానభ్రంశం చెందించింది.
B లోహం ఐరన్ సల్ఫేట్ నుండి ఐరన్ ను స్థానభ్రంశం చెందించింది.
C లోహం సిల్వర్ నైట్రేట్ నుండి సిల్వర్‌ ను స్థానభ్రంశం చెందించింది.
B లోహం కాపర్ కంటే అధిక చర్యాశీలత గల లోహమైన ఇనుమును ఐరన్ సల్ఫేట్ నుండి స్థానభ్రంశం చెందించింది. కావున అది కాపర్ సల్ఫేట్ నుండి కూడా కాపర్‌ను స్థానభ్రంశం చెందించగలదు.

iii) D, C, A, B (or) D < C < A < B.

iv) D లోహంతో తయారుచేయవచ్చు.

ప్రశ్న 2.
లోహాలను శుద్ధి చేసే విధానాలను తెలిపి, ఆ పద్ధతులను ఏ ఏ సందర్భాలలో ఉపయోగిస్తారో వివరించండి.
జవాబు:
ఆయా లోహాలలో ఉన్న మలినాలను బట్టి శుద్ధి చేసే పద్దతులు వేరుగా ఉంటాయి. వీటిలో కొన్ని (i) స్వేదనం, (ii) పోలింగ్, (iii) గలనం చేయడం, (iv) విద్యుత్ విశ్లేషణం.

i) స్వేదనం :
a) అల్ప బాష్పశీల లోహాలు, అధిక బాష్పశీల లోహాలను మలినాలుగా కలిగి ఉన్నపుడు ,ఈ పద్ధతిని వాడతారు.
b) ఈ పద్ధతిలో ద్రవస్థితిలో ఉన్న నిష్కర్షించబడిన లోహాలను స్వేదనం చేసి శుద్ధలోహాన్ని పొందుతారు.

ii) పోలింగ్ :
a) ఈ పద్దతిలో ద్రవస్థితిలో వున్న లోహాన్ని పచ్చి కర్రలతో బాగా కలుపుతారు.
b) ఈ విధంగా చేయుట ద్వారా మలినాలు వాయువు రూపంలో వేరుపడడం గాని లేదా నురగలా ద్రవరూప లోహ ఉపరితలంపై ఏర్పడడం జరుగును.
c) ఈ పద్ధతిలో కాపర్‌ను శుద్ధి చేస్తారు.

iii) గలనం చేయడం :
a) ఈ పద్ధతిలో అల్ప ద్రవీభవన స్థానాలున్న లోహాలను వేడి చేసి వాలుగా ఉన్న తలంపై జారునట్లు చేస్తారు.
b) ఈ స్థితిలో లోహం కరిగి కిందకు జారడం ద్వారా అధిక ద్రవీభవన స్థానాలున్న మలినాలు వేరు చేయబడును.

iv) విద్యుత్ విశ్లేషణం :
a) ఈ పద్ధతిలో అపరిశుద్ధ లోహంను ఆనోడ్ గా ఉపయోగిస్తారు.
b) అదే శుద్ధలోహపు ముక్కను కాథోడ్ గా వాడతారు.
c) విద్యుద్విశ్లేషణ తొట్టెలో అదే లోహానికి చెందిన ద్రవస్థితి గల లోహ లవణాన్ని విద్యుద్విశ్లేషణంగా తీసుకుంటారు.
d) అవసరమైన లోహం కాథోడ్ వద్ద శుద్ధ స్థితిలో నిక్షిప్తమగును.
e) మలినాలు “ఆనోడ్ మడ్”గా ఆనోడ్ వద్ద’ అడుగుకు చేరును.

ఆనోడ్, కాథోడ్ వద్ద జరుగు చర్యలు :

ఆనోడ్ వద్ద : M → M⁺ⁿ + ne^– కాథోడ్ వద్ద : M⁺ⁿ + ne^– → M
ఇక్కడ M = శుద్ధలోహం
n = 1, 2, 3, ………

ప్రశ్న 3.
ఇనుప వస్తువు క్షయం జరగడానికి గాలి, నీరు అవసరమని నిరూపించు ప్రయోగ విధానం వ్రాయుము.
(లేదా)
ఇనుముతో తయారు చేసిన వస్తువులు తుప్పు పట్టడానికి గాలి, నీరు అవసరం అని చూపు ప్రయోగంలో తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలను తెలిపి, ప్రయోగ విధానమును రాయండి.
జవాబు:
ప్రయోగం :
లక్ష్యం : ఇనుప వస్తువులు క్షయం చెందడానికి గాలి, నీరు అవసరం అని నిరూపించుట.

కావలసిన వస్తువులు : 3 పరీక్షనాళికలు, 9 ఇనుప మేకులు, నూనె, నీరు, రబ్బరు కార్కులు, అనార్థ కాల్షియం క్లోరైడ్
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 4

ప్రయోగ పద్ధతి :

మూడు పరీక్షనాళికలు తీసుకుని, వాటిని A, B, C లు గా గుర్తించండి. ఒక్కొక్క దానిలో శుభ్రంగా ఉన్న మూడేసి ఇనుప మేకులను వేయండి.
పరీక్షనాళిక A లో కొంత నీటిని తీసుకొని, దానిని రబ్బరు బిరడాతో బిగించండి.
పరీక్షనాళిక B లో మరిగించిన స్వేదన జలాల్ని ఇనుప మేకు మునిగేంత వరకు తీసుకొని, దానికి 1 మి.లీ. నూనెను కలిపి, రబ్బరు బిరడాతో బిగించండి.
పరీక్ష నాళిక ‘C’ లో కొంచెం అనార్థ కాల్షియం క్లోరైడ్ ను తీసుకొని, రబ్బరు బిరడాను బిగించండి.
అనార్థ కాల్షియం క్లోరైడ్ గాలిలో తేమను గ్రహించును.
పై పరీక్షనాళికలను కొన్ని రోజుల వరకూ అలా ఉంచేసి తర్వాత వచ్చిన మార్పులను పరిశీలించండి.

పరిశీలనలు :

పరీక్షనాళిక A లో మేకు తుప్పు పట్టును.
కానీ B మరియు C పరీక్షనాళికలోని మేకులు తుప్పు పట్టవు.

కారణం :

పరీక్షనాళిక ‘A’ లోని మేకులు గాలి, నీరు ఉన్న వాతావరణంలో ఉంచబడ్డాయి. అందుకే తుప్పుపట్టాయి.
‘B’ పరీక్ష నాళికలోని మేకులు కేవలం నీటిలోను, ‘C’ పరీక్షనాళికలోని మేకులు పొడి గాలిలో ఉంచబడ్డాయి. తుప్పు పట్టలేదు.

నిర్ధారణ :
కనుక ఈ ప్రయోగం ద్వారా లోహక్షయానికి గాలి, నీరు అవసరం అని నిర్ధారించవచ్చును.

ప్రశ్న 4.
ప్లవన ప్రక్రియ ద్వారా సల్ఫైడు ధాతువు సాంద్రీకరణను చూపు పటం గీచి, భాగాలను గుర్తించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 1

ప్రశ్న 5.
ముడిఖనిజం గానీ లేదా ఖనిజ మాలిన్యం గానీ ఏదో ఒకటి అయస్కాంత పదార్థం అయివుంటే వాటిని వేరుచేసే పద్ధతి పేరు తెల్పండి. ఆ పద్ధతిని సూచించే చక్కని పటాన్ని గీయండి.
జవాబు:
ముడిఖనిజం గానీ లేదా ఖనిజ మాలిన్యం గానీ ఏదో ఒకటి అయస్కాంత పదార్థం అయి ఉంటే వాటిని వేరు చేసే పద్ధతి అయస్కాంత వేర్పాటు పద్ధతి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 5

ప్రశ్న 6.
A, B, C, D, E అనే లోహాలు వివిధ ద్రావణాలతో చర్య జరిపినపుడు వచ్చిన ఫలితాలు క్రింది పట్టికలో ఉన్నాయి. పట్టికను పరిశీలించండి. సమాధానాలు రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 4
అ) అధిక చర్యాశీలత గల లోహం ఏది? ఎందుకు?
ఆ) అల్ప చర్యాశీలత గల లోహం ఏది? ఎందుకు?
ఇ) గోధుమరంగు పూత ఏర్పరచే లోహాలు ఏవి?
ఈ) A, B, C, D, E లోహాలను చర్యాశీలతల ఆరోహణక్రమంలో అమర్చండి.
జవాబు:
అ) ‘E’ అను లోహము మిగిలిన వాటన్నింటికంటే అధిక చర్యాశీలత కలది. ఎందుకనగా ఇది అన్ని ద్రావణాలతో అవక్షేపాలను ఏర్పరచుచున్నది కాబట్టి.
ఆ) ‘C’ అను లోహము మిగిలిన వాటన్నింటికంటే అల్ప చర్యాశీలత కలది. ఎందుకనగా ఇది ఏ ద్రావణంతోను చర్య జరిపి అవక్షేపమును ఏర్పరచలేదు కాబట్టి.
ఇ) B మరియు E అను లోహములు గోధుమరంగు పూతను ఏర్పరచుచున్నవి.
ఈ) ఇచ్చిన లోహాల చర్యాశీలత యొక్క ఆరోహణ క్రమము C

ప్రశ్న 7.
కింద ఇవ్వబడిన ఉత్పన్నాలలో ఉన్న అతిముఖ్యమైన లోహ మరియు అలోహాలను తెల్పండి.
అ) అన్నపూర్ణ ఉప్పు
జవాబు:
అన్నపూర్ణ ఉప్పు — అయోడిన్, క్లోరిన్ – అలోహము

ఆ) థర్మామీటరులో వాడే ద్రవం
జవాబు:
థర్మామీటరులో వాడు ద్రవము — మెర్క్యురీ (పాదరసము) – ద్రవలోహము

ఇ) పెన్సిల్ ములుకు
జవాబు:
పెన్సిల్ ములుకు – గ్రాఫైట్ – అలోహము

ఈ) క్లోరోఫిల్
జవాబు:
క్లోరోఫిల్ – మెగ్నీషియం — లోహము

ఉ) విద్యుత్ బల్బ్ లోని ఫిలమెంట్
జవాబు:
ఫిలమెంట్ – టంగ్స్టన్ – లోహము

ఊ) దంతాలపైనున్న ఎనామిల్ (enamel) పూత
జవాబు:
దంతాలపైనున్న ఎనామిల్ పూత – కాల్షియం ఫాస్ఫేట్ – అలోహము

ప్రశ్న 8.
లోహాలను వాటి ధాతువుల నుండి సంగ్రహించుటలోని వివిధ దశలను ఫ్లోచార్టు రూపంలో తెలుపుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 8

ప్రశ్న 9.
లోహాలు ఆక్సిజన్ తో, నీటితో, నీటి ఆవిరితో, బలమైన విలీన ఆమ్లాలతో, క్లోరిన్ తో జరిపే చర్యలను పట్టిక రూపంలో చూపుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 7

ప్రశ్న 10.
ధాతువు నుండి ముడిలోహ సంగ్రహణ గురించి రాయుము.
జవాబు:
భూమి నుండి లభించిన ధాతువును సాంద్రీకరించిన తరువాత శుద్ధిచేసిన ధాతువును పొందుతాం. ఈ ధాతువు నుండి లోహాన్ని సంగ్రహించడానికి క్షయకరణ చర్య ద్వారా దీనిని లోహ ఆక్సైడ్ గా మారుస్తారు. ఈ లోహ ఆక్సైడ్ ను మరలా క్షయకరణమునకు గురిచేయటం ద్వారా కొన్ని మలినాలతో కూడిన లోహాన్ని పొందగలం. ఒక లోహాన్ని దాని ధాతువుల నుండి సంగ్రహించటం, ఆ లోహం యొక్క చర్యాశీలతపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

1) చర్యాశీలత శ్రేణిలో ఎగువభాగంలో ఉన్న లోహాల సంగ్రహణం :
ఈ లోహాలను సంగ్రహణం చేయడానికి అనువైన పద్ధతి విద్యుద్విశ్లేషణ.
ఉదా : Nacl నుండి సోడియం (Na) పొందడానికి ద్రవరూప Nacl ను స్టీల్ కాథోడ్, గ్రాఫైట్ ఆనోడ్ సహాయంతో విద్యుద్విశ్లేషణ చేస్తారు. కాథోడ్ వద్ద సోడియం లోహం నిక్షిప్తమై ఆనోడ్ వద్ద క్లోరిన్ వెలువడుతుంది.
కాథోడ్ వద్ద : 2Na⁺ + 2e^– → 2Na
ఆనోడ్ వద్ద : 2Cl^– → Cl₂ + 2e^–

2) చర్యాశీలత మధ్యలోనున్న లోహాల సంగ్రహణం :
ఈ లోహ ధాతువులు సాధారణంగా సల్ఫైడ్లు కార్బొనేట్ల రూపంలో వుంటాయి. ఈ ధాతువులను ముందు ఆక్సైడ్లుగా మారుస్తారు. భర్జనం ద్వారా సల్ఫైడ్ ధాతువులను ఆక్సైడ్లుగా మార్చి తరువాత క్షయకరణం ద్వారా లోహాన్ని పొందుతారు. సరైన ఓయీకరణ కారకాన్నుపయోగించి కార్బన్ వంటి లోహ ఆక్సైడ్లను లోహాలుగా క్షయకరణం చెందిస్తారు.

3) చర్యాశీలత శ్రేణిలో దిగువననున్న లోహాల సంగ్రహణం :
ఇలాంటి లోహాలను వేడిమిచర్యతో క్షయీకరింపజేయడం ద్వారా లేదా కొన్నిసార్లు వీని జలద్రావణాల నుండి స్థానభ్రంశం చెందించడం ద్వారా పొందవచ్చు.

ప్రశ్న 11.
రాగిని విద్యుత్ శోధనం ద్వారా పొందే విధానమును వివరింపుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 9
కాపర్ యొక్క విద్యుత్ శోధన కొరకు పరికరాల అమరిక

అపరిశుద్ధ కాపర్‌ను ఆనోడ్ గాను, స్వచ్ఛమైన పలుచటి కాపర్ రేకులను కాథోడ్ గాను తీసుకుంటారు.
విద్యుద్విశ్లేషకంగా ఆమీకృత కాపర్‌సల్ఫేట్ ద్రావణాన్ని విద్యుద్విశ్లేషణ తొట్టెలో తీసుకొని అందులో కాథోడ్, ఆనోట్లను వ్రేలాడదీస్తారు.
విద్యుద్విశ్లేషణ ప్రక్రియ చేసినపుడు శుద్ధ స్థితిలో కాపర్, కాథోడ్ వద్ద నిక్షిప్తమవుతుంది.
కాథోడ్ వద్ద : Cu → Cu²⁺ + 2e^–
ఆనోడ్ వద్ద : Cu²⁺ + 2e^– → Cu

ద్రావణంలో కరగగలిగే మలినాలు ద్రావణంలోనే ఉండిపోతాయి. బ్లిస్టర్ కాపర్ నుండి వచ్చిన కరగని మలినాలు ఆనోడ్ మడ్ గా అడుగుభాగానికి చేరిపోతాయి.

ప్రశ్న 12.
లోహక్షయం అనగానేమి? అది ఎలా జరుగుతుంది?
జవాబు:
లోహక్షయం :
ఒక లోహం, దానిచుట్టూ ఉన్న పరిసరాలతో చర్య జరపడం ద్వారా తుప్పు పట్టుట, నల్లని పూత ఏర్పడుట వంటి మార్పులకు లోనగుటను లోహక్షయం అంటారు.

లోహక్షయం జరిగే విధానం :
1) ఇది ఒక విద్యుత్ రసాయన దృగ్విషయం.

2) ఇనుప వస్తువుల ఉపరితలంపై నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో క్షయం జరిగేటప్పుడు అక్కడ ఆక్సీకరణం జరిగి, ఆ ప్రాంతం ఆనోడ్ గా ప్రవర్తిస్తుంది.
2Fe → 2Fe²⁺ + 4e^– a

3) ఈ ఆనోడ్ వద్ద విడుదలైన ఎలక్ట్రాన్లు లోహం గుండా వేరే ప్రాంతం వద్దకు పోయి హైడ్రోజన్ అయాన్ (H⁺) సమక్షంలో ఆక్సిజన్‌ను క్షయీకరిస్తాయి. ఈ ప్రాంతం కాథోడ్ గా వ్యవహరిస్తుంది.
O₂ +4H⁺ + 4e^– → 2H₂O
మొత్తం చర్య : 2 Fle + O₂ + 4H⁺ → 2 Fe²⁺ + 2H₂O
వాతావరణంలోని ఆక్సిజన్ చే ఫెర్రస్ (Fe²⁺) అయాన్లు ఆక్సీకరణం చెంది ఫెర్రిక్ అయాన్లు (Fe³⁺) గా మారి హైడ్రేటెడ్ ఫెర్రిక్ ఆక్సైడ్ (Fe₂O₃ . XH₂O) రూపంలో తుప్పుగా మారతాయి.

ప్రశ్న 13.
లోహక్షయాన్ని ఎలా నివారిస్తారు?
జవాబు:

లోహ ఉపరితలాన్ని పెయింట్ తో గాని, కొన్ని రసాయనాలతోగాని కప్పి ఉంచడం వల్ల లోహక్షయాన్ని నివారించవచ్చు.
అల్ప చర్యాశీలత కలిగి ఉండి వాతావరణంలో తామే ముందుగా చర్య జరిపి, వస్తువును రక్షించగలిగే లోహాలైన Sn, Zn వంటి వాటిలో లోహ వస్తువును కప్పి ఉంచడం.
విద్యుత్ రసాయన పద్దతిలో Zn, Mg వంటి లోహ ఎలక్ట్రోడ్లు తమకు తామే క్షయం చెంది వస్తువును క్షయం కాకుండా రక్షిస్తాయి.

ప్రశ్న 14.
బ్లాస్ట్ కొలిమి పటం గీచి, భాగములు గుర్తించుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 10

10th Class Physics 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం ½ Mark Important Questions and Answers

1. ప్రకృతిలో లభించే ధాతువుల నుండి లోహాలను సంగ్రహించే వివిధ పద్ధతులను వివరించే శాస్త్రాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం

2. ‘కంచు’ అనగానేమి?
జవాబు:
రాగి మరియు తగరంతో తయారైన మిశ్రమ లోహం

3. ప్రస్తుతం లభ్యమయ్యే మూలకాలలో లోహాలు ఎంత శాతం ఉంటాయి?
జవాబు:
75% కన్నా ఎక్కువ

4. భూ పొరలలో లోహాలు లభించే పొర ఏమిటి?
జవాబు:
భూ పటలం

5. సాధారణంగా సముద్రంలో లభించే లవణాల పేర్లు రాయుము.
జవాబు:
సోడియం క్లోరైడ్, మెగ్నీషియం క్లోరైడ్

6. A : ప్రకృతిలో బంగారం, వెండి వంటి లోహాలు స్వేచ్చా స్థితిలో లభ్యమవుతాయి.
R: బంగారం, వెండి లోహాలకు చర్యాశీలత తక్కువ.
A) A, Rలు సరియైనవి. R, A ను సమర్థించును.
B) A, R లు సరియైనవి. R, A ను సమర్థించదు.
C) A సరియైనది కాదు. R సరియైనది.
D) A సరియైనది. R సరియైనది కాదు.
జవాబు:
A) A, Rలు సరియైనవి. R, A ను సమర్థించును.

7. ప్రకృతిలో లభించే లోహమూలకాలు లేదా సమ్మేళనాలను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
లోహ ఖనిజాలు

8. లోహాలను పొందడానికి అత్యంత అనుకూలత గలిగినవి?
A) ఖనిజాలు
B) ధాతువులు
C) పై రెండూ
D) రెండూ కావు
జవాబు:
B) ధాతువులు

9. భూ పటలంలో లభించే అతిసాధారణ మూలకం
A) Mg
B) Zn
C) Al
D) Ca
జవాబు:
C) Al

10. అల్యూమినియంను సంగ్రహించడానికి అనువైన ధాతువు పేరు ఏమిటి?
జవాబు:
బాక్సైట్ (Al₂O₃, 2H₂O)

11. బాక్సైట్లో అల్యూమినియం శాతం
A) 50 – 70%
B) 80 – 90%
C) 30 – 40%
D) 20 – 30%
జవాబు:
A) 50 – 70%

12. అన్ని ఖనిజాలు ధాతువులే. కానీ అన్ని ధాతువులు ఖనిజాలు కానక్కరలేదు.
ఈ వాక్యాన్ని మీరు సమర్థిస్తున్నారా?
జవాబు:
సమర్థించను.

13. బాక్సైట్లో లభించే లోహం ఏది?
జవాబు:
అల్యూమినియం

14. సల్పెడ్ ధాతువులకు కొన్ని ఉదాహరణలిమ్ము.
జవాబు:
Zns (జింక్ బ్లెండ్), HgS (సిన్నబార్).

15. పాదరసం (Hg)ను కలిగియుండే ధాతువు ఏది?
జవాబు:
సిన్నబార్ (Hgs)

16. Ca లభించే ధాతువుల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
జిప్సం (CaSO₄.2H₂O); సున్నపురాయి (CaCO₃)

17. ఇనుము ఏఏ ధాతువుల నుండి సంగ్రహిస్తారు?
జవాబు:
హెమటైట్ (Fe₂O₃); మాగ్న టైట్ (Fe₃O₄)

18. ఎప్సం లవణంలో ఎన్ని నీటి అణువులు ఉంటాయి?
జవాబు:
‘7’ (MgSO₄.7H₂O)

19. మాగ్నసైట్ మరియు ఎప్సం లవణాలలో లభించే లోహం ఏమిటి?
జవాబు:
Mg

20. హార్న్ సిల్వర్ యొక్క రసాయన సంకేతం ఏమిటి?
జవాబు:
AgCl (Ag లోహం)

21. జతపర్చుము :
1) CuFeS₂, Hgs, PbS ( ) a) క్లోరైడ్ ధాతువులు .
2) NaCl, AgCl ( ) b) సల్ఫేట్ ధాతువులు జ. ‘B’
3) MgCO₃, CaCO₃ ( ) c) కార్బొనేట్ ధాతువులు
4) Fe₃O₄, MnO₂ ( ) d) ఆక్సైడ్ ధాతువులు
జవాబు:
1 – b; 2 – a; 3 – c; 4 – d

22. చాల్కోజన్ కి అర్థం ఏమిటి?
జవాబు:
చాల్కో = ధాతువు, జీనస్ = పుట్టింది.

23. క్రియాశీలత ఎక్కువ గల మూలకాలు ఏవి?
జవాబు:
K, Na, Ca, Mg, AL

24. జతపరుచుము
a) Ca ( ) i) ప్రకృతిలో స్వేచ్ఛాస్థితిలో లభించవు
b) Fe ( ) ii) భూ పటలంపై లభిస్తాయి.
c) Ag ( ) iii) స్వేచ్ఛా స్థితిలో లభిస్తాయి.
జవాబు:
(a) – i (b) – ii (c) – iii

25. లోహాల నుండి వాటి దాతువును వేరు చేయడానికి అవలంబించే దశలను ఒక క్రమపద్ధతిలో రాయండి.
1) ముడి ఖనిజ సాంద్రీకరణ
2) లోహాన్ని శుద్ధి చేయడం
3) ముడి లోహ నిష్కర్షణ
జవాబు:
1 → 3 → 2

26. చల్లని నీటితో చర్య జరిపే కొన్ని లోహాలు రాయుము.
జవాబు:
K, Na

27. Fe, K, Mg, Pb లోహాలు బలమైన విలీన ఆమ్లాలతో చర్య జరిపి H₂ వాయువును విడుదల చేస్తాయి. అయితే వీటి చర్యాశీలతను ఆరోహణ క్రమంలో రాయండి.
జవాబు:
Pb < Fe < Mg < K

28. సాధారణంగా అన్ని లోహాలు క్రింది వానిలో దేనితో చర్య జరుపును?
A) ఆక్సిజన్
B) చల్లని నీరు
C) విలీన ఆమ్లం
D) క్లోరిన్
జవాబు:
D) క్లోరిన్

29. క్రింది వానిలో వేరుగా గల పద్ధతి
A) చేతితో ఏరడం
B) ప్లవన ప్రక్రియ
C) స్వేదనం
D) అయస్కాంత వేర్పాటు పద్ధతి
జవాబు:
C) స్వేదనం

30. ఖనిజాలలో మట్టి, ఇసుక వంటి మలినాలను ఏమంటారు?
జవాబు:
ఖనిజ మాలిన్యం

31. పాక్షికంగా ఖనిజ మాలిన్యాన్ని ధాతువు నుండి భౌతికంగా వేరు చేసే ప్రక్రియను ఏమందురు?
జవాబు:
ధాతు సాంద్రీకరణ

32. రంగు, పరిమాణం వంటి ధర్మాలలో ధాతువుకి, మలినాలకి మధ్య వ్యత్యాసం ఉంటే వినియోగించే ముడిఖనిజ సాంద్రీకరణ పద్ధతి పేరు రాయుము.
జవాబు:
చేతితో ఏరివేత

33. సల్ఫైడ్ ధాతువుని సాంద్రీకరించే పద్ధతిని రాయుము.
జవాబు:
ప్లవన ప్రక్రియ

34. ప్లవన ప్రక్రియలో కలిపే నూనె పేరు ఏమిటి?
జవాబు:
పైన్ ఆయిల్

35. ప్లవన ప్రక్రియలో మాలిన్య ఖనిజాలు ఎక్కడికి చేరుతాయి?
A) తొట్టె అడుగుకి
B) నురుగుపై
C) గాలిలోకి
D) వేరే పాత్రలోకి
జవాబు:
A) తొట్టె అడుగుకి

36. ముడిఖనిజం గానీ, ఖనిజమాలిన్యం గానీ ఏదో ఒకటి అయస్కాంత పదార్థం అయి ఉంటే వినియోగించు ఖనిజ సాంద్రీకరణ పద్ధతిని రాయుము.
జవాబు:
అయస్కాంత వేర్పాటు పద్ధతి.

37. సంపీడ్యత చెందిన గాలిని ఏ సాంద్రీకరణ పద్ధతిలో వినియోగిస్తారు?
జవాబు:
ప్లవన ప్రక్రియ

38. a) అధిక క్రియాశీలత గల ఆక్సైడ్ ధాతువు ( ) i) భర్జనం
b) మధ్యస్థ క్రియాశీలత గల కార్బొనేట్ ధాతువు ( ) ii) విద్యుత్ విశ్లేషణ
c) అల్ప క్రియాశీలత గల సల్సైడ్ ధాతువు ( ) iii) భస్మీకరణ
జవాబు:
a – ii, b – iii, c – i

39. గెలీనా నుండి లభించే లోహం
A) Pb
B) A
C) Hg
D) Mg
జవాబు:
A) Pb

40. కాల్సియం ధాతువులు రెండింటిని రాయుము.
జవాబు:
జిప్సం, సున్నపురాయి

41. రాక్ సాల్ట్ (రాతి ఉప్పు) ఫార్ములా రాయండి.
జవాబు:
Nacl

42. a) పాదరసం ( ) x) మేగ్నటైట్
b) సీసం ( ) y) గెలీవా
c) ఇనుము ( ) z) సిన్నబార్
జవాబు:
a – z, b – y, c – x

43. ఆవర్తన పట్టికలో చాల్క్కోన్ కుటుంబం ఎన్నవ గ్రూపునకు చెందినవి?
జవాబు:
16 (VIA)

44. మధ్యస్థ చర్యాశీలత గల లోహాలు రాయుము.
జవాబు:
Zn, Fe, Pb, Cu

45. అల్ప చర్యాశీలత గల లోహాలు రాయుము.
జవాబు:
Hg, Ag, Pt, Au

46. చాల్కో అనగానేమి?
జవాబు:
చాల్కో = ధాతువు

47. Mg, Pb, Ag లను వాటి చర్యాశీలత క్రమంలో రాయండి.
జవాబు:
Mg > Ag > Pb

48. ప్లవన ప్రక్రియలో పైన్ ఆయిల్ కలుపుట వలన ఉపయోగమేమి?
జవాబు:
ఎక్కువ నురగ కొఱకు.

49. చర్యా శీలత శ్రేణి (activity series) అనగానేమి?
జవాబు:
లోహాలను వాటి చర్యాశీలతల అవరోహణ క్రమం.

50. ఒక లోహ ధాతువును క్షయకరణం చేసి లోహంగా లోహాలు. మార్చడానికి ఉపయోగించే పద్ధతిని దేనినాధారంగా నిర్ణయిస్తారు?
జవాబు:
చర్యాశీలతలో ఆ లోహ స్థానంపై ఆధారపడి

51. చర్యాశీలత శ్రేణి ఎగువన గల లోహాలను వాటి ధాతువును వేరు చేయు పద్ధతిని రాయండి.
జవాబు:
విద్యుత్ విశ్లేషణ

52. సోడియం క్లోరైడ్ (NaCl) నుండి Na ను పొందడానికి ఉపయోగించే విద్యుత్ విశ్లేషణం ఏమిటి?
జవాబు:
ద్రవరూప NaCl

53. విద్యుద్విశ్లేషణ చేసినపుడు మలినాలను కలుపుతారు. ఎందుకు?
జవాబు:
ధాతువు యొక్క ద్రవీభవన స్థానం తగ్గించడానికి

54. అధిక పరిమాణం గల గాలిలో సల్సైడ్ ధాతువులను బాగా వేడి చేయు పద్ధతిని ఏమంటారు?
జవాబు:
భర్జనం

55. భర్తనం వలన ధాతువు ఇలా మారుతుంది.
A) కార్బో నేట్
B) సల్ఫైడ్
C) ఆక్సైడ్
D) క్లోరైడ్
జవాబు:
C) ఆక్సైడ్

56. 2PbS + 3O₂ → 2PbO + 2SO₂. ఈ ఆక్సీకరణ ప్రక్రియను ఏమందురు?
జవాబు:
భర్జనం

57. ఆక్సైడ్ ధాతువులను క్షయకరణం చెందించడానికి ఏ పరికరాలను వినియోగిస్తారు?
జవాబు:
కొలిమి

58. స్వయం క్షయకరణం చెందే ధాతువుకి ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
Cu₂S

59. Fe₂O₃ + 3CO + 2 Fe + 3CO₂ ఈ క్షయకరణంను ఏ కొలిమిలో చేస్తారు?
జవాబు:
బ్లాస్ట్ కొలిమి

60. PbO ను క్షయకరణం చెందించడానికి వినియోగించే పదార్థం ఏమిటి?
జవాబు:
కోక్ (C)

61. ధర్మైట్ చర్యలు
A) ఉష్ణగ్రాహక చర్యలు
B) ఉష్ణమోచక చర్యలు
C) A లేదా B
D) చెప్పలేం
జవాబు:
B) ఉష్ణమోచక చర్యలు

62. థర్మైట్ చర్య యొక్క ఒక ఉపయోగం / అనువర్తనం రాయండి.
జవాబు:
విరిగిన రైలుపట్టాలను అతికించడానికి.

63. సాధారణంగా థర్మైట్ ప్రక్రియ వేటి మధ్య జరుగును?
జవాబు:
లోహ ఆక్సైడ్లు మరియు అధిక చర్యాశీలత గల

64. థర్మైట్ ప్రక్రియలో లభించే లోహం ఎలా వుంటుంది?
జవాబు:
కరిగిన ద్రవ స్థితిలో

65. థర్మైట్ ప్రక్రియకు ఒక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
Fe₂O₃ + 2Al → 2Fe + Al₂O₃ + ఉష్ణశక్తి

66. థర్మైట్ ప్రక్రియలో లభించే లోహాలు
A) అధిక చర్యా శీలత గలవి.
B) అల్ప చర్యాశీలత గలవి.
జవాబు:
B) అల్ప చర్యాశీలత గలవి.

67. 2PbS + 3O₂ → 2pbO + 2SO₂
• pb ఏ చర్యాశీలత శ్రేణికి చెందినది?
జవాబు:
మధ్యస్థ చర్యాశీలత శ్రేణి

• గాలి లేకుండా చేసే ఉష్ణ రసాయన ప్రక్రియను ఏమందురు?
జవాబు:
భస్మీకరణం

• పై ఉదాహరణ భస్మీకరణం అవుతుందా?
జవాబు:
అవ్వదు.

68. సిన్నబార్ నుండి పాదరసంను పొందడానికి ఏ ప్రక్రియను వినియోగిస్తారు?
జవాబు:
భరనం

69. [Ag(CN)₂]^– ఈ అయాన్ పేరు ఏమిటి?
జవాబు:
డై సై నార్జియేట్ (I) అయాన్.

70. డై సై నార్జియేట్ నుండి పాదరసం పొందుటకు ……. చూర్ణం కలుపుతారు.
A) Mg
B) Fe
C) Zn
D) Si
జవాబు:
C) Zn

71. అపరిశుద్ధ లోహం నుండి శుద్ధ లోహాన్ని పొందే ప్రక్రియను ఏమంటారు?
జవాబు:
లోహ శుద్ధి (లోహ శోధనం).

72. లోహాన్ని శుద్ధి చేసే రెండు పద్ధతులు రాయండి.
జవాబు:
స్వేదనం, పోలింగ్, గలనం చేయడం, విద్యుత్ శోధనం

73. అల్ప బాష్పశీల లోహాలు – అధిక భాష్పశీల లోహాలను మలినాలుగా కలిగి వుంటే వినియోగించే లోహ శుద్ది పద్దతి.
A) స్వేదనం
B) పోలింగ్
C) గలనం చేయడం
D) విద్యుత్ శోధనం .
జవాబు:
A) స్వేదనం

74. పచ్చికర్రలను ఏ ‘లోహపు శుది’ ప్రక్రియలో వినియోగిస్తారు?
జవాబు:
పోలింగ్

75. బిసర్ కాపరను ఏ పద్ధతిలో శుది చేసారు?
జవాబు:
పోలింగ్

76. పోలింగ్ లో కాపర్ ఆక్సీకరణం చెందకుండా నిరోధించేవి ఏవి?
జవాబు:
పచ్చికర్రల నుండి వెలువడిన క్షయకరణ వాయువులు

77. పోలింగ్ లో మలినాలు ఎలా బయటకు వస్తాయి?
జవాబు:
1) లోహ ఉపరితలంపై నురగ ద్వారా,
2) వాయు రూపంలో గాని.

78. a) ద్రవీభవన స్థానాలు ( ) i) స్వేదనం
b) బాష్పీభవన స్థానాలు ( ) ii) గలనం
iii) శోధనం
జవాబు:
a – ii, b – i

79. విద్యుత్ శోధనం (ఎలక్ట్రోలిటిక్ రిఫైన్)లో అపరిశుద్ధ లోహంను ఏ ఎలక్ట్రోయ్ వినియోగిస్తారు?
జవాబు:
కాథోడ్

80. విద్యుత్ విశ్లేషణలో లోహం ఏ ఎలక్ట్రోడ్ వద్దకు చేరును?
జవాబు:
కాథోడ్

81. స్టర్ కాపర్‌ను విద్యుత్ విశ్లేషణ చేసినపుడు వచ్చే కరగని మలినాలను ఏమంటారు?
జవాబు:
ఆనోడ్ మడ్

82.

లోహం	లోహక్షయం
1) ఇనుము	a) కాపర్ కార్బొ నేట్
2) వెండి	b) ఐరన్ ఆక్సైడ్
3) రాగి	c) సిల్వర్ సల్ఫైడ్

పై వానిని జతపరుచుము.
జవాబు:
1 – b, 2 – c, 3 – a

83. ఒక్కొక్కసారి ఇంట్లో రాగి వస్తువులపై ఆకుపచ్చని పొర ఏర్పడుతుంది? ఇది ఏమిటి?
జవాబు:
లోహ క్షయం (కాపర్ కార్బొనేట్)

84. వెండి వస్తువులు గాలిలో ఉంచినపుడు కాంతి దీనికి కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
సిల్వర్ సల్సైడ్

85. ఇనుము తుప్పు పట్టడానికి కావలసిన పరిస్థితులు ఏమిటి?
జవాబు:
నీరు, గాలి ఉండాలి.

86. గాలిలో తేమను తీసివేయడానికి వినియోగించే రసాయనం ఏమిటి?
జవాబు:
అనార్థ కాల్షియం క్లోరైడ్

87. ‘ఇనుము తుప్పు పట్టుట’ ఏ దృగ్విషయం?
జవాబు:
విద్యుత్ రసాయన దృగ్విషయం

88. ఇసుము తుప్పు పట్టుటకు కారణమవు ఫెర్రస్ నియాను ఎలా ఏర్పడుతాయో సమీకరణం రాయుము
జవాబు:
2Fe + O₂ + 4H⁺ → 2 Fe⁺² + 2H₂O

89. తుప్పు రసాయన నామం ఏమిటి?
జవాబు:
Fe₂O₃ × H₂O (హైడ్రేటెడ్ ఫెర్రిక్ ఆక్సైడ్)

90. లోహక్షయం యొక్క ఒక నష్టం రాయుము.
జవాబు:

లోహపు వంతెనలు కూలిపోవుట
యంత్రాలు మొరాయించుట.

91. లోహక్షయం నివారణకు ఒక పద్ధతి రాయుము.
జవాబు:

పెయింట్
ఎలక్ట్రో ప్లేటింగ్

92. పెయింట్ ఎలా లోహక్షయాన్ని నివారిస్తుంది?
జవాబు:
లోహ ఉపరితలం వాతావరణంతో స్పర్శ లేకుండా కప్పి ఉంచుతుంది.

93. ధాతువును ద్రవకారితో కలిపి, ఇంధనంతో వేడి చేసే ఉష్ణ రసాయన ప్రక్రియను ఏమంటారు?
జవాబు:
ప్రగలనం

94. ప్రగలనంలో మలినాలు ఏ రూపంలో వేరు చేయబడతాయి?
జవాబు:
లోహ మలం (slag) గా.

95. హెమటైట్ ను ప్రగలనం చేసేటప్పుడు ఇంధనం మరియు ద్రవకారులు ఏవి ఉపయోగిస్తారు?
జవాబు:
కోక్ (ఇంధనం), సున్నపురాయి (ద్రవకారి).

96. సాధారణంగా ప్రగలన ప్రక్రియను ఏ కొలిమిలో చేస్తారు?
జవాబు:
బ్లాస్ట్ కొలిమి

97. భర్జనంలో పొందే ఉత్పన్నాలు ఏ స్థితిలో ఉంటాయి?
జవాబు:
ఘనస్థితి

98. భర్జన ప్రక్రియకు వినియోగించే కొలిమి ఏమిటి?
జవాబు:
రివర్బరేటరీ

99. భర్జన ప్రక్రియకు ఒక ఉదాహరణ ఇమ్ము.
జవాబు:
2Zns + 3O₂ → 2ZnO + 2SO₂

100. ఏ ప్రక్రియలో ధాతువును గాలి లేదా ఆక్సిజన్ అందుబాటు లేకుండా వేడి చేస్తారు?
జవాబు:
భస్మీకరణం విహీనమవుతాయి.

101. భస్మీకరణానికి ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
MgCO₃ → MgO + CO₂

102. ధాతువులోని మలినాలను ఏమంటారు?
జవాబు:
గాంగ్

103. గాంగ్ ను తొలగించుటకు ధాతువుకు బయట నుండి కలిపే పదార్థాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
ద్రవకారి (flux)

104. ఒకవేళ గాంగ్ SiO₂ అయితే ద్రవకారిగా దీనిని కలపవచ్చును?
జవాబు:
CaO

105.

వీనిలో 1, 2, 3 లు ద్రవకారి, లోహమలం, గాంగ్ లో వేనిని సూచించును?
జవాబు:
1-ద్రవకారి, 2-గాంగ్, 3-లోహమలం.

106. Feo + ……..?…….. → FeSiO₃
జవాబు:
SiO₂

107. లోహ నిష్కర్షణలో కొలిమి ఎలా సహాయపడుతుంది?
జవాబు:
అధిక ఉష్ణోగ్రతలు అందించును.

108. లోహ నిష్కర్షణలో ఉష్ణ రసాయన ప్రక్రియలు చేయడానికి దేనిని వినియోగిస్తారు?
జవాబు:
కొలిమి

109. కొలిమిలో గల ప్రధాన భాగాలు ఏవి?
జవాబు:
హార్త్, చిమ్నీ, అగ్గి గది

110. కొలిమిలో ధాతువును ఉంచే ప్రాంతాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
హార్త్

111. కొలిమిలో చిన్ని పాత్ర ఏమిటి?
జవాబు:
వ్యర్ధ వాయువులను బయటకు పంపుట.

112. కొలిమిలో ఇంధనం మండే ప్రాంతాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
అగ్గి గది

113. అగ్గి గది, హాలు ఒకే ఛాంబర్ లో ఉండే కొలిమి ఏమిటి?
జవాబు:
బ్లాస్ట్ కొలిమి

114. అగ్గి గది, హాలు విడిగా ఉండే కొలిమి ఏది?
జవాబు:
రివర్బరేటరీ కొలిమి.

115. హార్త్ మరియు అగ్గిగదికి ప్రత్యక్షంగా సంబంధం లేని కొలిమి ఏమిటి?
జవాబు:
రిటార్ట్ కొలిమి

116. రివర్బరేటరీ కొలిమిని దేనిలో వాడుతారు?
A) భస్మీకరణం
B) భర్జనం
C) రెండూ
D) రెండూ కావు
జవాబు:
C) రెండూ

117. ప్రగలనంలో ధాతువును ఏమి చేస్తారు?
A) ఆక్సీకరణం
B) క్షయకరణం
C) విద్యుత్ విశ్లేషణ
D) తటస్థీకరణం
జవాబు:
A) ఆక్సీకరణం

118. క్రింది ఏ ప్రక్రియలో O₂ అవసరం లేదు?
A) ప్రగలనం
B) భర్జనం
C) భస్మీకరణం
D) A మరియు C
జవాబు:
C) భస్మీకరణం

119. జతపర్చుము
1) MgCO₃ → MgO + CO₂ ( ) a) భర్జనం
2) 2PbS + 3O₂ → 2PbO + 2SO₂ ( ) b) భస్మీకరణం
జవాబు:
1 – b, 2 – a

10th Class Physics 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. ప్లవన ప్రక్రియ పద్ధతిలో ఉపయోగించేవి …..
A) కిరోసిన్
B) పైన్ ఆయిల్
C) కొబ్బరినూనె
D) ఆలివ్ నూనె
జవాబు:
B) పైన్ ఆయిల్

2. ముడి ధాతువుతో కలిసి ఉన్న మలినాలను అంటాం.
A) గాంగ్
B) ద్రవరారి
C) లోహమలం
D) ఖనిజం
జవాబు:
A) గాంగ్

3. Na, Mg, Zn, Fe, Ag మరియు Au లు లోహాల క్రియాశీల శ్రేణిలోని కొన్ని మూలకాలు.
రాము : Fe ఒక మధ్యస్థ క్రియాశీలత మూలకం.
రాజు : Mg ఒక మధ్యస్థ క్రియాశీలత మూలకం కాదు.
A) రాము ఒప్పు, రాజు తప్పు
B) రాము తప్పు, రాజు ఒప్పు
C) రాము, రాజు ఇద్దరూ ఒప్పు
D) రాము, రాజు ఇద్దరూ తప్పు
జవాబు:
C) రాము, రాజు ఇద్దరూ ఒప్పు

4. కింది పట్టికను గమనించండి.

లోహము	ధాతువు
P	బాక్సైట్
పాదరసం	Q
R	హెమటైట్

PQR స్థానాలలో ఉండవలసిన వాటిని గుర్తించండి.
A) అల్యూమినియం, సిన్నబార్, ఇనుము
B) సోడియం, గెలీనా, మెగ్నీషియం
C) సోడియం, సిన్నబార్, ఇనుము
D) మెగ్నీషియం , గెలీనా, ఇనుము
జవాబు:
A) అల్యూమినియం, సిన్నబార్, ఇనుము

5. పటంలో చూపిన విధంగా జింక్ సల్ఫేట్ ద్రావణం గల పరీక్షనాళికలో శుభ్రమైన ఇనుప ముక్కలను ఉంచి నప్పుడు ఏం జరుగుతుంది?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 11th Lesson లోహ సంగ్రహణ శాస్త్రం 12
A) ద్రావణం రంగును కోల్పోయి, ఇనుప ముక్కలపై జింక్ పూత ఏర్పడుతుంది.
B) ద్రావణం ఆకుపచ్చ రంగులోకి మారి, ఇనుప ముక్కలపై జింక్ పూత ఏర్పడుతుంది.
C) ద్రావణాన్ని ఆకుపచ్చ రంగులోకి మార్చుతూ, ఇనుప ముక్కలు ద్రావణంలో కరుగుతాయి.
D) ఎటువంటి చర్య జరుగదు.
జవాబు:
D) ఎటువంటి చర్య జరుగదు.

6. క్రింది వానిలో కాల్షియం లోహ ధాతువు
A) బాక్సైట్
B) సున్నపురాయి (లైమ్ స్టోన్)
C) రాక్ సాల్ట్
D) హెమటైట్
జవాబు:
B) సున్నపురాయి (లైమ్ స్టోన్)

7. క్రింది మూలకాలలో అర్ధ లోహము ఏది?
A) సిలికాన్
B) సోడియమ్
C) క్లోరిన్
D) అల్యూమినియమ్
జవాబు:
A) సిలికాన్

8. ప్లవన ప్రక్రియ ఏ రకపు ధాతువు సాంద్రీకరణలో ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు?
A) సల్ఫైడ్
B) ఆక్సైడ్
C) కార్బొనేట్
D) నైట్రేట్
జవాబు:
A) సల్ఫైడ్

మీకు తెలుసా?

ఒక లోహం యొక్క ధర్మాలను పెంపొదించడానికి దానిని మిశ్రమలోహం (alloys) గా మార్చడం ఒక మంచి పద్దతి. ఈ పద్ధతిలో మనకు కావలసిన ధర్మాలు గల మిశ్రమ పదార్థాన్ని పొందవచ్చు. ఉదాహరణకు ఇనుము మనం విరివిగా వాడే లోహం. కానీ శుద్ధస్థితిలో ఇనుము ఎప్పుడూ వాడం. దీనికి కారణం శుద్ద ఇనుము చాలా మృదువుగా మరియు వేడిచేసినపుడు సులువుగా సాగిపోతుంది. చాలా తక్కువ మొత్తంలో కార్బన్ ను ఇనుముతో మిశ్రమం చెందించినపుడు, అది గట్టిగాను, దృఢంగాను మారుతుంది. ఇనుమును నికెల్, క్రోమియంతో మిశ్రమం చెందిస్తే స్టెయిన్లెస్ స్టీల్ (Stainless Steel) ఏర్పడుతుంది. ఇది త్రుప్పు పట్టదు.

24 కారట్ గోల్డ్ గా పిలువబడుతున్న శుద్ధమైన బంగారం చాలా మృదువుగా ఉంటుంది. అందుచే ఇది ఆభరణాల తయారీకి అంత అనువుగా ఉండదు. వెండి లేదా రాగి కలసి ఉన్న 22 కారట్ల బంగారాన్ని ఆభరణాల తయారీకి వాడతారు. “22 కారట్ బంగారం అనగా – 22 భాగాల శుద్ద బంగారం, 2 భాగాల వెండి లేదా రాగిల మిశ్రమ పదార్థం” అని అర్థం.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం

June 16, 2022

These AP 10th Class Physics Chapter Wise Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 10th Lesson Important Questions and Answers విద్యుదయస్కాంతత్వం

10th Class Physics 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగను అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచినపుడు ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
సందర్భం – 1 :
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగను క్షేత్ర దిశకు లంబంగా గాని, కొంత కోణంతో గాని ఉంచినపుడు :
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగపై అయస్కాంత క్షేత్రం బలాన్ని ప్రయోగిస్తుంది. (లేక) విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగపై అయస్కాంత క్షేత్రం బలాన్ని ప్రయోగించడం వలన ఆ తీగ బల దిశలో వంగుతుంది.

సందర్భం – 2 :
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగను క్షేత్రదిశకు సమాంతరంగా ఉంచినపుడు :
తీగపై ఎటువంటి బలమూ ప్రయోగింపబడదు.

ప్రశ్న 2.
దండాయస్కాంత క్షేత్ర బలరేఖలను చూపు పటం గీయుము.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1

ప్రశ్న 3.
ఇచ్చిన పటాన్ని లెంజ్ నియమానికి అనుగుణంగా సరిచేసి గీయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1
జవాబు:

ప్రశ్న 4.
విద్యుత్, అయస్కాంతత్వం మధ్య సంబంధం ఉందని తెలిపే ఆయిర్ స్టెడ్ ప్రయోగాన్ని వివరించుము.
జవాబు:
అయస్కాంత దిక్సూచిని ఒక తీగ కింద ఉంచి, ఆ తీగ గుండా విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని పంపితే, అయస్కాంత దిక్సూచిలోని సూచిక కదలడం గమనించవచ్చు. ఈ దృగ్విషయం ద్వారా విద్యుత్, అయస్కాంతత్వం మధ్య పరస్పర సంబంధం ఉందని గమనించవచ్చు.

ప్రశ్న 5.
AC విద్యుత్ మోటార్ లో స్లిప్-రింగ్ ఉపయోగం ఏమిటి?
జవాబు:
తీగ చుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను నిరంతరంగా మార్చుటకు స్లిప్ – రింగ్లు ఉపయోగపడతాయి.

ప్రశ్న 6.
క్షేత్రం అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక పదార్థం దాని చుట్టూ ఎంత ప్రదేశం మేరకు ఉన్న ఇతర పదార్థాలపై బలాన్ని ప్రయోగించగలదో ఆ ప్రదేశాన్ని ఆ పదార్థం యొక్క ‘క్షేత్రం’ అంటాం.

ప్రశ్న 7.
క్షేత్రానికి గల లక్షణాలేమిటి?
జవాబు:
క్షేత్రానికి రెండు లక్షణాలు కలవు. అవి :
i) క్షేత్రదిశ
ii) క్షేత్రబలం.

ప్రశ్న 8.
అసమక్షేత్రం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఏ క్షేత్రం యొక్క బలం, దిశలలో ఏదైనా ఒకటి బిందువు, బిందువుకు మారుతుందో దానిని అసమక్షేత్రం అంటారు.

ప్రశ్న 9.
సమక్షేత్రం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఏ క్షేత్రం యొక్క క్షేత్ర బలం, దిశ రెండూ స్థిరంగా ఉంటాయో దానిని సమక్షేత్రం అంటారు.

ప్రశ్న 10.
బలరేఖలంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక దండాయస్కాంతానికి బాహ్యంగా ఉత్తర ధ్రువం నుండి దక్షిణ ధ్రువానికి వెళ్ళునట్లుగా కన్పించే ఊహాత్మక రేఖలను బలరేఖలంటారు.

ప్రశ్న 11.
అయస్కాంత అభివాహం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
క్షేత్రానికి లంబంగా A వైశాల్యం గల తలం గుండా వెళ్ళే బలరేఖల సంఖ్యను అయస్కాంత అభివాహం అంటారు. దీనిని ‘Φ’ తో సూచిస్తాము.

ప్రశ్న 12.
అయస్కాంత అభివాహసాంద్రత అంటే ఏమిటి? (లేదా) అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణను నిర్వచించుము.
జవాబు:
క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్న ప్రమాణ వైశాల్యం గల తలం గుండా వెళ్ళే అయస్కాంత అభివాహాన్ని అయస్కాంత అభివాహ సాంద్రత లేదా క్షేత్రప్రేరణ అంటారు. దీనిని ‘B’ తో సూచిస్తారు.

ప్రశ్న 13.
అయస్కాంత అభివాహానికి, అభివాహ సాంద్రతకు గల ప్రమాణాలను రాయుము.
జవాబు:
S.I. పద్ధతిలో అయస్కాంత అభివాహానికి ప్రమాణం వెబర్. అభివాహ’ సాంద్రతకు ప్రమాణం వెబర్ / మీటర్². దీనినే టెస్లా అని పిలుస్తారు.

ప్రశ్న 14.
కుడిచేతి బొటనవేలు నిబంధనను రాయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 3
విద్యుత్ ప్రవహించే తీగను మీ కుడిచేతితో పట్టుకున్నట్లుగా భావించిన, బొటనవేలు దిశలో విద్యుత్ ప్రవాహదిశ ఉంటే తీగచుట్టూ ఉన్న మిగతా వేళ్లు అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను సూచిస్తాయి.

ప్రశ్న 15.
అయస్కాంత క్షేత్ర దిశకు సమాంతరంగా కదిలే ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలం ఎంత?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రానికి సమాంతరంగా ఒక ఆవేశం కదిలితే అయస్కాంత బలం విలువ శూన్యమగును.

ప్రశ్న 16.
విద్యుత్ ప్రవహించే తీగను అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచిన ఏం జరుగును?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచిన విద్యుత్ ప్రవాహ తీగ, అయస్కాంత బలానికి లోనవుతుంది.

ప్రశ్న 17.
విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ అనగానేమి?
జవాబు:
వలయంలో విద్యుత్ జనకం లేకుండా మారుతున్న అయస్కాంత క్షేత్రం నుండి విద్యుచ్ఛక్తిని ఉత్పత్తి చేసే ప్రక్రియను విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ అంటారు.

ప్రశ్న 18.
ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమాన్ని తెల్పుము.
జవాబు:
ఒక సంవృత వలయంలో ఏర్పడ్డ విద్యుచ్ఛాలక బలం యొక్క విలువ దాని గుండా పోయే అయస్కాంత అభివాహపు మార్పు రేటుకు సమానం.

ప్రశ్న 19.
ఒక వాహకం ద్వారా కరెంటును ప్రవహింపజేసిన అది ఎలా పనిచేస్తుంది?
జవాబు:
ఒక వాహకం ద్వారా కరెంటును ప్రవహింపజేసిన అది అయస్కాంతము వలె పనిచేస్తుంది.

ప్రశ్న 20.
లెంజ్ నియమమును రాయుము.
జవాబు:
వలయంలో ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహము దానిని ఉత్పత్తి చేయడానికి అవసరమైన మార్పుని వ్యతిరేకించే దిశలో కన్పిస్తుంది.

ప్రశ్న 21.
ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ షరతును రాయుము.
జవాబు:
విద్యుత్ వాహకము సమ అయస్కాంత క్షేత్రంలో కదిలినపుడే ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమం వర్తిస్తుంది.

ప్రశ్న 22.
విద్యుత్ ప్రవాహం గల రాగి తీగలో అయస్కాంత క్షేత్రముంటుందని ప్రతిపాదించినది ఎవరు?
జవాబు:
విద్యుత్ ప్రవాహం గల రాగి తీగలో అయస్కాంత క్షేత్రముంటుందని ‘హేన్స్ క్రిస్టియన్ ఆయిర్ స్టెడ్’ ప్రతిపాదించాడు.

ప్రశ్న 23.
‘విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ వద్ద అయస్కాంత సూచిని ఉంచినపుడు ఏం జరుగుతుంది? ఎందుకు?
జవాబు:
విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ వద్ద అయస్కాంత సూచిని ఉంచినపుడు, ఆ తీగచుట్టూ వున్న అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రభావం వలన సూచి అపవర్తనం చెందుతుంది.

ప్రశ్న 24.
అయస్కాంత బలరేఖల దిశ ఏది?
జవాబు:
అయస్కాంత బలరేఖలు అయస్కాంత ఉత్తర ధృవం వద్ద బయలుదేరి దక్షిణ దృవం ద్వారా అయస్కాంతంలోకి ప్రవేశించే ఆ ఊహాత్మక రేఖలు.

ప్రశ్న 25.
అయస్కాంత బలరేఖల ఉపయోగమేమి?
జవాబు:
అయస్కాంత బలరేఖల వల్ల రెండు ఉపయోగాలు ఉన్నాయి. అవి :

అయస్కాంత క్షేత్ర స్వభావం తెలుసుకోవచ్చు.
బలరేఖకు ఏదైనా బిందువు వద్ద గీయబడిన స్పర్శరేఖ, ఆ బిందువు వద్ద అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను తెలియజేస్తుంది.

ప్రశ్న 26.
A వైశాల్యం గల తలం గుండా ‘θ’ కోణం చేస్తూ వెళ్ళే అయస్కాంత అభివాహమునకు సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
Φ = BA cos θ.

ప్రశ్న 27.
క్షేత్రానికి లంబంగా ఉన్న ఏకాంక వైశాల్యం గుండా అభివాహం ఎంత?
జవాబు:
[latex]B=\frac{\phi}{A}[/latex]

ప్రశ్న 28.
కరెంటు ప్రవహించే తీగచుట్ట లేదా సోలినాయిడ్ వల్ల ఏర్పడిన అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను ఎలా కనుగొంటారు?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 4
కుడిచేతి బొటనవేలి నియమం :
విద్యుత్ ప్రవాహదిశలో మీ చేతివేళ్ళను ముడిస్తే బొటనవేలు దిశ అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను సూచిస్తుంది.

ప్రశ్న 29.
అయస్కాంత క్షేత్రానికి కొంత కోణం (θ) చేస్తూ ‘V’ వేగంతో కదిలే ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలం ఎంత?
జవాబు:
F = qVB sin θ.

ప్రశ్న 30.
అయస్కాంత క్షేత్రానికి సమాంతరంగా కదిలే ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత బలం ఎంత?
జవాబు:
ఏ బలమూ పనిచేయదు.

ప్రశ్న 31.
కదిలే ఆవేశంపై పనిచేసే అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను ఎలా కనుగొంటారు?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 5
పటంలో చూపిన విధంగా కుడిచేతి చూపుడువేలు, బొటనవేలు, మధ్య వేలు, ఒకదానికొకటి పరస్పరం లంబంగా వుంచితే, చూపుడువేలు ఆవేశ వేగదిశను, మధ్య వేలు క్షేత్రం (B) దిశను సూచిస్తే బొటనవేలు బలం (F) దిశను సూచిస్తుంది.

ప్రశ్న 32.
విద్యుత్ ప్రవాహం కలిగిన తీగను అయస్కాంత క్షేత్రంలో క్షేత్ర దిశకు లంబంగా ఉంచితే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్ర దిశకు లంబంగా అయస్కాంత క్షేత్రంలో విద్యుత్ ప్రవాహం కలిగిన తీగను ఉంచితే అది F= IlB కి సమానమైన అయస్కాంత బలానికి లోనౌతుంది.

ప్రశ్న 33.
విద్యుత్ మోటారు పని చేసే నియమం ఏమిటి?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచబడిన విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగచుట్టపై ప్రయోగించబడిన బలం ఆధారంగా విద్యుత్ మోటారు పని చేస్తుంది. మోటారు విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా మారుస్తుంది.

ప్రశ్న 34.
ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమం రాయుము.
జవాబు:
తీగ చుట్టలో అయస్కాంత అభివాహాన్ని నిరంతరంగా మారుస్తూ ఉంటే ఆ తీగ చుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 35.
అయస్కాంత అభివాహంలో మార్పుకు, ప్రేరిత విద్యుచ్ఛాలక బలానికి మధ్య సంబంధమేమిటి?
జవాబు:
ఒక సంవృత ఉచ్చులో ఏర్పడ్డ విద్యుచ్ఛాలక బలం యొక్క విలువ దాని గుండా పోయే అయస్కాంత అభివాహ మార్పురేటుకు సమానం.

ప్రశ్న 36.
మెటల్ డిటెక్టర్ ఎలా పనిచేస్తుంది?
జవాబు:

సెక్యూరిటీ చెకింగ్ కోసం ఏర్పాటు చేసే పెద్ద ద్వారంలో ఒక పెద్ద తీగ చుట్టను ఉంచుతారు. అది బలహీనమైన, సహజ అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.
మనం ఏదైనా ఇనుములాంటి అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రభావిత వస్తువును ఆ ద్వారం గుండా తీసుకొని వెళితే తీగచుట్ట యొక్క అయస్కాంత క్షేత్ర అభివాహంలో మార్పు ఏర్పడి, విద్యుత్ ప్రవాహం ఉద్భవించడం వల్ల అలారం మోగుతూ హెచ్చరిస్తుంది.

ప్రశ్న 37.
విద్యుచ్ఛక్తికి, అయస్కాంతతత్వానికి మధ్య గల సంబంధాన్ని మొదట ప్రదర్శించిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
జవాబు:
H.C. ఆయిర్ స్టెడ్

ప్రశ్న 38.
అయస్కాంత క్షేత్రము దేనిపై ఆధారపడును?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రము దాని గుండా ప్రవహించే విద్యుత్ పై ఆధారపడును.

ప్రశ్న 39.
సరిత ఒక పుస్తకంలో ఈ క్రింది విషయాన్ని చదివింది.
“ఒక తీగచుట్టలో జనించే ప్రేరిత విద్యుచ్ఛాలక బలం ఆ తీగచుట్ట నిరోధంపై ఆధారపడదు”.
పై సమాచారం సరైనదని నీవెలా విశ్లేషిస్తూ, నిరూపిస్తావు?
జవాబు:
తీగచుట్టలో ఏర్పడు ప్రేరిత విద్యుచ్ఛాలక బలం, అభివాహంలో మార్పుకు అనులోమానుపాతంలో ఉండును. కాని నిరోధంపై ఆధారపడదు. కనుక సరిత చదివిన ప్రవచనము సరైనదే.

10th Class Physics 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
జనరేటర్ తయారీ వెనుక వాడిన నియమాన్ని ఆనంద్ ప్రశంసించాడు. ఆ నియమం పేరేమిటి? ఆ నియమాన్ని తెల్పండి.
జవాబు:

జనరేటర్ తయారీలో ఇమిడియున్న సూత్రాన్ని ఆనంద్ అభినందించాడు.
దీనిలో ఇమిడియున్న సూత్రం : ఫారడే నియమం
ఫారడే నియమం : తీగ చుట్టలో అయస్కాంత అభివాహాన్ని నిరంతరంగా మారుస్తూ ఉంటే ఆ తీగచుట్టలో విద్యుత్ – ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 2.
కింది పటం సహాయంతో ఉపాధ్యాయుడు అయస్కాంత బలరేఖలు వివృతాలు కావు సంవృతాలు అని వివరించాడు. ఇది సరైనదో కాదో నిర్ధారించుకోవడానికి మీరు అడిగే ప్రశ్నలకు రాయండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1
a) అయస్కాంతానికి లోపల ఏదైనా అయస్కాంత బలరేఖలు ఉన్నాయా?
b) దండాయస్కాంతం లోపల బలరేఖలున్నా, వాటిదిశ ఏమిటి?
c) అయస్కాంతముకు బాహ్యముగా బలరేఖల దిశ ఏమిటి?
d) బలరేఖల మధ్య ఖాళీస్థలం సమానముగా ఉన్నదా?
e) ధృవాల వద్ద బలరేఖలు దగ్గరగా ఉండుట వలన ఫలితమేమి?

ప్రశ్న 3.
ఉష్ణ బంధక పొర కలిగిన రాగితీగ చుట్ట గాల్వనా మీటరుతో వలయంలో కలుపబడి ఉంది. కింది సందర్భాలలో ఏం జరుగుతుందో వివరించండి.
i) ఆ తీగచుట్టలోకి ఒక దండాయస్కాంతాన్ని నెట్టినప్పుడు.
ii) ఆ తీగచుట్ట నుండి దండాయస్కాంతాన్ని బయటికి లాగినప్పుడు.
iii) దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్టలో స్థిరంగా ఉంచినప్పుడు.
జవాబు:
i) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందుతుంది. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
ii) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందుతుంది. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
iii) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందదు. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడదు.

ప్రశ్న 4.
విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న సొలినాయిడ్ చుట్టూ ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్ర బలరేఖలను, దండాయస్కాంతం చుట్టూ ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్ర బలరేఖలతో పోల్చండి.
జవాబు:

దండాయస్కాంతం వలన ఏర్పడిన అయస్కాంత క్షేత్ర బలరేఖలు	సొలినాయిడ్ వలన ఏర్పడిన అయస్కాంత క్షేత్ర బలరేఖలు

2) దండాయస్కాంతం బయట బలరేఖలు దిశ ఉత్తరం నుండి దక్షిణం వైపు ఉంటుంది.	2) సొలినాయిడ్ బయట బలరేఖలు దిశ ఉత్తరం నుండి దక్షిణం వైపు ఉంటుంది.
3) దండాయస్కాంతం లోపలి బలరేఖలు దిశ దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వైపు ఉంటుంది.	3) సొలినాయిడ్ లోపలి బలరేఖలు దిశ దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వైపు ఉంటుంది.
4) దండాయస్కాంతం లోపల బలరేఖలను గుర్తించలేము.	4) సొలినాయిడ్ లోపల బలరేఖలను గుర్తించగలము.
5) బలరేఖలు సంవృత వలయాలు.	5) బలరేఖలు సంవృత వలయాలు.
6) దృవాల వద్ద ఎక్కువ బలరేఖలు ఉండటం వలన అయస్కాంత క్షేత్ర తీవ్రత ఎక్కువగా ఉంటుంది.	6) ధృవాల వద్ద ఎక్కువ బలరేఖలు ఉండటం వలన అయస్కాంత క్షేతీవ్రత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
7) ఈ అయస్కాంత బల రేఖలు సాలినాయిడ్ వలన ఏర్పడిన అయస్కాంత బలరేఖలను పోలి ఉంటాయి.	7) ఈ అయస్కాంత బల రేఖలు దండాయస్కాంతం వలన ఏర్పడిన అయస్కాంత బలరేఖలను పోలి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 5.
ఆయిర్ స్టెడ్ ప్రయోగం నిర్వహించుటకు కావలసిన పరికరాల జాబితా రాసి, ప్రయోగంలో తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు రాయండి.
జవాబు:
ఆయిర్ స్టెడ్ ప్రయోగం కొరకు కావలసిన పరికరాలు :
బ్యాటరీ, వాహక తీగలు, స్విచ్, అయస్కాంత దిక్సూచి.

జాగ్రత్తలు :

ప్రయోగ పరికరాలకు దగ్గరలో ఏ ఇతర అయస్కాంతాలు (లేదా) పనిచేస్తున్న విద్యుత్ సాధనాలను ఉంచరాదు.
ప్రయోగంలోని వాహక తీగకు తగినంత దగ్గరగా దిక్సూచిని ఉంచాలి.
దిక్సూచి నిశ్చలంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే వలయంలో విద్యుత్ ను ప్రసరింపజేయాలి.

ప్రశ్న 6.
పటంలో చూపిన విధంగా ఒక స్ప్రింగ్ ను వ్రేలాడదీసారు. స్ప్రింగ్ రెండు చివరల మధ్య పటంలో చూపిన విధంగా బ్యాటరీ స్విచ్ ను కలిపారు. స్విచ్ ను మూసినపుడు బ్యాటరీ ఏమి జరుగుతుంది. ఊహించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 7

స్ప్రింగులో అయస్కాంత ప్రేరణ రేఖలు ఏర్పడును.
ఇది సోలినాయిడ్ ను పోలి ఉన్నది.
సోలినాయిడ్, దండయస్కాంతంగా ప్రవర్తించును.

ప్రశ్న 7.
ఒక పొడుగాటి కాపర్ స్థూపాకార గొట్టాన్ని తీసుకోండి. దానిని క్షితిజానికి లంబంగా ఉండేట్లు పట్టుకోండి. ఒక రాయిని, దండయస్కాంతాన్ని పటంలో చూపిన విధంగా రాయిని గొట్టం బయట, అయస్కాంతాన్ని గొట్టంగుండా చలించేట్లు రెంటిని జారవిడిచారు. రెంటిలో ఏది త్వరగా భూఉపరితలాన్ని తాకుతుంది? ఎందుకో ఊహించి చెప్పండి. సహేతుకమైన కారణాలివ్వండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 8
జవాబు:

ముందుగా రాయి భూమిని చేరును.
రాగి గొట్టం గుండా దండాయస్కాంతం ప్రయాణించున్నప్పుడు విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ ఏర్పడును. ఇది అయస్కాంత చలనంను నిరోధించును.
ఇక్కడ లెంజ్ నియమమును పాటించుచున్నది.

ప్రశ్న 8.
పటంలో చూపిన విధంగా దండయస్కాంతాన్ని తీగ చుట్టవైపు కదుపుతుంటే తీగచుట్టలో ప్రేరిత విద్యుత్ జనిస్తుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 9
a) ఆ ప్రేరిత విద్యుత్ దిశ ఎటు ఉంటుంది?
b) తీగచుట్ట వద్ద దండాయస్కాంతం వల్ల ఉండే అయస్కాంత క్షేత్రాన్ని ; ప్రేరిత విద్యుత్ వల్ల వచ్చే అయస్కాంత క్షేత్ర దిశలను గీయండి.
జవాబు:
a) ప్రేరిత, విద్యుత్ ప్రవాహదిశ దండయస్కాంత ఉత్తర ధృవంతో పోల్చినప్పుడు అపసవ్య దిశలో ఉండును.
b)
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 10

ప్రశ్న 9.
A.C., D.C. ల మధ్య భేదాలను రెండింటిని రాయుము.
జవాబు:

ఏకాంతర విద్యుత్ (A.C.)	ఏకముఖ విద్యుత్ (D.C.)
1) ఇది ప్రతి క్షణానికి తన ప్రవాహదిశను మార్చుకొను విద్యుత్.	1) ఇది ప్రతి క్షణానికి తన ప్రవాహదిశను మార్చుకొనని విద్యుత్.
2) దీనిని దూరప్రాంతాలకు విద్యుత్ ను సరఫరా చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.	2) దీనిని చిన్న చిన్న వలయాలలో విద్యుత్ ను సరఫరా చేయుటకు ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 10.
విద్యుత్ మోటర్, జనరేటర్ మధ్య భేదాన్ని వ్రాయుము.
జవాబు:

విద్యుత్ మోటర్	జనరేటర్
ఇది విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రికశక్తిగా మార్చును.	ఇది యాంత్రికశక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మార్చును.

ప్రశ్న 11.
A.C. జనరేటర్, D.C. జనరేటర్ మధ్య భేదాన్ని వ్రాయుము.
జవాబు:

A.C. జనరేటర్	D.C. జనరేటర్
ఇది ఏకాంతర విద్యుత్ ను జనకంగా చేసుకొని పనిచేస్తుంది.	ఇది ఏకముఖ విద్యుత్ ను జనకంగా చేసుకొని పనిచేస్తుంది.

ప్రశ్న 12.
ఉష్ణ బంధక పొర కలిగిన రాగి తీగ చుట్ట గాల్వనా మీటరుతో వలయంలో కలుపబడి ఉంది. కింది సందర్భాలలో ఏం జరుగుతుందో వివరించండి.
i) ఆ తీగచుట్టలోకి ఒక దండాయస్కాంతాన్ని నెట్టినప్పుడు.
ii) ఆ తీగచుట్ట నుండి దండాయస్కాంతాన్ని బయటికి లాగినప్పుడు.
iii) దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్టలో స్థిరంగా ఉంచినప్పుడు.
జవాబు:
i) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందుతుంది. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
ii) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందుతుంది. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
iii) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందదు. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడదు.

ప్రశ్న 13.
అయస్కాంత క్షేత్రాలను ఏర్పరచు మూడు పద్ధతులను రాయండి.
జవాబు:

విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న తిన్నని తీగ
సంవృత, వృత్తాకార తీగ గుండా విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్నప్పుడు
సోలినాయిడ్ గుండా విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్నప్పుడు.

ప్రశ్న 14.
2M పొడవు ఉన్న ఒక తీగను 1.8 T ప్రేరణ అయస్కాంత క్షేత్రంలో క్షేత్ర దిశకు లంబంగా ఉంచారు. దాని గుండా 4 ఆంపియర్ల విద్యుత్ ప్రవహిస్తుంటే దానిపై పనిచేసే బలాన్ని లెక్కించండి.
జవాబు:
తీగ పొడవు l = 2m
అయస్కాంత ప్రేరణ B = 1.8 T
విద్యుత్ ప్రవాహం I = 4 ఆంపియర్లు
పనిచేసే బలం F = Bil = 1.8 × 4 × 2 = 14.4 N ∴ F = 14.4N

ప్రశ్న 15.
పటంలో చూపినట్లు దండాయస్కాంతం, తీగచుట్ట ఒకే దిశలో కదులుతూ ఉంటే ఏమి జరుగుతుందో రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 11
జవాబు:

ఫారడే నియమం ప్రకారం, తీగచుట్ట మరియు అయస్కాంతాల మధ్య సాపేక్ష చలనం కారణంగా తీగచుట్టలో అయస్కాంత అభివాహాన్ని నిరంతరం మారుస్తూ ఉంటే ఆ తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
ఇక్కడ, పటంలో చూపినట్లు, తీగచుట్ట మరియు దండాయస్కాంతం రెండూ ఒకే దిశలో కదులుతున్నాయి. కనుక, వాటి వేగాలు సమానమయితే తీగచుట్టలో అయస్కాంత అభివాహంలో మార్పు లేనందువల్ల తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడదు.
అయస్కాంతం, తీగచుట్ట వేగాలు సమానం కాకపోతే తీగచుట్ట అయస్కాంతం యొక్క క్షేత్రంలో ఉన్నంతవరకు తీగచుట్టలోని అభివాహంలో మార్పు ఉంటుంది. కనుక తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రేరేపింపబడుతుంది.

10th Class Physics 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
a) కుడిచేతి సూత్రాన్ని పటం గీసి, వివరించండి.
b) ఉష్ణ బంధక పొర కలిగిన రాగి తీగ చుట్ట గాల్వనా మీటరుతో వలయంలో కలుపబడి ఉంది. కింది సందర్భాలలో ఏం జరుగుతుందో వివరించండి.
i) ఆ తీగచుట్టలోకి. ఒక దండాయస్కాంతాన్ని నెట్టినప్పుడు.
ii) ఆ తీగచుట్ట నుండి దండాయస్కాంతాన్ని బయటికి లాగినప్పుడు.
iii) దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్టలో స్థిరంగా ఉంచినప్పుడు.
జవాబు:
a) కదిలే ఆవేశంపై అయస్కాంత బలదిశ ఏ విధంగా ఉంటుందో కుడిచేతి నిబంధన తెలియజేస్తుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 5

కుడిచేతి బొటనవేలు, చూపుడు వేలు, మధ్యవేలును ఒకదానికొకటి పరస్పరం లంబంగా ఉంచితే… చూపుడు వేలు ఆవేశవేగదిశ లేదా విద్యుత్ ప్రవాహం (i) దిశను మధ్యవేలు క్షేత్రం (B) దిశను, బొటనవేలు బలం (F) దిశను సంబంధించిన కుడిచేతి నియమం సూచిస్తుంది.

b) i) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందుతుంది. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
ii) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందుతుంది. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
iii) గాల్వనోమీటరులో సూచిక అపవర్తనం చెందదు. (లేదా) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడదు.

ప్రశ్న 2.
విద్యుదయస్కాంతత్వంనకు సంబంధించిన ఆయిర్ స్టడ్ ప్రయోగానికి కావలసిన పరికరాల జాబితా రాయండి. ప్రయోగ విధానాన్ని తెల్పండి. ఈ ప్రయోగం ద్వారా మీరు ఏం అవగాహన చేసుకున్నారు?
జవాబు:
ఆయిర్ స్టెడ్ ప్రయోగానికి కావలసిన పరికరముల జాబితా :
బ్యాటరీలు (2), స్విచ్, 24 గేజ్ రాగి తీగ, థర్మాకోల్ షీట్, కర్రముక్కలు 2, అయస్కాంత సూచి.

ప్రయోగ విధానం :
ఒక థర్మాకోల్ షీట్ పై 1 సెం.మీ. ఎత్తున్న రెండు సన్నని కర్ర ముక్కల్ని అమర్చి, ఆ కర్రముక్కల . , గుండా 24 గేజ్ రాగి తీగను పంపి, ఆ తీగకు బ్యాటరీలు, స్విచ్ అమర్చాలి. కర్రముక్కలపై గల రాగితీగ క్రింద ఒక అయస్కాంత సూచిని ఉంచాలి.

ఇప్పుడు స్విచ్ సహాయంతో వలయంలో విద్యుత్ ను ప్రవహింపజేసి అయస్కాంత సూచిలో అపవర్తనాన్ని గమనించాలి. వలయంలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను మార్చి, అయస్కాంత సూచిలో అపవర్తనాన్ని గమనించాలి.

నిర్ధారణ :

విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న తీగ చుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడుతుందని అర్థం చేసుకున్నాను. (అయస్కాంత సూచి అపవర్తనం వల్ల)
విద్యుత్ ప్రవాహదిశను మార్చినప్పుడు అయస్కాంత సూచి అపవర్తన దిశలో కూడా మార్పు వస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
సోలినాయిడ్ లో అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పరచుటకు చేయు ప్రయోగ విధానం, పరిశీలనలు రాయుము.
జవాబు:

ఒక చెక్క పీటను తీసుకొని దానికి ఒక తెల్ల కాగితమును అంటించాలి.
ఆ చెక్క పీటపై కొంత దూరంలో రెండు రంధ్రాలు చేయాలి.
వీటికి సమాంతరంగా సమాన దూరంలో మరికొన్ని రంధ్రాలు చేయాలి.
ఆ రంధ్రాల గుండా రాగి తీగను పంపాలి.
ఇది ఒక తీగచుట్ట వలే ఉంటుంది. తీగచుట్ట చివరలను స్విచ్, బ్యాటరీలతో వలయంలో శ్రేణిలో కలపాలి.
స్విచ్ వేయగానే తీగ గుండా విద్యుత్ ప్రవహిస్తుంది. ఆ తీగ చుట్టూ కొంత ఇనుప రజను చల్లి చక్కపీటను మెల్లగా తట్టాలి.

పరిశీలన :
ఇనుప రజను ఒక క్రమ పద్ధతిలో అమరుతుంది. ఇది దండయస్కాంత బలరేఖలను పోలి ఉంటుంది.

ప్రశ్న 4.
ఒక ఏకరీతి అయస్కాంత క్షేత్రంలో క్షేత్రదిశకు లంబంగా ఉంచిన విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ పక్కకు వంగుటకు కారణాన్ని ఆ తీగపై పనిచేసే బలాల దిశలను చూపే పటంతో వివరించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 12

వివరణ :
రెండు అయస్కాంత క్షేత్రాల ఫలితంగా ఏర్పడిన అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఒక వైపున బలరేఖలు దట్టంగానూ, మరోవైపు పలుచగానూ ఉంటాయి. బలరేఖలు దట్టంగా ఉన్నవైపు నుండి పలుచగా ఉన్న వైపుకు బలం ప్రయోగింపబడు తుంది. కనుక విద్యుత్ ప్రవాహ తీగ ఒకవైపుగా నెట్టబడుతుంది.

ప్రశ్న 5.
ఇచ్చిన పటమును పరిశీలించి, క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 8
1) ఇచ్చిన పట సమాచారము ఏ సాధనము పని తీరును తెలియజేస్తుంది?
జవాబు:
విద్యుత్ మోటార్. 2) అయస్కాంత క్షేత్రంలో AB మరియు CD లు చేసే కోణం?
జవాబు:
AB, CD లు అయస్కాంత క్షేత్ర దిశకు లంబంగా ఉన్నాయి / 90° కోణం చేస్తున్నాయి.

3) AB మరియు CD భుజాలపై పనిచేసే అయస్కాంత బల దిశ ఏ విధంగా ఉంటుంది?
జవాబు:
AB భుజంపై బలం అయస్కాంతబల రేఖలకు లంబంగా పేజీ లోపలికి పని చేస్తుంది.
CD భుజంపై బలం అయస్కాంత బలరేఖలకు లంబంగా పేజీకి వెలుపలికి పనిచేస్తుంది.

4) దీర్ఘ చతురస్రాకార తీగచుట్టపై పనిచేసే ఫలిత బలం ఎంత?
జవాబు:
ఫలిత బలం శూన్యం.

ప్రశ్న 6.
ఏ పరికరంతో గతిజశక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మార్చవచ్చును? ఆ పరికరం యొక్క చక్కని పటాన్ని గీయండి. భాగాలు గుర్తించండి.
జవాబు:
AC జనరేటర్ (లేదా) DC జనరేటర్ తో గతిజ శక్తిని, విద్యుత్ శక్తిగా మార్చవచ్చును.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 14 (లేదా)

ప్రశ్న 7.
ఏకరీతి అయస్కాంత క్షేత్రంలో ఉంచబడిన విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న తీగపై కలగజేయబడే బలాన్ని గమనించుటకు అవసరమయ్యే ప్రయోగంలో వాడే పరికరాలను తెలిపి, ప్రయోగ విధానం వివరించండి.
జవాబు:
కావలసిన పరికరాలు :
1) గుర్రపునాడా అయస్కాంతం,
2) వాహక తీగ,
3) బ్యాటరీ, స్విచ్

ప్రయోగ విధానం :
1) ఒక చెక్కదిమ్మెపై చీలికలుగల రెండు కర్రపుల్లలను బిగుతుగా నిలబెట్టి వాటి ద్వారా వాహక తీగను పంపుతూ బ్యాటరీ, స్విచ్ తో వలయాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.

2) కర్రపుల్లల మధ్య గల వాహక తీగ గుర్రపునాడా అయస్కాంతపు రెండు ధృవాల మధ్య ఉండేటట్లుగా గుర్రపునాడా అయస్కాంతాన్ని స్థిరంగా అమర్చాలి.

3) వలయంలో విద్యుత్ ను ప్రవహింపజేస్తే వాహక తీగ పైకి లేదా కిందికి కదలడం గమనించవచ్చు.
4)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 11

ప్రశ్న 8.
ఇండక్షన్ స్టా పనిచేయు విధానమును వివరించండి.
జవాబు:

ఇండక్షన్ స్టవ్ విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమంపై ఆధారపడి పనిచేయును.
స్టవ్ ఉపరితలానికి కింద దానికి ఆనుకొని ఒక లోహపు చుట్ట ఉంటుంది.
దీనిలో AC విద్యుత్ ప్రవహింపజేస్తే దాని చుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడుతుంది.
ఒక లోహపాత్రలో నీరు పోసి స్టవ్ పై ఉంచితే దాని అడుగుభాగంలో ఉన్న అయాస్కాంత క్షేత్రం పాత్ర అడుగు భాగాన్ని దాటడం వల్ల పాత్రపై విద్యుచ్చాలక బలం ప్రేరితమవుతుంది.
పాత్ర లోహంతో తయారు చేసినది కావడం వలన ప్రేరిత EMF పాత్రలో ప్రేరిత విద్యుత్ ను జనింపజేస్తుంది.
పాత్రకు నియమిత నిరోధం ఉంటుంది.
అందువలన ప్రవహిస్తున్న విద్యుత్ వల్ల ఉష్ణం జనిస్తుంది.
ఆ జనించిన ఉష్ణం నీటికి అందజేయబడుతుంది. పాత్రలో పదార్థం వేడి అగును. ఈ విధంగా ఇండక్షన్ స్టా పనిచేయును.

ప్రశ్న 9.
పటంలో చూపిన విధంగా ఒక వృత్తాకార తీగచుట్టను వ్రేలాడదీసారు. ఒక దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్ట తలానికి లంబంగా, తీగచుట్టవైపు దాని ఉత్తర ధృవం కదిలిస్తున్నారు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 13
a) తీగచుట్ట గుండా పోయే అభివాహంలో మార్పు ఏ విధంగా ఉంటుంది?
b) తీగచుట్టలో ప్రేరితమయ్యే విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ దండాయస్కాంత పరంగా ఏ దిశలో ఉంటుందో తెల్పండి?
c) తీగచుట్ట తలం వద్ద దండాయస్కాంతం వల్ల ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్రం, ప్రేరిత విద్యుత్ వల్ల ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్రాలను చూపే పటాన్ని గీయండి.
d) ప్రేరిత విద్యుత్ కు కారణాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
a) ఒక దండాయస్కాంతాన్ని తీగచుట్ట తలానికి లంబంగా తీగచుట్ట వైపు దాని ఉత్తర ధృవం కదిలించిన, చుట్టలో ఏర్పడిన అభివాహం విలువ పెరుగును.
b) తీగచుట్టలో ప్రేరితమయ్యే విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ, దండాయస్కాంత పరంగా అపసవ్య దిశలో ఉంటుంది. దీనికి కారణం ఉత్తర ధృవ ఫలితమే.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 14
d) తీగచుట్టలో ప్రేరిత విద్యుత్ కు కారణం దాని గుండా ప్రయాణించే అభివాహం మారడమే.

ప్రశ్న 10.
పటంలో చూపిన విధంగా ” పొడవు గల వాహకం దాని పొడవుకు లంబంగా v అనే వడితో చలిస్తుంది. వాహకం అయస్కాంత క్షేత్రం B కు లంబంగా వాహక పొడవు వుంది. వాహకంలో ఎలక్ట్రానులు స్వేచ్ఛగా చలించగలవని భావిద్దాం. ఎలక్ట్రాను ఆవేశం ‘e’ అనుకుందాం.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 15
a) వాహకంలో గల ఎలక్ట్రాన్ పై పని చేసే అయస్కాంతబలం ఎంత?
b) పై బలం ఏ దిశలో పనిచేస్తుంది?
c) ఈ బలం ఎలక్ట్రాన్ల చలనంపై ఎలాంటి ప్రభావాన్ని చూపిస్తుంది?
జవాబు:
a) వాహకంలో గల ఎలక్ట్రాన్ పై పని చేయు అయస్కాంత బలము = [latex]\mathrm{F}_{\mathrm{m}}=\mathrm{e}(\overline{\mathrm{V}} \times \overline{\mathrm{B}})=\mathrm{BeV}[/latex]
ఈ బలం పై నుండి క్రిందికి పనిచేయును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 16
b) వాహకపు కొనలు P మరియు Qగా ఊహించుము. ‘Q’ ఋణాత్మక కొనగా మరియు ‘P’ ధనాత్మక కొనగా లెక్కించిన, ఆవేశము P నుండి Q కు క్రిందకు ప్రవహించును.
c) ఈ అయస్కాంత బలం ఎలక్ట్రాన్ చలనంపై విద్యుచ్ఛాలక బలంను వాహకం యొక్క కొనల వద్ద ఏర్పరచును.
∴ BeV = eE= E = BV

ప్రశ్న 11.
అయస్కాంతబలరేఖలు సంవృత వలయాలవలే ఉంటాయని ప్రయోగపూర్వకంగా నిరూపించాలంటే ఏ ఏ పరికరాలు కావాలి? ఈ సమయంలో ఏమేమి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి?
జవాబు:
ఉద్దేశం :
అయస్కాంత బలరేఖలు సంవృత వలయాలు అని చూపడం.

పరికరాలు :
ఒక చదునైన బల్ల, తెల్లని కాగితం, దండాయస్కాంతం, అయస్కాంత సూచిక.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1

విధానం :

ఒక తెల్ల కాగితాన్ని బల్లపై ఉంచండి. ఆ కాగితం మధ్యలో ఒక అయస్కాంత దిక్సూచిని ఉంచి, సూచిక రెండు కొనలను సూచించే రెండు బిందువులను గుర్తించండి.
ఇప్పుడు ఆ దిక్సూచిని తీసి, గుర్తించిన రెండు బిందువులను కలుపుతూ ఒక సరళరేఖను గీయండి.
అది ఉత్తర-దక్షిణ దిక్కులను సూచిస్తుంది. ఆ రేఖ పై ఒక దండాయస్కాంతాన్ని దాని ఉత్తర ధృవం భూమి ఉత్తర దిక్కువైపు అయస్కాంత బలరేఖలు సూచించేటట్లు అమర్చండి.
ఇప్పుడు దండాయస్కాంత ఉత్తర ధృవానికి దగ్గరగా అయస్కాంత దిక్సూచిని ఉంచండి.
సూచిక నిలకడగా ఉన్న తరువాత దాని ఉత్తర దిశను సూచించే విధంగా కాగితంపై ఒక బిందువును గుర్తించండి.
దిక్సూచిని అక్కడి నుండి తీసి గుర్తించిన బిందువు వద్ద ఉంచండి. సూచిక మరో దిశను సూచిస్తుంది.
మరలా సూచిక ఉత్తర దిశను సూచించే విధంగా వేరొక బిందువును గుర్తించండి.
ఇదే విధంగా దిక్సూచి దండాయస్కాంత దక్షిణ ధృవానికి చేరే వరకు చేయండి.
ఇప్పుడు దండాయస్కాంత ఉత్తర ధృవం నుంచి దక్షిణ ధృవం వరకు మీరు గుర్తించిన బిందువులన్నీ కలపండి. అలా కలపగా ఒక వక్రరేఖ ఏర్పడుతుంది.
ఇప్పుడు దండాయస్కాంత ఉత్తర ధృవం వద్ద మరో బిందువును ఎంచుకోండి.
ఈ విధంగా దండాయస్కాంత ఉత్తర ధృవం వద్ద వివిధ బిందువులతో ఆరంభించి పైన చెప్పిన విధంగా రేఖలు గీయండి. పటంలో చూపిన విధంగా అనేక వక్రాలు ఏర్పడడం గుర్తించవచ్చు.

ప్రశ్న 12.
విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణకు శక్తి నిత్యత్వ నియమాన్ని ఎలా అన్వయిస్తారు?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 10

ఒక దండయస్కాంత ఉత్తరధృవం, తీగచుట్టకు అభిముఖంగా ఉండేటట్లుగా కదిపితే, ఆ తీగచుట్టలో ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
అయస్కాంత ఉత్తరధృవం, తీగచుట్టలో ఉత్తర ధృవాన్ని ప్రేరేపించడం వలన, తీగ చుట్టకు, అయస్కాంతానికి మధ్య వికర్షణ బలం ఏర్పడుతుంది.
దీనిని అధిగమించడానికి మనం కొంత పనిచేయాలి.
అయస్కాంతంపై మనం చేసిన పని విద్యుచ్ఛక్తిగా మారుతుంది. ఫలితంగా, అయస్కాంత ఉత్తర ధృవానికి అపసవ్య దిశలో విద్యుత్తు ప్రేరేపించబడుతుంది.
ఈ విధంగా విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణలో శక్తి నిత్యత్వం జరుగుతుంది.

ప్రశ్న 13.
ఇండక్షన్ స్టవ్ పనిచేసే విధానాన్ని వివరించుము.
జవాబు:

ఇండక్షన్ స్టవ్ విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమంపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.
స్టవ్ ఉపరితలానికి కింద దానిని ఆనుకొని ఒక లోహపు చుట్ట వుంటుంది. దీనిలో AC విద్యుతను ప్రవహింపజేస్తే దానిచుట్టూ అయస్కాంత క్షేత్రం ఏర్పడుతుంది.
ఒక లోహపాత్రలో నీరుపోసి స్టవ్ పై ఉంచితే దాని అడుగుభాగంలోనున్న అయస్కాంత క్షేత్రం పాత్ర అడుగుభాగాన్ని దాటడం వల్ల పాత్రపై విద్యుచ్ఛాలక బలం ప్రేరేపితమౌతుంది.
పాత్ర లోహంతో తయారైనది కావడం వల్ల ప్రేరిత emf పాత్రలో ప్రేరిత విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
పాత్రకు నియమిత నిరోధం ఉండడం వల్ల ప్రవహిస్తున్న విద్యుత్ వల్ల ఉష్ణం జనించి ఆ ఉష్ణం నీటికి అందజేయబడుతుంది.

ప్రశ్న 14.
టేప్ రికార్డర్ ధ్వనిని ఎలా పునరుత్పాదించగలుగుతుంది?
జవాబు:

టేప్ రికార్డర్ విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ నియమంపై ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.
దీనిలో ఉపయోగించే క్యాసెట్ నందు పలుచని ప్లాస్టిక్ టేప్ ఉంటుంది. ఈ టేప్ పై ఐరన్ ఆక్సైడ్ పూత పూయబడి ఉంటుంది.
ఈ టేప్ పై వివిధ ప్రదేశాలు వివిధ తీవ్రతలతో అయస్కాంతీకరింపబడి ఉంటాయి.
టేప్ రికార్డర్ లో గల చిన్న తీగ చుట్టను ఈ టేప్ తాకుతూ, కదులుతూ ఉన్నప్పుడు దాని అయస్కాంత క్షేత్రంలో కలిగే మార్పుల వల్ల ఆ చిన్న తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుంది.
ఈ విద్యుత్ ప్రవాహం ధ్వనిగా మార్చబడి స్పీకర్ గుండా బయటకు వస్తుంది.

భౌతిక రాశులు మరియు వాటి ప్రమాణాలు భౌతికరాశి
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 17

10th Class Physics 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం ½ Mark Important Questions and Answers

1. జతపరుచుము.
i) విద్యుత్ ప్రవాహం వలన అయస్కాంతత్వం a) మోటారు
ii) అయస్కాంతం వలన విద్యుత్ ఫలితం b) జనరేటర్
జవాబు:
i – a, ii – b

2. ఆయిర్ స్టెడ్ ప్రయోగాన్ని నిరూపించుటకు కావలసిన పరికరాలు ఏమిటి?
జవాబు:
1) అయస్కాంత దిక్సూచి,
2) బ్యాటరీ,
3) రాగి తీగ,
4) స్విచ్

3. AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 18
1) పై పటంలో చూపిన ప్రయోగం పేరేమిటి?
జవాబు:
ఆయిర్ స్టెడ్ ప్రయోగం

2) ఈ ప్రయోగంలో ఒక పరిశీలన రాయుము.
జవాబు:
విద్యుత్ తీగలో ప్రవహించునపుడు దిక్సూచి అపవర్తనం.

3) ప్రయోగంలో ఏమి ఉత్పత్తి అగుతుంది?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రం

4) పై ప్రయోగంలో దిక్సూచిలో కదలికకు కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్రం

4. i) దండాయస్కాంత క్షేత్రం త్రిమితీయం.
ii) దండాయస్కాంత క్షేత్రానికి దిశ ఉండదు.
iii) దండాయస్కాంత క్షేత్రం అంతటా సమానంగా ఉంటుంది. పై వాక్యా లలో సరియైనది ఏది?
జవాబు:
(i)

5. దండాయస్కాంత క్షేత్రానికి …………….. లు కలవు.
జవాబు:
దిశ మరియు పరిమాణం

6. అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను కనుగొనుటకు నీవు ఉపయోగించే పరికరం ఏమిటి?
జవాబు:
దిక్సూచి

7.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1
అయస్కాంతం చుట్టూ ఉన్న వక్రరేఖలు ఏమిటి?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్ర బలరేఖలు

8. అయస్కాంత బలరేఖకు ఒక బిందువు వద్ద గీసిన స్పర్శరేఖ దిశ ఆ బిందువు వద్ద ….. ను తెలుపుతుంది.
జవాబు:
క్షేత్రదిశను

9. i) అయస్కాంత బలరేఖలు సంవృత వక్రాలు.
ii) దండాయస్కాంత బలరేఖలు ధృవాల వద్ద ఎక్కువగా ఉంటాయి.
పై వానిలో సరియైనది ఏది?
జవాబు:
రెండూ

10. ఒక దండాయస్కాంతం యొక్క క్షేత్రం బలంగా ఉన్న చోటుని ఎలా గుర్తిస్తావు?
జవాబు:
బలరేఖలు ఎక్కువగా దట్టమైన సమూహంగా ఉన్న చోట.

11. అయస్కాంత అసమక్షేత్రం లక్షణం
A) బలం వివిధ స్థానాల వద్ద మారుట
B) దిశ వివిధ స్థానాల వద్ద మారుట
C) A మరియు B
D) A లేదా B
జవాబు:
D) A లేదా B

12. అయస్కాంత సమక్షేత్రంలో ఏవి స్థిరంగా ఉంటాయి?
జవాబు:
క్షేత్రబలం మరియు దిశ

13. సమక్షేత్రం ఏర్పరచడానికి నీకు కావలసిన పరికరం ఏమిటి?
జవాబు:
గుర్రపునాడాయస్కాంతం

14. క్షేత్రానికి లంబంగా A వైశాల్యం గల తలం గుండా వెళ్ళే బలరేఖల సంఖ్యను ఏమంటారు?
జవాబు:
అయస్కాంత అభివాహం

15. అయస్కాంత అభివాహాన్ని ఏ గుర్తుతో సూచిస్తారు?
జవాబు:

16. అయస్కాంత అభివాహానికి S.I ప్రమాణం ఏమిటి?
జవాబు:
వెబర్

17. ప్రమాణ వైశాల్యం గుండా వెళ్ళే అయస్కాంత అభివాహాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
అభివాహ సాంద్రత (B)

18. అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణ (లేదా) అభివాహ సాంద్రతను ఏ గుర్తుతో సూచిస్తారు?
జవాబు:
‘B’

19. అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణ (B) కి సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
B = Φ/A

20. అభివాహ సాంద్రతకు ప్రమాణాలు రాయండి.
జవాబు:
[latex]\frac{w b}{m^{2}}[/latex] (లేదా) టెస్లా.

21. టెస్లా ఏ భౌతికరాశికి ప్రమాణం?
జవాబు:
అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణ (లేదా) అభివాహ సాంద్రత

22. అయస్కాంత క్షేత్రం B కి A వైశాల్యం గల తలం యొక్క లంబానికి మధ్య కోణం ‘8’ అనుకుంటే, క్షేత్రానికి లంబంగా ప్రభావం చూపే తలం వైశాల్యం ఎంత?
జవాబు:
A cos θ

23. కొంత కోణంతో తలం గుండా వెళ్ళే అయస్కాంత అభివాహంనకు సూత్రం రాయుము.
జవాబు:

24. Φ (అభివాహం)కి ఒక సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
Φ = BA cos θ

25. సరళరేఖలా ఉన్న విద్యుత్ ప్రవాహం గల తీగ వల్ల ఏర్పడే అయస్కాంత క్షేత్రం ఆకారం ఎలా ఉంటుంది?
జవాబు:
వృత్తాకారం

26.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 2
పై పటంలో చూపిన విధంగా అయస్కాంత బలరేఖలు ఏర్పడాలంటే తీగలో విద్యుత్ ఏ దిశలో ప్రయాణించాలి?
జవాబు:
పేపర్ తలానికి లంబంగా బయటకు వచ్చేలా

27. పేపర్ తలానికి లంబంగా లోపలికి పోయేటట్టు విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న తీగ చుట్టూ ఏర్పడిన అయస్కాంత క్షేత్రం దిశ ఎలా ఉంటుంది?
జవాబు:
సవ్యదిశలో

28. అయస్కాంత బలరేఖల దిశను ఏ నిబంధన ప్రకారం గుర్తిస్తాం?
జవాబు:
కుడిచేతి బొటనవేలు నిబంధన

29. కుడిచేతి బొటనవేలు నిబంధన ప్రకారం విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను ఏ వేలితో సూచిస్తారు?
జవాబు:
కుడిచేతి బొటనవేలు

30.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 25
తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవహించినపుడు అయస్కాంత క్షేత్ర దిశ ఎలా ఉంటుంది?
జవాబు:
తీగచుట్ట తలానికి లంబంగా

31. సోలినాయిడ్ అనగానేమి?
జవాబు:
సమసర్పిలంగా, దగ్గరగా చుట్టబడిన తీగచుట్ట

32. సోలినాయిడ్ వలన ఏర్పడిన బలరేఖలు క్రింది వాని బలరేఖల వలె ఉంటాయి.
A) దండాయస్కాంతం
B) గుర్రపునాడాయస్కాంతం
C) రింగు అయస్కాంతం
D) పైవేవైనా
జవాబు:
A) దండాయస్కాంతం

33. కుడిచేతి నిబంధన ప్రకారం దీని వలన ఏర్పడిన అయస్కాంత క్షేత్ర దిశను తెలుసుకోగలము.
A) తిన్నని తీగలో విద్యుత్ ప్రవాహం
B) తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం
C) సోలినాయిలో విద్యుత్ ప్రవాహం
D) ఏదీ లేదు
జవాబు:
C) సోలినాయిలో విద్యుత్ ప్రవాహం

34. సోలినాయిలో ఏర్పడిన అయస్కాంత బలరేఖలు దండాయస్కాంతం వలన ఏర్పడిన బలరేఖలు
A) వేరువేరుగా ఉంటాయి.
B) ఒకేలా ఉంటాయి.
C) A లేదా BC
D) పోల్చలేము.
జవాబు:
B) ఒకేలా ఉంటాయి.

35.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 6
పై పటం ప్రకారం
• విద్యుత్ దేని గుండా ప్రవహిస్తుంది?
జవాబు:
సోలినాయిడ్ గుండా

• విద్యుత్ ప్రవహించే దిశకు, అయస్కాంత బలరేఖల దిశ సమానంగా ఎక్కడ వుంది?
జవాబు:
సోలినాయిడ్ లోపల

• సోలినాయిలో విద్యుత్ ప్రవేశించే కొస వైపు ఎటువంటి అయస్కాంత ధృవం ఏర్పడింది?
జవాబు:
దక్షిణ ధృవం

36. ఒక దండాయస్కాంతాన్ని TV తెర (CRT TV) కు దగ్గరగా తీసుకుని వస్తే నీవేమి గమనిస్తావు?
జవాబు:
TV తెర మీది చిత్రం ఆకారం మారడాన్ని.

37. q ఆవేశం, v వేగంతో అయస్కాంత క్షేత్రం B కు లంబంగా కదిలేటప్పుడు, ఆ ఆవేశంపై పని చేసే అయస్కాంత బలం ఎంత?
జవాబు:
F = qvB

38. అయస్కాంత క్షేత్రం ‘B’ దిశకు ఆవేశం q, వేగం v, దిశ మధ్య కోణం ‘θ’ అయితే అయస్కాంత బలం ‘F’ కి సమీకరణాన్ని రాయండి.
జవాబు:
F = qvB sin θ

39. అయస్కాంత క్షేత్రానికి సమాంతరంగా ఒకే ఆవేశం కదిలితే అయస్కాంత బలం
A) కనిష్ఠం
B) గరిష్ఠం
C) శూన్యం
D) పైవేవీ కాదు
జవాబు:
C) శూన్యం

40. కుడిచేతి నియమం ప్రకారం ఆవేశ వేగ దిశ, అయస్కాంత క్షేత్రదిశ తెలిస్తే …….. దిశను తెలుసుకోవచ్చును.
జవాబు:
అయస్కాంత బలం

41.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 5
ఈ నిబంధన పేరేమిటి?
జవాబు:
కుడిచేతి నిబంధన

42. తీగలో ప్రతీ ఆవేశం క్షేత్రానికి సమాంతర దిశలో కదులుతూ ఉండడం వలన వాటిపై ఎంత అయస్కాంత బలం పని చేయును?
జవాబు:
ఉండదు

43. అయస్కాంత క్షేత్రం (B) కి లంబంగా ‘L’ పొడవు నిరూపించవచ్చును? గల తీగలో ‘T’ విద్యుత్ ప్రవహిస్తే దానిపై పనిచేసే అయస్కాంత బలం ఎంత వుంటుంది?
జవాబు:
F = ILB

44. పై సందర్భంలో లంబంగా కాకుండా ‘θ’ కోణంతో విద్యుత్ తీగ ఉంటే దానిపై పనిచేసే బలం ఎంత?
జవాబు:
F = ILB sin θ

45. సాధారణంగా కుడిచేతి నిబంధన ఏ ఆవేశానికి సంబంధించినది?
జవాబు:
ధనావేశం

46. సమఅయస్కాంత క్షేత్రంలో, విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్న తీగచుట్టను ఉంచినప్పుడు అది నిరంతరంగా ఒకే దిశలో, ఆగకుండా తిరగాలంటే ఏమి చేయాలి?
జవాబు:
ప్రతి అర్ధభ్రమణానికి తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహ దిశను మార్చాలి.

47. విద్యుత్ మోటారులో విద్యుత్ ప్రవాహదిశను మార్చడానికి సహాయపడే పరికరాలేవి?
జవాబు:
స్లిప్ రింగ్ కమ్యూటేటర్ (బ్రషన్లు, స్లిప్ రింగులు)

48. విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా మార్చే పరికరం పేరేమిటి?
జవాబు:
విద్యుత్ మోటారు

49. విద్యుత్ మోటారు పనిచేసే సూత్రం ఏమిటి?
జవాబు:
విద్యుత్ శక్తి యాంత్రిక శక్తిగా మారుతుంది.

50. విద్యుత్ ప్రవాహం లేని తీగచుట్టను అయస్కాంత క్షేత్రంలో తిరిగేటట్లు చేస్తే ఏం జరుగుతుందో ఊహించుము.
జవాబు:
తీగచుట్టలో ప్రేరిత విద్యుత్ జనియించును.

51.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 31
• పై పటంలో చూపిన పరికరంలో ACని పంపితే ఏమవుతుందో ఊహించుము.
జవాబు:
లోహపు రింగు తేలియాడుతుంది.

• DC ని వినియోగిస్తే ఏమవుతుంది?
జవాబు:
రింగు ఒక్కసారి పైకి కదిలి తిరిగి కిందికి వస్తుంది.

• రింగ్ లో అభివాహం నిరంతరంగా మారాలంటే తీగచుట్టలో ఎటువంటి విద్యుత్ ను పంపాలి?
జవాబు:
AC

52.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 13
పై పటంలో చూపిన ప్రయోగం ద్వారా ఏ నియమాన్ని
జవాబు:
ఫారడే నియమం

53. ‘ఫారడే నియమం’ నిరూపించడానికి కావలసిన పరికరాలేవి?
జవాబు:
తీగ చుట్ట, గాల్వనో మీటరు, దండాయస్కాంతం

54. ఒక తీగచుట్టలో విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడాలంటే దానిలో దేనిని నిరంతరంగా మార్చవలసి ఉంటుంది?
జవాబు:
అయస్కాంత అభివాహం

55. తీగచుట్టలో ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని పొందే దృగ్విషయాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ

56. తీగచుట్టలో ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పరచడానికి కావలసిన పరికరం ఏమిటి?
జవాబు:
దండాయస్కాంతం

57. తీగచుట్టలో అభివాహ మార్పుకి, ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహానికి మధ్య సంబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
అనులోమానుపాతం

58. పారడే విద్యుదయస్కాంత పేరణ నియమానికి ఒక సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
[latex]\varepsilon=\frac{\Delta \phi}{\Delta \mathrm{t}}[/latex]

59. లెంజ్ నియమాన్ని రాయండి.
జవాబు:
తీగచుట్టలో అభివాహ మార్పును వ్యతిరేకించే దిశలో ప్రేరణ విద్యుత్ ప్రవాహం ఉంటుంది.

60. లెంజ్ నియమం ద్వారా ఏమి తెలుసుకోవచ్చును?
జవాబు:
తీగచుట్టలో ప్రేరిత విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ

61. విద్యుత్ సామర్థ్యంను ‘E’ మరియు ‘I’ లలో తెలుపుము.
జవాబు:
P = εI

62. ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణకు ఒక అనువర్తనాన్ని రాయండి.
జవాబు:
ATM కార్డు (అయస్కాంత పట్టీ గలది) (లేదా) ఇండక్షన్ స్టవ్.

63. సెక్యూరిటీ అలారంలు ఏ నియమం ప్రకారం పని చేస్తాయి?
జవాబు:
ఫారడే విద్యుదయస్కాంత ప్రేరణ

64. AC (ఏకాంతర విద్యుత్) అనగానేమి?
జవాబు:
నిర్దిష్ట కాలవ్యవధిలో విద్యుత్ ప్రవాహదిశ మారుతూ ఉంటుంది.

65. AC జనరేటర్ నియమం ఏమిటి?
జవాబు:
యాంత్రిక శక్తిని విద్యుచ్ఛక్తిగా మార్చుట

66. ఏకాంతర విద్యుత్ యొక్క ఒక లక్షణం రాయండి.
జవాబు:
కచ్చితమైన పౌనఃపున్యం కలిగి ఉండటం

67. AC జనరేటర్‌ను DC జనరేటర్ గా మార్చడానికి ఏమి ఉపయోగించాలి?
జవాబు:
రెండు స్లిప్ రింగులు (కమ్యూటేటర్)

68. ప్రవాహ దిశను మార్చుకోని విద్యుత్ జనకం ఏమిటి?
జవాబు:
బ్యాటరీ

69. ‘I’ పొడవు గల వాహకం ‘B’ అయస్కాంత క్షేత్రానికి లంబంగా ‘V’ వేగంతో కదులుతుంటే, ఆ వాహక కొనల మధ్య ఏర్పడే విద్యుచ్ఛాలక బలం ఎంత ఉంటుంది?
జవాబు:
Blv (గమన విద్యుచ్ఛాలక బలం)

70. జతపరుచుము :
a) ప్రేరిత విద్యుత్ ( ) i) లెంజ్
b) విద్యుదయస్కాంతం ( ) ii) ఫారడే
c) ప్రేరిత విద్యుత్ దిశ ( ) iii) ఆయిర్ స్టెడ్
జవాబు:
a – ii, b – iii, c – i

10th Class Physics 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. అయస్కాంత క్షేత్ర ప్రేరణ యొక్క S.I. ప్రమాణం
A) టెస్లా
B) వెబర్
C) వెబర్/మీ
D) వెబర్.మీ
జవాబు:
A) టెస్లా

2. జనరేటరులోని తీగచుట్ట ఏ కోణంలో తిరిగినపుడు గరిష్ట ప్రేరిత విద్యుచ్ఛాలక బలం ఏర్పడుతుంది?
A) 180°
B) 90°
C) 2800
D) B మరియు C
జవాబు:
D) B మరియు C

3. విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటంలో దృశ్యకాంతితో పాటు అదృశ్యకాంతి అయిన X – కిరణాలు, γ – కిరణాలు, I.R, U.V కిరణాలు, మైక్రోతరంగాలు మరియు రేడియో తరంగాలుంటాయి. వీటిలో తరంగదైర్ఘ్యం అధికంగా గల తరంగాలు ….
A) γ – కిరణాలు
B) U.V. కిరణాలు
C) I.R
D) రేడియో తరంగాలు
జవాబు:
D) రేడియో తరంగాలు

4. విద్యుత్ ను ఉత్పత్తి చేసే సాధనము
A) అమ్మీటర్
B) ఓల్ట్ మీటర్
C) జనరేటర్
D) గాల్వనోమీటర్
జవాబు:
C) జనరేటర్

5. క్రింది వానిలో యాంత్రిక శక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మార్చు పరికరం …….
A) జనరేటర్
B) ఫ్యాన్
C) మిక్సర్ గైండర్
D) బల్బు
జవాబు:
A) జనరేటర్
(OR)
యాంత్రికశక్తిని విద్యుత్ శక్తిగా మార్చేది
A) విద్యుత్ జనరేటర్
B) విద్యుత్ మోటరు
C) బ్యాటరీ
D) ఎలక్ట్రిక్ స్విచ్
జవాబు:
A) విద్యుత్ జనరేటర్

6. కిందివాటిలో విద్యుత్ అయస్కాంత ప్రేరణ నియమంపై ఆధారపడి పనిచేసే విద్యుత్ సాధనం
A) విద్యుత్ ఫ్యాన్
B) విద్యుత్ బల్బ్
C) విద్యుత్ కుక్కర్
D) L.E.D.
జవాబు:
A) విద్యుత్ ఫ్యాన్

7. విద్యుత్ ఘటం యొక్క (EMF) ను గుర్తించుటకు వాడే పరికరం
A) ఓల్ట్ మీటర్
B) అమ్మీటర్
C) గాల్వనోమీటర్
D) టెస్టర్
జవాబు:
A) ఓల్ట్ మీటర్

8. నిత్యజీవితంలో విద్యుత్ శక్తిని యాంత్రిక శక్తిగా మార్చే సాధనం
A) విద్యుత్ బల్బ్
B) విద్యుత్ మోటర్
C) జనరేటర్
D) ఇండక్షన్ స్టవ్
జవాబు:

9. క్రింది వానిలో ఫారడే విద్యుత్ అయస్కాంత ప్రేరణ నియమాన్ని అనుసరించనిది ……..
A) ATM కార్డు
B) ఇండక్షన్ స్టవ్
C) టేప్ రికార్డర్
D) ఇస్త్రీ పెట్టె
జవాబు:
B) ఇండక్షన్ స్టవ్

10. ఎలక్ట్రిక్ జనరేటర్ …….. శక్తిని …….. శక్తిగా మారుస్తుంది.
A) యాంత్రిక, విద్యుత్
B) విద్యుత్, యాంత్రిక
C) కాంతి, విద్యుత్
D) విద్యుత్, కాంతి
జవాబు:
A) యాంత్రిక, విద్యుత్

11. “తీగచుట్టల అభివాహ మార్పు వ్యతిరేక దిశలో ప్రేరణ విద్యుత్ ప్రవాహం ఉంటుంది.” దీనినే …. అంటాం.
A) VSEPR సిద్ధాంతం
B) లెంజ్ నియమం
C) ఫారడే నియమం
D) ఓమ్ నియమం
జవాబు:
B) లెంజ్ నియమం

12. అయస్కాంత అభివాహానికి SI ప్రమాణం
A) వెబర్
B) వోల్ట్
C) ఆంపియర్
D) కూలుంట్
జవాబు:
A) వెబర్

13. “a” ఆవేశం గల ఒక ఆవేశిత కణం “V” వేగంతో, “B” అయస్కాంత క్షేత్రంలోకి అయస్కాంత క్షేత్ర దిశలో 30° కోణం చేస్తూ ప్రవేశించింది. అయిన దానిపై కలగజేయబడు బలం (sin 30° = ½)
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 19
జవాబు:
A

14. క్రింది వాటిలో ఏ సందర్భంలో విద్యుత్ ప్రేరిత మవుతుంది?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 10th Lesson విద్యుదయస్కాంతత్వం 20
జవాబు:
(A or D)

AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం

June 16, 2022

These AP 10th Class Physics Chapter Wise Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 9th Lesson Important Questions and Answers విద్యుత్ ప్రవాహం

10th Class Physics 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
వలయంలో ప్రవహించే విద్యుత్ పరిమాణము కనుగొనండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 1
పటంలో మూడు నిరోధాలు శ్రేణి సంధానంలో ఉన్నాయి.
R₁ = 3Ω, R₂ = 5Ω, R₃ = 2Ω
ఫలిత నిరోధం R = R₁ + R₂ + R₃ = 3Ω + 5Ω + 2Ω
R= 10Ω, V = 1.5
విద్యుత్ I = [latex]\frac{V}{R}[/latex] = [latex]\frac{1.5}{10}[/latex] = 0.15 A

ప్రశ్న 2.
పటంలో చూపిన విధంగా రవి, A, B, C నిరోధాలను వలయంలో కలిపాడు. ప్రతీ నిరోధం 18 W సామర్థ్యాన్ని వినియోగించుకుంటుంది. ఒక్కొక్క నిరోధం గుండా ప్రవహించే విద్యుత్ ను కనుగొనండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 2

ప్రశ్న 3.
ఒక విద్యుత్ వలయంలో వలయాన్ని ఏర్పరచుటకు వాడిన వాహక తీగనే ఉపయోగించి తయారు చేసిన ఫ్యూజ్ ను అమర్చితే ఏమి జరుగుతుందో ఊహించండి.
జవాబు:
ఆ ఫ్యూజ్ పని చేయదు. కావున అధిక ఓల్టేజ్. ఏర్పడినప్పుడు వలయం తెరువబడదు. కనుక వలయంలో విద్యుత్ సాధనాలు పాడైపోతాయి.

ప్రశ్న 4.
బ్యాటరీ, ఓల్ట్ మీటర్, అమ్మీటర్, నిరోధము మరియు వాహక తీగలను ఉపయోగించి విద్యుత్ వలయాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 3

ప్రశ్న 5.
ఓమీయ, అఓమీయ వాహకాల మధ్య ఏవేని రెండు భేదాలు రాయండి.
జవాబు:

ఓమీయ వాహకాలు ఓమ్ నియమాన్ని పాటిస్తాయి. అఓమీయ వాహకాలు ఓమ్ నియమాన్ని పాటించవు.
ఓమీయ వాహకాలు విద్యుత్ వాహకాలు, అఓమీయ వాహకాలు అర్ధవాహకాలు.
ఓమీయ వాహకాలకు V-I గ్రాఫ్ సరళరేఖగా ఉంటుంది.
అఓమీయ వాహకాలకు V-I గ్రాఫ్ సరళరేఖగా ఉండదు.

ప్రశ్న 6.
గృహాల విద్యుత్ వలయంలో విద్యుత్ ఉపకరణాలను శ్రేణిలో కలిపితే ఏమగును?
జవాబు:
గృహాల విద్యుత్ వలయంలో విద్యుత్ ఉపకరణాలను శ్రేణిలో కలిపితే

ఏదేని ఒక ఉపకరణం పాడైపోతే మొత్తం వలయంలో విద్యుత్ సరఫరా నిలిచిపోతుంది.
వలయంలో నిరోధం పెరిగిపోయి విద్యుత్ ప్రవాహం తగ్గుతుంది.
ఒక ఉపకరణాన్ని ఉపయోగించడానికి స్విచ్ ఆన్ చేస్తే మిగిలిన అన్ని ఉపకరణాలు కూడా పనిచేస్తూ అనవసరంగా ఎక్కువ విద్యుత్ ను వినియోగిస్తాయి. తద్వారా విద్యుత్ బిల్లు, విద్యుత్ నష్టం ఎక్కువగును.

ప్రశ్న 7.
“అధిక వోల్టేజి – ప్రమాదం” అనే బోర్డులను తరచుగా చూస్తుంటాం. కాని ‘అధిక విద్యుత్-ప్రమాదం’ అని ఎందుకు ఉంచటం లేదు. ఊహించి సమాధానం రాయండి.
జవాబు:
అధిక వోల్టేజ్ – అని రాయబడి ఉన్న తీగలకు ఏదైనా వస్తువు / మనిషి కలుపబడితే ఆ వస్తువులో తీగలకు తగిలిన రెండు బిందువుల మధ్య అధిక పొటనియల్ భేదం ఏర్పాటు చేయబడుతుంది. అయితే వస్తువులో ఎంత విద్యుత్ ప్రవాహం ఏర్పడుతుందనేది ఆ వస్తువు తయారైన పదార్థ స్వభావం, నిరోధంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అన్ని సందర్భాలలో ఒకే విధమైన అధిక విద్యుత్ ప్రవాహం ఉంటుందని చెప్పలేము. కనుక అధిక విద్యుత్ ప్రవాహం – ప్రమాదం అని రాయరు.

ప్రశ్న 8.
వాహక పొడవు, నిరోధం మధ్య సంబంధాన్ని గుర్తించే ప్రయోగాన్ని నిర్వహించడానికి కావలసిన పరికరాలను తెల్పండి.
జవాబు:
వాహక పొడవు, నిరోధం మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని గుర్తించు ప్రయోగాన్ని నిర్వహించేందుకు ఈ క్రింది పరికరాలు అవసరం.

ఒకే మధ్యచ్ఛేదం కలిగి వేర్వేరు పొడవులు గల ఇనుప చువ్వలు,
బ్యాటరీ
అమ్మీటర్
కీ
రాగి తీగలు.

ప్రశ్న 9.
విద్యుత్ వాహకాలంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఏ పదార్థాలైతే తమ గుండా విద్యుత్ ను ప్రసరింపజేస్తాయో వాటిని విద్యుత్ వాహకాలంటారు.
ఉదా : లోహాలు

ప్రశ్న 10.
విద్యుత్ బంధకాలంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఏ పదార్థాలైతే తమ గుండా విద్యుత్ ను ప్రసరింపచేయలేవో వాటిని విద్యుత్ నిబంధకాలంటారు.
ఉదా : చెక్క రబ్బరు.

ప్రశ్న 11.
విద్యుత్ ప్రవాహం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక వాహకంలో ఎలక్ట్రాన్ క్రమమైన చలనాన్ని విద్యుత్ ప్రవాహం అంటాము (లేదా) ఆవేశాల క్రమ చలనమును విద్యుత్ ప్రవాహం అంటారు.

ప్రశ్న 12.
విద్యుత్ ప్రవాహంకు సమీకరణంను వ్రాయుము.
జవాబు:
‘t’ కాలవ్యవధిలో ఒక వాహకంలోని ఏదేని మధ్యచ్ఛేదంను దాటి వెళ్ళే ఆవేశం (Q)ను విద్యుత్ ప్రవాహం (I) అంటారు.
విద్యుత్ ప్రవాహం (I) = [latex]\frac{Q}{t}[/latex] అగును.

ప్రశ్న 13.
విద్యుత్ ప్రవాహానికి ప్రమాణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
SI పద్దతిలో విద్యుత్ ప్రవాహానికి ప్రమాణము ఆంపియర్.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 4

ప్రశ్న 14.
డ్రిఫ్ట్ లేదా అపసర వడిని నిర్వచించుము.
జవాబు:
ఒక వాహకంలో ఎలక్ట్రాన్ల స్థిర సరాసరి వడిని డ్రిఫ్ట్ లేదా అపసర వడి అంటాము.

ప్రశ్న 15.
విద్యుత్ ప్రవాహంను కొలుచుటకు వాడు పరికరం ఏది?
జవాబు:
అమ్మీటరు విద్యుత్ ప్రవాహంను కొలుచుటకు వాడతారు. దీనిని ఎల్లప్పుడు శ్రేణి సంధానంలో కలుపుతారు.

ప్రశ్న 16.
పొటెన్షియల్ భేదంను నిర్వచించుము. దాని ప్రమాణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

వాహకంలో ఒక బిందువు నుండి మరొక బిందువుకు ప్రమాణ ధనావేశంను కదల్చటానికి విద్యుత్ బలం చేసిన పనిని ఆ రెండు బిందువుల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం అంటారు.
దీనికి SI ప్రమాణం “ఓల్ట్”.

ప్రశ్న 17.
పొటెన్షియల్ భేదంను, విద్యుచ్చాలక బలంను కొల్చుటకు వాడు పరికరం ఏది?
జవాబు:
పొటెన్షియల్ భేదంను విద్యుచ్చాలక బలంను కొలుచుటకు ఓల్ట్ మీటర్‌ను వాడతారు. దీనిని వలయంలో సమాంతర సంధానంలో కలుపుతారు.

ప్రశ్న 18.
విద్యుచ్చాలక బలంను నిర్వచించుము.
జవాబు:

ప్రమాణ ఋణావేశంను ధనధృవం నుండి ఋణధృవంకు కదిలించడానికి రసాయన బలం చేసిన పనిని విద్యుచ్చాలక బలం అంటారు.
దీనికి SI ప్రమాణం “ఓల్ట్”.

ప్రశ్న 19.
వాహకాల యొక్క V – I గ్రాఫ్ ఆకృతిని గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 5

ప్రశ్న 20.
అర్ధవాహకాల యొక్క V – I గ్రాఫ్ ఆకృతిని గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 6

ప్రశ్న 21.
ఓమ్ నియమమును నిర్వచించుము.
జవాబు:
స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద, వాహకం యొక్క రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం వాహకం గుండా ప్రవహించు విద్యుత్ ప్రవాహానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.
V ∝ I ⇒ [latex]\frac{V}{I}[/latex] =R

ప్రశ్న 22.
ఓమ్ నియమము యొక్క షరతులేవి?
జవాబు:

లోహ వాహకాలు ఓమ్ నియమంను పాటిస్తాయి.
వాయు వాహకాలకు ఓమ్ నియమం వర్తించదు.
అర్ధ వాహకాలకు ఓమ్ నియమం వర్తించదు. ‘.

ప్రశ్న 23.
పదార్థ నిరోధాన్ని ప్రభావితం చేయు అంశాలు ఏవి?
జవాబు:

వాహక పదార్థపు నిరోధము దాని ఉష్ణోగ్రతపై
పదార్థ స్వభావంపై
వాహకపు పొడవుపై
వాహకపు మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యంపై ఆధారపడి ఉండును.

ప్రశ్న 24.
విద్యుత్ వలయం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
బ్యాటరీ, వాహక తీగలతో ఎలక్ట్రాన్లు ప్రవహించడానికి అనుకూలంగా ఏర్పరచిన సంవృత మార్గాన్ని వలయం అంటారు.

ప్రశ్న 25.
కిర్ఛాఫ్ జంక్షన్ నియమంను వ్రాయుము.
జవాబు:
వలయంలో విద్యుత్ ప్రవాహం విభజింపబడే ఏ జంక్షన్ వద్దనైనా, జంక్షన్ ను చేరే విద్యుత్ ప్రవాహాల మొత్తం ఆ జంక్షనను వీడిపోయే విద్యుత్ ప్రవాహాల మొత్తంకు సమానము.

ప్రశ్న 26.
కిర్ఛాఫ్ లూప్ నియమంను వ్రాయుము.
జవాబు:
ఒక మూసిన వలయంలోని వివిధ పరికరాల రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదాలలో పెరుగుదల, తగ్గుదల బీజీయ మొత్తం శూన్యము.

ప్రశ్న 27.
విద్యుత్ సామర్థ్యం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
విద్యుత్ ప్రవాహం, పొటెన్షియల్ భేదాల లబ్దాన్ని విద్యుత్ సామర్థ్యం అంటారు. దీనికి SI ప్రమాణం వాట్.

ప్రశ్న 28.
60 W, 120 V అని ముద్రించబడియున్న బల్బు యొక్క నిరోధమెంత?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 7

ప్రశ్న 29.
రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ నిరోధకాలు శ్రేణిలో ఉన్నాయని ఎలా చెప్పగలవు?
జవాబు:
రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ నిరోధాల గుండా ఒకేరకమైన విద్యుత్ ప్రవాహము ఉన్నప్పుడు, అవి శ్రేణిలో కలుపబడి ఉన్నాయని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 30.
రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ నిరోధాలు సమాంతరంగా కలుపబడి ఉన్నాయని ఎలా చెప్పగలవు?
జవాబు:
రెండు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువ నిరోధాల ద్వారా ఒకే విధమైన పొటెన్షియల్ భేదమున్నపుడు ఆ నిరోధాలను సమాంతరంగా కలిపామని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 31.
“లాటిస్” అనగానేమి?
జవాబు:
లోహాల వంటి వాహకాలలో అధిక సంఖ్యలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు ధనాత్మక అయాన్లు నిర్దిష్ట స్థానాలలో ఉంటాయి. ఈ ధనాత్మక అయాన్ల అమరికను “లాటిస్” అంటారు.

ప్రశ్న 32.
వాహకం రెండు చివరల బ్యాటరీకి కలిపితే దానిలో ఎలక్ట్రాన్లు నిర్దిష్ట దిశలోనే ఎందుకు కదులుతాయి?
జవాబు:
వలయంలో బ్యాటరీ లేనప్పుడు వాహకంలో ఎలక్ట్రాన్లు ‘క్రమరహిత’ చలనంలో ఉంటాయి. కాని వలయంలో బ్యాటరీని కలిపితే, వాహకమంతా ఒక సమ విద్యుత్ క్షేత్రం ఏర్పడుతుంది. ఈ క్షేత్రమే ఎలక్ట్రాన్లను నిర్దిష్ట దిశలలో కదిలిస్తుంది.

ప్రశ్న 33.
మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం 10^-6 m² గా గల రాగి తీగ గుండా 14 విద్యుత్ ప్రవాహం ఉన్నప్పుడు ఎలక్ట్రాన్ అపసర వడిని కనుగొనండి.
జవాబు:
రాగి ఎలక్ట్రాన్ సాంద్రత n = 8.5 × 10²⁸ m^-3
q_e = 1.602 × 10^-19c
మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం A = 10^-6 m²
విద్యుత్ ప్రవాహము I = 1A
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 8

ప్రశ్న 34.
A, B ల మధ్య ఫలిత నిరోధం ఎంత?
జవాబు:
4Ω, 4Ω లు శ్రేణి సంధానంలో ఉన్నాయి. కనుక
R= R₁ + R₂ ∴ R = 4Ω + 4Ω = 8Ω ఫలిత నిరోధం R = 8Ω

ప్రశ్న 35.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 10 P, Q ల మధ్య ఫలిత నిరోధం ఎంత?
జవాబు:
5Ω, 5Ω లు సమాంతర సంధానంలో ఉన్నాయి. కనుక

ప్రశ్న 36.
మన ఇంటిలోని విద్యుత్ వలయంలో ఫ్యూను సమాంతరంగా కలపాలా? శ్రేణిలో కలపాలా? ఎందుకు?
జవాబు:

మన ఇంటిలోని విద్యుత్ వలయంలో ఫ్యూజ్ ను శ్రేణిలో కలపాలి.
ఎందుకనగా, శ్రేణిలో ఫ్యూజ్ ను కలపడం వలన వలయంలో ఓవర్ లోడ్ సంభవించినప్పుడు వలయం తెరువబడి, విద్యుత్ ప్రవాహం ఆగిపోవును.
దీని వలన వలయంలో అన్ని పరికరాలు పాడవకుండా ఉంటాయి.

ప్రశ్న 37.
విద్యుత్ వల్ల కలిగే రెండు దుష్ఫలితాలు తెలుపుము.
జవాబు:

ఎవరైనా వ్యక్తులు విద్యుత్ ప్రవహించే తీగను తాకితే, విద్యుత్ షాక్ తగిలి ఒక్కోసారి ప్రాణాలు పోయే ప్రమాదం కూడా వుంది.
విద్యుత్ లఘువలయం ఏర్పడడం వల్ల ఒక్కోసారి అగ్ని ప్రమాదాలు సంభవిస్తూ ఉంటాయి.

ప్రశ్న 38.
విద్యుత్ లఘువలయం ఏర్పడిన చోట మెరుపు ఎందుకు వస్తుంది? ఆ కాంతి తెల్లగా ఎందుకుంటుంది?
జవాబు:
లఘువలయం ఏర్పడినపుడు విద్యుత్ నిరోధం తగ్గి, అధిక మొత్తంలో విద్యుత్ ప్రవహించడం వల్ల తీగ వేడెక్కుతుంది. ఆ వేడికి తీగను తయారుచేసిన లోహం ఆవిరిగా మారి మెరుపులాగా కనిపిస్తుంది. అధికవేడి వల్ల ఆ కాంతి తెల్లగా . కనిపిస్తుంది.

10th Class Physics 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
ఒక విద్యుత్ వాహకం యొక్క VII విలువ స్థిరమని నిరూపించేందుకు నిర్వహించే ప్రయోగానికి సంబంధించిన పరికరాల అమరికను పటం గీచి చూపండి.
లేదా
ఓమ్ నియమాన్ని సరిచూచు ప్రయోగాల పటం గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 12

ప్రశ్న 2.
ఫ్యూజ్ ల తయారీలో లెడ్ తీగను వాడటానికి కారణాలు తెల్పండి.
జవాబు:

ఫ్యూజ్ ల తయారీలో లెడ్ తీగను వాడుటకు గల కారణము లెడ్ కు ద్రవీభవన స్థానం తక్కువ మరియు నిరోధత్వం విలువ తక్కువ.
ఈ పదార్థం ద్వారా తయారు చేసిన తీగ గుండా విద్యుత్ ప్రవహించిన, అది ఒక ఉష్ణోగ్రత వద్ద వేడెక్కి కరుగును. దీని వలన వలయం తెరచుకొని ఇంటిలోని ఇతర పరికరాలకు విద్యుత్ ప్రవాహం ఆగును.

ప్రశ్న 3.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 13
వలయాన్ని పటంలో చూపటం జరిగింది. A, B ల మధ్య ఫలిత నిరోధం ఎంత?
జవాబు:
A, B ల మధ్య ‘R’ నిరోధం గల మూడు నిరోధకాలు సమాంతరంగా కలుపబడ్డాయి. వీటికి ‘R’ నిరోధకం శ్రేణిలో కలుపబడినది.

1) సమాంతరంగా కలుపబడ్డ మూడు నిరోధకాల ఫలిత నిరోధం
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 14

ప్రశ్న 4.

వలయాన్ని పటంలో చూపటం జరిగింది. A, B ల మధ్య ఫలిత నిరోధం ఎంత?
జవాబు:
మూడు నిరోధాలు సమాంతరంగా అనుసంధానంలో ‘కలవు. కావున వాటి ఫలిత నిరోధం R_P అగును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 16

ప్రశ్న 5.
ఒక పెట్టెలో రెండు నిరోదాలను అనుసంధానించారు. కాని ఎలా పెట్టెలో అనుసంధానం చేసారో తెలియదు. నిరోధ విలువలు సమానం. A, B ల మధ్య 10V బ్యాటరీని ఉంచారు. C, D ల మధ్య వోల్టు మీటర్ కలిపిన, వోల్టుమీటరు 5V గా చూపింది. మరల C, D ల మధ్య 10V బ్యాటరీని కలిపి A, B ల మధ్య వోల్టుమీటరు రీడింగు తీసుకున్నారు. ఆ రీడింగు 10V అయింది. ఆ నిరోధాలను పెట్టెలో ఎలా కలిపితే పై విలువ వస్తాయో తెలపండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 17
జవాబు:

V_AB = 10V అయితే R₁// R₂ కనుక ఫలిత నిరోధం = [latex]\frac{R}{2}[/latex]
∴ V_CD = 5V
V_CD = 10V అయితే V_AB = V అగును.
R₁ R₂ లు శ్రేణిలో ఉండును. R₂ = 10V

ప్రశ్న 6.
కారు హెడ్ లైట్ తక్కువకాంతి విడుదలయ్యేటప్పుడు ; అవి 40 W సామర్థ్యాన్ని, ఎక్కువ కాంతి విడుదలచేసేటప్పుడు అవి 50 W సామర్థ్యాన్ని వినియోగించుకుంటున్నాయి. ఏ సందర్భంలో హెడ్ లైట్ నిరోధం ఎక్కువగా ఉంటుంది? చర్చించండి.
జవాబు:
విద్యుత్ సామర్ధ్యం అనేది నిరోధానికి, విద్యుత్ ప్రవాహానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. కనుక రెండవ సందర్భంలో హెడ్ లైట్ నిరోధం ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 7.
క్రింది వాటి గుర్తులు రాయుము.
1) బ్యాటరీ 2) నిరోధం 3) అమ్మీటర్ 4) వోల్ట్ మీటర్ 5) ప్లగ్ కీ 6) రియోస్టాట్ 7) టాప్ కీ
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 19

10th Class Physics 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద సమానమయిన మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం గల వాహకం యొక్క నిరోధం, దాని పొడవుకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుందనే అంశాన్ని మీరెలా సరిచూస్తారో తెల్పండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 6

వాహకం యొక్క పొడవుకు, దాని నిరోధానికి గల సంబంధాన్ని సరిచూడవలసి ఉన్నది. కావున ఒకే పదార్థంతో తయారై సమాన మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం కలిగియుండి వివిధ పొడవులు గల లోహపు తీగలు లేదా సువ్వలను కొన్నింటిని తీసుకోవాలి.
బ్యాటరీ, అమ్మీటరు, స్విచ్ (కీ) మరియు వాహక తీగలను ఉపయోగించి వలయాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి. ఈ వలయంలో వివిధ పొడవులు గల సువ్వలను కలిపేందుకు వాహక తీగ మధ్యలో కొంత ఖాళీలని వదలాలి.
ఎంచుకున్న సువ్వలను ఒక్కొక్కటిగా వలయంలో కలుపుతూ అమ్మీటరు సహాయంతో వలయంలో ప్రవహించే విద్యుత్ ను కొలవాలి. సువ్వల పొడవు, విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని నమోదు చేయాలి.
మనం ఉపయోగించిన సువ్వల పొడవులు పెరిగే క్రమంలోనే వలయంలో విద్యుత్ ప్రవాహం తగ్గితే (నిరోధం పెరిగితే), వాహకం యొక్క నిరోధం దాని పొడవుకు అనులోమానుపాతంలో ఉన్నదని గుర్తించవచ్చు.

ప్రశ్న 2.
విద్యుత్ వాహక నిరోధమును ప్రభావితం చేసే కారకాలు ఏవి? ఏవేని రెండు కారకాల ప్రభావమును వివరించండి.
జవాబు:
విద్యుత్ వాహక నిరోధమును ప్రభావితం చేయు కారకాలు

పదార్థ స్వభావము,
ఉష్ణోగ్రత,
వాహక పొడవు,
వాహక మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యము

వివరణ :

వాహక ఉష్ణోగ్రత పెరిగిన దాని నిరోధము కూడా పెరుగును.
వేర్వేరు పదార్థాలకు వేర్వేరు నిరోధములుండును.
పదార్థ వాహకము యొక్క నిరోధము దాని పొడవుకు అనులోమానుపాతంలో ఉండును.
(T మరియు A లు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు) ∴ R ∝ l
పదార్ధ వాహకము యొక్క నిరోధము దాని మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యము (A) కు విలోమానుపాతంలో ఉండును.
(1 మరియు T లు స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు) ∴ R ∝ [latex]\frac{1}{A}[/latex]

ప్రశ్న 3.
5Ω, 15Ω, 20Ω మరియు 10Ω నిరోధాలు వలయంలో క్రింద చూపబడిన విధంగా కలుపబడినాయి. అయిన వలయంలో ఫలిత నిరోధంను కనుగొనుము.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 20
జవాబు:
a) వలయంలో 5Ω మరియు 15Ω నిరోధాలు శ్రేణిలో కలుపబడి ఉన్నాయి.
వీటి ఫలిత నిరోధం (R_i) = 5Ω + 15Ω [∵ R = R₁ + R₂] = 20Ω

b) వలయంలో R_i మరియు 20Ω లు సమాంతరంగా ఉన్నాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 21

c) వలయంలో R_ii మరియు 10 Ω లు శ్రేణిలో ఉన్నాయి.
వీటి ఫలిత నిరోధం (R_iii) = 10 Ω + 10 Ω = 20 Ω.
కావున ఇచ్చిన వలయంలో ఫలిత నిరోధం = 20 Ω.

ప్రశ్న 4.
వాహకం పొడవు, వాహక నిరోధముల మధ్య సంబంధం ఏమిటి? ఈ సంబంధంను పరిశీలించుటకు చేయు ప్రయోగ విధానం రాయుము.
జవాబు:

పొటెన్షియల్ భేదం స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు వాహక నిరోధం, దాని పొడవుకు అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది.
ఒకే మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం, వివిధ పొడవులు గల కొన్ని ఇనుప చువ్వలను తీసుకోవాలి.
ఒక ఇనుప చువ్వ, బ్యాటరీ, ఆమ్మీటర్, స్విచ్ లను శ్రేణిలో కలుపుతూ వలయాన్ని పూర్తి చేయాలి.
వలయంలో విద్యుత్ ప్రవహింపజేసి ఆమ్మీటర్ రీడింగ్ ని నమోదు చేయాలి.
ఈ విధంగా వివిధ పొడవులు గల ఇనుప చువ్వలను మార్చి ఆమ్మీటర్ రీడింగ్లను నమోదు చేయాలి.
రీడింగ్ లను అనుసరించి ఇనుప చువ్వ పొడవు పెరిగితే ఆమ్మీటర్ రీడింగ్ తగ్గుతుంది. దీనిని బట్టి వాహక తీగ పొడవు పెరిగితే నిరోధం పెరిగిందని చెప్పవచ్చు.

ప్రశ్న 5.
60 V బ్యాటరీని మూడు నిరోధాలు R₁ = 10 Ω R₃ = 20 Ω మరియు R₃ = X Ω లను వలయంలో శ్రేణిలో కలిపారు. వలయంలో 1 ఆంపియర్ విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్నప్పుడు కిర్కాఫ్ లూప్ నియమాన్ని ఉపయోగించి R₃ యొక్క నిరోధంను కనుగొనుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 22
లూప్ నియమం ప్రకారం 60 – 10I – 20I – XI = 0
I = 1 ఆంపియర్ విలువను పై సమీకరణంలో ప్రతిక్షేపించగా
60 – 10 – 20 – x = 0 = X ⇒ 30
∴ R₃ = 30 Ω

ప్రశ్న 6.
కిర్ ఛాఫ్ “లూప్ నియమము” ను నిర్వచించి, వివరించండి.
జవాబు:
లూప్ నియమం :
ఒక మూసిన వలయంలోని వివిధ పరికరాల రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదాలలో పెరుగుదల, తగ్గుదల బీజీయ మొత్తం శూన్యం.

వివరణ :
ఒక మూసిన వలయంలోని ప్రారంభంలో గల రెండు బిందువుల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదాన్ని, ఒక నిర్దిష్ట విలువగా భావించండి. ఆ వలయంలో ఉపయోగించిన వివిధ పరికరాల రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదాలను కొలుస్తూ పోతే, వలయంలో ఉపయోగించిన బ్యాటరీ, నిరోధాలను బట్టి పొటెన్షియల్ భేదం పెరగవచ్చు లేదా తగ్గవచ్చు. కానీ మనం వలయం అంతటా ప్రయాణించి తిరిగి ప్రారంభ బిందువును చేరితే, పొటెన్షియల్ భేదంలో ఫలిత మార్పు శూన్యమవుతుంది. అంటే పొటెన్షియల్ భేదాలలో మార్పుల బీజీయ మొత్తం శూన్యము.

ప్రశ్న 7.
ఒక ఇంటిలో మూడు ట్యూబ్ లైటులు, రెండు ఫ్యానులు, ఒక టెలివిజన్‌ను వాడుతున్నారు. ప్రతి ట్యూబ్ లైట్ 40 W విద్యుత్ ను వినియోగిస్తుంది. టెలివిజన్ 60 W, ఫ్యాన్ 80 W విద్యుత్ ను వినియోగిస్తున్నాయి. సుమారు ప్రతి ట్యూబ్ లైట్ ను ఐదు గంటల చొప్పున, ప్రతి ఫ్యానును 12 గంటల చొప్పున, టెలివిజనను 5 గంటల చొప్పున ప్రతిరోజూ వినియోగిస్తున్నారు. ఒక యూనిట్ (KWH) కు 3 రూ॥ చొప్పున విద్యుత్ ఛార్జి చేస్తే 30 రోజుల్లో చెల్లించాల్సిన సొమ్ము ఎంత?
మొత్తం 30 రోజులలో వినియోగించిన విద్యుత్
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 23

ఒక యూనిట్ (KWH) కు ఛార్జీ = 3 రూ.
కావున 84.6 KWH కు చెల్లించవలసిన మొత్తం సొమ్ము = 84.6 × 3 = 253.80 రూ.

ప్రశ్న 8.
ఒక విద్యుత్ వలయంలో 12 V బ్యాటరీకి 4 Ω, 12 Ω ల నిరోధాలను సమాంతరంగాను, దీనికి 3 Ω ల నిరోధమును శ్రేణిలోను కలుపబడ్డాయి. ఈ దత్తాంశానికి సరిపడు విద్యుత్ వలయాలు గీయండి. ఈ వలయంలో విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని కనుగొనండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 24

ప్రశ్న 9.
విద్యుత్ నిరోధం పదార్థ స్వభావంపై ఆధారపడి ఉంటుందని చూపు ప్రయోగంనకు కావల్సిన పరికరాలు తెలిపి ప్రయోగ విధానము రాయండి.
జవాబు:
కావలసిన పరికరాలు :
బ్యాటరీ, సమాన పొడవు – సమాన మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం గల వేరు వేరు లోహాలతో తయారు చేసిన తీగలు, సంధాన తీగలు, టాప్ కీ, అమ్మీటర్.

ప్రయోగ విధానం :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 26

పటంలో చూపిన విధంగా పరకరాలను అమర్చండి.
పటంలోని P మరియు Q ల మధ్య ఎంపిక చేసుకొన్న ఒక లోహపు తీగను అమర్చండి. అమ్మీటర్ రీడింగ్ గుర్తించండి.
ఇదేవిధంగా P మరియు Q ల మధ్యలో వేరు వేరు తీగలను (ఎంపిక చేసుకున్న అన్ని తీగలను) అమర్చి అమ్మీటర్ లోని రీడింగ్ గ్లను పరిశీలించండి.
పై విధంగా నిర్వహించిన ప్రయోగంలో అమ్మీటర్ రీడింగ్ ప్రతిసారీ వేరు వేరుగా వస్తుంది.
దీనిని బట్టి విద్యుత్ వాహక నిరోధం పదార్థ స్వభావంపై ఆధారపడి ఉంటుందని చెప్పవచ్చును.

ప్రశ్న 10.
ఒక విద్యార్ధి దీర్ఘఘనాకార కడ్డీని తీసుకొని దాని కొనల మధ్య ఒకే పొటెన్షియల్ భేదాన్ని అనువర్తింపజేస్తే కింది విద్యుత్ విలువలు లెక్కించాడు. పొడవు, వెడల్పు, ఎత్తు కొనల మధ్య

పొటెన్షియల్ భేదం అనువర్తించిన కొలత	విద్యుత్
పొడవు	2A
వెడల్పు	4A
ఎత్తు	6A

పై సమాచారం ఆధారంగా మూడు సందర్భాల్లో పొడవు, వెడల్పు, ఎత్తుల నిష్పత్తిని కనుగొనండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 27

ప్రశ్న 11.
నీ స్నేహితుడికి 10Ω నిరోధం అవసరమయింది. నీ దగ్గరకు వచ్చి అడిగాడు. కాని నీ దగ్గర 40Ω ల నిరోధాలున్నవి.
i) కనీసం ఎన్ని నిరోధాలను నీ స్నేహితుడు నిన్ను అడుగుతాడు?
ii) తీసుకున్న వాటిని ఎలా సంధానించాలి?
iii) వాటి ఫలితనిరోధం 10Ω అని చూపండి.
జవాబు:
i) దాదాపు 4 నిరోధాలు,
ii) తీసుకున్న వాటిని సమాంతర సంధానం చేయాలి.
iii) నిరోధాలను సమాంతర సంధానం చేసినపుడు ఫలిత నిరోధం

ప్రశ్న 12.
ఎలక్ట్రాన్ల అపసరవడి కనుగొనడానికి ఒక సమీకరణమును ఉత్పాదించుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 30

A మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం గల వాహకం రెండు చివరలను బ్యాటరీకి కలిపితే, దానిలో విద్యుత్ ప్రవహిస్తుంది. ఆవేశాల అపసరవడి V_d అనుకుందాం.
వాహకంలోని ఏకాంక ఘనపరిమాణంలో గల ఆవేశాల సంఖ్య (ఆవేశాల సాంద్రత) n అనుకుందాం.
ఒక సెకను కాలంలో ప్రతీ ఆవేశం కదిలిన దూరం V_d అవుతుంది. ఈ దూరానికి సంబంధించిన వాహక ఘనపరిమాణం AV_d అవుతుంది.
ఆ ఘనపరిమాణంలోనున్న ఆవేశాల సంఖ్య n.A.V_d కి సమానం.
ఒక్కొక్క వాహక కణం యొక్క ఆవేశం q అనుకుంటే, ఒక సెకనుకాలంలో D వద్ద గల మధ్యచ్ఛేదాన్ని దాటివెళ్ళే మొత్తం ఆవేశం ng AV_d అవుతుంది. ఇది విద్యుత్ ప్రవాహానికి సమానం.

ప్రశ్న 13.
వాహకంలో విద్యుత్ ప్రవాహదిశను మనం ఎలా నిర్ణయిస్తాం?
జవాబు:

I = nqAV_d అని మనకు తెలుసు. దీనిలో n. A విలువలు ధనాత్మకం. కావున ఆవేశం q డ్రిఫ్ట్ వడి V, గుర్తులపై విద్యుత్ ప్రవాహదిశ ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఋణావేశాలకు q విలువ ఋణాత్మకం, V_d విలువ ధనాత్మకం ఐతే q.V_d ల లబ్దం ఋణాత్మకం అవుతుంది. అనగా విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ ఋణావేశ ప్రవాహ దిశకు వ్యతిరేక దిశలో ఉంటుంది.
ధనావేశాలకు q విలువ ధనాత్మకం, V_d విలువ ధనాత్మకం ఐతే q.V_d ల లబ్దం ధనాత్మకం. అనగా విద్యుత్ ప్రవాహ దిశ ధనావేశ ప్రవాహదిశలోనే ఉంటుంది.

ప్రశ్న 14.
కొంతదూరంలో వేరుచేయబడిన రెండు బిందువుల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదాన్ని కనుగొనడానికి సూత్రాన్ని ఉత్పాదించండి.
జవాబు:
1) వాహక తీగ రెండు చివరలను బ్యాటరీకి కలిపితే వాహక విద్యుత్ క్షేత్ర దిశ మంతటా విద్యుత్ క్షేత్రం ఏర్పడుతుంది. ఈ విద్యుత్ క్షేత్రం ఎలక్ట్రాన్ (ఆవేశం)పై F అనే బలాన్ని కలుగజేస్తుంది.
2) ఈ బలం, స్వేచ్ఛ, ఆవేశాలను కొంతదూరం కదిలించ డానికి కొంత ‘పని’ చేస్తుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 32

ప్రశ్న 15.
ఒక బ్యాటరీ యొక్క విద్యుచ్ఛాలక బలాన్ని కనుగొనుటకు ఒక సూత్రాన్ని ఉత్పాదించుము.
జవాబు:
ఏకాంక ధనావేశాన్ని ఋణ ధృవం నుండి ధనధృవానికి కదిలించడానికి రసాయన బలం చేసిన పనినే “విద్యుచ్ఛాలక బలం” అంటారు.
1) రసాయన బలం F_c అనుకుందాం.
2) ఈ రసాయన బలం, ‘q’ పరిమాణం గల ఋణావేశాన్ని విద్యుత్ బలానికి వ్యతిరేకంగా ధనధృవం నుండి ఋణదృవానికి కదిలించడానికి చేసిన పని ‘W’ అనుకుందాం.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 34

ప్రశ్న 16.
మల్టీమీటర్‌ను గురించి వివరించుము.
జవాబు:
మల్టీమీటర్ అనేది ఒక ఎలక్ట్రానిక్ పరికరం. ఇది నిరోధం, ఓల్ట్జ్, కరెంట్ వంటి వివిధ విలువలను కొలవగలుగుతుంది. దీనితో కొలిచిన విలువలను ఇది సంఖ్యాత్మకంగా చూపిస్తుంది. మల్టీమీటర్ లో ప్రధానంగా 3 విభాగాలుంటాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 35

డిస్సే (Display) :
మల్టీమీటరు 4 ‘డిజిట్స్’ (Digits) చూపగలిగే డిస్పే ఉంటుంది. ఇది ఋణగుర్తు (nega tive symbol) ను కూడా చూపగలుగుతుంది.

సెలక్షన్ నాబ్ (Selection knob) :
ఓల్టేజ్ (V), నిరోధం (R) మొదలగు అంశాలలో దేనిని కొలవాలో, దానికి అనుగుణంగా మల్టీమీటరును అమర్చుకోడానికి సెలక్షన్ నాబ్ ఉపయోగపడుతుంది.

పోర్ట్ (Ports) :
మల్టీమీటరుకు సాధారణంగా రెండు పోర్టులుంటాయి. ఒకదానివద్ద COM (common or ground port) అని రాసి ఉంటుంది. దీనిలో నలుపురంగు తీగను (test lead) ను అమర్చాలి. రెండవ దానివద్ద mAVI2 అని రాసి ఉంటుంది. ఇందులో ఎరుపు తీగను అమర్చాలి.

హెచ్చరిక :
సాధారణంగా మల్టీమీటర్లు ‘AC’ వ్యవస్థల విలువలను కూడా కొలవగలవు. కానీ AC’ వలయాలు ప్రమాదకరమైనవి. కావున మల్టీమీటరును DC విలువలను కొలవడానికి మాత్రమే వినియోగించండి.

ప్రశ్న 17.
విద్యుత్ సామర్థ్యం కనుగొనడానికి ఒక సూత్రాన్ని ఉత్పాదించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 36
1) పటంలో చూపినట్లు A బిందువు నుండి B బిందువును t పొటెన్షియల్ భేదం (V) సెకన్ల కాలంలో Q కులూంటే ఆవేశం ప్రవహించింది. అనుకొనుము.
2) A, B ల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం V అనుకుంటే, t కాలంలో
విద్యుత్ క్షేత్రం చేసిన పని W = QV – (1)
3) ఈ ‘పని’ వాహకంలో ప్రవహిస్తున్న Q ఆవేశం కోల్పోయిన శక్తికి సమానం.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 37

ప్రశ్న 18.
ఒక వలయాన్ని పటంలో చూపటం జరిగింది.
A వద్ద వలయంలోనికి ప్రవేశించే విద్యుత్ I.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 38
a) C, D బిందువుల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం ఎంత?
b) A, B బిందువుల మధ్య వలయఫలిత నిరోధం ఎంత?
c) C, D ల గుండా ప్రవహించే విద్యుత్ ఎంత?
జవాబు:
a) కిర్కాఫ్ లూప్ నియమం ప్రకారం ఒక మూసిన వలయంలోని వివిధ పరికరాల రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదాలలో పెరుగుదల, తగ్గుదల బీజీయ మొత్తం శూన్యం.

కావున C, Dల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం శూన్యం కారణం ఇది ఒక మూసిన లూప్.

b) ఇక్కడ 20 Ω, 5 Ω లు ఒకదానికొకటి సమాంతరంగా కలవు. వాటి ఫలితాలు ఒకదానికొకటి శ్రేణిలో ఉండును.
20 Ω మరియు 5 Ω ల ఫలిత నిరోధం విలువ
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 39

ప్రశ్న 19.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 41
పటాన్ని గమనించండి. A, B, C వద్ద పొటెన్షియల్ విలువలు 70 V, 0 V, 10V
a) D వద్ద పొటెన్షియల్ ఎంత?
b) AD, DB, DC లలో ప్రవహించే విద్యుత్ ప్రవాహాలు నిష్పత్తిని కనుగొనండి.
జవాబు:
a) ఓమ్ నియమం ప్రకారం పొటెన్షియల్ భేదం (V) = IR
ఇవ్వబడిన వలయంలో జంక్షన్ నియమాలను పాటించగా
‘D’ జంక్షన్ వలె ప్రవర్తించుచున్నది. కావున, I = I₁ + I₂
‘D’ వద్ద పొటెన్షియల్ భేదం V₀ అనుకొనుము.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 42

ప్రశ్న 20.
వలయాన్ని పటంలో గమనించండి. R₁ = R₂ = R₃ = 200 Ω.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 45
వోల్టుమీటరు రీడింగు = 100 V,
వోల్టుమీటరు నిరోధం = 1000 Ω అయితే
బ్యాటరీ విద్యుచ్ఛాలక బలం ‘E’ ను కనుగొనండి.
జవాబు:
ఇవ్వబడిన విలువలు R₁ = R₂ = R₃ = 200 Ω
వోల్ట్ మీటరు రీడింగు = 100 V.
వోల్ట్ మీటరు నిరోధపు విలువ = 1000 Ω
ఇవ్వబడిన వలయంలో R₂ మరియు R₃ లు శ్రేణిలో కలవు. కనుక ఫలిత నిరోధం విలువ
R= R₂ + R₃ = 200 + 200 = 400 Ω.
ఫలిత నిరోధం (400 2) మరియు వోల్ట్ మీటరు నిరోధం (1000 Ω) లు సమాంతరంగా కలవు. కావున
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 46

ప్రశ్న 21.
ఒక రాగి తీగతో ప్రక్కపటంలో చూపిన విధంగా వలయాన్ని ఏర్పరిచారు. వాహక నిరోధం దాని పొడవుకు అనులోమానుపాతంలో వుందని మనకు తెలుసు. దీని ఆధారంగా 1, 2 బిందువుల మధ్య వలయ ఫలిత నిరోధాన్ని లెక్కించండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 47
జవాబు:
తీగ యొక్క వాహక నిరోధము విలువ ‘R’ మరియు తీగ పొడవు ‘l’ అనుకొనుము.
వలయము చతురస్ర ఆకారములో కలదు. భుజము పొడవు (l) = R
చతురస్రము కర్ణము, భుజముకు √2 రెట్లు ఉండును = √2l
కర్ణం పరముగా నిరోధము విలువ √2R అగును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 48
ఇవ్వబడిన తీగ యొక్క ఆకారమును వలయ రూపములో వ్రాయగా PTR మరియు QTS
పరంగా ఫలిత విద్యుత్ ఉండదు కనుక విద్యుత్ ప్రవాహం ఉండదు.
PQ మరియు PS లు శ్రేణిలో కలవు. కనుక ఫలిత నిరోధము విలువ R₁ + R₂ = R + R = 2R.
QR మరియు SR లు శ్రేణిలో కలవు. కనుక ఫలిత నిరోధము విలువ R₁ + R₂ = R + R = 2R.
ఈ వలయమును తిరిగి నిర్మించగా క్రింది రూపంలో ఉండును.
(1), (2) బిందువుల మధ్య వలయపు ఫలిత నిరోధము విలువ
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 49

ప్రశ్న 22.
సుధాకర్ వివిధ వోల్టేజిలు, ఒక పదార్థం (తీగరూపంలో ఉన్నది), వోల్టు మీటరు, అమ్మీటర్లు వాడి సేకరించిన విద్యుత్ ప్రవాహాలను పట్టికలో పొందుపరిచారు.
ఆ పట్టిక ఆధారంగా వచ్చిన గ్రాఫ్ ఈ క్రింది విధంగా ఉంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 50
గ్రాఫ్ లో వోల్టేజి (V) ని వోల్టులలోనూ; విద్యుత్ (I) ని ఆంపియర్ లలోనూ కొలిచాడు. గ్రాఫ్ ఆధారంగా ఈ క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
ఎ) సుధాకర్ తీసుకున్న పదార్థం ఏరకమైనదిగా చెప్పవచ్చు?
బి) తీసుకున్న పదార్థం నిరోధం ఎంత?
సి) తీగ కొనలమధ్య 20 V ల పొటెన్షియల్ భేదాన్ని అనువర్తించినప్పుడు ఆ తీగ ఎంత విద్యుత్ సామర్థ్యాన్ని వినియోగించుకుంటుంది?
డి) పై శ్లో ఇమిడియున్న నియమాన్ని తెల్పండి.
జవాబు:
ఎ) పటంలో ఇచ్చిన గ్రాఫు మూలబిందువు గుండా పోవు సరళరేఖను సూచిస్తున్నది. కావున తీసుకున్న పదార్థం ఓమీయ వాహకం అగును.
బి) ఓమ్ నియమం ప్రకారం V = IR = R = – = R = 0 = 502 .
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 51
డి) ఓమీయ వాహకాలు ఓమ్ నియమమును పాటించును.
ఓమ్ నియమం :
పొటెన్షియల్ భేదం (V) విద్యుత్ ప్రవాహం, (I) కు అనులోమానుపాతంలో కలదు.

ప్రశ్న 23.
మీ ఇంటిలోని వివిధ విద్యుత్ పరికరాలు వలయంలో ఏ విధంగా కలుపబడ్డాయో తెలియజేసే చిత్రాన్ని గీయండి. వలయంలో వాడిన సంకేతాలకు పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 11

ప్రశ్న 24.
ఒకే పొడవు, ఒకే మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం కలిగియున్న వివిధ పదార్థాల నిరోధాలు పోల్చేందుకు వలయాన్ని ఎలా ఏర్పాటు చేయాలో పటంతో చూపండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 52

ప్రశ్న 25.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 53
పైపటాన్ని గమనించి సమాధానములు వ్రాయండి.
(ఎ) పై నిరోధాలన్నీ సమాంతర సంధానంలో ఉన్నాయా లేక శ్రేణిలో ఉన్నాయా?
(బి) ఇచ్చిన మూడు నిరోధాల ఫలిత తుల్య నిరోధం ఎంత?
(సి) ఈ వ్యవస్థలో ఏ భౌతిక రాశి స్థిరం?
(డి) R₁ = 2Ω, R₂ = 3Ω, R₃ = 4Ω అయితే ఫలిత తుల్య నిరోధం ఎంతో కనుగొనండి.
జవాబు:
(ఎ) శ్రేణి సంధానంలో ఉన్నాయి.
(బి) R = R₁ + R₂ + R₃
(సి) కరెంట్ (i)
(డి) R = R₁ + R₂ + R₃ = 2 + 3 + 4 = 9Ω

ప్రశ్న 26.
ఇచ్చిన వలయాన్ని పరిశీలించండి. R₁, R₂ లు రెండు నిరోధాలు మరియు R₁ = R₂ = 4Ω బ్యాటరీ విద్యుత్ చాలక బ్యాటరీ E విలువ 10V. క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానములను రాయండి.
a) R₁, R₂ నిరోధాలను ఏ సంధానంలో కలిపారు?
b) R₁ నిరోధంపై ఉండే పొటెన్షియల్ భేదం ఎంత?
c) వలయ ఫలిత నిరోధం ఎంత?
d) బ్యాటరీ నుండి వెలువడు మొత్తం విద్యుత్ ప్రవాహం ఎంత?
జవాబు:
a) R₁ మరియు R₂ నిరోధాలు వలయంలో సమాంతరంగా కలుపబడ్డాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 54

ప్రశ్న 27.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 55
i) వలయంలో ఫలిత నిరోధం ఎంత?
ii) వలయంలో ప్రవహించే విద్యుత్ ఎంత?
జవాబు:
పటం నుండి
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 56

ప్రశ్న 28.
క్రింది పటంలో ఏ రెండు చివరల మధ్యనైనా ఫలిత నిరోధాన్ని కనుగొనండి. వలయంలో ప్రవహించే మొత్తం విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని లెక్కించండి.
జవాబు:
పటం నుండి BC, CA నిరోధాలు శ్రేణిలోను, ఇవి రెండు AB నిరోధానికి సమాంతరంగాను ఉన్నాయి.
BC, CA ఫలిత నిరోధం R₁ = R_BC + R_AC = 30 + 30 = 60 Ω
R₁, AB లు సమాంతరంగా ఉన్నాయి. వీటి ఫలిత నిరోధం
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 57

ప్రశ్న 29.
ఒక తీగ రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం V, ఆ తీగలో ప్రవహించే విద్యుత్ I లకు సంబంధించిన గ్రాఫ్ గీయండి. ఆ గ్రాఫ్ ఆకారం ఎలా ఉంది?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 58

ఒక వాహక విద్యుత్ పొటెన్షియల్ (V) దాని గుండా ప్రవహించు విద్యుత్ (I) కు అనులోమానుపాతంలో ఉండునని ఓమ్ నియమము తెలుపును.
ఓమ్ నియమం ప్రకారం [latex]\frac{V}{I}[/latex] స్థిరము.
ప్రవాహ విద్యుత్ (I) విలువలను Y – అక్షంపై, తీగ రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం (V) విలువలను X- అక్షంపై తీసుకొనుము.
తగిన స్కేలును నిర్ణయించుకుని V, I మధ్య గ్రాఫ్ గీయగా అది మూలబిందువు గుండా పోవు సరళరేఖను ఏర్పరచినది.

10th Class Physics 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
ఓమ్ నియమం ప్రయోగంలో క్రింది ఇచ్చిన విలువల సహాయంతో I మరియు V మధ్య గ్రాఫ్ గీచి సరిచూడండి. మరియు వాహకం నిరోధం కనుగొనండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 60

జవాబు:
V = IR ⇒ R = [latex]\frac{V}{I}[/latex] ⇒ [latex]\frac{1.6}{0.5}[/latex] = 3.2 ఓమ్ లు
∴ వాహకం యొక్క నిరోధము 3.2 Ω

ప్రశ్న 2.
ఒక వాహకపు నిరోధానికి 300 పొటెన్షియల్ భేదాన్ని ఏర్పరచనపుడు దానిలోని విద్యుత్ ప్రవాహం 3A పొటెన్షియల్ భేదాన్ని 200 తగ్గించినపుడు విద్యుత్ ప్రవాహం ఎంత?
జవాబు:
వాహకపు పొటెన్షియల్ భేదం = V = 30 V
వాహకంలో విద్యుత్ ప్రవాహం = 1 = 3A
వాహకంలో విద్యుత్ నిరోధము = R = ?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 61

ప్రశ్న 3.
ఓల్ట్ మరియు ఆంపియర్ పరంగా ఓమ్ ను వివరించండి.
జవాబు:
స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద, వాహకం రెండు చివరల మధ్య 1 ఓల్ట్ పొటెన్షియల్ భేదం, వాహకం గుండా ప్రవహించే 14 విద్యుత్ ప్రవాహానికి అనులోమానుపాతంలో వుంటుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 62

ప్రశ్న 4.
వాహక మూలకాలన్నింటికి ఓమ్ నియమం సార్వత్రికమైనది. ‘అయితే ఓమ్ నియమాన్ని పాటించని మూలకాలకు ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
జవాబు:
ఓమ్ నియమాన్ని పాటించని మూలకాలు లేదా పదార్థాలను అఓమీయ పదార్థాలు అంటారు.
ఉదా : అర్ధ వాహకాలు, అలోహాలు.

ప్రశ్న 5.
నిత్యజీవితంలో ఓమ్ నియమం యొక్క అనువర్తనాలను తెల్పండి.
జవాబు:

ఓమ్ నియమాలను DC వలయాలలో వాడతారు.
వలయంలో ఓల్టేజ్ డ్రాప్ సమయంలో ఖచ్చిత నిరోధంను లెక్కించుటకు ఓమ్ నియమాలను వాడతారు.
ఇంటిలో, వలయంలోని ఏ పరికరము యొక్క నిరోధము విలువలను కనుగొనుటకు అయినా ఓమ్ నియమం వాడతారు.
మనము ఇళ్ళలో వాడు బల్బులలోని ఫిలమెంట్ నిరోధం విలువను లెక్కించుటకు ఓమ్ నియమమును వాడతారు.
హీటర్ నిర్మాణంలో వాడతారు.
ఎలక్ట్రిక్ స్ట్రీ నిర్మాణంలోనూ,
సిగార్ వెలిగించే లైటర్ లో ఉష్ణం విడుదలవుటలోనూ,
LED బల్బులు తయారీలోను ఓమ్ నియమమును వాడతారు.

ప్రశ్న 6.
ప్రక్క వలయంలో లోపాలను గుర్తించండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 63
జవాబు:

ఇవ్వబడిన వలయంలో అమ్మీటర్ (A) ను బ్యాటరీకి సమాంతరంగా అనుసంధానం చేశారు. ఇది లోపము.
అమ్మీటరు (A)ను బ్యాటరీకి ఎల్లప్పుడు శ్రేణిలో కలపాలి.

10th Class Physics 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం ½ Mark Important Questions and Answers

1. స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రానులు దేనిలో ఉంటాయి?
A) వాహకం
B) బంధకం
C) A మరియు B
D) రెండూ కావు
జవాబు:
A) వాహకం

2. మేఘాల నుండి భూమికి గాలి ద్వారా జరిగే విద్యుత్ ఉత్సర్గం ఏ రూపంలో కనిపిస్తుంది?
జవాబు:
మెరుపులు

3. వాతావరణంలో ఆవేశాల చలనానికి ఉదాహరణ ఇమ్ము.
జవాబు:
మెరుపులు

4. నైలాన్ తీగల గుండా విద్యుత్ ప్రవాహం జరగదు. కారణం ఊహించండి.
జవాబు:
నైలాన్లో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు ఉండవు.

5. క్రింది వానిలో అవాహకం
A) రాగి తీగ
B) అల్యూమినియం తీగ
C) నైలాన్ తీగ
D) ఇనుప తీగ
జవాబు:
C) నైలాన్ తీగ

6. లోహాల వంటి వాహకాలలో అధిక సంఖ్యలో స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్లు ధనాత్మక అయాన్లు నిర్దిష్ట స్థానాలలో ఉంటాయని చెప్పిన శాస్త్రవేత్తలు ఎవరు?
జవాబు:
డ్రూడ్ మరియు లోరెంజ్

7. వాహకాలలో ధనాత్మక అయాన్ల అమరికను ఏమంటారు?
జవాబు:
లాటిస్

8. తెరిచియున్న వలయం వంటి వాహకంలో ఏదేని మధ్యచ్చేదం వెంబడి కదిలే ఫలిత ఆవేశం
A) గరిష్ఠం
B) శూన్యం
C) ఋణావేశం
D) ధనావేశం
జవాబు:
B) శూన్యం

9. A : తెరచి ఉన్న వలయంలో ఏదేని వాహకంలో మధ్యచ్ఛేదం వెంబడి కదిలే ఆవేశాల మొత్తం శూన్యం.
R : వలయంలో బ్యాటరీ లేనప్పుడు వాహకంలో ఎలక్ట్రానులు చలనంలో ఉండవు.
A) A, R లు సరియైనవి
B) A మాత్రమే సరియైనది
C) R మాత్రమే సరియైనది
D) A, R లు సరియైనవి కావు
జవాబు:
B) A మాత్రమే సరియైనది

10. విద్యుత్ ప్రవాహం అనగా ఏమిటి?
జవాబు:
ఆవేశాల క్రమచలనం

11. ఒక సెకను కాలంలో వాహకంలోని ఏదేని మధ్యచ్ఛేదాన్ని దాటి వెళ్ళే ఆవేశ పరిమాణాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
విద్యుత్ ప్రవాహం

12. క్రింది వానిలో సరియైనది ఏది?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 64
జవాబు:
D

13. విద్యుత్ ప్రవాహానికి SI ప్రమాణం ఏమిటి?
జవాబు:
ఆంపియర్

14. 1 ఆంపియర్ అనగా ఏమిటి ?
జవాబు:

15. వాహకం రెండు చివరలను బ్యాటరీ టెర్మినల్స్ కి కలిపినపుడు వాహకంలో ఎలక్ట్రానులు నిర్దిష్ట దిశలో కదులుతాయి. ఈ కదలికకు కారణం ఏమిటో ఊహించండి.
జవాబు:
వాహకమంతా ఏర్పడే సమ విద్యుత్ క్షేత్రం.

16. వాహకంలోని స్వేచ్ఛా ఎలక్ట్రాన్ల దృష్ట్యా సరికాని వాక్యం
a) విద్యుత్ క్షేత్రం వలన త్వరణాన్ని పొందుతాయి.
b) విద్యుత్ క్షేత్ర దిశలో చలిస్తాయి.
c) విద్యుత్ క్షేత్రం వలన ఎలక్ట్రానులు లాటిన్ అయాన్లతో అభిఘాతం చెందుతాయి.
d) పైవేవీ కావు
జవాబు:
b) విద్యుత్ క్షేత్ర దిశలో చలిస్తాయి.

17. వాహకంలో విద్యుత్ క్షేత్ర దిశకు ఎలక్ట్రాన్ల చలన దిశ ఇలా ఉంటుంది.
A) ఒకే దిశలో
B) వ్యతిరేక దిశలో
C) పై రెండింటిలో ఏదైనా
జవాబు:
B) వ్యతిరేక దిశలో

18. వాహకంలో ఎలక్ట్రానులు చలించే మార్గం ఇలా వుంటుంది.
A) సరళరేఖా మార్గంలో
B) వృత్తాకారంగా
C) క్రమరహితంగా
జవాబు:
C) క్రమరహితంగా

19. వాహకంలో ఎలక్ట్రానులు ఇలా చలిస్తాయి.
A) స్థిర వేగంతో
B) స్థిర సరాసరి వడితో
జవాబు:
B) స్థిర సరాసరి వడితో

20. వాహకంలో ఎలక్ట్రాలు స్థిర సరాసరి వడితో చలిస్తాయి. ఈ వడిని ఏమంటారు?
జవాబు:
అపసర వడి (లేదా) డ్రిఫ్ట్ వడి

21. ఎలక్ట్రాన్ విద్యుదావేశ పరిమాణం ఎంత?
జవాబు:
1.602 × 10^-19 C

22. మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం 10^-6m² గల రాగి తీగలో ఎలక్ట్రాన్ల సాంద్రత ఎంత?
జవాబు:
n = 8.5 × 10²⁸ m^-3

23. వాహకంలో ఎలక్ట్రాన్ల అపసర వడి లేదా డ్రిప్ట్ వడి ఎంత?
జవాబు:
V_d = 7 × 10^-5m/s (లేదా) 0.07 mm/s.

24. 10^-6m² మధ్యచ్చేద వైశాల్యం గుండా 14 కరెంట్ ప్రవహించినపుడు ఒక ఎలక్ట్రాన్ ఎంత సరాసరి వడితో కదులుతుంది?
జవాబు:
సెకనుకి 0.07 మి.మీ.

25. వలయంలో విద్యుత్ ప్రవాహాన్ని దేనితో కొలుస్తారు?
జవాబు:
అమ్మీటర్

26. వలయంలో అమ్మీటర్‌ను ఎలా కలుపుతారు?
జవాబు:
శ్రేణిలో

27. స్వేచ్చావేశాలను నిర్దిష్ట దిశలో కదిలించడానికి విద్యుత్ క్షేత్రం చేసే పనికి సూత్రం రాయండి.
జవాబు:
W = F_e l
ఇక్కడ F_e = విద్యుత్ బలం,
l= ఆవేశం కదిలిన దూరం

28. ఏకాంక ఆవేశంపై విద్యుత్ బలం చేసే పనిని ఏమంటారు?
జవాబు:
పొటెన్షియల్ భేదం

29. పొటెన్షియల్ భేదానికి SI ప్రమాణం రాయుము.
జవాబు:
ఓల్ట్ (V)

30. 1 ఔల్ /1 కూలూంబ్ =?
జవాబు:
1 వోల్ట్

31. సరికాని సూత్రం ఏది?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 66
జవాబు:
C

32. ధనావేశాల చలనాన్ని మనం ఎక్కడ గమనించవచ్చును?
జవాబు:
ద్రవాల గుండా విద్యుత్ ప్రవహిస్తున్నప్పుడు (లేదా) ఎలక్ట్రో ప్లేటింగ్ లో.

33. i) ద్రవాలలో విద్యుత్ ప్రవాహం జరగడానికి ధన, ఋణ ఆవేశాలు రెండూ చలిస్తాయి.
ii) లోహ ఘనరూప వాహకంలో ఎలక్ట్రాన్లు మాత్రమే చలిస్తాయి.
పై వాక్యా లలో ఏది సరికాదు?
జవాబు:
రెండూ సరియైనవే.

34. i) ఎలక్ట్రాన్లు అల్ప పొటెన్షియల్ నుండి అధిక పొటెన్షియల్ కి కదులుతాయి.
ii) ఋణావేశాలు ఎప్పుడూ విద్యుత్ క్షేత్ర దిశలో చలిస్తాయి.
పై వాక్యాలలో తప్పుగా గల వాక్యం ఏది?
జవాబు:
(ii)

35. “బ్యాటరీలలో ఎల్లప్పుడూ వాటి పొటెన్షియల్ భేదం సిరంగా ఉంటుంది.” ఈ వాక్యం సరియైనదేనా?
జవాబు:
సరియైనదే.

36. బ్యాటరీలలో విద్యుద్విశ్లేష్యంలో గల ధన అయాన్లను ఆనోడ్ వైపు కదిలించే బలం
A) రసాయన బలం
B) విద్యుత్ క్షేత్ర బలం
C) A మరియు B
జవాబు:
A) రసాయన బలం

37. బ్యాటరీలలో ధన అయాన్లు గల పలకను ఏమంటారు?
జవాబు:
ఆనోడ్

38. కేథోడ్ పై ఆవేశం
A) ధన
B) ఋణ
C) శూన్య
D) A లేదా B
జవాబు:
B) ఋణ

39. బ్యాటరీలో విద్యుత్ బల దిశ
i) రసాయన బల దిశకు వ్యతిరేక దిశలో ఉంటుంది.
ii) పరిమాణం ఎలక్ట్రోడ్లపై పోగయిన ఆవేశంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
జవాబు:
(i) మరియు (ii)

40. బ్యాటరీలోని పలకలపై పోగయ్యే ఆవేశ పరిమాణం దేనిపై ఆధారపడి ఉంటుంది?
జవాబు:
బ్యాటరీలోని రసాయన స్వభావంపై

41. విద్యుచ్ఛాలక బలం సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 67

42. ఏకాంక ఋణావేశాన్ని ధన ధృవం నుండి ఋణ ధృవానికి కదిలించడానికి రసాయన బలం చేసిన పనిని ఏమందురు?
జవాబు:
విద్యుచ్ఛాలక బలం (emf)

43. పొటెన్సియల్ భేదంను కొలుచుటకు ఉపయోగించు పరికరం ఏమిటి?
జవాబు:
వోల్ట్ మీటర్

44. వోల్ట్ మీటరు వలయంలో ఎలా కలుపుతారు?
జవాబు:
సమాంతరంగా

45. ఓమ్ నియమాన్ని చెప్పినవారు ఎవరు?
జవాబు:
జార్జ్ సైమన్ ఓమ్

46. ఓమ్ నియమంను రాయండి.
జవాబు:
స్థిర ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాహకం రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం వాహకం గుండా ప్రవహించే విద్యుత్ ప్రవాహానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. (లేదా)
[latex]\frac{V}{I}[/latex] స్థిరం.

47. i) అర్ధవాహక [latex]\frac{V}{I}[/latex] స్థిరం.
ii) వాహకాలకి [latex]\frac{V}{I}[/latex] స్థిరం. కాదు.
పై వాక్యాలలో సరికానిది ఏది?
జవాబు:
రెండూ సరియైనవి కావు.

48. V/I = స్థిరం అని చూపు ప్రయోగానికి తీసుకోవలసిన పరికరాలేవి ?
జవాబు:
6V బ్యాటరీ ఎలిమినేటర్, అమ్మీటర్, ఓల్ట్ మీటర్, లోహపు తీగ (మాంగనిన్), రియోస్టాట్.

49. ఓమ్ నియమం నిరూపించు ప్రయోగంలో కొలవవలసిన అంశాలు ఏవి?
జవాబు:
వోల్టేజి (V) మరియు విద్యుత్ ప్రవాహం (I)

50. లోహాలతో ఓమ్ నియమం ప్రయోగం చేసినప్పుడు V, I గ్రాఫ్ ఎలా ఉంటుంది?
జవాబు:
మూల బిందువు గుండా పోయే సరళరేఖ

51. LED కి సంబంధించి V, I గ్రాఫు ఎలా వుంటుంది? పై వాక్యా లలో ఏది సరియైనది?
జవాబు:
వక్రరేఖ

52. V/I = స్థిరాంకం. ఈ స్థిరాంకాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
వాహక నిరోధం

53. V = ?

జవాబు:
D

54. 1 వోల్ట్ /1 ఆంపియర్ అనగా ఏమిటి?
జవాబు:
1 ఓమ్

55. నిరోధాన్ని సూచించు గుర్తును రాయుము.
జవాబు:

56. నిరోధం యొక్క ప్రమాణాన్ని సూచించు గుర్తు రాయుము.
జవాబు:

57. ఓమ్ నియమం ఆధారంగా పదార్థాలు ఎన్ని రకాలు?
జవాబు:
2

58. ఓమీయ పదార్థాలు అనగానేమి?
జవాబు:
ఓమ్ నియమాన్ని పాటించే పదార్థాలు

59. ఓమ్ నియమాన్ని పాటించని పదార్థాలను ఏమందురు?
జవాబు:
అఓమీయ పదార్థాలు

60. క్రింది వానిలో అఓమీయ వాహకం
A) రాగి తీగ
B) మాంగనిన్ తీగ
C) నికెల్ తీగ
D) LED
జవాబు:
D) LED

61. a) లోహ వాహకాలు ఓమ్ నియమాన్ని పాటిస్తాయి.
b) ఉష్ణోగ్రతను బట్టి పదార్థ నిరోధం మారుతుంది.
c) వాహకానికి చెందిన V, I గ్రాఫు ఎల్లప్పుడూ సరళరేఖయే.
d) వాయు వాహకాలకు ఓమ్ నియమం వర్తించదు.
పై వాక్యాలలో సరికాని వాక్యం ఏది?
జవాబు:
c) వాహకానికి చెందిన V, I గ్రాఫు ఎల్లప్పుడూ సరళరేఖయే.

62. నిరోధం అనగానేమి?
జవాబు:
వాహకంలో ఎలక్ట్రాన్ చలనానికి కలిగే ఆటంకం.

63. నిరోధకం అనగానేమి?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ చలనాన్ని నిరోధించే పదార్థాన్ని ‘నిరోధకం’ అంటారు.

64. మన నిత్య జీవితంలో ఓమ్ నియమం యొక్క ఉపయోగం రాయండి.
జవాబు:
విద్యుత్ బల్బ్ లు ఓమ్ నియమం ప్రకారం పనిచేయుట.

65. మానవ శరీరం యొక్క నిరోధం ఎంత వుంటుంది?
జవాబు:
100Ω – 5,00,000Ω

66. మానవ శరీరం గుండా విద్యుత్ ప్రవహించే కాలం పెరుగుతున్న కొలదీ శరీర నిరోధం ఎలా మారుతుంది?
జవాబు:
తగ్గుతుంది.

67. విద్యుత్ షాక్ ప్రభావాన్ని గుర్తించగలగాలంటే మన శరీరం గుండా ప్రవహించే కనీస విద్యుత్ ప్రవాహ విలువ ఎంత ఉండాలి?
జవాబు:
0.001 ఆంపియర్లు

68. శరీరం గుండా 0.01 ఆంపియర్ల విద్యుత్ ప్రవహిస్తే శరీరంపై ప్రభావం ఏమిటి?
జవాబు:
కండరాలు సంకోచిస్తాయి

69. విద్యుత్ ఘాతం క్రింది వాని వలన జరుగును.
A) విద్యుత్ ప్రవాహం
B) పొటెన్సియల్ భేదం
C) శరీర నిరోధం
D) పైవన్నియు
జవాబు:
D) పైవన్నియు

70. అధిక ఓల్టేజి తీగపై నిలుచున్న పక్షికి విద్యుత్ ఘాతం కలగదు. కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
దాని కాళ్ళ మధ్య పొటెన్షియల్ భేదం ఉండదు.

71. పదార్థ నిరోధాన్ని ప్రభావితం చేసే అంశాలలో ఒకటి కానిది.
A) ఉష్ణోగ్రత
B) పదార్థ స్వభావం
C) వాహకం పొడవు
D) వాహక ద్రవ్యరాశి
జవాబు:
D) వాహక ద్రవ్యరాశి

72. క్రింది వానిలో ఏది పెరిగితే వాహక నిరోధం పెరుగుతుంది?
i) ఉష్ణోగ్రత
ii) వాహక పొడవు
iii) మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం
జవాబు:
(i), (ii)

73. వాహక పొడవును పెంచితే నిరోధం ఏమవుతుంది?
జవాబు:
పెరుగును.

74. వాహకం యొక్క మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం పెంచితే దాని నిరోధం ఏమవుతుంది?
జవాబు:
తగ్గుతుంది.

75. R = ρ[latex]\frac{l}{A}[/latex] లో ρ దేనిని సూచించును?
జవాబు:
విశిష్ట నిరోధం (లేదా) నిరోధకత

76. ‘విశిష్ట నిరోధం’ ఆధారపడే అంశాలు ఏమిటి?
జవాబు:
ఉష్ణోగ్రత, పదార్థ స్వభావం

77. ‘నిరోధం ‘ ఆధారపడే అంశాలు ఏమిటి?
జవాబు:
ఉష్ణోగ్రత, పదార్థ స్వభావం, పొడవు, మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యం

78. విశిష్ట నిరోధానికి (S.I.) ప్రమాణం ఏమిటి?
జవాబు:
12 – m (ఓమ్ – మీటర్)

79. వాహకత్వం అనగానేమి?
జవాబు:
విశిష్ట నిరోధ విలోమం

80. వాహకత్వాన్ని ఏ గుర్తుతో సూచిస్తారు?
జవాబు:
σ

81. విశిష్ట నిరోధం తక్కువ వుంటే ఆ పదార్థాలు
A) మంచి వాహకాలు
B) నిరోధాలు
C) అర్ధవాహకాలు
D) చెప్పలేం
జవాబు:
A) మంచి వాహకాలు

82. (A) : రాగిని విద్యుత్ తీగల తయారీలో ఉపయోగిస్తారు.
(R) : రాగికి విశిష్ట నిరోధం తక్కువ.
A) A, Rలు సరియైనవి. A కి R సరియైన కారణం.
B) A, Rలు సరియైనవి. A కి R సరియైన కారణం కాదు.
C) A సరియైనది, R సరియైనది కాదు.
D) R సరియైనది, A సరియైనది కాదు.
జవాబు:
A) A, Rలు సరియైనవి. A కి R సరియైన కారణం.

83. విద్యుత్ బల్బ్ లలో వినియోగించే లోహం ఏమిటి?
జవాబు:
టంగ్ స్టన్

84. విద్యుత్ బల్బ్ లలో ఫిలమెంట్ గా టంగ్ స్టనన్ను వినియోగించడానికి కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
దాని విశిష్ట నిరోధం, ద్రవీభవన స్థానం విలువలు చాలా ఎక్కువ.

85. టంగ్ స్టన్ యొక్క ద్రవీభవన స్థానం, విశిష్ట నిరోధం విలువలు రాయండి.
జవాబు:
ద్రవీభవన స్థానం – 3422°C.
విశిష్ట నిరోధం 5.6 × 10^-8 Ω-m

86. జతపరుచుము :
విశిష్ట నిరోధాలు పదార్థం
i) 10¹⁴ – 10¹⁶Ω – m a) వాహకాలు
ii) 10^-1 – 10¹Ω – m b) అర్ధవాహకాలు
iii) 10^-6 – 10^-8Ω – m c) విద్యుత్ బంధకాలు
జవాబు:
i – c, ii – b, iii – a

87. నిక్రోమ్ లో ఉండే లోహాలు ఏమిటి?
జవాబు:
నికెల్, క్రోమియం, ఇనుము

88. మాంగనిలో ఉండే లోహాలు ఏమిటి?
జవాబు:
86% రాగి, 12% మాంగనీస్, 2% నికెల్

89. మిశ్రమ లోహాలయిన నిక్రోమ్, మాంగనిన్ నిరోధాలు లోహాల నిరోధాల కన్నా
A) 30 – 100 రెట్లు తక్కువ ఉంటాయి.
B) 30 – 100 రెట్లు ఎక్కువ ఉంటాయి.
జవాబు:
B) 30 – 100 రెట్లు ఎక్కువ ఉంటాయి.

90. మిశ్రమ లోహాల
i) విశిష్ట నిరోధం విలువ ఎక్కువ.
ii) నిరోధం ఉష్ణోగ్రతలతో పాటు స్వల్పంగా మారుతుంది.
iii) సులభంగా తుప్పు పట్టవు.
iv) తాపన పరికరాలుగా వినియోగిస్తారు.
పై వానిలో సరికాని వాక్యం ఏది?
జవాబు:
ఏదీ లేదు

91. మిశ్రమ లోహాలైన మాంగనీస్, నిక్రోమ్ ఒక ఉపయోగాన్ని రాయండి.
జవాబు:
ఇస్త్రీ పెట్టె, టోస్టర్ (toaster) లలో తాపన పరికరాలుగా వినియోగిస్తారు.

92. అర్ధవాహకాలకి ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
సిలికాన్, జెర్మేనియం

93. అర్ధవాహకాలను ఎక్కడ వినియోగిస్తారు?
జవాబు:
డయోడ్, ట్రాన్సిస్టర్, ఇంటిగ్రేటెడ్ (IC) చిట్లలో వినియోగిస్తారు.

94. జతపర్చుము :
a) వెండి ( ) i) 1.00 × 10¹³ Ω-m
b) జెర్మేనియం ( ) ii) 4.60 × 10^-1Ω-m
c) రబ్బరు ( ) iii) 1.59 × 10^-8Ω-m
జవాబు:
a – iii, b – ii, c – i

95. బ్యాటరీ, వాహక తీగలతో ఎలక్ట్రాన్లు ప్రవహించడానికి అనుకూలంగా ఏర్పరిచిన సంవృత మార్గాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
విద్యుత్ వలయం (సర్క్యూట్)

96. విద్యుత్ వలయంలో వలయాన్ని తెరవడానికి, మూయడానికి వినియోగించే పరికరం ఏమిటి?
జవాబు:
స్విచ్

97. నిరోధాలను శ్రేణి సంధానంలో కలిపినపుడు దాని యొక్క ……… స్థిరం.
A) నిరోధం
B) విద్యుత్ ప్రవాహం
C) పొటెన్షియల్ భేదం
D) పైవన్నీ
జవాబు:
B) విద్యుత్ ప్రవాహం

98.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 53
పై పటంలో నిరోధాలు ఎలా కలిపారు?
జవాబు:
శ్రేణి సంధానంలో

99. ఏ సంధానంలో కలిపిన నిరోధాల వల్ల ఏర్పడే ఫలిత నిరోధం, ఆయా విడివిడి నిరోధాల మొత్తానికి సమానం?
జవాబు:
శ్రేణి సంధానంలో

100.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 71
పై పటంలో,
i) నిరోధాలు ఎలా కలుపబడ్డాయి?
జవాబు:
సమాంతర సంధానంలో

ii) నిరోధాల ఫలిత నిరోధం ఎంత?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 72

iii) పై వలయంలో ఏది స్థిరంగా ఉంటుంది?
A) విద్యుత్ ప్రవాహం
B) పొటెన్షియల్ భేదం
C) రెండూ
జవాబు:
B) పొటెన్షియల్ భేదం

iv) R₁ వద్ద విద్యుత్ ప్రవాహం ఎంత?
జవాబు:
[latex]\mathrm{I}_{1}=\frac{\mathrm{V}}{\mathrm{R}_{1}}[/latex]

101. సమాంతర సంధానంలో ఉన్న నిరోధాల ఫలిత నిరోధం విలువ ఆ విడివిడి నిరోధాల విలువ కన్నా
A) తక్కువ
B) ఎక్కువ
C) సమానం
D) చెప్పలేం
జవాబు:
A) తక్కువ

102. మందపాటి తీగ నిరోధం , సన్నని తీగ నిరోధం కన్నా
A) ఎక్కువ
B) తక్కువ
C) సమానం
D) A లేదా C
జవాబు:
B) తక్కువ

103. జతపరుచుము.
a) శ్రేణి సంధానంలో నిరోధాలు ( ) i) I = I₁ + I₂ + I₃
b) సమాంతర సంధానంలో నిరోధాలు ( ) ii) V = V₁ +V₂ + V₃
జవాబు:
a – ii, b – i

104. కిర్ఛాఫ్ నియమాలు ఏమిటి?
జవాబు:
జంక్షన్ నియమం, లూప్ నియమం

105.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 9
పై పటంలో దత్తాంశం ప్రకారం
i) I₁ + I₄ + I₆ ఎంత?
జవాబు:
I₂ + I₃ + I₅

ii) పై పటం ఏ నియమాన్ని తెలియజేస్తుంది?
జవాబు:
జంక్షన్ నియమం

iii) జంక్షన్ వైపు వచ్చే విద్యుత్ ప్రవాహాలు ఏవి?
జవాబు:
I₁, I₄, I₆

iv) ఈ జంక్షన్ వద్ద పోగు అయ్యే ఆవేశం ఎంత?
జవాబు:
శూన్యం

106. జంక్షన్ నియమాన్ని రాయండి.
జవాబు:
జంక్షన్ ను చేరే విద్యుత్ ప్రవాహాల మొత్తం = జంక్షన్ ను వీడిపోయే విద్యుత్ ప్రవాహాల మొత్తం

107. లూప్ నియమాన్ని రాయండి.
జవాబు:
ఒక మూసిన వలయంలోని వివిధ పరికరాల రెండు చివరల మధ్య పొటెన్షియల్ భేదాలలో పెరుగుదల, తగ్గుదలల బీజీయ మొత్తం శూన్యం.

108.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 73
పై పటంలో వలయంలో ఫలిత పొటెన్షియల్ భేదం ఎంత?
జవాబు:
-V₁ + I₁ R₁ = 0

109.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 74
పై పటంలో ఇచ్చిన వలయంలో
IR₁ + IR₂ + IR₃ = ?
జవాబు:
V₁ + V₂

110. విద్యుత్ సామర్థ్యానికి సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
P = VI (లేదా) P = I²R (లేదా) P = [latex]\frac{\mathrm{V}^{2}}{\mathrm{R}}[/latex]

111. AC : P= VI :: DC : P = ?
జవాబు:
εI (ε = emf)

112. ఒక బల్బ్ పై 60W మరియు 120V అని రాసి వుంది. అది ఎంత నిరోధకత్వం కలిగియుండును?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 75

113. విద్యుత్ శక్తికి పెద్ద ప్రమాణం ఏమిటి?
జవాబు:
కిలో వాట్

114. మనం సాధారణంగా ఇండ్లలో వినియోగించే విద్యుచ్ఛక్తిని కొలవడానికి ‘యూనిట్లు’ అని అంటాం. ఒక యూనిట్ అనగా ఎంత ?
జవాబు:
యూనిట్ = 1 కిలో వాట్ అవర్(1 unit = 1 KWH)

115. IKWH కి ఎన్ని ఔళ్ళు?
జవాబు:
3.6 x 10⁶J

116. సాధారణంగా మన ఇండ్లలో విద్యుత్ సప్లై ఎంత పొటెన్షియల్ భేదాన్ని కలిగియుండును?
జవాబు:
240V

117. ఓవర్ లోడింగ్ వలన గృహోపకరణాలను కాపాడే పరికరం ఏమిటి?
జవాబు:
ఫ్యూజ్

118. 100W -1 ఫ్యాన్ – 12 గంటలు; 9W-5LED బల్బులు – 10 గంటలు వినియోగించిన, విద్యుచ్ఛక్తి ఎంత ఖర్చు అగును?
జవాబు:
1.65 U (లేదా) 1.65 KWH

119. ఇండ్లలో వాడే విద్యుచ్ఛక్తిని దేనిలో కొలుస్తారు?
జవాబు:
కిలో వాట్ అవర్

120. క్రింది వానిలో దేనికి, వేటికి అధిక నిరోధం ఉండును?
i) మందపాటి తీగ
ii) సన్నని తీగ
iii) పొడవాటి తీగ
iv) పొట్టి తీగ
జవాబు:
(ii) మరియు (iii)

121. ఒక పరికరం 12V వద్ద 0.2A విద్యుత్ ను పొందుతుంది. అయిన దాని నిరోధం ఎంత?
జవాబు:
60 Ω

122. 2Ω, 4Ω మరియు 6Ω ల నిరోధాలు శ్రేణిలో వలయానికి అనుసంధానం చేయబడ్డాయి. వలయం ఫలిత నిరోధం ఎంత?
జవాబు:
12Ω [∵ R₁ + R₂ + R₃]

123. 10V బ్యాటరీ 10W ల సామర్థ్యం కలిగియుంది. బ్యాటరీ ఎంత విద్యుత్ ఇవ్వగలదు?
జవాబు:
1 Amp
[∵ P = 10W, V = 10V ⇒ P= VI ⇒ I = [latex]\frac{P}{V}[/latex]]

124. 500 నిరోధం గల ఒక తీగను అడ్డంగా, సమానంగా 5 భాగాలుగా, ముక్కలుగా కత్తిరించారు. ఈ ముక్కలను సమాంతరంగా ఒక వలయంలో ఉంచారు. దాని ఫలిత నిరోధం ఎంత?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 76

125. ఈ క్రింది పరికరాల గుర్తులను గీయండి.
i) నిరోధం
ii) బ్యాటరీ
iii) రియోస్టాట్
iv) అమ్మీటర్
v) వోల్ట్ మీటరు
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 77

126. R₁, R₂ రెసిస్టర్లు సమాంతరంగా వలయంలో కలపబడ్డాయి. ఫలిత నిరోధం ఎంత?
జవాబు:

127. నిరోధకత్వం : ρ : : …?… : σ
జవాబు:
వాహకత్వం

128. ఓమ్ నియమాన్ని నిరూపించునప్పుడు ఏ రాశిని స్థిరంగా ఉంచాలి?
జవాబు:
ఉష్ణోగ్రతని

129. వలయంలో వోల్ట్ మీటరు, అమ్మీటర్, బ్యాటరీ నిరోధాలను ఎలా అనుసంధానిస్తారో పటం ద్వారా చూపుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 78

పట్టికలు

విద్యుత్ ప్రవాహం (ఆంపియర్లలో)	శరీరంపై ప్రభావం
0.001	ప్రభావాన్ని గుర్తించగలం
0.005	నొప్పిని కలుగజేస్తుంది
0.010	కండరాలు సంకోచిస్తాయి
0.015	కండరాల పటుత్వం దెబ్బ తింటుంది
0.070	1 సెకను కంటే ఎక్కువ సమయం గుండె ద్వారా ప్రవహిస్తే స్పృహ కోల్పోతారు.

→ వివిధ పదార్థాల నిరోధకతలు పదార్థం
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 79

ప్రమాణాలు మరియు వాటి సంకేతాలు
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 80

10th Class Physics 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. ఇది దేనికి గుర్తు?
A) బ్యాటరీ
B) రియోస్టాట్
C) నిరోధము
D) అమ్మీటరు
జవాబు:
C) నిరోధము

2. మందంగా ఉన్న వాహకం నిరోధం ,సన్నని వాహకం నిరోధం కంటే ….
A) ఎక్కువ
B) తక్కువ
C) సమానం
D) A మరియు B
జవాబు:
B) తక్కువ

3. క్రింది వానిలో అసత్య వాక్యం / వాక్యాలను గుర్తించండి.
i) వాహక నిరోధం అపదార్థ స్వభావంపై ఆధారపడుతుంది.
ii) వాహక నిరోధం వాహకం మధ్యచ్ఛేద వైశాల్యంపై ఆధారపడదు
iii) వాహక నిరోధం వాహకం పొడవుపై ఆధార పడుతుంది.
iv) వాహక నిరోధం వాహకం ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడదు.
A) (i) & (ii)
B) (ii) & (iii)
C) (ii) & (iv)
D) (iv) మాత్రమే
జవాబు:
C) (ii) & (iv)

4. వలయాన్ని పరిశీలించండి. R₂ నిరోధం వినియోగించే విద్యుత్ సామర్థ్యం P వలయం నుండి R₁ ను తొలగించిన R₂ నిరోధం వినియోగించే విద్యుత్ సామర్థ్యం ………… (R₁ = R,₂ గా తీసుకోండి.)
AP 10th Class Physical Science Important Questions 9th Lesson విద్యుత్ ప్రవాహం 81
జవాబు:
C

5. కింది వాటిల్లో ఏది పొటెన్షియల్ భేదంను కొలవడానికి ఉపయోగించే పద్ధతి?
A) వోల్టుమీటరును వలయంలో సమాంతరంగా కలపడం
B) వోల్టుమీటరును వలయంలో శ్రేణిలో కలపడం
C) అమ్మీటరును వలయంలో సమాంతరంగా కలపడం
D) అమ్మీటరును వలయంలో శ్రేణిలో కలపడం
జవాబు:
A) వోల్టుమీటరును వలయంలో సమాంతరంగా కలపడం

6. ఒక గదిలో టెలివిజన్ మరొక గదిలో కంప్యూటర్ కలదు. ఈ రెండూ ఒకే వలయంలో కలుపబడ్డాయి. అవి ఈ విధంగా కలుపబడి ఉంటాయి.
A) శ్రేణి పద్ధతి
B) సమాంతర పద్దతి
C) ఒకటి శ్రేణి మరొకటి సమాంతర పద్ధతిలో
D) ఏవిధంగానైనా
జవాబు:
B) సమాంతర పద్దతి

7. ఓవర్ లోడ్ వల్ల కలిగే ప్రమాదాలను నివారించడానికి ఉపయోగించే సాధనం
A) అమ్మీటర్
B) ఓల్టామీటరు
C) ఫ్యూజ్
D) స్విచ్
జవాబు:
C) ఫ్యూజ్

8. 10 Ω మరియు 10 Ω నిరోధాలను శ్రేణిలో కలిపితే ఫలితం నిరోధం
A) 5 Ω
B) 10 Ω
C) 0 Ω
D) 20 Ω
జవాబు:
D) 20 Ω

9. క్రింది జతలలో ఏది సరైన జతల సమూహం?
i) అమ్మీటర్ ( ) a) వలయంలో సమాంతరంగా కలుపబడుతుంది.
ii) టాప్ కీ ( ) b) వలయంలో శ్రేణిలో కలుపబడును.
iii) ఓల్ట్ మీటర్ ( ) c) వలయం కలుపబడానికి విడదీయడానికి ఉపయోగిస్తారు.
A) i – a, ii – b; iii – c
B) i – b, ii – c, iii – a
C) i – c, ii – a, iii – b
D) i – a, ii – c, iii – b
జవాబు:
B) i – b, ii – c, iii – a

10. పొటెన్షియల్ భేదం కొలవటానికి ……………… ఉపయోగిస్తారు.
A) ఆమ్మీటర్
B) గాల్వనోమీటర్
C) బ్యాటరీ
D) వోల్టుమీటర్
జవాబు:
D) వోల్టుమీటర్

11. రెండు నిరోధాలు 10Ω, 15Ω శ్రేణిలో కలిపిన ఫలిత నిరోధం
A) 10Ω
B) 15 Ω
C) 20 Ω
D) 25 Ω
జవాబు:
D) 25 Ω

12. ఏకరీతి మందంతో RΩ ల నిరోధం గల ఒక తీగను 10 సమాన భాగాలుగా చేసి, వాటిని సమాంతర సంధానం చేశారు. సంధాన ఫలిత నిరోధం ……..
A) 100 RΩ
B) 10 RΩ
C) 0.1 RΩ
D) 0.01 RΩ
జవాబు:
D) 0.01 RΩ

13. క్రింది ఏ సందర్భంలో విశిష్ట నిరోధం మారదు ?పై వాటిని జతపరుచుటకు క్రింది వాటిలో సరైన సమాధానం.
A) పదార్థం మారినపుడు
B) ఉష్ణోగ్రత మారినపుడు
C) నిరోధం ఆకారం మారినపుడు
D) పదార్థం, ఉష్ణోగ్రత రెండూ మారినపుడు
జవాబు:
C) నిరోధం ఆకారం మారినపుడు

14. 6Ω, 6Ω, 6Ω లను సమాంతర సంధానం చేస్తే వచ్చే ఫలిత నిరోధం …………
A) 1/6
B) 6
C) 18
D) 2
జవాబు:
D) 2

AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం

June 14, 2022

These AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 8th Lesson Important Questions and Answers రసాయన బంధం

10th Class Physics 8th Lesson రసాయన బంధం 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
“రసాయన బంధం” అనగానేమి?
జవాబు:
అణువులోని పరమాణువుల మధ్యగల ఆకర్షణ శక్తిని “రసాయన బంధం” అంటారు.

ప్రశ్న 2.
అయానిక బంధం గల రెండు సంయోగ పదార్థాల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
అయానిక బంధం గల సంయోగ పదార్థాలు

Nacl
MgCl₂

ప్రశ్న 3.
వేలన్సీ స్థాయి ఎలక్ట్రాన్ జంట వికర్షణ సిద్ధాంతం ఆధారంగా అమ్మోనియా అణువు నిర్మాణాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 1

ప్రశ్న 4.
కింద ఇచ్చిన లూయిస్ చుక్కల నిర్మాణాలను గమనించి, HCl అణువు ఏర్పడే విధానాన్ని లూయిస్ చుక్కల నిర్మాణంతో చూపండి.

జవాబు:

ప్రశ్న 5.
A, B లు రెండు మూలకాలు, వాటి సంయోగ పదార్థం A,B అయిన A, B ల వేలన్సీలు ఏమై ఉండవచ్చునో తెల్పండి.
జవాబు:
‘A యొక్క వేలన్సీ -1 ; B యొక్క వేలన్సీ -2.

ప్రశ్న 6.
సాధారణంగా తక్కువ అయనీకరణ శక్మం, తక్కువ ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి మరియు ఎక్కువ పరమాణు పరిమాణం గల ఒక మూలక పరమాణువు ఏ రకమైన అయానను ఏర్పరచగలదో ఊహించి వ్రాయండి.
జవాబు:
కాటయాన్ (లేదా) ధనాత్మక అయానను ఏర్పరుస్తుంది.

ప్రశ్న 7.
నీటి అణువులో బంధకోణం 109° 28′ కాకుండా 104°31′ గా ఎందుకు ఉంటుందో వివరించండి.
జవాబు:
నీటి అణువులోని ఆక్సిజన్ పరమాణువులో ఉండే “బంధంలో పాల్గొనని ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ జంటలు” ఆక్సిజన్, హైడ్రోజన్ల మధ్య, “బంధంలో పాల్గొన్న ఎలక్ట్రాన్ జంటల” మధ్య వికర్షణ వల్ల నీటి అణువులో బంధ కోణం 109° 28′ కాక 104°31′ గా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 8.
“అష్టక నియమం” అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
పరమాణువులు ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోవడం, స్వీకరించడం లేదా పంచుకోవడం ద్వారా వాటి వేలన్సీ కర్పరంలో ఎనిమిది ఎలక్ట్రాన్లను పొందటానికి ప్రయత్నిస్తాయి. దీనినే అష్టక నియమం అంటారు.

ప్రశ్న 9.
“అష్టక నియమం”ను ఎవరు ప్రవేశపెట్టారు?
జవాబు:
కొసెల్, లూయీలు అష్టక సిద్ధాంతమును కనిపెట్టారు.

ప్రశ్న 10.
s, s^2- లకు లూయీ ఎలక్ట్రాన్ చుక్కల సంకేతాలు వ్రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 4

ప్రశ్న 11.
‘ఎలక్ట్రోవేలన్సీ’ మరియు ‘కోవేలన్సీ’ అనగానేమి?
జవాబు:

ఎలక్ట్రాన్ల స్థానాంతర గమనం వల్ల ఏర్పడే వేలన్సీని “ఎలక్ట్రో వేలన్సీ” అని అంటారు.
ఎలక్ట్రాన్లను సమిష్టిగా పంచుకోవడం వల్ల ఏర్పడే వేలన్సీని “కోవేలన్సీ” అని అంటారు.

ప్రశ్న 12.
‘అయానిక బంధం’ లేదా ‘ఎలక్ట్రోవేలంట్ బంధం’ అనగానేమి? ఉదాహరణలిమ్ము.
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ల స్థానాంతర గమనం వల్ల ఏర్పడ్డ విరుద్ధ ఆవేశాలు గల అయాన్ల మధ్య గల స్థిర విద్యుదాకర్షణ బలాలను ‘అయానిక బంధం’ లేక ‘ఎలక్ట్రోవేలంట్ బంధం’ అంటారు.
ఉదా : NaCl, MgCl₂, Na₂O, AlCl₃

ప్రశ్న 13.
లాటిస్ శక్తి అనగానేమి?
జవాబు:
అనంత దూరంలో ఉన్న విరుద్ధ ఆవేశాలు గల అయాన్లను దగ్గరకు చేర్చినపుడు ఒక మోల్ అయానిక స్ఫటికం ఏర్పడుతుంది. అప్పుడు విడుదలయ్యే శక్తిని లాటిస్ శక్తి అంటారు.

ప్రశ్న 14.
సమయోజనీయ బంధం అనగానేమి? ఉదాహరణలిమ్ము.
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్లను సమిష్టిగా పంచుకోవడం వల్ల ఏర్పడే బంధాన్ని సమయోజనీయ బంధం అంటారు. దీనిని ఎలక్ట్రాన్ జంట బంధం అని కూడా అంటారు.
ఉదా : F₂, O₂, N₂, CH₄, NH₃, H₂O

ప్రశ్న 15.
VSEPRT సిద్ధాంతం దేనిని వివరిస్తుంది?
జవాబు:
VSEPRT సిద్ధాంతం అణువుల ఆకృతులను మరియు బంధ కోణాలను వివరిస్తుంది.

ప్రశ్న 16.
VSEPRT ని విస్తరింపుము.
జవాబు:
వేలన్సీ షెల్ ఎలక్ట్రాన్ పెయిర్ రిపల్టన్ థియరీ (Valency Shell Electron Pair Repulsion Theory).

ప్రశ్న 17.
“బంధదైర్ఘ్యం” అనగానేమి?
జవాబు:
బంధింపబడి ఉన్న పరమాణువుల మధ్య గల సరాసరి అంతర్ కేంద్ర దూరాన్ని “బంధదైర్ఘ్యం” అంటారు.

ప్రశ్న 18.
“బంధశక్తి” అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక మోల్ సమయోజనీయ బంధాన్ని దాని అనుఘటక పరమాణువులుగా విడగొట్టడానికి కావలసిన శక్తిని “బంధశక్తి” అంటారు.

ప్రశ్న 19.
‘ధృవాత్మక బంధం’ అనగానేమి?
జవాబు:
రెండు పరమాణువుల మధ్య ఎలక్ట్రానులు ఎప్పుడూ కూడా సమానంగా పంచుకోబడకపోవచ్చు. దీనినే ‘ధృవాత్మక బంధం’ అంటాం.

ప్రశ్న 20.
కర్పూరం కిరోసిన్లో కరుగుతుంది. కానీ నీటిలో కరగదు. ఎందువల్ల?
జవాబు:
సమయోజనీయ సమ్మేళనాలు అధృవ ద్రావణాలలో కరుగుతాయి. కాని ధృవ ద్రావణులలో కరగవు. కర్పూరం సమయోజనీయ సమ్మేళనం. కనుక ఇది అధృవ ద్రావణి అయిన కిరోసిన్లో కరుగుతుంది. కానీ ధృవ ద్రావణి అయిన నీటిలో కరగదు.

ప్రశ్న 21.
ఆల్కహాల్ లేదా ఈథర్ మొదలయిన కర్బన ద్రావణాలలో Lice కరుగుతుందా? ఎందుకు?
జవాబు:
Lice కోవలెంట్ స్వభావం గల పదార్థం. అందువల్ల అది అధృవ ద్రావణులైన ఆల్కహాల్, ఈథర్ లో కరుగుతుంది.

ప్రశ్న 22.
జడ వాయువుల సాధారణ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఏది?
జవాబు:
ns² np⁶ (హీలియం తప్ప మిగిలిన జడవాయువులకు) మరియు He ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s².

ప్రశ్న 23.
అయాన్ యొక్క సమన్వయ సంఖ్య అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక నిర్దిష్ట ఆవేశం గల అయాన్ చుట్టూ ఎన్ని వ్యతిరేక ఆవేశం గల అయానులు అమరి ఉన్నాయో తెలిపే సంఖ్యను ఆ అయాన్ యొక్క సమన్వయ సంఖ్య (Coordination number) అంటారు.

ప్రశ్న 24.
‘ఋణ విద్యుదాత్మకత’ అనగానేమి?
జవాబు:
ఋణ విద్యుదాత్మకత : బంధంలో పాల్గొన్న ఎలక్ట్రాన్ జంటను తమ వైపుగా ఆకర్షించే స్వభావాన్ని ‘ఋణ విద్యుదాత్మకత’ అంటారు.

ప్రశ్న 25.
‘సంయోజనీయత’ అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక మూలక పరమాణువు ఎన్ని సంయోజనీయ బంధాలను ఏర్పరచగలదో తెలిపే సంఖ్యనే ఆ మూలకం యొక్క “సంయోజనీయత” అంటారు.

ప్రశ్న 26.

‘బంధ దూరం’ లేదా ‘బంధదైర్ఘ్యం’ అనగానేమి?
జవాబు:
సంయోజనీయ బంధంతో కలుపబడిన రెండు పరమాణువుల కేంద్రకాల మధ్య సమతాస్థితి వద్ద గల దూరాన్నే ‘బంధదూరం’ లేదా ‘బంధదైర్ఘ్యం’ అంటారు.

ప్రశ్న 26.
బంధదూరం ప్రమాణాలు ఏమిటి?
జవాబు:
బంధదూరం ప్రమాణాలు నానోమీటర్ (nm) గానీ, ఆంగ్ స్ట్రామ్ (A°) యూనిట్ లో గానీ తెలియజేస్తారు.

ప్రశ్న 27.
నీటి అణువు ఆకృతి ఏమి?
జవాబు:
నీటి అణువు ‘V’ ఆకృతిని కలిగి ఉండును.

ప్రశ్న 28.
NH₃, PCl₃ మరియు PH₃ అణువుల ఆకృతి ఏమి?
జవాబు:
NH₃, PCl₃ మరియు PH₃ అణువుల ఆకృతి ‘పిరమిడల్ ఆకృతి’.

ప్రశ్న 29.
PCl₅ ఆకృతి ఏమి?
జవాబు:
PCl₅ అణువు, ట్రైగోనల్ బై-పిరమిడ్ ఆకృతిని కలిగి ఉండును.

ప్రశ్న 30.
‘σ’ మరియు ‘π’ బంధములు ఎలా ఏర్పడును?
జవాబు:
ఆర్బిటాళ్ళ అంత్యాతిపాతం (End – on) వలన సిగ్మా (σ) బంధం మరియు ఆర్బిటాళ్ళ పార్శ్వ (partial) అతిపాతం వల్ల పై (π) బంధం ఏర్పడును.

ప్రశ్న 31.
ద్విబంధము ఏర్పరచే అణువులకు ఉదాహరణ ఇవ్వండి.
జవాబు:
O₂

ప్రశ్న 32.
త్రికబంధం ఏర్పరచే అణువులకు ఉదాహరణ ఇవ్వండి.
జవాబు:
N₂

ప్రశ్న 33.
సమయోజనీయ బంధం ఏ విధంగా ఏర్పడును?
జవాబు:
రెండు పరమాణువులు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు అవి ఎలక్ట్రాన్లను పరస్పరం పంచుకోవడం వల్ల ఏర్పడే బంధమే “సమయోజనీయ బంధం”.
ఉదా : H₂, O₂, N₂ అణువులు ఏర్పడుట.

ప్రశ్న 34.

సిగ్మా (σ) మరియు పై (π) బంధాలను పోల్చుము.
జవాబు:

సిగ్మా (σ) బంధం	పై (π) బంధం
1. ఇది పరమాణు ఆర్బిటాళ్ళ అంత అతిపాతం వల్ల వల్ల ఏర్పడును.	1. ఇది పరమాణు ఆర్బిటాళ్ళ పార్శ్వ అతిపాతం ఏర్పడును.
2. ఇది స్వతంత్రంగా ఏర్పడగలదు.	2. ఇది స్వతంత్రంగా ఏర్పడలేదు.
3. ఇది బలమైన బంధం.	3. ఇది బలహీన బంధం.
4. అణువులో ఒకే ఒక సిగ్మా (σ) బంధం ఉండును.	4. రెండు పరమాణువుల మధ్య ఒకటి లేదా రెండు పై (π) బంధాలుంటాయి.

ప్రశ్న 35.
కాటయాన్ ఎలా ఏర్పడును?
జవాబు:
ఒక పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్ కోల్పోయినపుడు కాటయాన్ ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 36.
ఆనయాన్ ఎలా ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
ఒక పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్ ను గ్రహించినపుడు ఆనయాన్ ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 37.
అయానిక బంధంలోనున్న బలాలు ఏవి?
జవాబు:
అయానిక బంధంలో స్థిర విద్యుత్ ఆకర్షణ బలాలు వున్నాయి.

ప్రశ్న 38.
ఎటువంటి సమ్మేళనాలు ధృవ ద్రావణిలలో కరుగుతాయి?
జవాబు:
అయానిక పదార్థాలు ధృవ ద్రావణిలలో ఎక్కువగా కరుగుతాయి.

ప్రశ్న 39.
అధిక ద్రవీభవన మరియు బాష్పీభవన స్థానాలు గల సమ్మేళనాలు ఏవి?
జవాబు:
అయానిక సమ్మేళనాలు అధిక ద్రవీభవన మరియు బాష్పీభవన స్థానాలు కలిగి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 40.
ఒక అలోహం యొక్క వేలన్సీని ఎలా తెలుసుకుంటారు?
జవాబు:
ఒక అలోహ పరమాణువు, అణువుగా ఏర్పడటానికి పొందే ఎలక్ట్రానుల సంఖ్యను దాని వేలన్సీ అంటారు.
వేలన్సీ = (8 – ఆ అలోహపు గ్రూపు సంఖ్య)
ఉదా : క్లోరిన్ వేలన్సీ = (8 – 7) = 1

ప్రశ్న 41.
పరమాణువులు సంయోగం చెంది అణువుగా ఎందుకు మారతాయి?
జవాబు:
ఒక అణువు శక్తి, దానిలోనున్న పరమాణువుల మొత్తం శక్తికన్నా తక్కువగా ఉంటుంది. అందువల్ల అది సంయోగం చెంది స్థిరత్వాన్ని పొందుతుంది.

ప్రశ్న 42.
అయానిక పదార్థాలు మంచి విద్యుద్విశ్లేషకాలు ఎందుకు?
జవాబు:
అయానిక పదార్థాల జలద్రావణాలలో స్వేచ్ఛగా చలించే అయానులు ఉంటాయి. కావున ఇవి విద్యుద్విశ్లేషకాలు.

ప్రశ్న 43.
పరమాణువుల మధ్య అయానిక బంధం ఎప్పుడు ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
స్వల్ప అయనీకరణ శక్మము గల పరమాణువులు మరియు అత్యధిక ఋణ విద్యుదాత్మకత గల పరమాణువుల మధ్య అయానిక బంధం ఏర్పడును.
(లేదా)
రెండు మూలకాల ఋణ విద్యుదాత్మకతల మధ్య తేడా 1.9 గానీ అంతకన్నా ఎక్కువ గానీ ఉంటే ఆ మూలకం పరమాణువుల మధ్య అయానిక బంధం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 44.
బంధకోణం అనగానేమి?
జవాబు:
మధ్య పరమాణువు, సమయోజనీయ బంధంలో పాల్గొనే మిగతా పరమాణువుల కేంద్రకాల గుండా వెళ్ళే ఊహా రేఖలు, మధ్య పరమాణువు కేంద్రం వద్ద చేయు కోణాన్ని ‘బంధకోణం’ అంటారు.

ప్రశ్న 45.
NaCl నీటిలో కరుగును కాని బెంజీన్లో కరుగదు. ఎందుకు?
జవాబు:
నీరు ధృవద్రావణి. NaClలో Na⁺ మరియు Cl^– అయానులు ఉంటాయి. కావున ఇది అయానిక పదార్థం. అయానిక పదార్థాలు ధృవద్రావణిలలో కరుగుతాయి. కాని అధృవ ద్రావణులలో కరుగవు. కావున NaCl నీటిలో కరుగుతుంది కాని బెంజీన్లో కరుగదు.

ప్రశ్న 46.
సంకరీకరణము అనగానేమి?
జవాబు:
పరమాణువుల చివరి కక్ష్యలో ఉండి దాదాపు సమానశక్తి కలిగిన పరమాణు ఆర్బిటాళ్ళు పరస్పరం కలిసిపోయి, పునర్వ్యవస్థీకరించబడడం ద్వారా అదే సంఖ్యలో బంధశక్తి, ఆకారం వంటి ధర్మాలు ఒకే విధంగా ఉండే సర్వసమాన ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరచే దృగ్విషయాన్ని సంకరీకరణము అంటారు.

ప్రశ్న 47.
H₂O మరియు NH₃ లలోని బంధకోణాలు ఎంత?
జవాబు:
H₂O అణువులో బంధకోణం 104°.31′
NH₃ అణువులో బంధకోణం 107°.48′

10th Class Physics 8th Lesson రసాయన బంధం 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
కింద తెలిపిన పదార్థాలు ఏర్పడే క్రమాన్ని లూయీస్ నిర్మాణంలో సాంకేతాలతో చూపండి.
(i) కాల్షియం, క్లోరిన్ కలిసి కాల్షియం క్లోరైడ్ ఏర్పడడం.
(ii) ఆక్సిజన్ అణువు ఏర్పడడం.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 5

ప్రశ్న 2.
ఒక తటస్థ పరమాణువు, దాని ధన అయాన్లలో దేని పరిమాణం ఎక్కువ? ఎందుకు?
జవాబు:

తటస్థ పరమాణువు కన్నా దాని ధన అయాన్ పరిమాణం తక్కువ ఉంటుంది.
ఎలక్ట్రాన్లు కోల్పోయిన పరమాణువు కేంద్రక ఆవేశ ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండి, చిట్ట చివరి కక్ష్యలోని ఎలక్ట్రాన్లను మరింత బలంగా ఆకర్షిస్తుంది.
ఈ ఆకర్షణ కారణంగా అయాన్ పరిమాణం తగ్గిపోతుంది.
కాబట్టి పరమాణువుకన్నా దాని ధన అయాన్ పరిమాణం తక్కువగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 3.
అష్టక నియమంను రాయండి. ఈ నియమం ప్రకారం మెగ్నీషియం (Z = 12) క్లోరితో చర్య జరిపేటప్పుడు ఎలా స్థిరత్వం పొందుతుందో తెల్పండి.
జవాబు:
అష్టక నియమం :
మూలకాలకు చెందిన పరమాణువులు తమ బాహ్య కక్షలో ఎనిమిది ఎలక్ట్రాన్లు మిగిలి ఉండేలా రసాయన మార్పు చెందడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. దీనిని అష్టక నియమం అంటాం.

మెగ్నీషియం రెండు ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయి చివరి కక్ష్యలో 8 ఎలక్ట్రాన్లు మిగుల్చుకొని నియాన్ విన్యాసాన్ని పొంది స్థిరత్వాన్ని పొందుతుంది.

ప్రశ్న 4.
ఆక్సిజన్ అణువు ఏర్పడే విధానాన్ని వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతం ప్రకారం పటం గీచి చూపండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 6

ప్రశ్న 5.
అయానిక బంధంను ఒక ఉదాహరణతో వివరించండి. ..
జవాబు:

సోడియం (Na) పరమాణువు ఒక ఎలక్ట్రాన్ ను కోల్పోయి సోడియం ధన అయాన్ గా మారుతుంది. (Na⁺)
Na → Na⁺ + le^–
క్లోరిన్ (Cl) పరమాణువు ఒక ఎలక్ట్రాన ను గ్రహించి క్లోరిన్ ఋణ అయాన్ గా మారుతుంది. (Cl^– )
Cl + le^– → Cl^–
సోడియం ధన అయాన్, క్లోరిన్ ఋణ అయాన్ల మధ్య స్థిర విద్యుత్ ఆకర్షణ వలన అయానిక బంధం ఏర్పడి సోడియం క్లోరైడ్ (NACl) ఏర్పడుతుంది.
Na⁺ + Cl^– → NaCl

ప్రశ్న 6.
VSEPRT సిద్ధాంతం అనగానేమి?
జవాబు:
మూడు, అంతకంటే ఎక్కువ పరమాణువుల కలయిక వలన ఏర్పడిన అణువులలో అన్ని పరమాణువులు ఒక కేంద్రక పరమాణువులతో సమయోజనీయ బంధంతో బంధింపబడి ఉన్నప్పుడు, వాని మధ్య బంధకోణాలు వివరించడానికి ఒక సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధిపరచారు. దీనినే VSEPRT సిద్ధాంతం అంటారు.

ప్రశ్న 7.
సంకరీకరణం (Hybridization) అనగానేమి?
జవాబు:
పరమాణువుల చివరి కక్ష్యలో ఉండే దాదాపు సమానశక్తి కలిగిన పరమాణు ఆర్బిటాళ్ళు పరస్పరం కలిసిపోయి, పునర్వ్యవస్థీకరించబడటం ద్వారా అదే సంఖ్యలో బంధశక్తి, ఆకారం వంటి ధర్మాలు ఒకే విధంగా ఉండే సర్వసమాన ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరచే దృగ్విషయాన్ని సంకరీకరణం అంటారు.

ప్రశ్న 8.
Cl^– అయాను, Cl పరమాణువు కంటే స్థిరమైనది. ఎందువల్ల?
జవాబు:
ns²np⁶ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం గల పరమాణువు లేదా అయాను స్థిరమైనది. Cl^– కు స్థిర ఎలక్ట్రాను విన్యాసం కలదు.
Cl (Z = 17) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s² 2s² 2p⁶3s² 3p⁵
Cl^– ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶
అందువల్ల Cl కన్నా Cl^– అయాను స్థిరమైనది.

ప్రశ్న 9.
‘లోహధర్మం ‘ లేదా ‘ధన విద్యుదాత్మకత’ అనగానేమి?
జవాబు:
లోహ మూలకాలు తమ బాహ్య కక్ష్య నుండి ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయి, అష్టక విన్యాసం పొందటానికి ప్రయత్నిస్తాయి. ఈ విధమైన స్వభావాన్నే ‘లోహధర్మం’ లేదా ‘ధన విద్యుదాత్మకత’ అంటారు.

ప్రశ్న 10.
VSEPRT సిద్ధాంతం ప్రకారం, బంధ ఎలక్ట్రాన్ జంటల సంఖ్య, అణువు ఆకృతి గురించి వివరించండి.
జవాబు:

బంధ ఎలక్ట్రాన్ జంటల సంఖ్య	అణువు ఆకృతి
2	రేఖీయం
3	సమతల త్రిభుజం
4	టెట్రా హైడ్రల్
5	ట్రైగోనల్ బై పిరమిడల్
6	ఆక్టా హైడ్రల్
7	పెంటాగోనల్ బై పిరమిడల్

ప్రశ్న 11.
లూయిస్ చుక్కల నిర్మాణం అనగానేమి?
జవాబు:
పరమాణు కేంద్రకాన్ని లోపలి కక్ష్యలోని ఎలక్ట్రాన్లను ఆ మూలకం యొక్క గుర్తు ద్వారా మరియు పరమాణు బాహ్య కక్ష్యలోని ఎలక్ట్రాన్లను చుక్కలు (⋅) లేదా గుణకారపు గుర్తు (×)తో సూచిస్తారు. దీనినే లూయిస్ చుక్కల నిర్మాణం అంటాం.
ఉదా : Na^x
దీనిలో Na అనేది సోడియం పరమాణు కేంద్రకం మరియు దాని పైనున్న గుణకారపు గుర్తు (×), సోడియం యొక్క వేలన్సీలోనున్న ఎలక్ట్రానుల సంఖ్యను తెలియజేస్తుంది.

ప్రశ్న 12.
అయనీకరణము అనగానేమి? ఒక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:

ఒక పరమాణువు నుండి ఎలక్ట్రాన్ (ల)ను తొలగించు ప్రక్రియను అయనీకరణము అందురు.
ఉదా : Na → Na⁺ + e^–
ఒక అయానిక పదార్థం సరియైన ద్రావణిలో, దాని అంశీభూత అణువులుగా విడిపోయే ప్రక్రియను అయనీకరణము అంటారు.
ఉదా : NaCl_{(జ.ద్రా.)} → Na⁺ + Cl^–

ప్రశ్న 13.
HCl అణువు ఎలా ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
H పరమాణువులో ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ ను కలిగి ఉన్న ‘1s’ ఆర్బిటాల్, క్లోరిన్ పరమాణువులో వ్యతిరేక స్పినను కలిగి ఉన్న ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ ను కలిగి ఉన్న ‘3p’ ఆర్బిటాల్ తో అతిపాతం చెంది HCl అణువును ఏర్పరుస్తాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 7

ప్రశ్న 14.
కొన్ని అణువులు వాటి బంధకోణాలు, ఆకృతులు పట్టిక రూపంలో రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 8

10th Class Physics 8th Lesson రసాయన బంధం 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
త్రిబంధం గురించి వివరించండి.
(లేదా)
వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతాన్ని ఎవరు ప్రతిపాదించారు ? ఈ సిద్ధాంత ఆధారంగా N, అణువు ఏర్పడు విధానం వివరించండి.
జవాబు:
వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతాన్ని “లైనస్ పౌలింగ్” ప్రతిపాదించారు.

N₂ అణువు ఏర్పడుట :

₇N యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం (z = 7) = 1s²2s² 2p_x¹2p_y¹ 2p_z¹
ఒక నైట్రోజన్ పరమాణువులోని ‘P_x‘ ఆర్బిటాల్, వేరొక నైట్రోజన్ పరమాణువులోని ‘P_x‘ ఆర్బిటాల్ తో అతిపాతం చెందటం ద్వారా సిగ్మా (σ) p_x – p_x బంధం ఏర్పడుతుంది.
నైట్రోజన్ పరమాణువులో మిగిలిన p_y మరియు p_z ఆర్బిటాళ్ళు వేరొక నైట్రోజన్ పరమాణువులోని p_y, p_z ఆర్బిటాళ్ళతో పార్శ్వ అతిపాతం చెంది రెండు పై (π) (p_y – p_zమరియు p_z – p_z) బంధాలను ఏర్పరుస్తాయి.
ఈ విధంగా N₂ అణువులోని రెండు నైట్రోజన్ పరమాణువుల మధ్య ఒకటి సిగ్మా(σ), రెండు పై (π) బంధాలు ఏర్పడుతాయి. మొత్తం 3 బంధాలు ఏర్పడుట వలన N₂ అణువులో “త్రి బంధం” ఏర్పడుతుంది.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 9

ప్రశ్న 2.
వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతం ద్వారా BF₃ అణువు ఏర్పడు విధానాన్ని వివరించండి.
జవాబు:

బోరాన్ పరమాణుసంఖ్య 5. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s² 2p¹.
ఉత్తేజ స్థితిలో బోరాన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s¹ 2p_x¹ 2p_y¹.
బోరాన్లోని 2s, 2p_x, 2p_y, ఆర్బిటాళ్ళు కలిసి మూడు sp² సంకర ఆర్బిటాళ్ళను ఏర్పరచును. ఇవి బంధంలో పాల్గొంటాయి.
ఫ్లోరిన్ పరమాణు సంఖ్య 9. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s² 2p⁵.
ఫ్లోరిన్ లోని 2p_z ఆర్బిటాల్ లోని ఎలక్ట్రాన్ బంధంలో పాల్గొంటుంది.
బోరాన్ లోని మూడు sp² సంకర ఆర్బిటాళ్ళతో మూడు ఫ్లోరిన్ పరమాణువులలోని 2p, ఆర్బిటాల్ లోని ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్లు జతకూడి మూడు సిగ్మా బంధాలు ఏర్పరుస్తాయి. ఈ విధంగా మూడు (σsp²-p) బంధాలతో BF₃ అణువు ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 3.
“నైట్రోజన్, హైడ్రోజన్ చర్యనొంది, అమ్మోనియా (NH₃) అణువును ఏర్పరుస్తాయి. కార్బన్, హైడ్రోజన్ తో చర్యనొంది మీథేన్ (CH₄) అణువును ఏర్పరచును.
పై వాటిలో ప్రతీ చర్యకి సంబంధించి
A) చర్యలో పాల్గొన్న ప్రతి పరమాణువు వేలెన్సీ ఎంత?
B) చర్యలో ఏర్పడిన సమ్మేళనాల యొక్క చుక్కల నిర్మాణం తెల్పండి.
జవాబు:
A) అమ్మోనియాలో : నైట్రోజన్ వేలెన్సీ 3, హైడ్రోజన్ వేలెన్సీ 1
మీథేన్ లో : కార్బన్ వేలెన్సీ 4, హైడ్రోజన్ వేలెన్సీ 1
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 10

ప్రశ్న 4.
అ) సోడియం, ఆక్సిజన్ మరియు మెగ్నీషియంలకు ఎలక్ట్రాన్ బిందు నిర్మాణాలను చూపే పటాలను గీయండి.
జవాబు:
1) సోడియం పరమాణువులో ఒక వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ ఉన్నది కావున సోడియం యొక్క ఎలక్ట్రాన్ బిందు నిర్మాణం Na x లేక Na⋅
2) ఆక్సిజన్ పరమాణువులో రెండు వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి కావున ఆక్సిజన్ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ బిందు నిర్మాణం O_x^x లేక O:
3) మెగ్నీషియం పరమాణువులో కూడా రెండు వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లుంటాయి కావున మెగ్నీషియం యొక్క ఎలక్ట్రాన్ బిందు
నిర్మాణం Mg_x^x లేక Mg:

ఆ) Na₂O మరియు MgO ల ఏర్పాటును గురించి పటం రూపంలో చూపండి.
జవాబు:
Na₂O
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 11

ప్రశ్న 5.
నీటి యొక్క సాంకేతికం H₂O గానే రాస్తాం. HO₂ గా ఎందుకు రాయకూడదో తెల్పండి.
జవాబు:

నీటి అణువులో ఆక్సిజన్ పరమాణువు తనకు దగ్గరి జడవాయువైన నియాన్ విన్యాసం పొందుటకు రెండు ఎలక్ట్రానులు అవసరము.
హైడ్రోజన్ పరమాణువు తన దగ్గరి జడవాయువైన హీలియం విన్యాసం పొందుటకు ఒక ఎలక్ట్రాను అవసరం.
ఈ విధంగా రెండు హైడ్రోజన్ (H) పరమాణువులతో, ఒక ఆక్సిజన్ (O) చర్య జరిపి రెండు ఏక సమయోజనీయ బంధాలను ఏర్పరచును. కనుక నీటి యొక్క రసాయన సాంకేతికం H₂O గానే వ్రాస్తాము.

ప్రశ్న 6.
A మరియు B అనే పరమాణువుల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలు వరుసగా :
1s²2s²2p⁶3s²3p¹; 1s²2s²2p⁴ అయితే
జవాబు:
పరమాణువు – A యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము – 1s²2s²2p⁶3s²3p¹
పరమాణువు – B యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము – 1s²2s²2p⁴

అ) ఏ పరమాణువు ఋణ అయానును ఏర్పరుస్తుంది?
జవాబు:
‘A’ పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయే అవకాశం కలదు, ‘B’ పరమాణువు ‘2’ ఎలక్ట్రాన్లను స్వీకరించే అవకాశం కలదు. కనుక ‘B’ పరమాణువు ఋణ అయానును ఏర్పరుస్తుంది.

ఆ) ఏ పరమాణువు ధన అయానును ఏర్పరుస్తుంది?
జవాబు:
‘A’ పరమాణువు మూడు ఎలక్ట్రానులను కోల్పోవుట వలన ధన అయానుగా మారును.

ఇ) పరమాణువు A వేలెన్సీ ఎంత?
జవాబు:
పరమాణువు ‘A’ యొక్క వేలన్సీ – 3

ఈ) A మరియు B అనే పరమాణువులచే ఏర్పడే సంయోగపదార్థం యొక్క అణుఫార్ములా ఏమిటి?
జవాబు:
క్రిస్ క్రాస్ పద్ధతిన A మరియు B పరమాణువులచే ఏర్పడు సంయోగ పదార్థం యొక్క అణుఫార్ములా – A₃B₂
ఈ అణుఫార్ములా గల పదార్థం – Al₃O₂

ప్రశ్న 7.
అయానిక మరియు సమయోజనీయ బంధాల మధ్య భేదాలను రాయుము.
జవాబు:

అయానిక బంధం	సమయోజనీయ బంధం
1. ఒక పరమాణువు నుండి మరొక పరమాణువుకు ఎలక్ట్రాన్ల బదిలీ వల్ల అయానిక బంధం ఏర్పడును.	1. పరమాణువుల మధ్య ఎలక్ట్రాన్ల పంపిణీ వల్ల సమయోజనీయ బంధం ఏర్పడును.
2. స్థిరవిద్యుత్ ఆకర్షణ బలం ఉంటుంది.	2. స్థిర విద్యుదాకర్షణ బలం ఉండదు.
3. అయానిక బంధం వల్ల అయానిక పదార్థాలు ఏర్పడుతాయి.	3. సమయోజనీయ బంధం వల్ల సమయోజనీయ పదార్థాలు ఏర్పడుతాయి.
4. దిశా ధర్మం లేదు.	4. దిశా ధర్మం పాటిస్తుంది.

ప్రశ్న 8.
ద్విబంధం గురించి వివరించండి.
(లేదా)
వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతం ఆధారంగా O₂ అణువు ఏర్పడు విధానం వివరించండి.
జవాబు:
ఆక్సిజన్ అణువు (O₂) ఏర్పడుట :

80 యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం (z = 8) = 1s²2s²2p_x²2p_y¹2p_z¹
ఆక్సిజన్ పరమాణువులో ‘p_y‘ ఆర్బిటాల్, మరొక ఆక్సిజన్ పరమాణువులోని ‘p_y‘ ఆర్బిటాల్ లో అతిపాతం చెందడం వలన p_y – p_y మధ్య సిగ్మా బంధం (σ) ఏర్పడుతుంది.
ఒక ఆక్సిజన్ పరమాణువులో ఉండే p_z ఆర్బిటాల్, వేరొక ఆక్సిజన్ పరమాణువులో ఉండే p_z ఆర్బిటాల్లో పార్శ్వ అతిపాతం చెందడం వలన p_z – p_z మధ్య పై (π) బంధం ఏర్పడుతుంది.
ఈ విధంగా O₂ అణువులో ఒక సిగ్మా బంధం, ఒక పై బంధం ఏర్పడుతాయి. మొత్తం 2 బంధాలు ఏర్పడుట వలన O₂అణువులో ద్విబంధం ఏర్పడును.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 12

ప్రశ్న 9.
A మరియు B అనే పరమాణువుల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలు వరుసగా :
1s²2s²2p⁶3s²3p¹ ; 1s²2s²2p⁴ అయితే
అ) ఏ పరమాణువు ఋణ అయానును ఏర్పరుస్తుంది?
ఆ) ఏ పరమాణువు ధన అయానును ఏర్పరుస్తుంది?
ఇ) పరమాణువు A వేలెన్సీ ఎంత?
ఈ) A మరియు B అనే పరమాణువులచే ఏర్పడే సంయోగపదార్థం యొక్క అణుఫార్ములా ఏమిటి?
జవాబు:
పరమాణువు – A యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము – 1s²2s²2p⁶3s²3p¹
పరమాణువు – B యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము – 1s²2s²2p⁴

అ) ‘A’ పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయే అవకాశం కలదు, ‘B’ పరమాణువు ‘2’ ఎలక్ట్రాన్లను స్వీకరించే అవకాశం కలదు. కనుక ‘B’ పరమాణువు ఋణ అయానును ఏర్పరుస్తుంది.

ఆ) ‘A’ పరమాణువు మూడు ఎలక్ట్రానులను కోల్పోవుట వలన ధన అయానుగా మారును.

ఇ) పరమాణువు ‘A’ యొక్క వేలన్సీ – 3

ఈ) క్రిస్ క్రాస్ పద్ధతిన A మరియు B పరమాణువులచే ఏర్పడు సంయోగ పదార్థం యొక్క అణుఫార్ములా – A₃B₂
ఈ అణుఫార్ములా గల పదార్థం – Al₃O₂

10th Class Physics 8th Lesson రసాయన బంధం ½ Mark Important Questions and Answers

1. క్రింది అణువులలో దేనికి sp³ సంకరీకరణం ఉండదు?
(CH₄, BF₃, NH₃, H₂O)
జవాబు:
BF₃

2. రెండు పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడుటకు కారణమైనవి ఏమిటి?
జవాబు:
వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులు

3. చర్యాశీలత లేని మూలకాలు గల గ్రూపు ఏది?
జవాబు:
18 (VIIIA)

4. He కి తప్ప, మిగిలిన జడవాయువుల బాహ్య కక్ష్యలో ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
ఎనిమిది

5.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 13
1) హీలియం వాయువు యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
జవాబు:
‘O’ (సున్న)

2) ఆర్గాన్ యొక్క వేలన్సీ కర్పరం ఏమిటి?
జవాబు:
‘M’

3) పైన ఇచ్చిన మూలకాలలో ఏది అష్టక నియమాన్ని పాటించదు? (హీలియం తప్ప).
జవాబు:
ఏదీ లేదు.

4) నియాన్ ఎటువంటి చర్యలలో పాల్గొనును?
జవాబు:
అసలు పాల్గొనదు.

6. లూయిస్ గుర్తుల ప్రకారం ఎలక్ట్రానులను ఎలా సూచిస్తారు?
జవాబు:
చుక్క (⋅) లేదా క్రాస్ గుర్తు (×).

7. ‘X’ అనే పరమాణువుకి ‘స’ వేలన్నీ ఎలక్ట్రానులు కలవు. దీనిని లూయిస్ గుర్తు ప్రకారం ఎలా సూచిస్తారు?
జవాబు:

8. ఇచ్చిన లూయిస్ చుక్క పటం ప్రకారం Mg యొక్క వేలన్సీని కనుగొనుము.
జవాబు:
‘2’

9. ఆర్గాన్ యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
జవాబు:
‘0’ (సున్న)

10. గ్రూపు – I మూలకం ‘X’ అయిన, దానిని లూయీస్ చుక్క పటం ద్వారా చూపుము.
జవాబు:

11. ‘వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ సిద్ధాంతం’ను ప్రతిపాదించిన వారెవ్వరు?
జవాబు:
లూయీస్ మరియు కొస్సెల్

12. “మూలకాలకు చెందిన పరమాణువులు తమ బాహ్య కక్ష్యలో ఎనిమిది ఎలక్ట్రాన్లను మిగిలి ఉండేలా రసాయనిక మార్పు చెందడానికి ప్రయత్నిస్తాయి.” ఈ నియమం పేరు ఏమిటి?
జవాబు:
అష్టక నియమం

13. ₁₁Na⁺ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయుము.
జవాబు:
2, 8 (లేదా) 1s² 2s² 2p⁶.

14. Mg²⁺ యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
జవాబు:
‘0’

15. జతపరుచుము :
a) ₈O ( ) i) ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోవును
b) ₁₂Mg ( ) ii) ఎలక్ట్రాన్లను పొందదు, కోల్పోదు
c) ₁₀Ne ( ) iii) ఎలక్ట్రాన్లను పొందును
జవాబు:
a – iii, b-i, c – ii

16. ఏ గ్రూపు మూలకాలు ద్విఋణాత్మక అయాన్లను ప్రదర్శించును?
జవాబు:
VI A

17.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 18
1) ఏకాత్మక ఆనయాన్లను ఇవ్వగల గ్రూపు ఏది?
జవాబు:
VIIA

2) చాల్కోజన్ కుటుంబం ఎన్ని ఎలక్ట్రాన్లను పొందగలదు?
జవాబు:
‘2’

18. వేలన్సీ కర్పరంలో 2 ఎలక్ట్రానులను కలిగి యుండి, అధిక స్థిరత్వం కలిగిన మూలకం ఏది?
జవాబు:
He

19. అయానిక బంధాన్ని ప్రతిపాదించినవారెవరు?
జవాబు:
కొసెల్

20. IA మరియు VIIA గ్రూపు మూలకాల మధ్య ఏర్పడే బంధం ఏ రకమైనది?
జవాబు:
అయానిక బంధం

21. IIA గ్రూపు మూలకాలు ఎటువంటి బంధాలను సులువుగా ఏర్పరచగలవు?
జవాబు:
అయానిక బంధం

22. అయానిక బంధం ఎప్పుడూ వీటి మధ్య ఏర్పడును.
a) రెండు ఒకే పరమాణువుల మధ్య
b) రెండు వేరు వేరు పరమాణువుల మధ్య
c) ‘a’ మరియు ‘b’
d) రెండూ కావు
జవాబు:
b) రెండు వేరు వేరు పరమాణువుల మధ్య

23. అయానిక బంధానికి గల మరొక పేరు రాయుము.
జవాబు:
స్థిర విద్యుత్ బంధం (లేదా) ఎలక్ట్రోవాలెంట్ బంధం.

24. కాటయాన్లు అనగానేమి?
జవాబు:
ధనాత్మక అయాన్లు

25. కాటయాన్లకు ఉదాహరణిమ్ము.
జవాబు:
Na⁺, Mg²⁺, Al³⁺

26. ఋణాత్మక అయాన్లను ఏమందురు?
జవాబు:
ఆనయాన్లు

27. ఆనయాన్లకు ఉదాహరణిమ్ము.
జవాబు:
P^3-; S^2-; Cl^–

28. ఎలక్ట్రాన్ల బదిలీ వలన ఏర్పడే బంధం ఏది?
జవాబు:
అయానిక బంధం

29. సోడియం క్లోరైడ్ అణువు ఏర్పడు సమీకరణం
జవాబు:
Na_(s) + ½ Cl_2(g) → NaCl_(s)

30. సోడియం కాటయాన్ ఏర్పడు విధం రాయుము.
జవాబు:
₁₁Na → Na⁺ + e^–

31. సోడియం క్లోరైడ్ ఏర్పడు విధానాన్ని లూయీస్ చుక్క పటం ద్వారా చూపుము.
జవాబు:

32. మెగ్నీషియం క్లోరైడ్ ఏర్పడునపుడు ఏర్పడే కాటయాన్, ఆనయాన్లు ఏవి?
జవాబు:
Mg²⁺ (కాటయాన్); Cl^–(ఆనయాన్)

33. MgCl₂ ఏర్పడు విధానాన్ని సూచించు సమీకరణం రాయుము.
జవాబు:
Mg²⁺ + 2Cl^– → MgCl₂

34. AlCl₃ ఏర్పాటులో గల రసాయన బంధం పేరేమిటి?
జవాబు:
అయానిక బంధం

35. MgCl₂ ఏర్పాటును సూచించు లూయీస్ చుక్కపటం రాయుము.
జవాబు:

36. సోడియం క్లోరైడ్ స్ఫటికంలో ఒక సోడియం చుట్టూ ఎన్ని క్లోరిన్ అయాన్లు ఉంటాయి?
జవాబు:
‘6’

37. NaCl అణు ఆకృతి ఏమిటి?
జవాబు:
ముఖ కేంద్రక స్ఫటిక నిర్మాణం

38. ఒక నిర్దిష్ట ఆవేశం గల అయాన్ చుట్టూ ఎన్ని వ్యతిరేక ఆవేశం గల అయాన్లు అమరి ఉన్నాయో తెలిపే సంఖ్యను ఏమంటారు?
జవాబు:
సమన్వయ సంఖ్య

39. Nacl లో Na⁺ యొక్క సమన్వయ సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
‘6’

40. Nacl లో Cl^– యొక్క సమన్వయ సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
‘6’

41. సాధారణంగా ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయే లక్షణాన్నీ ఏమందురు?
a) లోహ ధర్మం
b) ధన విద్యుదాత్మకత
c) a లేదా b
d) అలోహ ధర్మం
జవాబు:
c) a లేదా b

42. ధన విద్యుదాత్మకత ధర్మం గల మూలకాలు ఏర్పరచేది?
a) ఆనయాన్
b) కాటయాన్
c) a లేదా b
d) రెండూ కాదు రాయుము.
జవాబు:
b) కాటయాన్

43. ఋణ విద్యుదాత్మకత స్వభావాన్ని ప్రదర్శించే కొన్ని మూలకాలను రాయుము.
జవాబు:
ఆక్సిజన్, ఫ్లోరిన్, క్లోరిన్

44. అష్టక విన్యాసం కొరకు ఒక మూలకం ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహించే స్వభావాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
ఋణ విద్యుదాత్మకత

45. రెండు మూలకాలకు చెందిన పరమాణువులు అయానిక బంధంలో పాల్గొనాలంటే వాటి మధ్య ఋణ విద్యుదాత్మకతల మధ్య తేడా ఎంత వుండాలి?
a) 1.9
b) > 1.9
c) a లేదా b
d) <1.9
జవాబు:
c) a లేదా b

46. అయానిక బంధంలో పాల్గొనే పరమాణువులు
a) ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహిస్తాయి
b) ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోతాయి
c) a లేదా b
d) ఎలక్ట్రాన్లను పంచుకుంటాయి.
జవాబు:
c) a లేదా b

47. ఒక మూలకం ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోవడం గానీ, గ్రహించడం గానీ ఈ క్రింది ఏ అంశంపై ఆధారపడదు?
a) పరమాణు పరిమాణం
b) అయనీకరణ శక్మం
c) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం
d) ఏదీ లేదు
జవాబు:
d) ఏదీ లేదు

48. తక్కువ అయనీకరణ శక్మం, తక్కువ ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ మరియు ఎక్కువ పరమాణు పరిమాణం గల మూలకాలు వీటిని ఏర్పరుస్తాయి?
a) కాటయాన్లు
b) ఆనయాన్లు
c) a లేదా b
d) రెండూ కావు
జవాబు:
a) కాటయాన్లు

49. అధిక అయనీకరణ శక్మం గల మూలకాలు ఏర్పరచే అయాన్లు ఎటువంటివి?
జవాబు:
ఆనయాన్లు

50. మూలకం X కు తక్కువ అయనీకరణ శక్మం కలదు.
జవాబు:
కాటయాన్

51. సమయోజనీయ బంధాన్ని ప్రతిపాదించిన వారెవరు?
జవాబు:
జి.యన్. లూయీస్ (G.N. Lewis)

52. పరమాణువులు ఒకటి గాని, అంతకన్నా ఎక్కువగాని వాటి వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులను మరొక పరమాణువుతో పంచుకొని ఏర్పరచే బంధం ఏమిటి?
జవాబు:
సమయోజనీయ బంధం

53. జతపరుచుము :
a) సమయోజనీయ బంధం ( ) i) ఎలక్ట్రాన్ల పంపకం
b) అయానిక బంధం ( ) ii) ఎలక్ట్రాన్ల పంపిణీ
జవాబు:
a – i, b – ii

54. సమయోజనీయ బంధాలకి ఉదాహరణిమ్ము.
జవాబు:
F₂, Cl₂, HCl మొదలగునవి.

55. ఫ్లోరిన్ అణువు ఏర్పాటును సూచించు చుక్క పటం గీయుము.
జవాబు:

56. ఆక్సిజన్ అణువు ఏర్పాటును సూచించు చుక్క పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 22

57.
1) F చుట్టూ గల చుక్కలు వేటిని సూచిస్తాయి?
జవాబు:
వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులను

2) ఫ్లోరిన్ ఏర్పరచగల ఒక సమయోజనీయ అణువుని రాయుము.
జవాబు:
F₂; HF

58. ఆక్సిజన్ అణువులో ఎన్ని బంధాలు కలవు?
జవాబు:
రెండు

59. త్రిబంధం గల ఒక అణువు పేరు రాయుము.
జవాబు:
N₂ (N ≡ N)

60. CH₄ లో ఎన్ని సమయోజనీయ బంధాలు గలవు ?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 24

61. CH₄ అణు ఆకృతిని యుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 25

62. అమ్మోనియా అణు ఆకృతిని గీయుము. అయిన అది ఏర్పరచు అయాన్ ఏది?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 26

63. అమ్మోనియా అణువులో
a) ఎన్ని ఏకబంధాలు కలవు?
జవాబు:
‘3’

b) ఎన్ని ఒంటరి జత ఎలక్ట్రాన్లు కలవు?
జవాబు:
‘1’

c) H[latex]\hat{\mathbf{N}}[/latex]H బంధకోణం ఎంత?
జవాబు:
107°48′

64. రెండు ఒంటరి జత ఎలక్ట్రాన్లను కలిగియున్న అణువుకి ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 27

65. H₂O అణువు లూయీస్ చుక్క పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 28

66. ఒక అణువులో ఒక పరమాణువులు ఏర్పరచు సమయోజనీయ బంధాల సంఖ్యను ఏమంటారు?
జవాబు:
‘కో-వేలన్సీ’

67. సమయోజనీయ బంధం ఏర్పరచు రెండు పరమాణువుల మధ్య దూరంను ఏమంటారు?
జవాబు:
బంధ దూరం / బంధదైర్ఘ్యం

68. బంధదూరం యొక్క ప్రమాణం ఏమిటి?
జవాబు:
nm (నానోమీటర్) (లేదా) A° (ఆంగ్ స్టాం)

69. రెండు పరమాణువులు గల ఒక అణువులో ఆ పరమాణువులను విడదీయడానికి కావలసిన శక్తిని ఏమందురు?
జవాబు:
బంధ శక్తి (లేదా) బంధవిచ్ఛేదక శక్తి

70. 1 నానోమీటర్
a) 10^-8 మీ.
b) 10^-9మీ.
c) 10^-10మీ.
జవాబు:
b) 10^-9మీ.

71. 1 ఆంగ్ సాం
a) 10^-9మీ.
b) 10^-10మీ.
c) 10^-8మీ.
జవాబు:
b) 10^-10మీ.

72. Cl[latex]\hat{\mathbf{Be}}[/latex]Cl లో బంధకోణం ఎంత?
జవాబు:
180°

73. CH₄ లో H[latex]\hat{\mathbf{C}}[/latex]H బంధకోణం ఎంత?
జవాబు:
109°28¹

74. క్రింది వానిని జతపరుచుము.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 29
జవాబు:
a – iii, b – i, c – ii

75. అణు ఆకృతులను వివరించలేకపోయిన సిద్ధాంతం.
a) VSEPRT
b) ఎలక్ట్రాన్ వేలన్సీ సిద్ధాంతం
c) వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతం
జవాబు:
b) ఎలక్ట్రాన్ వేలన్సీ సిద్ధాంతం

76. VSEPRT ని విస్తరించుము.
జవాబు:
Valency – Shell – Electron – Pair – Repulsion – Theory.
(వేలన్సీ- షెల్ – ఎలక్ట్రాన్ – పెయిర్ – రిపల్టన్ – థియరీ)

77. VSEPRT ని ప్రతిపాదించినది ఎవరు?
జవాబు:
సిధ్ధ విక్ మరియు పావెల్ (Sidgwick & Powell)

78. VSEPRT ని అభివృద్ధి చేసినది ఎవరు?
జవాబు:
గిలెస్పీ మరియు నైహామ్ (Gillespie & Nyholm)

79. బంధ జతలు, ఒంటరి జతలు అనే దృగ్విషయం గల సిద్ధాంతం
A) వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ సిద్ధాంతం
B) ఎలక్ట్రాన్ బంధ సిద్ధాంతం
C) VSEPRT
D) పైవన్నియు
జవాబు:
C) VSEPRT

80. a) బంధ జంట ఎలక్ట్రాన్లు, ఒంటరి జంట ఎలక్ట్రాన్ల మధ్య వికర్షణ వలన అణువులు ఆకృతులు పొందుతాయి.
b) మధ్య పరమాణువు చుట్టూ బంధ జంటల కంటే ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ జంటలు ఎక్కువ ఖాళీని ఆక్రమిస్తాయి.
పై వాక్యాలలో ఏ వాక్యం సరైనది?
A) a
B) b
C) a మరియు b
D) రెండూ కావు
జవాబు:
C) a మరియు b

81. జతపరచుము :

ఒంటరి జత ఎలక్ట్రాన్లు లేకుండా	బంధకోణం
a) రెండు బంధ జంటలు	i) 120°
b) మూడు బంధజంటలు	ii) 180°
c) నాలుగు బంధ జంటలు	iii) 109°28′

జవాబు:
a – ii, b-i, c – iii

82. CH₄ లో బంధకోణం 109°28¹ అయిన ఎన్ని ఒంటరి జత ఎలక్ట్రాన్లు కలవు ?
జవాబు:
సున్న (0)

83. NH₃ అణువు ఆకృతి ఏమిటి?
జవాబు:
త్రికోణీయ పిరమిడల్

84.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 30
1) ఇచ్చిన అణువు ఆకృతి ఏమిటి?
జవాబు:
‘V’ లేదా కో ణీయ ఆకృతి

2) ఎన్ని ఒంటరి జంటలు కలవు?
జవాబు:
‘2’

85. VSEPRT యొక్క ఒక పరిమితిని రాయుము.
జవాబు:
బంధశక్తులను వివరించలేదు.

86. వేలన్సీ బంధ సిద్ధాంతాన్ని ఎవరు ప్రతిపాదించారు?
జవాబు:
లైనస్ పౌలింగ్

87. పరమాణువుల కేంద్రకాలను కలిపే అంతర కేంద్రక అక్షం వెంబడి ఆర్బిటాళ్ళు అతిపాతం చెందితే ఏర్పడే బంధం
a) సిగ్మా (σ)
b) పై (π)
c) రెండూ
జవాబు:
a) సిగ్మా (σ)

88. ఆర్బిటాళ్ళ పార్శ్వ అతిపాతం వలన ఏర్పడే బంధం ఏది?
జవాబు:
పై (π)

89. A : ‘σ’ బంధం, ‘π’ బంధం కన్నా బలమైనది.
R: ‘σ’ బంధం పార్శ్వ అతిపాతం వలన ఏర్పడును.
a) A మరియు Rలు సరియైనవి
b) A మరియు R లు తప్పు
c) A మాత్రమే ఒప్పు
d) R మాత్రమే ఒప్పు
జవాబు:
c) A మాత్రమే ఒప్పు

90. i) σ బంధం ఏర్పడిన తర్వాత π బంధం ఏర్పడును.
ii) σ బంధం ఉంది అని అంటే π కూడా ఉందని అర్థం సరియైన వాక్యం ఏది?
జవాబు:
(i)

91. H₂ అణువులో s – ఆర్బిటాళ్ళ అతిపాతం పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 31

92. Cl₂ లో p- ఆర్బిటాళ్ళ అతిపాతం పటం గీయుము.
జవాబు:

93. HCl లో ఆర్బిటాళ్ల అతిపాతం పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 33

94. πp_z– p_z, πp_y – p_y లు N₂ లో కలవు. మరియొక బంధం ఏమి ఉండును?
జవాబు:
σp_x – p_x

95. ₄Be లో భూస్థాయిలో ఎన్ని జతకూడని ఎలక్ట్రాన్లు కలవు?
జవాబు:
సున్న (లేవు)

96. సంకర ఆర్బిటాళ్ళలో ఇవి సమానం లేదా ఒకే విధంగా ఉంటాయి.
a) శక్తి
b) ఆకృతి
c) రెండూ
d) రెండూ కావు
జవాబు:
c) రెండూ

97. BeCl₂ లో ఎటువంటి సంకరీకరణం జరుగును?
జవాబు:
sp

98. BeCl₂ లో Be మరియు CI ల మధ్య ఎటువంటి సంకరీకరణ బంధం కలదు?
జవాబు:
σsp – p

99. BF₃ లో సంకరీకరణం పేరు ఏమిటి ? ఏది?
జవాబు:
sp²

100. NH₃ లో ఒంటరి జత ఎలక్ట్రాన్లు లేకుంటే HNH ఎంత ఉంటుంది?
జవాబు:
109°28¹

101. జతపరుచుము.

ఒంటరి జతలు	అణువులు
i) 1	a) BF₃
ii) 2	b) NH₃
iii) 0	c) H₂O

జవాబు:
i – b, ii – c, iii – a

102. H₂O లో బంధ కోణాన్ని ప్రభావితం చేసేది
a) ఒంటరి జత – ఒంటరి జత వికర్షణ
b) బంధ జత – బంధ జత వికర్షణ
c) పై రెండూ
d) పై రెండూ కావు
జవాబు:
c) పై రెండూ

103. అయానిక పదార్థానికి ఒక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
NaCl

104. సమయోజనీయ పదార్థానికి ఒక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
C₂H₆

105. ధృవశీల సమయోజనీయ పదార్థానికి ఒక
ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
HCl

106. A : NaCl నీటిలో కరుగును.
R : ధృవ పదార్థాలు, ధృవ పదార్థాలలో మాత్రమే కరుగును.
A ని R సమర్ధిస్తుందా?
జవాబు:
అవును

107. ‘అయానిక పదార్థాలకి అధిక ద్రవీభవన, బాష్పీభవన స్థానాలు ఉంటాయి’.
పై సమాచారం ఆధారంగా క్రింది వానిలో ఏది అధిక ద్రవీభవన స్థానం కలిగి ఉంటుంది?
a) NaCl
b) HCl
c) C₂H₆
జవాబు:
a) NaCl

108. ₁₁²³X అను మూలకం ‘Y’ అను మూలకంతో అయానిక బంధాన్ని ఏర్పరచగలదు. అయితే Y ఎటువంటి అయాను ఏర్పరుచును?
జవాబు:
ఆనయాన్ (ఋణాత్మక)

109. ‘A’ అనే మూలకం ‘ACl₄‘ అనే అణువును ఏర్పరచగలదు. A లో వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లు ఎన్ని వుండవచ్చును?
జవాబు:
1 లేదా 7

110. ‘X’ అనే వాయువు తప్ప మిగిలిన వాటి వేలన్సీ షెల్ లో అష్టకం ఉంది. కాని ‘X’ స్థిరమైనది. అయిన ‘X’ ఏమిటో ఊహించండి.
జవాబు:
He

111. చివరి కక్ష్యలో ఎలక్ట్రానులు : వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులు : : సమయోజనీయ బంధాల సంఖ్య : ?
జవాబు:
కో వేలన్సీ

112. AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 34 ఈ అణువు ఏమిటో ఊహించుము.
జవాబు:
H₂O.

113. మీథేన్ అణువులో బంధ కోణం ఎంత?
జవాబు:
109°28¹

114. అమ్మోనియా అణువులో బంధకోణం ఎంత?
జవాబు:
107°48¹

115. సంకరీకరణ ద్వారా ఏర్పడిన బోరాన్ ట్రై ఫ్లోరైడ్ లో ఎటువంటి బంధాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
మూడు σsp² – p బంధాలు

116. ఒంటరి జత ఎలక్ట్రాన్లు లేని అణువు ఏది?
A) NH₃
B) H₂O
C) BF₃
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
C) BF₃

117. క్రింది వానిలో సమయోజనీయ బంధం గల అణువు ఏది?
A) NaCl
B) MgCl₂
C) BeCl₂
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
C) BeCl₂

118. అతి తక్కువ బంధ దూరం గల అణువు
A) H – H
B ) F – F
C) Br – Br
D) H – Cl
జవాబు:
A) H – H

119. అతి ఎక్కువ బంధశక్తి గల బంధం
A) I – I
B) H -H
C) Cl – Cl
D) H – F
జవాబు:
D) H – F

అదనపు ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
19వ శతాబ్ది చివరిలో లేదా 20వ శతాబ్ది మొదట్లో శాస్త్రవేత్తలు, బంధం ఏర్పడడానికి ఏ బలం అవసరమైనదని భావించారు? దీని ఆధారంగా పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడడాన్ని ఎలా వివరించారు?
జవాబు:
విద్యుదాకర్షణ బలం వల్లనే పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడుతుందని 19వ శతాబ్దం చివరలో మరియు 20వ శతాబ్ది మొదట్లో శాస్త్రవేత్తలు నమ్మేవారు.

పరమాణువులు సాధ్యమైనంత దగ్గరగా వచ్చినపుడు ఒక పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్లు రెండవ పరమాణువులో గల కేంద్రకం యొక్క ఆకర్షణకు లోనవుతాయి.
అదే సమయంలో ఒకే ఆవేశం గల ఎలక్ట్రాన్లు పరస్పర వికర్షణకు, ఒకే ఆవేశం గల కేంద్రకాలు కూడా ‘పరస్పర వికర్షణకు లోనవుతాయి.
పరమాణువుల మధ్య వుండే వికర్షణ / ఆకర్షణ బలాల తీవ్రత బంధం ఏర్పాటును నిర్ణయిస్తుంది.
ఆకర్షణ బలం కన్నా వికర్షణ బలం ఎక్కువైతే ఆ పరమాణువులు సంయోగం చెందవు.
రెండు పరమాణువులు సంయోగం చెందేటప్పుడు కేంద్రకం గాని, అంతరకక్ష్యలో వుండే ఎలక్ట్రానులు గాని ప్రభావానికి గురికావు. కేవలం బాహ్యకక్ష్యలో ఉండే ఎలక్ట్రానులు మాత్రమే ప్రభావితమవుతాయి.
కాబట్టి వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లు రెండు పరమాణువుల మధ్య బంధం ఏర్పడడానికి కారణమౌతాయి.

ప్రశ్న 2.
జడవాయువుల లక్షణాలేవి?
జవాబు:

జడవాయువులు ‘O’ గ్రూపుకు చెందుతాయి. (18 వ గ్రూపు / VIIIA)
హీలియం తప్ప మిగిలిన జడవాయువుల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ns² np⁶.
వీటి బాహ్య కక్ష్య పూర్తిగా నిండి యుండడం వల్ల, మిగిలిన మూలకాలతో పోల్చుకుంటే వీటి చర్యాశీలత శూన్యం.
ఇవి చాలా స్థిరమైనవి. ఇవి ఇతర మూలకాలతో కలిసి గాని వాటితో అవి కలిసిగాని ఇతర సంయోగ పదార్థాలను ఏర్పరచలేవు.

ప్రశ్న 3.
ఏకమాత్ర ధనాత్మక అయాన్, ద్విమాత్ర ధనాత్మక అయాన్, త్రిమాత్రక ధనాత్మక అయాన్లు ఏర్పడే విధానాన్ని ఉదాహరణలతో వివరించుము.
జవాబు:
ఏకమాత్ర ధనాత్మక అయాన్ ఏర్పడుట :
IA గ్రూపు మూలకాలు (Li నుండి CS వరకు) వాని పరమాణు బాహ్యకక్ష్య నుండి ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను కోల్పోయి దానికి సంబంధించిన ఏకమాత్ర ధన్మాతక అయాను ఏర్పరచడం ద్వారా అష్టక విన్యాసాన్ని పొందడానికి ప్రయత్నం చేస్తుంది.
ఉదా : ₁₁Na → 2, 8, 1; ₁₁Na⁺ → 2, 8.

ద్విమాత్ర ధనాత్మక అయాన్ ఏర్పడుట :
IIA గ్రూపు మూలకాలు (Mg నుండి Ba వరకు) పరమాణువులు రసాయనిక చర్యలలో పాల్గొనేటప్పుడు తమ బాహ్య కక్ష్య నుండి రెండు వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోవడం ద్వారా ద్విమాత్రక ధనాత్మక అయాన్ గా మారి అష్టక విన్యాసాన్ని పొందుతాయి.
ఉదా : ₁₂Mg → 2, 8, 2 ; ₁₂Mg⁺² → 2, 8.

త్రిమాత్ర ధనాత్మక అయాన్ ఏర్పడుట :
IIIA గ్రూపు మూలకాలు మూడు వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లను కోల్పోయి త్రిమాత్రక ధనాత్మక అయాన్లుగా ఏర్పడటం ద్వారా అష్టక విన్యాసాన్ని పొందుతాయి.
ఉదా : ₁₃Al → 2, 8, 3 ; ₁₃Al³⁺ → 2, 8.

ప్రశ్న 4.
త్రిమాత్ర, ద్విమాత్ర, ఏకమాత్ర ఆనయాన్లు (ఋణాత్మక అయాన్లు) ఏర్పడే విధానాన్ని వివరించుము.
జవాబు:
ఏకమాత్ర ఆనయాన్లు ఏర్పడుట :
VII A గ్రూపు మూలకాల పరమాణువులు రసాయన మార్పుకు లోనయ్యేటప్పుడు ఒక ఎలక్ట్రాన్ ను గ్రహించి, ఏకమాత్ర ఆనయాన్ గా మారి అష్టక విన్యాసాన్ని పొందుతాయి.
ఉదా : ₉F → 2, 7 ; ₉F^3- → 2, 8.

ద్విమాత్ర ధనాత్మక అయాన్ ఏర్పడుట :
VI A గ్రూపు మూలకాలు పరమాణువులు రసాయన మార్పుకు లోనయ్యేటప్పుడు రెండు ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహించి – ద్విమాత్ర ఆనయాన్లుగా మారి అష్టక విన్యాసాన్ని పొందుతాయి.
ఉదా : ₈O → 2, 6 ; ₈O^2- → 2, 8.

త్రిమాత్ర ధనాత్మక అయాన్లు ఏర్పడుట :
V A గ్రూపు మూలకాల పరమాణువులు రసాయన మార్పులకు లోనయ్యేటప్పుడు మూడు ఎలక్ట్రాన్లను గ్రహించి త్రిమాత్రక ఆనయాన్లుగా మారి అష్టక విన్యాసాన్ని పొందుతాయి. .
ఉదా : ₇N → 2, 5; ₇N^3- → 2, 8.

ప్రశ్న 5.
లూయిస్ ప్రకారం కెర్నెల్ అనగానేమి?
జవాబు:
కెర్నెల్ అనగా అంతర కక్ష్యలోని ఎలక్ట్రాన్లను కలిగియున్న కేంద్రకం.

ప్రశ్న 6.
అయానిక బంధాన్ని ఎలక్ట్రోవేలెంట్ బంధం అని ఎందుకంటారు?
జవాబు:
అయానిక బంధం రెండు ఆవేశపూరిత కణాలయిన అయాన్ల మధ్య ఏర్పడడం చేత దీనిని ‘అయానిక బంధం’ అంటారు. ఆనయాన్ల మధ్య పనిచేస్తున్న బలాలు, స్థిర విద్యుదాకర్షణ బలాలు కావడం చేత ఈ బంధాన్ని స్థిర విద్యుత్ బంధం అంటారు. వేలన్సీ భావనను ఎలక్ట్రాన్స్ పరంగా వివరిస్తాం కాబట్టి దీనిని ఎలక్ట్రోవేలెంట్ బంధం అంటారు.

ప్రశ్న 7.
వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ సిద్ధాంతంలోని లోపాలేవి?
జవాబు:
ప్రయోగాత్మకంగా కనుగొనబడిన బంధ దూరాలు, బంధ శక్తులు, విలువలు, పరమాణువులు జంటలుగా మారినపుడు వేరువేరుగా ఉంటాయి. ఈ వివిధ అణువులలో బంధకోణాలు వేరువేరుగా వుండడాన్ని వివరించలేకపోయింది.

10th Class Physics 8th Lesson రసాయన బంధం 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. CH₄ అణువులో గల σ – బంధాల సంఖ్య …….
A) 2
B) 3
C) 4
D) 1
జవాబు:
C) 4

2. H₂O అణువు ఆకృతి …………..
A) రేఖీయం
B) V – ఆకృతి
C) త్రికోణీయ ద్వి పిరమిడ్
D) త్రికోణీయ పిరమిడ్
జవాబు:
B) V – ఆకృతి

3. క్రింది వానిలో అష్టక నియమం పాటింపబడని అణువు.
A) O₂
B) F₂
C) BCl₃
D) N₂
జవాబు:
C) BCl₃

4. HCl అణువులో ఉండే బంధం ఏది?
A) అయానిక బంధం
B) ధృవ సమయోజనీయ బంధం
C) అధృవ సమయోజనీయ బంధం
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
B) ధృవ సమయోజనీయ బంధం

5. అమ్మోనియా అణువు ఆకృతి
A) రేఖీయం
B) రేఖీయ త్రిభుజం
C) చతుర్ముఖీయ
D) త్రికోణీయ పిరమిడ్
జవాబు:
D) త్రికోణీయ పిరమిడ్

6. కింది వాటిలో అయానిక పదార్థం
A) C₂H₆
B) HCl
C) NaCl
D) H₂
జవాబు:
C) NaCl

7. ‘A’ అనే మూలకం హైడ్రోజన్‌ సంయోగం చెంది AH₂ అను పదార్థం ఏర్పడింది. అయిన ‘A’ వేలన్సీ కక్ష్యలోని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య సాధారణంగా
A) 2
B) 3
C) 5
D) 8
జవాబు:
A) 2

8. VESPRT సిద్ధాంతం ప్రకారం NH₃లో బంధకోణం 107°48′ ఉండడానికి గల కారణం
A) బంధ ఎలక్ట్రాన్ జంట, ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ జంటల ఆకర్షణ
B) బంధ ఎలక్ట్రాన్ జంట, ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ జంటల వికర్షణ
C) బంధ ఎలక్ట్రాన్ జంట, ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ జంటల ఆకర్షణ సమానంగా ఉండడం
D) బంధ ఎలక్ట్రాన్ జంటల వికర్షణ అధికంగా ఉండడం వలన
జవాబు:
B) బంధ ఎలక్ట్రాన్ జంట, ఒంటరి ఎలక్ట్రాన్ జంటల వికర్షణ

9. ‘X’ అను సమ్మేళనం యొక్క ఆక్సెడ్ XO. క్రింది వాటిలో ‘X’ ఏ సమ్మేళనాన్ని ఏర్పరచదు?
A) X(NO₃)₂
B) X(SO₄)₈
C) XCl₂
D) X₃N₂
జవాబు:
B) X(SO₄)₈

10. క్రింది వానిలో అధిక స్థిరత్వం కలది.
A) Li
B) Be
C) F
D) Ne
జవాబు:
D) Ne

11. వాక్యం 1 : VSEPR సిద్ధాంతాన్ని సిద్ధివిక్, పావెల్ ప్రతిపాదించారు.
వాక్యం 2 : VSEPR సిద్ధాంతాన్ని సివిక్, గిలెస్పీ అభివృద్ధి పరచారు.
A) 1, 2 రెండూ సరియైన వాక్యములు.
B) వాక్యం 1 మాత్రమే సరియైనది.
C) వాక్యం 2 మాత్రమే సరియైనది.
D) రెండు వాక్యములు సరియైనవి కావు.
జవాబు:
B) వాక్యం 1 మాత్రమే సరియైనది.

12. క్రింది వానిలో సరియగు జత ………..
A) BeCl₂ – బంధకోణం 120°
B) BF₃ – బంధకోణం 180°
C) NH₃ – బంధకోణం 104°27′
D) CH₄ – బంధకోణం 109°28′
జవాబు:
D) CH₄ – బంధకోణం 109°28′

13. C₂H₄ అణువులోని ‘π’ బంధాల సంఖ్య
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
జవాబు:
A) 1

14. క్రింది వాటిలో అయానిక బంధం గల సంయోగ పదార్థం
A) H₂O
B) NH
C) MgO
D) HCl
జవాబు:
B) NH

మీకు తెలుసా?

డేవి ప్రయోగం :
లండన్ లోని రాయల్ ఇనిస్టిట్యూట్ లో హంఫ్రిడేవి (1778-1819) అనే రసాయన శాస్త్రవేత్త, 250 లోహపు పలకలతో ఒక బ్యాటరీని నిర్మించాడు. బ్యాటరీ నుండి ఉత్పత్తి అయ్యే విద్యుత్ ను ఉపయోగించి లవణ ద్రావణాల నుండి విద్యుత్ విశ్లేషణ ప్రక్రియ ద్వారా అధిక చర్యాశీలత గల మూలకాలైన పొటాషియం, సోడియంలను ఇతను రాబట్టాడు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 8th Lesson రసాయన బంధం 35

ఈ ప్రయోగంలో సంయోగ పదార్థం (లవణ ద్రావణం) లోని లోహ భాగం ఋణధృవం వైపు, ఆలోహభాగం ధనధృవంవైపు కదలడాన్ని గమనించాడు. దీని ఆధారంగా లోహాలు ధనాత్మకమైనవని, లోహలు ఋణాత్మకమైనవని ఈ రెండు కూడా సంయోగ పదార్థంలో విద్యుదాకర్షణ బలంచే బంధించబడి ఉంటాయని అతను ప్రతిపాదించాడు.

ఈ వివరణల ఆధారంగా NaCl, KCI వంటి సంయోగపదార్థాలలోని రసాయనబంధాలను కొంతవరకూ వివరించగలిగినప్పటికీ, కర్బన సమ్మేళనాలలో, ద్విపరమాణుక అణువులలో ఉండే బంధాలను వివరించలేకపోయాడు.

ఒక లోహ పరమాణువు దాని వాలన్సీ కక్ష్యనుండి కోల్పోయే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య దాని గ్రూప్ సంఖ్యకు సమానం.
ఉదా : సోడియం మరియు మెగ్నీషియం వేలన్సీలు వరుసగా 1 మరియు 2. ఇవి వాటి గ్రూప్ సంఖ్యలకు సమానం.

అలోహ మూలకం దాని పరమాణువు కోసం గ్రహించే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యనే దాని ‘వేలన్సీ’ అంటాం. ఇది (8 – ఆ మూలకం యొక్క గ్రూపు సంఖ్య)కు సమానం అవుతుంది.
ఉదా : క్లోరిన్ వేలెన్సీ (8-7) = 1.

1 ఆంగ్ స్ట్రామ్ 10^-10 మీ.లకు సమానం ఆంగ్ స్ట్రామ్ అనేది పొడవుకు ప్రమాణం. దీని విలువ 0.1 నానోమీటర్లకు లేదా 100 పికోమీటర్లకు సమానం.
1 నానోమీటర్ 10^-9 మీటర్లకు సమానం.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

June 13, 2022

These AP 10th Class Physical Science Chapter Wise Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 7th Lesson Important Questions and Answers మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక

10th Class Physics 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
నవీన ఆవర్తన నియమమును వ్రాయుము. (లేదా) మోస్లే ఆవర్తన నియమాన్ని వ్రాయండి.
జవాబు:
మూలకాల భౌతిక, రసాయన ధర్మాలు వాటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ఆవర్తన ప్రమేయాలు.

ప్రశ్న 2.
కార్బన్ కుటుంబం అని ఏ గ్రూప్ మూలకాలను అంటారు?
జవాబు:
14 (లేదా) IVA గ్రూపు మూలకాలను కార్బన్ కుటుంబం అంటాము.

ప్రశ్న 3.
ఏ మూలకానికైనా మొదటి అయనీకరణ శక్తి కంటే 2వ అయనీకరణ శక్తి విలువ ఎక్కువ. ఎందుకు?
జవాబు:
1) ఏ మూలకమైనా, అయనీకరణ శక్తిని తీసుకొని, ఎలక్ట్రాన ను కోల్పోయి అయాగా మారుతుంది.
M_(g) + IE₁ → M⁺_(g) + e^–
2) ఈ ధనాత్మక అయాన్ కేంద్రకంలో ప్రోటాన్ల సంఖ్య ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యకన్నా ఎక్కువగా ఉండి, చిట్టచివరి ఆర్బిటాల్ లోని ఎలక్ట్రాన్లను బలంగా ఆకర్షిస్తుంది. దీని వలన అయాన్ పరిమాణం కూడా తగ్గుతుంది.
3) కాబట్టి, మరొక ఎలక్ట్రాను తీయడానికి ఎక్కువ అయనీకరణ శక్తి అవసరం అవుతుంది.
M⁺_(g) + IE₂ → M⁺²_(g) + e^–
4) కావున మొదటి అయనీకరణ శక్తి కన్నా, రెండవ అయనీకరణ శక్తి ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 4.
Ne మరియు Ar పరమాణువులలో పరిమాణపరంగా ఏది పెద్దది? ఎందుకు?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 1
జవాబు:
Ne మరియు Ar పరమాణువులలో పరిమాణ పరంగా Ar పెద్దది.
కారణం :
గ్రూప్ లో పై నుండి కిందికి కక్ష్యల సంఖ్య పెరుగుతుంది. అంటే క్రొత్త కక్ష్యలు ఏర్పడుతుంటాయి.

ప్రశ్న 5.
డోబర్‌ నీర్ త్రికంకు ఒక ఉదాహరణ వ్రాయమని ఒక ఉపాధ్యాయుడు అడిగాడు. దానికి రాము “Li, Na, Mg” అని వ్రాసాడు. ఈ మూడింటిలో ఏది ఈ త్రికంలోనిది కాదో గుర్తించండి.
జవాబు:
మెగ్నీషియం లేదా (Mg) త్రికంలో లేదు.

ప్రశ్న 6.
రాబర్ట్ బాయిల్ నియమం ప్రకారం మూలకమును నిర్వచించుము.
జవాబు:
భౌతిక, రసాయన మార్పుల ద్వారా ఏదైనా పదార్థాన్ని అంతకంటే మరింత సూక్ష్మ పదార్థముగా విభజించలేమో, దానిని మూలకం అంటారు.

ప్రశ్న 7.
డాబరీనర్ త్రికము అనగానేమి?
జవాబు:
ఒకే రసాయన ధర్మాలు కలిగి ఉన్న మూడేసి మూలకాల సమూహంను త్రికము అంటారు.

ప్రశ్న 8.
డాబరీనర్ త్రిక సిద్ధాంతంను వ్రాయుము.
జవాబు:
ప్రతీ త్రికములో మధ్య మూలకపు పరమాణుభారం, మిగిలిన రెండు మూలకాల పరమాణుభారాల సరాసరికి దాదాపు సమానముగా ఉంటుంది. దీనినే ‘డాబరీనర్ త్రిక సిద్ధాంతం’ అని అంటారు.

ప్రశ్న 9.
మెండలీవ్ ఆవర్తన నియమమును వ్రాయుము.
జవాబు:
మూలకాల భౌతిక, రసాయన ధర్మాలు వాటి పరమాణు భారాల ఆవర్తన ప్రమేయాలు.

ప్రశ్న 10.
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టిక లోపాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

అసంగత మూలకాల జతలు.
సారూప్యత లేని మూలకాలను కలిపి ఉంచడం.

ప్రశ్న 11.
మోస్లే ప్రకారము పరమాణు సంఖ్య అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక మూలక పరమాణువులో ఉన్న ధనావేశిత కణాల సంఖ్యను ఆ మూలకం యొక్క పరమాణు సంఖ్య అంటారు.

ప్రశ్న 12.
గ్రూపులంటే ఏమిటి?
జవాబు:
మూలక పరమాణువుల బాహ్య కక్ష్య ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఒకేలా ఉండే మూలకాలన్నీ, ఒకే నిలువు వరుసలో అమర్చబడి ఉంటే, వీటిని గ్రూపులు అంటారు.

ప్రశ్న 13.
పీరియడ్లు ఎలా ఏర్పడతాయి?
జవాబు:
కక్ష్యల సంఖ్య సమానంగా గల మూలకాలు ఒకే అడ్డు వరుసలో అమర్చబడి పీరియడ్లు ఏర్పడతాయి.

ప్రశ్న 14.
లాంథనైడులు అని వేటినంటారు?
జవాబు:
4f మూలకాలను లాంథనాయిడ్లు లేదా లాంథనైడ్లు అంటారు. (లేదా) మూలకాలు ₅₈Ce నుండి ₇₁Lu వరకు గల మూలకాలు ₅₇La లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తాయి. కనుక వీటిని లాంథనైడులు అంటారు.

ప్రశ్న 15.
ఆక్టినైడులు అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
5f మూలకాలను ఆక్టినైడ్లు లేదా ఆక్టినాయిడ్లు అంటారు. (లేదా) మూలకాలు ₉₀Th నుండి ₁₀₃Lr వరకు గల మూలకాలు ₈₉Ac లక్షణాలను ప్రదర్శిస్తాయి. కనుక వీటిని ఆక్టినైడులు అంటారు.

ప్రశ్న 16.
మూలకాలను లోహాలు మరియు అలోహాలుగా ఎలా వర్గీకరించారు?
జవాబు:
మూలకాలను బాహ్యకక్ష్యలో గల ఎలక్ట్రానుల ఆధారముగా వర్గీకరించారు.
లోహాలు :
బాహ్యకక్ష్యలో మూడు లేదా అంతకన్నా తక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్న మూలకాలను లోహాలుగా పరిగణించారు.

అలోహాలు :
బాహ్యకక్ష్యలో 5 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు ఉన్న మూలకాలను అలోహాలుగా పరిగణించారు.

ప్రశ్న 17.
సంయోజకత అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక మూలకం యొక్క సంయోగ సామర్థ్యాన్ని సంయోజకత అంటారు.

ప్రశ్న 18.
పరమాణు వ్యాసార్ధము అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఘన పదార్థంలోని రెండు ప్రక్కప్రక్క పరమాణువుల కేంద్రకాల మధ్య దూరాన్ని పరమాణు వ్యాసార్ధము అంటారు. (లేక) ఒక పరమాణువు యొక్క కేంద్రకం నుండి వేలన్సీ స్థాయి ఎలక్ట్రాన్లకు మధ్య గల దూరంను పరమాణు వ్యాసార్ధమంటారు.

ప్రశ్న 19.
సమయోజనీయ వ్యాసార్ధము అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
సమయోజనీయ బంధాన్ని కలిగి ఉన్న అణువులోని పరమాణువుల కేంద్రకాల మధ్య దూరంలో సగాన్ని సమయోజనీయ వ్యాసార్ధము అని అంటారు.

ప్రశ్న 20.
పరమాణు వ్యాసార్ధాన్ని ఏ ప్రమాణంలో కొలుస్తారు?
జవాబు:
పరమాణు వ్యాసార్ధాన్ని పికోమీటర్లలో కొలుస్తారు.
1pm = 10^-12 m

ప్రశ్న 21.
అయనీకరణ శక్తి లేదా అయనీకరణ శక్మం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
వాయుస్థితిలో గల ఒంటరి తటస్థ పరమాణువు యొక్క బాహ్యకక్ష్యలో నుండి చివరి ఎలక్ట్రాన్ ను తీయుటకు కావలసిన శక్తిని అయనీకరణ శక్తి లేదా అయనీకరణ శక్మం అంటారు.

ప్రశ్న 22.
ప్రథమ అయనీకరణ శక్తి (IE₁) అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
వాయుస్థితిలో గల ఒంటరి తటస్థ పరమాణువు యొక్క బాహ్యకక్ష్యలోని చివరి ఒక ఎలక్ట్రాన్ ను తీసివేయుటకు కావలసిన శక్తిని ప్రథమ అయనీకరణ శక్తి (IE₁) అంటాము.
M_(g) + IE₁ → M_(g)⁺ + e^–

ప్రశ్న 23.
ద్వితీయ అయనీకరణ శక్తి (IE₂) అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఏకమాత్ర ధనావేశమున్న అయాన్ నుండి ఒక ఎలక్ట్రాన ను తీసివేయడానికి కావలసిన శక్తిని రెండవ అయనీకరణ శక్తి (IE₂) అంటాము.
M_(g)⁺ + IE₂ → M_(g)⁺² + e^–

ప్రశ్న 24.
ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
వాయుస్థితిలో గల ఒంటరి తటస్థ పరమాణువు ఒక ఎలక్ట్రాన్ ను గ్రహిస్తే విడుదలగు శక్తిని ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ అంటారు.

ప్రశ్న 25.
మొదటి, రెండవ ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీలను వ్రాయుము.
జవాబు:

వాయుస్థితిలో గల ఒంటరి తటస్థ పరమాణువుకు మొదటి ఎలక్ట్రాన్ ను చేర్చడం వలన విడుదలైన శక్తిని మొదటి ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ అంటారు.
ఏకమాత్ర ఋణావేశమున్న అయాన్ కు మరొక ఎలక్ట్రాన్ ను చేర్చినపుడు విడుదలైన శక్తిని రెండవ ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ అంటారు.

ప్రశ్న 26.
ఋణవిద్యుదాత్మకత అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక మూలక పరమాణువు వేరే మూలక పరమాణువుతో బంధములో ఉన్నపుడు ఎలక్ట్రాన్లను తనవైపు ఆకర్షించే ప్రవృత్తిని ఆ మూలక ఋణవిద్యుదాత్మకత అంటారు.

ప్రశ్న 27.
ఋణవిద్యుదాత్మకత పరముగా మిల్లికన్ ప్రతిపాదన ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక మూలకం యొక్క ఋణవిద్యుదాత్మకత దాని అయనీకరణ శక్తి, ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువల సగటుగా ప్రతిపాదించాడు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 2

ప్రశ్న 28.
మూలక కుటుంబం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
మూలకాల సమూహమును మూలక కుటుంబం అంటారు.
ఉదా : క్షార లోహాలు (IA గ్రూపు మూలకాలు)
బోరాన్ కుటుంబం (IIIA గ్రూపు మూలకాలు)

ప్రశ్న 29.
అర్దలోహాలు అనగానేమి?
జవాబు:
లోహాల, అలోహాల ధర్మాలకు మధ్యస్థంగా ఉన్న ధర్మాలను కలిగియున్న మూలకాలను అర్ధలోహాలు అంటారు.

ప్రశ్న 30.
ఒక గ్రూపులో ఉన్న మూలకాలు ఒకే రసాయన ధర్మాలను ఎందుకు కలిగి ఉంటాయి?
జవాబు:
మూలకాల భౌతిక రసాయన ధర్మాలు వాటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం, ముఖ్యంగా వేలన్నీ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఆధారంగా ఉంటాయి. ఒకే గ్రూపులోని మూలకాల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఒకే విధంగా ఉంటుంది. కాబట్టి ఒకే గ్రూపులోని మూలకాలన్నీ ఒకే రసాయన ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 31.
ఒక పీరియడ్ లోని మూలకాలు ఒకే రసాయన ధర్మాలు కలిగి ఉండవు. ఎందుకు?
జవాబు:
పీరియడ్లో ఎడమ నుండి కుడికి పోవుకొలది పరమాణు సంఖ్య ఒక ప్రమాణం పెరుగుతూ ఉంటుంది. అనగా వేలన్సీలో ఒక కొత్త ఎలక్ట్రాన్ వచ్చి చేరుతుంది. అందువల్ల ఏ రెండు మూలకాలూ ఒకే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని కలిగి ఉండవు. కావున పీరియడ్లోని మూలకాలన్నీ ఒకే రసాయన ధర్మాలను కలిగి ఉండవు.

ప్రశ్న 32.
ఒక గ్రూపు మరియు పీరియడ్లలో పరమాణు వ్యాసార్ధం ఎలా మారుతుంది?
జవాబు:
గ్రూపులో పైనుండి క్రిందికి పోవుకొలది పరమాణు వ్యాసార్ధం పెరుగుతుంది. పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి పోవుకొలది పరమాణు వ్యాసార్ధం తగ్గుతుంది.

ప్రశ్న 33.
గ్రూపు మరియు పీరియడ్ లో అయనీకరణ శక్తి ఏ విధంగా మారును?
జవాబు:
అయనీకరణ శక్మం గ్రూపులో పై నుండి క్రిందికి పోవుకొలది తగ్గును మరియు పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి పోవుకొలది పెరుగును.

ప్రశ్న 34.
గ్రూపు మరియు పీరియలో ఋణవిద్యుదాత్మకత ఎలా మారును?
జవాబు:
గ్రూపు :
గ్రూపులో పై నుండి కిందికి పోవుకొలది ఋణవిద్యుదాత్మకత తగ్గును.

పీరియడ్ :
పీరియడ్లో ఎడమ నుండి కుడికి పోవుకొలది ఋణవిద్యుదాత్మకత పెరుగును.

ప్రశ్న 35.
ఒక బ్లాకులో ఉంచబడిన మూలకాల కోవకు చెందని మూలకాలకొక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
1) He : 1s² దీనిని. p-బ్లాకులో ఉంచారు.
2) H : 1s¹ దీనికి నిర్దిష్టమైన స్థలాన్ని సూచించలేదు.

ప్రశ్న 36.
స్క్రీనింగ్ ఫలితం అనగానేమి?
జవాబు:
కేంద్రకానికి, వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లకు మధ్య కక్ష్యల సంఖ్య పెరిగితే అవి తెరల మాదిరిగా పనిచేస్తాయి. అందువల్ల వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లపై కేంద్రక ఆకర్షణను అడ్డుకుంటాయి. దీనినే స్క్రీనింగ్ ఫలితము అంటారు.

ప్రశ్న 37.
5వ పీరియడ్లో ఎన్ని మూలకాలు ఉంటాయి? కారణమేమిటి?
జవాబు:
5వ పీరియలో 18 మూలకాలు ఉన్నాయి.

కారణం :
5వ పీరియడ్ లోని మూలకాలు 5s తో మొదలై 5p తో ముగుస్తాయి. అనగా 58, 4d, 5p స్థాయిలు నిండుతాయి. వీటిలో నిండే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య 18. కావున 18 మూలకాలు ఉంటాయి.

ప్రశ్న 38.
B, N, Be మరియు 0 మూలకాలను వాటి అయనీకరణ శక్మల ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చండి.
జవాబు:
B < Be < 0 < N.

10th Class Physics 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
జడవాయువుల ప్రత్యేక ప్రవృత్తిని మీరు ఎలా అభినందిస్తారు?
జవాబు:

జడవాయువుల ప్రత్యేక ప్రవృత్తిని నేను అభినందిస్తాను. ఎందుకంటే అవి మిగిలిన అన్ని మూలకాల పరమాణువుల మధ్య రసాయన బంధాల ఏర్పాటును వాటి స్థిరత్వాన్ని వివరించటంలో సహాయపడుతాయి.
జడవాయువులు అష్టక విన్యాసంతో స్థిరత్వం కల్గి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 2.
ఒక మూలకం పరమాణు సంఖ్య 35 ఆవర్తన పట్టికలో దాని స్థానం ఎక్కడ ఉంటుంది? ఎందుకు?
జవాబు:
పరమాణు సంఖ్య 35గా గల మూలకం యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 2, 8, 18,7. ఈ మూలక పరమాణువుకు 7 వేలన్సీ ఎలక్ట్రానులు కలవు. కనుక ఇది 17వ గ్రూపు లేక VII A గ్రూపులో ఉండును. మరియు 4వ పీరియడ్ లోని బ్రోమైన్ మూలకము.

ప్రశ్న 3.
మూలకాలను వర్గీకరించడంలో డాబరీనర్, న్యూలాండ్, మెండలీఫ్ ఎందుకు 100% సఫలీకృతం కాలేకపోయారు? వారి వర్గీకరణం కన్నా నవీన ఆవర్తన పట్టిక సరియైనది, ఎందుకు? కారణాలను ఊహించండి.
జవాబు:

డాబరీనర్ కాలంనాటికి తెలిసిన మూలకాలన్నింటిని త్రికాలుగా అమర్చలేకపోయాడు.
న్యూలాండ్ అష్టక సిద్ధాంతం కేవలం 56 మూలకాలకు మాత్రమే పరిమితమైనది.
మెండలీఫ్ పరమాణుభారం ఆధారంగా మూలకాలను వర్గీకరించాడు. దీనివల్ల ఒకే గ్రూపులో వేరువేరు ధర్మాలున్న మూలకాలు అమర్చవలసి వచ్చింది.
కావున నవీన ఆవర్తన పట్టిక ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఆధారంగా. అమర్చడం వలన గ్రూపులు మరియు పీరియడ్స్ అమరిక సరిగా జరిగింది. అంతేగాక భవిష్యత్ లో కనుగొనబోయే మూలకాలకు కూడ స్థానాలు వదిలివేయబడినవి.
పై కారణాల వల్ల నవీన ఆవర్తన పట్టిక డాబరీనర్, న్యూలాండ్, మెండలీఫ్ల వర్గీకరణల కన్నా సరియైనది.

ప్రశ్న 4.
ఇచ్చిన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలను పరిశీలించి, ఆ మూలకాల గ్రూప్ ల మరియు పీరియడ్ల సంఖ్యలను రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 3
జవాబు:
a) 3వ పీరియడ్, 1వ గ్రూపు.
b) 3వ పీరియడ్, 15వ గ్రూపు.

ప్రశ్న 5.
క్రింది ఫట్టికలో ఇచ్చిన సమాచారంను పరిశీలించి, పట్టిక క్రింద ఇవ్వబడిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 4
i) పై పట్టికలో S-బ్లాక్ మూలకాలు ఏవి?
ii) పై పట్టికలోని ‘p’ బ్లాక్ మూలకాలు, ‘d’ బ్లాక్ మూలకాలను రాయండి.
జవాబు:
i) s – బ్లాకు మూలకాలు : Na, Ca
ii) p- బ్లాకు మూలకాలు : C, P
d- బ్లాకు మూలకాలు : Ti, Ni.

ప్రశ్న 6.
ఒక మూలకం పరమాణు సంఖ్య 17. ఆ మూలకం స్థానం ఆవర్తన పట్టికలో ఎక్కడ ఉంటుందని ఊహిస్తున్నావు? ఎందుకు?
జవాబు:

ఇచ్చిన మూలకానికి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s²2s²2p⁶3s²3p⁵.
మూలకం 3వ పీరియడ్, 17వ గ్రూప్ కు చెందినది.
3s² 3p⁵ వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము వల్ల ఇది 17వ గ్రూప్, 3వ పీరియడ్ కు చెందుతుంది.

ప్రశ్న 7.
క్రింది జతలలో ప్రతి దానిలోను దేని పరిమాణం రెండవ దానితో పోలిస్తే పెద్దదో ఊహించండి, వివరించండి.
(X) Na, Al (Y) Na, Mg⁺²
జవాబు:
(X) : Na పరిమాణం పెద్దదిగా ఉంటుంది.
వివరణ : పీరియడ్ లో ఎడమ నుండి కుడికి పోయే కొద్దీ పరమాణు పరిమాణం తగ్గుతుంది.

(Y) : Na పరిమాణం పెద్దదిగా ఉంటుంది.
వివరణ : Mg కన్నా Na పెద్దది.
Mg⁺² కన్నా Mg పెద్దది.
కావున Na, Mg⁺² కన్నా పెద్దది.

ప్రశ్న 8.
పట్టికను పరిశీలించి క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 5
1) వ్యాలెన్సీ ‘2’ గల మూలకం పేరు రాయండి.
2) 3వ పీరియడ్, VA గ్రూపుకు చెందిన మూలకం పేరు రాయండి.
జవాబు:

కాల్షియం (లేదా) Ca
పాస్ఫరస్ (లేదా) P

ప్రశ్న 9.
డాబరీనర్ సిద్ధాంతపు పరిమితులను వ్రాయుము.
జవాబు:

డాబరీనర్ కాలం నాటికి తెలిసిన మూలకాలన్నింటినీ త్రికాలుగా అమర్చలేకపోయాడు.
ఈ సిద్ధాంతం అత్యధిక లేదా అత్యల్ప ద్రవ్యరాశులున్న మూలకాలకు వర్తించదు.
పరమాణు ద్రవ్యరాశిని కచ్చితంగా కొలిచే పరికరాలు అభివృద్ధి చెందిన తర్వాత ఈ సిద్ధాంతం కచ్చితమైనదిగా నిలువలేకపోయింది.

ప్రశ్న 10.
న్యూలాండ్స్ అష్టక నియమమును వ్రాయుము.
జవాబు:
మూలకాలను వాటి పరమాణు భారాల ఆరోహణ క్రమములో అమర్చినపుడు వాటి ధర్మాలు నిర్ణీత వ్యవధులలో పున వుతాయి.
(లేదా)
మూలకాలను పరమాణుభారాల ఆరోహణ క్రమములో అమర్చినపుడు ఒక మూలకం నుండి మొదలు పెడితే ప్రతీ ఎనిమిదవ మూలకము ధర్మాలు మొదటి మూలక ధర్మాలను పోలి ఉంటాయి.

ప్రశ్న 11.
న్యూలాండ్స్ అష్టక నియమపు పరిమితులు వ్రాయుము.
జవాబు:

న్యూలాండ్స్ ఒకే గడిలో రెండు మూలకాలను పొందుపరిచాడు.
ఉదా : కోబాల్ట్, నికెల్.
పూర్తిగా భిన్నమైన ధర్మాలు కలిగిన కొన్ని మూలకాలను ఒకే గ్రూపులో అమర్చాడు.
కాల్షియం కంటే ఎక్కువ పరమాణు ద్రవ్యరాశి ఉన్న మూలకాలకు ఇది వర్తించదు.
ఈ నియమము 56 మూలకాల వరకు మాత్రమే పరిమితమైనది.

ప్రశ్న 12.
అయనీకరణ శక్తి ఆధారపడు అంశాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
అయనీకరణ శక్తి క్రింది అంశాలపై ఆధారపడును.

కేంద్రక ఆవేశం
స్క్రీనింగ్ లేదా షీల్డింగ్ ఫలితము
ఆర్బిటాళ్ళు చొచ్చుకుపోయే స్వభావం
స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము
పరమాణు వ్యాసార్ధము

ప్రశ్న 13.
మెండలీఫ్ ఆవర్తన పట్టిక యొక్క పరిమితులేవి?
జవాబు:
అసంగత మూలకాల జతలు :
అధిక పరమాణు ద్రవ్యరాశి గల మూలకాలు, అల్ప పరమాణు ద్రవ్యరాశి గల మూలకాలకు ముందు ఉన్నాయి.

సారూప్యత లేని మూలకాలను కలిపి ఉంచడం :
విభిన్న ధర్మాలు గల మూలకాలను ఒకే గ్రూపులో, ఉపగ్రూపు A మరియు B లలో ఉంచారు.

10th Class Physics 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
అయనీకరణ శక్తి అనగానేమి? అయనీకరణ శక్తిని ప్రభావితం చేసిన అంశాలను వివరించండి.
(లేదా)
అయనీకరణ శక్మమును నిర్వచించి, అది ఏఏ అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటుందో వివరించండి.
జవాబు:
అయనీకరణ శక్తి (అయనీకరణ శక్మం) :
ఏదైనా మూలక పరమాణువు వాయు స్థితిలో ఒంటరిగా, తటస్థంగా ఉన్నప్పుడు దానికి తగినంత శక్తిని అందజేసి బాహ్యకక్ష్యలో నుండి చివరి ఎలక్ట్రాన్ ను పరమాణువు నుండి తీసివేయడానికి కావలసిన కనీస శక్తిని “అయనీకరణ శక్తి” అంటాం.

అయనీకరణ శక్తిని ప్రభావితం చేసే అంశాలు (ఆధారపడే అంశాలు) :
1) కేంద్రక ఆవేశం :
కేంద్రకంలో ఆవేశం ఎక్కువ ఉన్నప్పుడు అయనీకరణ శక్తి విలువ పెరుగుతుంది.
ఉదా : ₁₁Na, ₁₇Cl లలో సోడియంతో పోల్చినపుడు క్లోరిన్ అయనీకరణ శక్తి ఎక్కువ.

2) స్క్రీనింగ్ లేదా షీల్డింగ్ ఫలితం :
కేంద్రకానికీ, వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్లకు మధ్య కక్ష్యల సంఖ్య పెరిగితే అవి తెరల మాదిరిగా పనిచేస్తాయి. అందువలన వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ల పై కేంద్రక ఆకర్షణను అడ్డుకుంటాయి. దీనినే “స్క్రీనింగ్ ఫలితం” లేదా “పరివేశిక ప్రభావం” అంటారు.
– ఈ ఫలితం పెరిగితే అయనీకరణ శక్తి విలువలు తగ్గుతాయి.
ఉదా : ₃Li తో పోల్చితే ₅₅CS నందు కక్ష్యల సంఖ్య ఎక్కువ కావున, Li కన్నా CS అయనీకరణ శక్తి తక్కువ.

3) ఆర్బిటాల్ చొచ్చుకుపోయే స్వభావం :
ఒకే ప్రధాన కక్ష్యలో ఉండే ఆర్బిటాల్ లో కేంద్రకం వైపుకు చొచ్చుకుపోయే స్వభావం వేర్వేరుగా ఉంటుంది.
ఉదా : నాలుగో క్యలో ఈ స్వభావం 4s>4p>4d>4f కావున. 4s కన్నా 4f నుండి ఎలక్ట్రాన్లను సులభంగా తొలగించవచ్చును.

4) స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం :
ఏదైనా పరమాణువులో ఆర్బిటాళ్ళు పూర్తిగా లేదా సగం నిండినట్లయితే వాటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని “స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం” అంటాం. ఇలా పూర్తిగా లేదా సగం నిండిన ఆర్బిటాళ్ళు గల పరమాణువుల నుండి ఎలక్ట్రాన్లు తొలగించడానికి అధిక శక్తి అవసరమవుతుంది.
ఉదా : ఆక్సిజన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం (z = 8) : 1s²2s²2p⁴
నైట్రోజన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం (z = 7) : 1s²2s²2p³

ఆక్సిజన్ తో పోల్చినపుడు, నైట్రోజన్లో సగం నిండిన ఆర్బిటాళ్ళు ఉన్నాయి. కాబట్టి నైట్రోజన్ అయనీకరణ శక్తి విలువ ఎక్కువ.

5) పరమాణు వ్యాసార్ధం :
పరమాణు వ్యాసార్ధం పెరిగే కొద్దీ అయనీకరణ శక్తి విలువలు తగ్గుతాయి.
ఉదా : ఫ్లోరిన్ అయనీకరణ శక్తి విలువ అయోడిన్ కన్నా ఎక్కువ. అలాగే సోడియం అయనీకరణ శక్తి విలువ సీసియం కన్నా ఎక్కువ.

ప్రశ్న 2.
విస్తృత ఆవర్తన పట్టికలోని ఒక సంక్లిష్ట పీరియడ్ కు చెందిన కొన్ని మూలకాలు ఎడమ నుండి కుడివైపుకు క్రమ పద్ధతిలో ఇవ్వబడినాయి.
Li, Be, B, C, N, F, Ne
క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబులివ్వండి.
i) పై మూలకాలు ఆవర్తన పట్టికలో ఏ పీరియడ్ కు చెందినవి?
ii) పైన పేర్కొన్న పీరియడ్ లో విస్మరించబడిన మూలకం ఏది? అది ఉండవలసిన స్థానం ఏది?
iii) పై వాటిలో హాలోజన్ కుటుంబానికి చెందిన మూలకం ఏది? దాని ఋణ విద్యుదాత్మకత విలువ ఎంత?
iv)ఈ పీరియడ్ లో లోహ ధర్మం ఎలా మారుచున్నది?
జవాబు:
i) 2వ పీరియడకు చెందినవి
ii) ఆక్సిజన్ (O) అది ఉండవలసిన స్థానం నైట్రోజన్ (N) మరియు ఫ్లోరిన్ (F) ల మధ్యలో ఉండును.
iii) ఫ్లోరిన్ (F) దీని ఋణ విద్యుదాత్మకత : 4.0
iv)పీరియలో ఎడమ నుండి కుడికి లోహ ధర్మం తగ్గును.

ప్రశ్న 3.
క్రింది పట్టికలో 18వ గ్రూపుకు చెందిన మూలకాలలో వివిధ కర్పరాలలో పంపిణీ అయిన ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య చూపబడినది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 6
క్రింది ప్రశ్నలకు జవాబులు వ్రాయండి.
i) పై మూలకాల సామాన్య ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం వ్రాయండి. (He తప్ప).
ii) “ఆర్గాన్” యొక్క సంయోజకత ఎంత?
iii) “నియాన్” మూలక పరమాణువును లూయీ చుక్కల నిర్మాణంగా చూపండి.
iv) పై మూలకాలు రసాయన బంధాలను ఏర్పరచవు. ఎందుకు?
జవాబు:

iv) బాహ్య కర్పరంలో ‘8’ ఎలక్ట్రాన్లను కలిగి ఉండుట (He తప్ప) చే స్థిరత్వాన్ని పొందుతాయి.

ప్రశ్న 4.
కింది పట్టికలో కొన్ని మూలక కుటుంబాలకు సంబంధించిన సమాచారం ఇవ్వబడింది. దీని ఆధారంగా మిగిలిన ఖాళీ గడులలో సమాచారాన్ని పూరించండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 8
జవాబు:

ప్రశ్న 5.
ఆవర్తన పట్టికలో ఒకే పీరియడ్ కు చెందిన 1వ గ్రూపు మూలకం Y మరియు 2వ గ్రూపు మూలకం Y. కింద తెలిపిన అంశాల పరంగా X, Y మూలకాలను పోల్చండి.
i) బాహ్య కక్ష్యలో ఉండే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య
ii) వాటి పరమాణు పరిమాణం మరియు సంయోజకతలు
iii) వాటి అయనీకరణ శక్మం మరియు లోహ లక్షణం
iv) వాటి క్లోరైడ్, సల్ఫేట్ సాంకేతికాలు
జవాబు:
i) X యొక్క బాహ్యకక్ష్యలో ఉండే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య = 1
Y యొక్క బాహ్యకక్ష్యలో ఉండే ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య = 2

ii) X కన్నా Y.పరమాణు పరిమాణం తక్కువ
X యొక్క సంయోజకత = 1
Y యొక్క సంయోజకత = 2

iii) X కన్నా Y యొక్క అయనీకరణం శక్మం విలువ ఎక్కువ
Xకు Y కన్నా లోహ లక్షణం అధికంగా ఉంటుంది.

iv) X యొక్క క్లోరైడ్ …. XCl
Y యొక్క క్లోరైడ్ …. YCl₂
X యొక్క సల్ఫేట్…. X₂SO₄
Y యొక్క సల్ఫేట్ …. YSO₄

ప్రశ్న 6.
ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ (ఎలక్ట్రాన్ స్వీకరణ ఎంథాల్పీ) పై ప్రభావం చూపే అంశాలలో ఏవేని నాలుగింటిని వివరించండి.
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటిపై ప్రభావం చూపే అంశాలు

i. కేంద్రక ఆవేశం :
కేంద్రక ఆవేశం పెరిగితే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువ పెరుగుతుంది. కేంద్రక ఆవేశం తగ్గితే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువ తగ్గుతుంది.

ii. స్క్రీనింగ్ లేదా షీల్డింగ్ ఫలితం :
షీల్డింగ్ ఫలితం విలువ పెరిగితే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువ తగ్గుతుంది. షీల్డింగ్ ఫలితం విలువ తగ్గితే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువ పెరుగుతుంది.

iii. ఆర్బిటాళ్ళు చొచ్చుకు పోయే సామర్థ్యం :
ఆర్బిటాళ్ళు చొచ్చుకుపోయే సామర్థ్యం ఎక్కువ ఉంటే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువ ఎక్కువ చొచ్చుకుపోయే సామర్థ్యం తక్కువ ఉంటే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువ తక్కువ.

iv. సిద్ధమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం :
స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఉంటే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువ తగ్గుతుంది.

v. పరమాణు వ్యాసార్ధం :
పరమాణు వ్యాసార్ధం పెరిగితే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువ తగ్గుతుంది. వ్యాసార్ధం తగ్గితే ఎలక్రాన్ ఎఫినిటి విలువ పెరుగుతుంది.

vi. లోహ స్వభావం :
లోహ స్వభావం పెరుగుతుంటే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువలు తగ్గుతాయి.

vii. అలోహ స్వభావం :
అలోహ స్వభావం పెరుగుతుంటే ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటి విలువలు పెరుగుతాయి.

ప్రశ్న 7.
నవీన ఆవర్తన పట్టికలో గ్రూపులు, పీరియడ్ లో మూలకాలను ఎలా అమర్చినారు? ఒకే గ్రూపులోని మూలకాలు వాని ధర్మాలలో సారూప్యతను ప్రదర్శిస్తాయి కానీ ఒకే పీరియడులోని మూలకాలు వాటి ధర్మాలలో సారూప్యతను ప్రదర్శించవు. దీనికి కారణం రాయండి.
జవాబు:

నవీన ఆవర్తన పట్టికలో గ్రూపులను, పీరియడ్లను ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ఆధారంగా అమర్చడం జరిగింది.
మూలకాల భౌతిక రసాయన ధర్మాలు వాటి బాహ్యకక్ష్య విన్యాసముతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి.
ఒకే గ్రూపులో ఉన్న మూలక పరమాణువులు ఒకే బాహ్యకక్ష్య ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం కల్గి ఉంటాయి.
కావున ఆవర్తన పట్టికలోని గ్రూపులో పై నుండి కిందికి పోయే కొద్ది ఆ మూలకాలన్నీ ఒకే రసాయన ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తాయి మరియు వాటి భౌతిక ధర్మాలలో క్రమమైన మార్పు కనిపిస్తుంది.
పీరియలలో ఎడమ నుండి కుడికి పోయేకొద్ది మూలకాల పరమాణు సంఖ్య ఒక యూనిట్ చొప్పున పెరుగుతూ ఉంటుంది.
అందువల్ల పీరియడ్ లో ఏ రెండు మూలకాల బాహ్యకక్ష్య విన్యాసం ఒకేలా ఉండదు.
ఈ కారణం చేత పీరియలో, మూలకాల రసాయన ధర్మాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. కాని భౌతిక ధర్మాలలో క్రమమైన మార్పు కనిపిస్తుంది.

ప్రశ్న 8.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 10
పై సమాచారం ఆధారంగా కింది ప్రశ్నలకు జవాబులు రాయండి.
i) పై మూలకాలలో పరమాణు పరిమాణం అత్యధికంగా గల మూలకం ఏది?
జవాబు:
పరమాణు పరిమాణం అత్యధికంగా గల మూలకం K (పొటాషియం).

ii) అయానిక బంధం ఏర్పరచగల ఏవేని రెండు మూలకాల జతలను రాయండి.
జవాబు:
Na, Cl; Mg, Cl మొదలగునవి.

iii) వేలన్సీ 2 గా గల రెండు మూలకాల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
వేలన్సీ 2గా గల మూలకాలు : Be, Mg, Ca, O, S, Se.

iv) 1s² 2s² 2p⁶ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం గల మూలకం ఏది?
జవాబు:
ఆక్సిజన్.

ప్రశ్న 9.
క్రింది పట్టికలోని సమాచారాన్ని పరిశీలించి ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 11
1) మెగ్నీషియం యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
2) అధిక ధన విద్యుదాత్మకత గల మూలకం ఏది?
3) మూడవ పీరియడ్ కు చెందిన మూలకాల పేర్లు రాయండి.
4) ఒకటవ గ్రూపునకు చెందిన మూలకాల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:

మెగ్నీషియం యొక్క వేలన్సీ ‘2’.
అధిక ధన విద్యుదాత్మకత గల మూలకం : పొటాషియం (K).
మూడవ పీరియడ్ కు చెందిన మూలకాలు : సోడియం (Na), మెగ్నీషియం (Mg).
ఒకటవ గ్రూపునకు చెందిన మూలకాలు : సోడియం (Na), పొటాషియం (K).

ప్రశ్న 10.
అయనీకరణ శక్మం ఏయే అంశాల మీద ఆధారపడి ఉంటుందో తెలిపి ఏవేని మూడు (3) అంశాలు వివరించండి.
జవాబు:
అయనీకరణ శక్మం ఆధారపడే అంశాలు :
1. కేంద్రక ఆవేశం, 2. స్క్రీనింగ్ లేదా షీల్డింగ్ ఫలితం, 3. ఆర్బిటాళ్ళ చొచ్చుకుపోయే స్వభావం, 4. స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం, 5. పరమాణు వ్యాసార్ధం.

1. కేంద్రక ఆవేశం :
కేంద్రకంలో ఆవేశం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు అయనీకరణ శక్మం విలువ పెరుగుతుంది.

2. స్క్రీనింగ్ లేదా షీల్డింగ్ ఫలితం :
స్క్రీనింగ్ లేదా షీల్డింగ్ ఫలితం పెరిగితే అయనీకరణ శక్మం విలువలు తగ్గుతాయి.

3. ఆర్బిటాళ్ళ చొచ్చుకుపోయే స్వభావం :
ఆర్బిటాళ్ళ చొచ్చుకుపోయే స్వభావం పెరిగితే అయనీకరణ శక్మం విలువలు పెరుగుతాయి.

4. స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం :
పరమాణువు స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం కలిగి ఉంటే అయనీకరణ శక్మం విలువ ఎక్కువ అవుతుంది.

5. పరమాణు వ్యాసార్థం :
పరమాణు వ్యాసార్థం పెరిగేకొలదీ అయనీకర , శక్మం విలువలు తగ్గుతాయి.

ప్రశ్న 11.
మూలకాల ఆవర్తన పట్టికలో రెండవ పీరియడ్ కు చెందిన కొన్ని మూలకాలు, వాటి పరమాణు వ్యాసార్ధాలు కింద ఇవ్వబడ్డాయి. వాటిని పరిశీలించి సమాధానాలు రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 12
అ) పై మూలకాలను పరమాణు వ్యాసార్ధాల ఆరోహణ క్రమంలో రాయండి.
ఆ) 2వ పీరియడ్ లోని మూలకాలలో జడవాయు విన్యాసానికి దగ్గరగా ఉన్న మూలకం ఏది?
ఇ) ఈ మూలకాలన్నింటిలో బాహ్యకక్ష్య ఏమిటి?
ఈ) బెరీలియం, కార్బన్లలో ఏ మూలకపు పరమాణు పరిమాణం ఎక్కువ? ఎందుకు?
జవాబు:
అ) పరమాణు వ్యాసార్ధాల పరముగా మూలకాల యొక్క ఆరోహణ క్రమము O, N, C, B, Be మరియు Li.
ఆ) లిథియంకు జడవాయువైన హీలియం ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంను కల్గి ఉన్నది.
ఇ) ఇవ్వబడిన మూలకాల యొక్క బాహ్య కర్పరము రెండు.
ఈ) బెరీలియంకు కార్బన్ కంటే ఎక్కువ పరమాణు పరిమాణం కలదు. ఎందుకనగా, ఒక పీరియడ్ లో అడ్డముగా పోవుచున్న పరమాణు సంఖ్య పెరుగును. కావున కేంద్రక ఆవేశం పెరుగును. కార్బన్ కంటే బెరీలియంకు పరమాణు పరిమతం ఎక్కువ.

ప్రశ్న 12.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 13
పై ఆవర్తన పట్టిక భాగాన్ని ఉపయోగించి, ఈ కింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలివ్వండి.
అ) కనిష్ఠ పరమాణు పరిమాణం కల మూలకం
ఆ) B మరియు E మూలకముల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలు రాయండి.
ఇ) Y మూలకం యొక్క భౌతిక, రసాయనిక ధర్మాలతో సారూప్యతను కలిగిన మూలకాలను గుర్తించండి.
ఈ) పట్టికలోని అన్ని మూలకాలను వాటి ఋణ విద్యుదాత్మకత పెరిగే క్రమంలో రాయండి.
జవాబు:
అ) ‘E’ అను మూలకము కనిష్ఠ పరమాణు పరిమాణంను కల్గి ఉన్నది. ఎందుకనగా ఆవర్తన పట్టిక యొక్క పీరియడ్లలో ఎడమ నుండి కుడికి పోయేకొలది పరమాణు పరిమాణం కనిష్ఠము.

ఆ) ‘B’ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s² 2s² 2p⁶3s² 3p¹. కారణమేమనగా ఈ మూలకము 13 వ గ్రూపుకు చెందినది. ఈ గ్రూపు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము ns² np¹ మరియు ఇది 3 వ పీరియడకు చెందినది. దీని పరమాణు సంఖ్య 13. అదే విధముగా ‘E’ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s² 2s² 2p+ 3s² 3p⁴ కారణమేమనగా ఈ మూలకం 16వ గ్రూపుకు చెందినది. దీని సాధారణ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము ns² np⁴ మరియు 3 వ పీరియడక్కు చెందినది కావున దీని పరమాణు సంఖ్య 16.

ఇ) పట్టికలో Yకు సమాన భౌతిక మరియు రసాయన ధర్మాలు గల మూలకాలు X మరియు Z. కారణమేమనగా ఇవి 1వ గ్రూపుకు చెందిన మూలకాలు. ఒక గ్రూపులోని మూలకాలన్నీ ఒకే భౌతిక మరియు రసాయన ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తాయి.

ఈ) Z < Y< X< B < C < D < E.

ప్రశ్న 13.
ఒక మూలక పరమాణువు A యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 2, 8, 6
అ) A మూలకం యొక్క పరమాణు సంఖ్య ఎంత?
ఆ) మూలకం A యొక్క పరమాణు పరిమాణం, పరమాణుసంఖ్య 14 గా గల మూలకం యొక్క పరమాణు పరిమాణం కంటే ఎక్కువ ఉంటుందా? తక్కువగా ఉంటుందా? తెలపండి. ఎందుకు?
ఇ) A అనే మూలకం C (6), N(7), Ar (18), 0(8) మూలకాలలో దేనితో రసాయనిక ధర్మాల సారూప్యతను కలిగివుంటుంది? ఎందుకు?
ఈ) మూలకం A తన సమీప జడవాయువు విన్యాసాన్ని ఎలా పొందగలదు?
జవాబు:
ఇచ్చిన మూలక పరమాణువు ‘A’ యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 2, 8, 6.
అ) ఇవ్వబడిన మూలకం A యొక్క పరమాణు సంఖ్య 16.
పరమాణు సంఖ్య ’16’ గా గల మూలకము సల్ఫర్.

ఆ) పరమాణు సంఖ్య 14గా గల మూలకం సిలికాన్. సల్ఫర్ మూలకము సిలికాన్ కన్నా తక్కువ పరిమాణంను కల్గి ఉండును. ఎందుకనగా పీరియడ్లలో ఎడమ నుండి కుడికి పోవుకొలది పరమాణు వ్యాసార్ధం తగ్గును.

ఇ) ‘A’ అనే మూలకము ఆక్సిజన్ O(8) తో రసాయనిక ధర్మాల సారూప్యతను కల్గి ఉండును. ఎందుకనగా ఆక్సిజన్ మరియు సల్ఫర్లు ఒకే గ్రూపుకు చెందిన మూలకాలు కాబట్టి.

ఈ) మూలకం ‘A’ తన సమీప జడవాయువైన ఆర్గాన్ యొక్క జడవాయువు విన్యాసమును పొందేందుకు రెండు ఎలక్ట్రాన్లను స్వీకరించాలి.

ప్రశ్న 14.
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టిక ద్వారా రసాయనశాస్త్ర అధ్యయనానికి కలిగిన లాభాలను వివరించండి.
జవాబు:

మెండలీవ్ పాటించిన అసాధారణ ఆలోచనా విధానం, మిగిలిన రసాయన శాస్త్రవేత్తలందరినీ మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికను అంగీకరించేలా, గుర్తించేలా సహాయపడింది.
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికకు, ఆయన ప్రతిపాదించిన ఆవర్తన నియమానికి గొప్ప గుర్తింపు లభించింది.
మెండలీవ్ తన ఆవర్తన పట్టికను పరిచయం చేసే కాలంలో కనీసం ఎలక్ట్రాన్ కూడా కనుగొనబడలేదు.
చెల్లాచెదురుగా ఉన్న వంటశాల వంటి రసాయన శాస్త్ర అధ్యయనానికి ఒక శాస్త్రీయ ఆధారాన్ని అందించింది.
ఇతని గౌరవార్థం 101వ మూలకమునకు “మెండలీవియం” అని పేరు పెట్టారు.

ప్రశ్న 15.
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలోని ముఖ్యాంశాలను పేర్కొనుము.
జవాబు:
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలోని ముఖ్యాంశాలు :
గ్రూపులు మరియు ఉపగ్రూపులు :
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలో 8 నిలువు వరుసలున్నాయి. వీటిని ‘గ్రూపులు’ అంటారు. వీటిని I నుండి VIII వరకు రోమన్ సంఖ్యలతో సూచిస్తారు. ప్రతి గ్రూపు A మరియు B అనే రెండు ఉపగ్రూపులుగా విభజించబడినది. ఏదైనా ఉపగ్రూపులోని మూలకాలన్నీ ఒకదానికొకటి రసాయన ధర్మాల్లో దగ్గరి సంబంధముంటుంది.

పీరియడ్లు :
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలోని అడ్డు వరుసలను ‘పీరియడ్లు’ అంటారు. వీటిని 1 నుండి 7 వరకు అరబిక్ సంఖ్యలచే సూచిస్తారు. ఒక పీరియడ్ లోనున్న మూలకాలన్నింటిలో ఒకేరకమైన ధర్మాలు పునరావృతమవుతుంటాయి.

అప్పటివరకు తెలియని మూలకాల ధర్మాలను ఊహించడం :
ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల అమరిక ఆధారంగా మెండలీవ్ కొన్ని మూలకాలు లభ్యం కావడం లేదని గుర్తించి, వాటికోసం పట్టికలో నిర్దిష్ట స్థానాలలో ఖాళీ గడులను వదిలాడు.

పరమాణు ద్రవ్యరాశి సరిచేయడం :
మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాలను సరైన స్థానంలో ఉంచడం ద్వారా కొన్ని మూలకాల పరమాణు ద్రవ్యరాశిని సరిచేయుటకు వీలు కలిగింది.

అసంగత శ్రేణులు :
టెలూరియం (Te), అయొడిన్ (I) వంటి కొన్ని అసంగత శ్రేణులను మెండలీవ్ పట్టికలో గమనించవచ్చు.

ప్రశ్న 16.
నవీన ఆవర్తన పట్టికలో పీరియడ్ల నిర్మాణాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
ఆవర్తన పట్టికలో అడ్డు వరుసలను పీరియడ్లు అంటారు. ఇవి మొత్తం 7 ఉన్నాయి.
1) ఏదైనా మూలకపు పరమాణువులో ఎన్ని ప్రధాన కక్ష్యలున్నాయో ఆ సంఖ్య ఆ మూలకం ఏ పీరియడ్ కు చెందుతుంగో తెలియజేస్తుంది.
ఉదా : H, He లలో ఒకే ప్రధానకక్ష్య (K) ఉంటుంది. కావున ఇవి 1వ పీరియడ్ కు చెందుతాయి.

2) ఒక పీరియడ్లో ఉండే మూలకాల సంఖ్య, మూలక పరమాణువుల యొక్క వివిధ కక్ష్యల్లో ఎలక్ట్రాన్లు నిండే విధానంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఉదా : మొదటి కక్ష్య (K) లో ఒకే ఉపకక్ష్య (18) ఉన్నది. దీనిలో రెండు ఎలక్ట్రాన్లు మాత్రమే నింపగలము. కావున మొదటి పీరియడ్లో 2 మూలకాలు మాత్రమే ఉన్నాయి.

3) రెండవ పీరియడ్ రెండవ ప్రధానకక్ష్య (C) తో మొదలవుతుంది. దీనిలో 28, 2p అనే రెండు ఉపకక్ష్యలుంటాయి. వీటిలో 8 ఎలక్ట్రాన్లు నింపవచ్చు. కావున 2వ పీరియడ్లో 8 మూలకాలు ఉంటాయి.

4) ఇదే విధంగా 3, 4, 5 పీరియడ్లలో వరుసగా 8, 18, 18 వంతున మూలకాలు ఉంటాయి.

5) 6వ పీరియడ్ లో 32 మూలకాలు (₅₅Cs నుండి ₈₆Rn) వరకు ఉంటాయి.

6) 7వ పీరియడ్ అసంపూర్తిగా నిండి ఉంటుంది.

7) 6వ పీరియడకు చెందిన ‘4f ‘ మూలకాలను లాంథనైళ్లు అని, 7వ పీరియడ్కు చెందిన ‘5f ‘ మూలకాలను ఆక్టి లు అని అంటారు. వీటిని ఆవర్తన పట్టికలో విడిగా ఉంచారు.

ప్రశ్న 17.
ఆధునిక ఆవర్తన పట్టికలోని మూలకాలను s, p, d, f బ్లాకులుగా ఎలా విభజించారు?
జవాబు:
మూలకం యొక్క పరమాణువులో చిట్టచివరి ఎలక్ట్రాన్ ఏ ఉపకక్ష్యలో చేరుతుందో దానిని ఆధారంగా చేసుకొని మూలకాలను s, p, d, f బ్లాకులుగా వర్గీకరించారు.

సోడియం (Na) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ దీనిలో చిట్టచివరి ఎలక్ట్రాన్ ‘S’ ఆర్బిటాల్ లో ఉన్నది. కావున ఇది ‘S’ బ్లాకుకు చెందుతుంది.
అదే విధంగా (AI) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p¹ ఇది ‘p’ బ్లాకుకు చెందుతుంది.
స్కాండియం (SC) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s² 3d¹. ఇది ‘d’ బ్లాకుకు చెందుతుంది.
సెలెరియం (Ce) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁶ 4d¹⁰ 5s² 5p⁶ 6s² 4f¹. కావున ఇది ‘f ‘ బ్లాకుకు చెందుతుంది.

10th Class Physics 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక ½ Mark Important Questions and Answers

1. అధిక మరియు అల్ప ఋణవిద్యుదాత్మకత కలిగిన మూలకాలు వరుసగా
A) ఆక్సిజన్, ఫ్లోరిన్
B) ఫ్లోరిన్, ఆక్సిజన్
C) ఫ్లోరిన్, సీజియం
D) కార్బన్, ఫ్లోరిన్
జవాబు:
C) ఫ్లోరిన్, సీజియం

2. ‘భౌతిక, రసాయన మార్పుల ద్వారా ఏదైనా పదార్థాన్ని అంతకంటే మరింత సూక్ష్మ పదార్థంగా విభజించలేమో దానిని మూలకం అంటారు’ అని చెప్పిన వారు ఎవరు?
జవాబు:
రాబర్ట్ బాయిల్

3. మొట్టమొదటగా మూలకాలను వర్గీకరించిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
జవాబు:
డాబరీనర్

4. డాబర్ నీర్ మూలకాల వర్గీకరణలో ఒక సమూహంలో ఉండే మూలకాలు ఎన్ని?
జవాబు:
మూడు

5. డాబర్ నీర్ వర్గీకరించిన మూలకాల సమూహాలను ఏమందురు?
జవాబు:
త్రికములు

6. ఊబర్ నీర్ త్రికములకు ఉదాహరణ ఇమ్ము.
జవాబు:

లిథియం-సోడియం-పొటాషియం (Li – Na – K)
కాల్షియం -స్ట్రాన్షియం -బేరియం (Ca – Sr- Ba)
క్లోరిన్-బ్రోమిన్-అయోడిన్ (Cl – Br – I)
సల్ఫర్ – సెలీనియం-టెలూరియం (S – Se – Te)
మాంగనీస్-క్రోమియం -ఇనుము (Mn – Cr – Fe)

7. మూలకాలను త్రికములుగా వర్గీకరించినవారు
A) న్యూలాండ్స్
B) డాబరీనర్
C) బాయిల్
D) మోస్లే
జవాబు:
B) డాబరీనర్

8. డాబరనీర్ త్రికములో మొదటి, చివరి మూలకాల పరమాణు భారాలు వరుసగా 7 మరియు 39 అయిన, మధ్య మూలకం పరమాణు భారం ఎంత వుంటుందో ఊహించండి.
జవాబు:
23

9. మూలకాలకు మొదటిసారిగా పరమాణు సంఖ్యలను కేటాయించిన వారు ఎవరు?
జవాబు:
న్యూలాండ్స్

10. న్యూలాండ్స్ మూలకాల వర్గీకరణలో అనుసరించిన నియమం ఏమిటి?
జవాబు:
అష్టక నియమం

11. అష్టక నియమం ప్రకారం మొదటి మూలకం మరియు ఎన్నవ మూలకం ఒకే ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి?
జవాబు:
ఎనిమిదవ

12. న్యూలాండ్స్ ప్రకారం సమానమైన ధర్మాలు గల రెండు మూలకాలు రాయుము.
జవాబు:
ఫ్లోరిన్, క్లోరిన్ లేదా సోడియం , పొటాషియం

13. అష్టక నియమం ఏ మూలకం వరకు సరిగ్గా వర్తిస్తుంది?
జవాబు:
కాల్షియం (Ca)

14. జతపరచుము.
a) ఒకే గడిలో రెండు మూలకాలు గల పట్టిక i) న్యూలాండ్స్
b) ఖాళీ గడులు గల పట్టిక ii) డాబరనీర్
iii) మెండలీవ్
జవాబు:
a – i, b – iii

15. ఎవరి మూలకాల అమరిక పట్టికలో కోబాల్ట్, నికెలు ఒకే గడిలో ఉంచబడినవి?
జవాబు:
న్యూలాండ్స్

16. సంగీత స్వరాలలో ఆవర్తనంతో పోల్చదగినట్లు ఉన్న మూలకాల వర్గీకరణ
A) న్యూలాండ్స్
B) డాబరీనర్
C) మెండలీవ్
జవాబు:
A) న్యూలాండ్స్

17. మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలో నిలువు వరుసలు ఎన్ని?
జవాబు:
‘8’

18. మెండలీవ్ గ్రూపులలో మూలకాల సారూప్యతలను దేని ఆధారంగా వివరించడానికి ప్రయత్నించాడు?
జవాబు:
ఉమ్మడి సంయోజకతను

19. మెండలీవ్ ఆవర్తన నియమం రాయుము.
జవాబు:
మూలకాల భౌతిక, రసాయన ధర్మాలు వాటి పరమాణు భారాల ఆవర్తన ప్రమేయాలు.

20. మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలో పీరియడ్లు ఎన్ని?
జవాబు:
‘7’

21. అప్పటి వరకు తెలియని మూలకాల ధర్మాలను ఊహించిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
A) న్యూలాండ్స్
B) మెండలీవ్
C) మోస్లే
D) పైవారందరూ
జవాబు:
B) మెండలీవ్

22. మెండలీవ్ ప్రకారం జతపరుచుము.
a) గ్రూపు – 1 ( ) i) R₂O₃
b) గ్రూపు – 2 ( ) ii) R₂O
c) గ్రూపు – 3 ( ) iii) RO
జవాబు:
a – ii, b – iii, c – i

23. క్రింది వానిని జతపరుచుము.
a) ఎకా-బోరాన్ ( ) i) గాలియం
b) ఎకా-అల్యూమినియం ( ) ii) స్కాండియం
c) ఎకా-సిలికాన్ ( ) iii)జెర్మేనియం
జవాబు:
a-i, b – ii, c – iii

24. మెండలీవ్ ఇలా చెప్పాడు “నేను దానిని నా అరచేతిలో పట్టుకుంటే కరిగిపోతుంది”. అది ఏ మూలకమో ఊహించండి.
A) స్కాండియం
B) జెర్మేనియం
C) గాలియం
D) సీజియం
జవాబు:
C) గాలియం

25. మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాలను సరియైన స్థానంలో ఉంచడం ద్వారా క్రింది మూలకం యొక్క పరమాణు ద్రవ్యరాశిని సరిచేయడం జరిగింది.
a) బెరీలియం
b) ఇండియం
c) బంగారం
d) పైవన్నీ
జవాబు:
d) పైవన్నీ

26. పరమాణు భారాన్ని కనుగొనుటకు మెండలీవ్ అనుసరించిన సూత్రం రాయండి.
జవాబు:
పరమాణు భారం = తుల్యాంక భారం × సంయోజకత

27. ఒక పరమాణువు తుల్యాంక భారం, సంయోజకతలు వరుసగా 4.5, 2 లు. అయిన దాని పరమాణు భారం ఎంత?
జవాబు:
9 (∵ 4.5 x 2)

28. మెండలీవ్ అసంగతశ్రేణికి ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
టెలూరియంను అయోడిన్ కన్నా ముందు ఉంచడం.

29. మెండలీవ్ పేరుపై ఉన్న మూలకం పరమాణు సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
101 (మెండలీవియం)

30. మెండలీవ్ ఆవర్తన పట్టికలోని ఒక పరిమితిని రాయండి.
జవాబు:

అసంగత మూలకాల జతలు (లేదా)
సారూప్యత లేని మూలకాలను కలిపి ఉంచడం

31. మెండలీవ్ ‘సారూప్యత లేని మూలకాలను కలిపి ఉంచడం’ అనే పరిమితికి ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
VIIA గ్రూపులో క్లోరిన్ అలోహంను ఉంచడం

32. మో` మూలకాల వర్గీకరణకు ప్రతిపాదించిన పరమాణు ధర్మం ఏది?
జవాబు:
పరమాణు సంఖ్య

33. మెండలీవ్ అసంగత మూలకాలు
A) Be – In – Au
B) Te – I
C) A మరియు B
D) రెండూ కావు
జవాబు:
B) Te – I

34. పరమాణువులో ధనావేశిత కణాల సంఖ్యను ఏమంటారు?
జవాబు:
పరమాణు సంఖ్య

35. పరమాణు భారం అనే భావన నుండి పరమాణు సంఖ్య ఆవర్తన నియమంను మార్చిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
జవాబు:
మోస్లే

36. విస్తృత ఆవర్తన పట్టికను దేని ప్రాతిపదికన నిర్మించారు?
జవాబు:
పరమాణు సంఖ్యలు / ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం

37. విస్తృత ఆవర్తన నియమాన్ని’ రాయుము.
జవాబు:
మూలకాల భౌతిక రసాయన ధర్మాలు, వాటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ఆవర్తన ప్రమేయాలు.

38. నవీన ఆవర్తన పట్టికలో గ్రూపులు మరియు పీరియడ్ల సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
గ్రూపులు – 18, పీరియడ్లు – 7

39. మూలకాల ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య పెరిగే క్రమంలో అమర్చినవి.
A) పీరియడ్లు
B) గ్రూపులు
C) రెండూ
D) రెండూ కావు
జవాబు:
B) గ్రూపులు

40. a) బాహ్యకక్ష్య ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం గ్రూపులలో ఉన్న మూలకాలకి ఒకేలా ఉంటాయి.
b) ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య పెరిగే క్రమంలో గ్రూపులలో మూలకాలు అమర్చబడ్డాయి.
పై వాక్యంలో ఏది సరియైనది?
జవాబు:
రెండూ (a మరియు b)

41.
$D:\AP board\apboardsolutions.guru\VGS CCE Model Question Bank Class 8 Social Science (TM)\Ch 1\AP 8th Class Social Important Questions Chapter 1 పటాల అధ్యయనం – విశ్లేషణ 2.png$
ఖాళీ నింపుము.
జవాబు:
d – ఉపకక్ష్య

42. మూలకాల ఆవర్తన పట్టికలో బ్లాలుగా విభజించడానికి ఆధారమైనది
a) పరమాణు పరిమాణం
b) భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్
c) పై రెండూ
d) వేలన్సీ
జవాబు:
b) భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్

43. పీరియాడిక్ టేబుల్ లో గల బ్లాకులు ఎన్ని?
A) 2
B) 4
C) 6
D) 7
జవాబు:
B) 4

44. క్రింది వానిలో 6 బ్లాక్ మూలకం
A) ₁₁Na
B) ₁₃Al
C) ₂₁SC
D) ₅₈Ce
జవాబు:
A) ₁₁Na

45. ₁₁Na : 1s²2s²2p⁶3s¹. ఈ మూలకం ఏ బ్లాక్ నకు చెందును?
జవాబు:
S – బ్లాక్

46. IUPAC నిర్ణయం ప్రకారం ప్రస్తుతం గ్రూపులను ఎలా సూచిస్తారు?
జవాబు:
1 నుండి 18 (అరబిక్ అంకెలలో)

47. మూలక కుటుంబం అనగానేమి?
జవాబు:
ఒకే గ్రూపులో ఉన్న మూలకాల సమూహం

48. 1(IA) గ్రూపు మూలకాల బాహ్య కక్ష్యలో ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఏమిటి?
జవాబు:
ns¹

49. బాహ్యకక్ష్యలో ns² ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం గల మూలకాలను ఏమంటారు?
జవాబు:
క్షారమృత్తిక లోహాల కుటుంబం

50. మూలకాలు Li, Be, B, …… రెండవ పీరియడ్ కు చెందినవి. ఈ మూలకాలలో ఎన్ని ప్రధానకక్ష్యలు ఉంటాయి?
జవాబు:
రెండు (K, L)

51. ఉత్కృష్ట వాయువుల కుటుంబం ఎన్నవ గ్రూపునకు చెందినది?
జవాబు:
18(VIIIA)

52. మొదటి పీరియడ్ లో గల మూలకాలు ఎన్ని? అవి ఏవి?
జవాబు:
2(H, He)

53. మూడవ పీరియడ్ లో ఎన్ని మూలకాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
8

54. 3s, 3p, 3d అనే కక్ష్యలు మొదలయ్యే పీరియడ్ సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
3వ పీరియడ్

55. 32 మూలకాలు ఉన్న పీరియడ్ సంఖ్యను ఒకదానిని రాయండి.
జవాబు:
6వ పీరియడ్

56. 4f మరియు 5f మూలకాలను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
4f – లాంథనైడ్లు; 5f – ఆక్టినైన్లు

57. f- బ్లాక్ మూలకాలు ఎన్నవ పీరియలో ఉంటాయి?
జవాబు:
6 మరియు 7వ పీరియడ్లలో

58. ప్రతి పీరియడ్ లో (1 తప్ప) ఎన్ని S – బ్లాక్ మూలకాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
‘2’

59. సాధారణంగా లోహ మూలకాలలో బాహ్యకక్ష్యలో ఎన్ని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి?
జవాబు:
1, 2 లేదా 3

60. d- బ్లాక్ మూలకాలను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
పరివర్తన మూలకాలు

61. లాంథనైన్లు, ఆక్టినైళ్లు ఏ గ్రూపునకు చెందుతాయి?
జవాబు:
3(III B)

62. అంతర పరివర్తన మూలకాలని వేనిని అందురు?
జవాబు:
f- బ్లాక్ మూలకాలు (లేదా) లాంథరైలు, ఆక్టినైట్లు.

63. కొన్ని అర్ధలోహాల పేర్లు రాయుము.
జవాబు:
B, Si, As, Ge

64. లోహాలు, అలోహాలు, అర్ధలోహాలు కలిగియున్న బ్లాక్ ఏమిటి?
జవాబు:
‘d’

65. అన్నీ లోహాలు గల బ్లాక్ ఏమిటి?
జవాబు:
S – బ్లాక్

66. A – పీరియడ్ లో ఉన్న మూలకాలన్నీ ఒకే రసాయన ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తాయి.
R – ఒకే గ్రూపులో ఉన్న మూలకాలన్నీ ఒకే బాహ్యకక్ష్య ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం కలిగి ఉంటాయి.
A) A, R లు సరైనవి
B) A మాత్రమే సరైనది
C) R మాత్రమే సరైనది
D) A, Rలు సరైనవి కావు
జవాబు:
C) R మాత్రమే సరైనది

67. జతపరుచుము.
a) ₅₈Ce – ₇₁Lu ( ) i) ఆక్టినాయిడ్లు
b) ₉₀Th – ₁₀₃Lr ( ) ii) లాంథనాయిడ్లు
జవాబు:
a – ii, b – i

68. ఒక మూలకం యొక్క సంయోగ సామర్థ్యాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
సంయోజకత

69. ఏదైనా ఒక మూలక పరమాణువు ఎన్ని ………… పరమాణువులతో సంయోగం చెందగలదో ఆ సంఖ్యను
ఆ పరమాణువు యొక్క సంయోజకత అంటారు.
A) ఆక్సిజన్
B) హైడ్రోజన్
జవాబు:
B) హైడ్రోజన్

70. NaH లో Na యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
జవాబు:
1

71. Ca0 లో Ca యొక్క వేలన్సీ ఎంత?
జవాబు:
2

72. గ్రూపు సంఖ్య V కన్నా ఎక్కువ ఉండే గ్రూపు మూలకాలకు సంయోజకతను ఎలా లెక్కిస్తారు?
జవాబు:
8 – గ్రూపు సంఖ్య

73. పీరియాడిక్ టేబుల్ లో ప్రతి పీరియడ్ లో మొదటి, చివరి మూలకాల వేలన్సీలను రాయండి.
జవాబు:
మొదటి మూలకం – 1, చివరి మూలకం – 0

74. పరమాణు వ్యాసార్ధాన్ని ఏ ప్రమాణాలలో కొలుస్తారు?
జవాబు:
పికోమీటర్ (pm)

75. 1 pm = ……………..m.
జవాబు:
10^-12

76. a) Cu ( ) i) లోహ వ్యాసార్ధం
b) Cl ( ) ii) సమయోజనీయ వ్యాసార్ధం
జవాబు:
a – i, b – ii

77. ఆవర్తన పట్టికలోని గ్రూప్ లో పై నుండి క్రిందికి పోయే కొద్దీ పరమాణు వ్యాసార్ధం ఎలా మారుతుంది?
జవాబు:
పెరుగుతూ వుంటుంది

78. a) ఒక పీరియడ్లో ఎడమ నుండి కుడికి పోయేకొద్దీ పరమాణు సంఖ్యతో పాటు కేంద్రకావేశం పెరుగుతుంది.
b) వీరియలో భేదాత్మకత ఎలక్ట్రాన్లు ఒకే బాహ్యకక్ష్యలో చేరుతాయి.
c) పీరియలో ఎలక్ట్రాన్ కక్ష్యలు మారవు.
d) పీరియలో పరమాణు వ్యాసార్ధం తగ్గుతుంది.
పై వానిలో సరికాని వాక్యం ఏది?
జవాబు:
ఏదీ లేదు.

79. Na మరియు Na⁺ లలో ఏది ఎక్కువ పరిమాణం గలది?
జవాబు:
Na

80. Na⁺ బాహ్యకక్ష్య ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయుము.
జవాబు:
2s² 2p⁶

81. Cl మరియు Cl^– లలో ఎక్కువ సైజ్ గలది. ఏది?
జవాబు:
Cl^–

82. Cl^– మరియు Cl ల మధ్య దేనికి తక్కువ కేంద్రక ఆకర్షణ ఉంటుంది?
జవాబు:
Cl^–

83. A : క్లోరిన్ పరిమాణం, క్లోరిన్ ఆనయాన్ పరిమాణం తో పోల్చితే తక్కువగా ఉంటుంది.
R : క్లోరిన్ పరమాణువుతో పోల్చితే క్లోరిన్ అయాన్ లోని ఎలక్ట్రాన్లపై కేంద్రకావేశం తక్కువగా ఉంటుంది.
A) A, R లు సరైనవి, A ని R సమర్థించును.
B) A, R లు సరైనవి, A ని R సమర్ధించదు.
C) A మాత్రమే సరియైనది.
D) R మాత్రమే సరియైనది.
జవాబు:
A) A, R లు సరైనవి, A ని R సమర్థించును.

84. క్లోరిన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s²2s²2p⁶3s² 3p⁵ అయిన క్లోరిన్ ఆనయాన్ విన్యాసం ఎంత?
జవాబు:
1s²2s²2p⁶3s²3p⁶

85. మూలకం యొక్క బాహ్యకక్ష్య నుండి ఒక ఎలక్ట్రాన్ తీసివేయడానికి కావల్సిన శక్తిని ఏమందురు?
జవాబు:
అయనీకరణ శక్తి

86. M⁺_(g) + I.E. → M⁺²_(g) + e^– దీనిలో I.E
A) మొదటి అయనీకరణ శక్తి
B) రెండవ అయనీకరణ శక్తి
C) A లేదా B
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
B) రెండవ అయనీకరణ శక్తి

87. అయనీకరణ శక్తి ఆధారపడని అంశం
A) కేంద్రక ఆవేశం
B) స్క్రీనింగ్ ఫలితం
C) పరమాణు వ్యాసార్ధం
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
D) ఏదీకాదు

88. ₁₁Na మరియు ₁₇Cl లలో దేనికి అయనీకరణ శక్తి ఎక్కువ?
జవాబు:
₁₇Cl

89. ₁₁Na మరియు ₁₇Cl లలో దేనికి కేంద్రక ఆకర్షణ శక్తి ఎక్కువ?
జవాబు:
₁₇Cl

90. 4s, Ap, 4d, 4f లలో కేంద్రకం వైపుకు చొచ్చుకుపోయే స్వభావాన్ని అవరోహణ క్రమంలో రాయండి.
జవాబు:
4s > 4p > 4d > 4f

91. A, B అనే మూలకాలు బాహ్యకక్ష్యలలో 2s మరియు 2p అనే ఆర్బిటాళ్ళు కలవు. అయితే A, B లలో దేని యొక్క అయనీకరణ శక్తి తక్కువ?
జవాబు:
‘B’

92. బెరీలియం మరియు బోరాన్లో దేనికి అయనీకరణ శక్తి తక్కువ?
జవాబు:
బోరాన్

93. ఆక్సిజన్ : 1s22s22p4
నైట్రోజన్ : 1s22s22p3
• పై వానిలో దేని యొక్క అయనీకరణ శక్తి తక్కువ?
జవాబు:
ఆక్సిజన్

• పై వానిలో సగం నిండిన ఆర్బిటాల్ దేనిలో ఉంది?
జవాబు:
నైట్రోజన్

94. ఆక్సిజన్ కన్నా నైట్రోజన్ యొక్క అయనీకరణ శక్తి విలువ ఎక్కువ. కారణం
A) కేంద్రక ఆవేశం
B) షీల్డింగ్ ఫలితం
C) ఆర్బిటాల్ చొచ్చుకుపోయే స్వభావం
D) స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం
జవాబు:
D) స్థిరమైన ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం

95. అయనీకరణ శక్తికి ప్రమాణం రాయండి.
జవాబు:
KJmol^-1 (లేదా) eV atom^-1

96. ఏదైనా మూలక పరమాణువు వాయుస్థితిలో ఒంటరిగా తటస్థంగా ఉన్నపుడు అది ఒక ఎలక్ట్రాను గ్రహిస్తే విడుదలయ్యే శక్తిని ఏమంటారు?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ

97. a) M_(g) + e^– → M^-2 + Q₁
b) M_(g)⁺ + Q₂ → M⁺² + e^–
పై వానిలో ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీని సూచించేది
A) Q₁
B) Q₂
C) రెండూ
D) రెండూ కావు
జవాబు:
A) Q₁

98. a) లోహాలకు ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువలు ఎక్కువగా ఉంటాయి.
b) ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ విలువలు ఋణాత్మకంగా ఉంటే శక్తి విడుదలవుతుంది.
పై వానిలో సరికాని వాక్యం
జవాబు:
‘a’

99. ఒక మూలక పరమాణువు వేరే మూలక పరమాణువుతో బంధంలో ఉన్నపుడు ఎలక్ట్రాన్లను తనవైపు ఆకర్షించే ప్రవృత్తిని ఆ మూలకం యొక్క …… అంటారు.
A) అయనీకరణ శక్తి
B) ఎలక్ట్రాన్ ఎఫినిటీ
C) ఋణవిద్యుదాత్మకత
D) ధనవిద్యుదాత్మకత
జవాబు:
C) ఋణవిద్యుదాత్మకత

100. మిల్లికన్ ఋణవిద్యుదాత్మకత సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 15

101. బంధశక్తుల ఆధారంగా ఋణవిద్యుదాత్మకతను ప్రతిపాదించినవారు ఎవరు?
జవాబు:
లైనస్ పౌలింగ్

102. హైడ్రోజన్ యొక్క ఋణవిద్యుదాత్మకత ఎంత?
జవాబు:
2.20

103. అత్యధిక ఋణవిద్యుదాత్మకత గల మూలకం ఏది?
జవాబు:
ఫ్లోరిన్

104. అత్యల్ప ఋణవిద్యుదాత్మకత గల స్థిర మూలకం ఏది?
జవాబు:
సీసియం

105. మూడవ పీరియడ్ – Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl
1) లోహాలు ఏవి?
జవాబు:
Na, Mg

2) అలోహాలు ఏవి?
జవాబు:
P, S, Cl

3) అర్ధ లోహాలు ఏవి?
జవాబు:
Al, Si

106. IVA (Kosong Swoostev: C, Si, Ge, Sn, Pb
1) లోహాలు ఏవి?
జవాబు:
Sn, Pb

2) అలోహాలు ఏవి?
జవాబు:
C

3) అర్ధలోహాలు ఏవి?
జవాబు:
Si, Ge

107. గ్రూపులలో పై నుండి క్రిందికి పెరిగే ధర్మాలు కొన్నింటిని రాయండి.
జవాబు:
పరమాణు వ్యాసార్ధం, ధన విద్యుదాత్మకత, లోహ స్వభావం

108. పీరియలో ఎడమ నుండి కుడికి తగ్గే మూలక ధర్మాలు రెండింటిని రాయండి.
జవాబు:
పరమాణు వ్యాసార్ధం, ధన విద్యుదాత్మకత, లోహ స్వభావం

109. గ్రూపులలో మారని మూలక ఆవర్తన ధర్మమేది?
జవాబు:
వేలన్సీ

110. A : 1s²2s²
B : 1s²2s²2p⁶3s².
1) A మూలకం ఏ పీరియడ్ కు చెందినది?
జవాబు:
రెండవ

2) B మూలకం ఏ గ్రూపునకు చెందినది?
జవాబు:
రెండవ

3) ‘B’ యొక్క వేలన్సీ ఎంత ?’
జవాబు:
2

111. 2, 8, 7 ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం గల మూలకానికి సారూష్య ధర్మాలు గల ఏదేని మూలకం పేరు రాయుము.
జవాబు:
ఫ్లోరిన్ (Z = 9).

112. 3వ పీరియడ్, 2వ గ్రూపునకు చెందిన మూలక వేలన్సీని ఊహించండి.
జవాబు:
2

10th Class Physics 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. 1వ పీరియడ్ నందు గల మూలకాల సంఖ్య …………..
A) 2
B) 4
C) 6
D) 8
జవాబు:
A) 2

2. అష్టక నియమం పాటింపబడని అణువు …………
A) O₂
B) F₂
C) BeCl₂
D) N₂
జవాబు:
C) BeCl₂

3. నవీన ఆవర్తన పట్టిక నందు 2వ పీరియడ్ లో గల మూలకాల సంఖ్య
A) 2
B) 18
C) 32
D) 8
జవాబు:
D) 8

4. క్రింది వానిలో ఏ లోహం అత్యధిక చర్యాశీలత గలది?
A) లిథియం
B) జింక్
C) పొటాషియం
D) రుబీడియం
జవాబు:
D) రుబీడియం

5. గ్రూపులో పై నుండి క్రిందికి వెళ్ళే కొలదీ అయనీకరణ శక్తి విలువ …….
A) పెరుగుతుంది
B) తగ్గుతుంది
C) మారదు
D) చెప్పలేము
జవాబు:
B) తగ్గుతుంది

6. కింది వానిలో అధిక ధనవిద్యుదాత్మకత విలువ గల మూలకం
A) క్లోరిన్
B) కార్బన్
C) ఆక్సిజన్
D) పొటాషియం
జవాబు:
D) పొటాషియం

7. మెండలీవ్ ‘ఏకా-అల్యూమినియం’గా భావించిన మూలకం
A) స్కాండియం
B) గాలియం
C) జెర్మేనియం
D) ఇండియం
జవాబు:
B) గాలియం

8. ఆధునిక ఆవర్తన పట్టికలో నిలువు వరుసల (గ్రూపుల) సంఖ్య (IUPAC విధానంలో)
A) 7
B) 8
C) 10
D) 18
జవాబు:
D) 18

9. కింది వాటిలో డాబరీనర్ త్రికం
A) Cl, Br, I
B) H, He, Li
C) H, Na, Cl
D) C, N, O
జవాబు:
A) Cl, Br, I

10. క్రింది వానిలో డాబరీనర్ త్రికానికి చెందిన పరమాణు భారాల సమూహము
A) 40, 87.5, 120
B) 40, 87.5, 127
C) 40, 77.5, 137
D) 40, 87.5, 137
జవాబు:
D) 40, 87.5, 137

11. క్రింది వాటిలో జడవాయు మూలకపు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం
AP 10th Class Physical Science Important Questions 7th Lesson మూలకాల వర్గీకరణ – ఆవర్తన పట్టిక 16
జవాబు:
C

12. మెండలీవ్ అసంగతశ్రేణికి ఉదాహరణ
A) టెలూరియం, అయోడిన్
B) సోడియం, పొటాషియం
C) ఎకాబోరాన్, ఎకాసిలికాన్
D) సోడియం, కాల్షియం
జవాబు:
A) టెలూరియం, అయోడిన్

13. Na, Mg, AI, SI ల పరమాణు సంఖ్యలు వరుసగా 11, 12, 13, 14 అయితే అధిక పరమాణు వ్యాసార్ధం గల మూలకం,
A) Na
B) Mg
C) Al
D) Si
జవాబు:
A) Na

మీకు తెలుసా?

1) మీకు సంగీత స్వరాల గురించి తెలుసా?

భారతీయ సంగీతంలో ఒక స్కేలులో 7 సంగీత స్వరాలుంటాయి. అవి స, రి, గ, మ, ప, ద, ని. పాశ్చాత్య సంగీతంలో do, re, mi, fa, so, la, ti అనే స్వరాలను వాడుతారు. ఒక పాటకు సంగీతంను సమకూర్చడానికి స్వరకర్త (musician) ఈ నోట్లను వాడతాడు. సహజంగా ఈ ‘నోట్’లు పునరావృతమవుతుంటాయి. ప్రతీ ఎనిమిదవ నోట్ మొదటి నోట కు సమానంగా ఉంటుంది. మరియు అక్కడి నుండి కొత్త నోట్ మొదలవుతుంది.

2) ఎకా అల్యూమినియం యొక్క ద్రవీభవనస్థానం గురించి మెండలీవ్ ఇలా చెప్పాడు. “నేను దానిని నా అరచేతిలో పట్టుకుంటే, అది కరిగిపోతుంది.”

ఆ తర్వాత ఎకా అల్యూమినియంగా కనుగొన్న గాలియం యొక్క ద్రవీభవనస్థానం 30.2°C అని కనుగొన్నారు. మన శరీర ఉష్ణోగ్రత 37°C. మెండలీవ్ మూలకాల ధర్మాలను గురించి ఎంత కచ్చితంగా ఊహించాడో కదూ !

3) మెండలీవ్ తన ఆవర్తన పట్టికను పరిచయం చేసే కాలంలో కనీసం ఎలక్ట్రాన్ కూడా కనుగొనబడలేదు. అయినప్పటికీ ఈ ఆవర్తన పట్టిక ఒక చెల్లాచెదురుగా ఉన్న వంటశాల వంటి రసాయనశాస్త్ర అధ్యయనానికి ఒక శాస్త్రీయ ఆధారాన్ని అందించింది. అతని గౌరవార్థం 101వ మూలకానికి ‘మెండలీవియం’ అనే పేరు పెట్టారు.

4. ఆవర్తన పట్టికలో కొన్ని మూలక కుటుంబాలకు ఆ పేరు ఎలా వచ్చిందో మీకు తెలుసా?

1. క్షార లోహాలు :
ఈ కుటుంబంలోని Na, K వంటి మూలకాలను మొక్కల బూడిద నుండి రాబట్టారు. ఆల్కలీ అంటే మొక్కల బూడిద అని అర్థం.

2. చాల్కోజన్లు :
ఈ కుటుంబంలోని అంటే 16 (VI A) వ గ్రూప్ మూలకాలను గనుల. నుండి తవ్వి తీయబడిన లోహాల నుండి రాబట్టారు. చాల్కోజన్లు అంటే ఖనిజ ఉత్పత్తులు అని అర్థం.

3. హాలోజన్లు :
ఈ కుటుంబంలోని అంటే 17 (VII A) గ్రూప్ మూలకాలను సముద్ర లవణాల నుండి రాబట్టారు. ‘హాలోస్’ అంటే సముద్ర లవణం అని అర్థం.

4. ఉతృష్ట వాయువులు :
ఈ కుటుంబంలోని అంటే 18వ (VIII A) వ గ్రూప్ మూలకాలకు రసాయన చర్యాశీలత తక్కువ. దీనికి కారణం బాహ్యకక్ష్యలో పూర్తిగా నిండిన ఆర్బిటాళ్ళు ఉండడమే. వీటిని జడవాయువులు అని కూడా అంటాం.

5) అయిడ్ (Ide) అనగా సంపద (heir) అని, ఆయిడ్ (Oid) అనగా ‘సమానమైన’ అని అర్థం. ఉదాహరణకు మనం క్లోరిన్ పరమాణువు (Cl)ను క్లోరిన్, దాని అయాన్ Cl^– ను క్లోరైడ్ అయాన్ అని పిలుస్తుంటాం కదా! అదే విధంగా లాంథసైడ్స్ (లాంథనమ్ ను పోలినవి), ఆక్టిసైడ్స్ (ఆక్టీనియంను పోలినవి) అనే పేర్లు ప్రాచుర్యం పొందాయి. శాస్త్రవేత్తల్లో కొంతమంది ₅₇La నుండి ₇₀Yb వరకు, మరికొంతమంది ₅₈Ce నుండి ₇₁Lu వరకు ఇంకొందరు ₅₇La నుండి ₇₁Lu వరకు లాంథనైళ్లుగా పరిగణిస్తారు.

₂₁SC మరియు ₃₉Y లను కూడా లాంథనై లుగా పరిగణిస్తున్నారు. ఈ సూచనలన్నీ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం దృష్ట్యా నిజమైనవే. ఎందుకంటే ₂₁Sc, ₃₉Y మరియు ₅₇La నుండి ₇₁Lu వరకు మూలకాలన్నీ ఒకే బాహ్యకక్ష్య విన్యాసం కలిగి ఉంటాయి. ఆర్టైనైడ్ ల విషయంలో కూడా ₉₀Th నుండి ₁₀₃Lr వరకు లేదా ₉₈Ac నుండి ₁₀₂No వరకు లేదా ₉₈Ac నుండి ₁₀₃Lr వరకు వంటి రకరకాల వాదనలు ఉన్నాయి.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం

June 11, 2022

These AP 10th Class Physical Science Chapter Wise Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 6th Lesson Important Questions and Answers పరమాణు నిర్మాణం

10th Class Physics 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
క్రోమియం ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని వ్రాయండి.
జవాబు:
క్రోమియం ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము : 1s²2s²2p⁶3s²2p⁶4s¹3d⁵ or [Ar] 4s¹3d⁵.

ప్రశ్న 2.
ఇనుప కడ్డీని క్రమంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలకు వేడి చేయటాన్ని పరిశీలించినప్పుడు ఏ ఏ రంగులు కనబడుతాయి?
జవాబు:
ఉష్ణోగ్రత పెరుగుతున్న కొలదీ ఇనుప కడ్డీపై ఎరుపు, నారింజ, పసుపు, నీలము లేక తెల్లని రంగులు ఏర్పడును.

ప్రశ్న 3.
1s² 2s¹ 2p⁴ అనే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయడంలో ఏ నియమం ఉల్లంఘించబడింది ? కారణాలు తెల్పండి.
జవాబు:
1s² 2s¹ 2p⁴ అనే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయడంలో ఆఫ్ భౌ నియమం ఉల్లంఘించబడినది.
కారణం : ఈ నియమం ప్రకారం 25 నిండిన తరువాతనే 22 కి నింపాలి.

ప్రశ్న 4.
మెగ్నీషియం (Z = 12) మూలక పరమాణువులో బాహ్య కర్పరం యొక్క సంకేతం (Bymbol)ను వ్రాయండి. మెగ్నీషియం బాహ్య కర్పరంలో ఎన్ని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి?
జవాబు:
మెగ్నీషియంలో బాహ్య కర్పరం (3వ కర్పరం) సంకేతం M మెగ్నీషియం బాహ్య కర్పరంలోని ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య = 2

ప్రశ్న 5.
స్కాండియమ్ (Sc) పరమాణువులో 21వ ఎలక్ట్రాన్ యొక్క 4 క్వాంటమ్ సంఖ్యల విలువలు కింది పట్టికలో ఇవ్వబడినాయి. అయితే స్కాండియమ్ పరమాణువులోని 20వ ఎలక్ట్రాన్ యొక్క 4 క్వాంటమ్ సంఖ్యల విలువలను పట్టిక రూపంలో వ్రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 1
జవాబు:

ప్రశ్న 6.
n = 3 అయినపుడు కర్పరంలో ఉండే ఆర్బిటాళ్ళను తెల్పి, ఆ కర్పరంలో ఉండే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్యను రాయండి.
జవాబు:
n = 3 అయినప్పుడు కర్పరంలో ఉండే ఆర్బిటాళ్ళు s, p, d. ఆ కర్పరంలో ఉండే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య 18.

ప్రశ్న 7.
ఎలక్ట్రాన్ ను కనుగొన్నదెవరు? ఎలక్ట్రాన్ యొక్క ఆవేశం, ద్రవ్యరాశులను తెల్పండి.
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ ను కనుగొన్నది J.J. థామ్సన్. దీని సంకేతం ⁰_-1e.
ఎలక్ట్రాన్ ఆవేశం ఋణావేశం. ఆవేశ పరిమాణం – 1.602 × 10^-19 కూలుంట్లు. ద్రవ్యరాశి 9.1 × 10^-31kg.

ప్రశ్న 8.
ప్రోటాన్ ను కనుగొన్నది ఎవరు? ప్రోటాన్ యొక్క ఆవేశం, ద్రవ్యరాశులను తెల్పండి.
జవాబు:
ప్రోటాన్ ను కనుగొన్నది “గోల్డ్ స్టీన్.” దీని సంకేతం ¹₊₁P. ప్రోటాన్ ధనావేశం కలిగి ఉండును. దీని ఆవేశ పరిమాణం +1.602 × 10^-19 కూలుంట్లు. ద్రవ్యరాశి 1.675 × 10^-27kg.

ప్రశ్న 9.
న్యూట్రాన్ ను కనుగొన్నది ఎవరు? న్యూట్రాన్ యొక్క ఆవేశం, ద్రవ్యరాశులను తెల్పండి.
జవాబు:
న్యూట్రాన్ ను కనుగొన్నది చాడ్విక్. దీని సంకేతం ¹₀n.
ఆవేశం లేదు. ద్రవ్యరాశి 1.675 × 10^-27 kg.

ప్రశ్న 10.
పరమాణు నమూనా అనగానేమి?
జవాబు:
పరమాణువులో ధనావేశాలు, ఋణావేశాలు ఏ విధంగా పంపిణీ జరిగినవో తెలియజేసే దానిని “పరమాణు నమూనా” అంటారు.

ప్రశ్న 11.
మొట్టమొదటి పరమాణు నమూనాను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
మొట్టమొదటి థామ్సన్ పరమాణు నమూనాను “పుచ్చకాయ నమూనా” అని పిలుస్తారు.

ప్రశ్న 12.
రూథర్ ఫోర్డ్ పరమాణు నమూనాను ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
రూథర్‌ఫోర్డ్ పరమాణు నమూనాను “గ్రహమండల నమూనా” అని పిలుస్తారు.

ప్రశ్న 13.
బోర్ పరమాణు నమూనా ఏ సూత్రం ఆధారంగా నిర్ధారించబడినది?
జవాబు:
బోర్ పరమాణు నమూనా “మ్యాక్స్ ప్లాంక్ క్వాంటం సిద్ధాంతం” ఆధారంగా నిర్ధారించబడినది.

ప్రశ్న 14.
స్థిర కక్ష్యలను ప్రవేశపెట్టిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
జవాబు:
స్థిర కక్ష్యలను ప్రవేశపెట్టిన శాస్త్రవేత్త “నీల్స్ బోర్”.

ప్రశ్న 15.
ప్లాంక్ క్వాంటం సిద్ధాంతం అనగానేమి?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ అధిక శక్తి గల కక్ష్య నుండి తక్కువ శక్తి గల కక్ష్యలోకి దూకినపుడు విడుదలయ్యే వికిరణపు శక్తి (E), వికిరణపు పౌనఃపున్యానికి (υ) అనులోమానుపాతంలో ఉంటుంది. E ∝ υ (E = hυ)

ప్రశ్న 16.
ప్లాంక్ స్థిరాంకం విలువ మరియు ప్రమాణాలు వ్రాయుము.
జవాబు:
ప్లాంక్ స్థిరాంకం విలువ h = 6.626 x 10-34 బౌల్. సెకను లేదా h = 6.626 x 10-27 ఎర్గ్. సెకన్.

ప్రశ్న 17.
దృగ్గోచర వర్ణపటం అనగానేమి?
జవాబు:
మానవుని కంటితో నేరుగా చూడగల రంగుల సమూహాన్ని దృగ్గోచర వర్ణపటం అంటారు. దీనిని VIBGYOR తో తెలియజేస్తారు.

ప్రశ్న 18.
దృగ్గోచర వర్ణపటంలో ఎక్కువ శక్తి గల రంగు ఏది?
జవాబు:
ఏ తరంగానికైనా శక్తి అనేది పౌనఃపున్యంపై ఆధారపడును. ఊదా రంగు అధిక పౌనఃపున్యం కలిగి ఉండుట వలన, ఎక్కువ శక్తిని కలిగి ఉండును.

ప్రశ్న 19.
దృగ్గోచర వర్ణపటంలో ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల తరంగాలేవి?
జవాబు:
దృగ్గోచర వర్ణపటంలో అధిక తరంగదైర్ఘ్యం గల తరంగాలు ఎరుపురంగు తరంగాలు. ఇవి అధిక దూరం ప్రయాణించగలవు.

ప్రశ్న 20.
విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటంలో ఎక్కువ పౌనఃపున్యం కలిగిన శక్తివంతమైన వికిరణాలేవి?
జవాబు:
విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటంలో ఎక్కువ పౌనఃపున్యం కలిగినవి కాస్మిక్ వికిరణాలు. వీటి తర్వాత Y – వికిరణాలు. వీటికి అత్యధిక శక్తి ఉండును. ఇవి ప్రమాదకరమైన వికిరణాలు.

ప్రశ్న 21.
విద్యుదయస్కాంత వికిరణాలలో ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల వికిరణాలేవి?
జవాబు:
విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటంలో ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల తరంగాలు ప్రసార పట్టీలు. వాటి తర్వాత రేడియో తరంగాలు. ఇవి తక్కువ శక్తి గలవి. విశ్వంలో ఏ ప్రదేశానికైనా వెళ్ళిరాగలవు.

ప్రశ్న 22.
విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటంలోని వికిరణాల వేగాలను తెల్పుము.
జవాబు:
c = υλ; c = కాంతి వేగం, υ = పౌనఃపున్యం, λ = తరంగదైర్ఘ్యం. ఇవి 3 × 10⁸ మీ/సె వేగంతో ప్రయాణిస్తాయి.

ప్రశ్న 23.
నీబోర్ పరమాణు నమూనా వివరించి హైడ్రోజన్ వర్ణపటాన్ని వివరించటాన్ని నీవు ఎలా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
నీల్స్ బోర్ పరమాణు నమూనా, వివరించడంలో విజయం సాధించడమే కాకుండా, హైడ్రోజన్ వర్ణపటాన్ని చక్కగా వివరించగలిగాడు. కావున నీల్స్ బోర్ చేసిన కృషిని ప్రశంసించవలసియున్నది.

ప్రశ్న 24.
పదార్థం విభజింప శక్యం కాదు అనే భావన నుండి పరమాణు నమూనాలను వివరించే స్థాయికి శాస్త్రాన్ని అభివృద్ధి చేసిన శాస్త్రవేత్తల కృషిని ఏ విధంగా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
పదార్థం విభజింప శక్యం కాని కణాలతో నిర్మితమైందనే డాల్టన్ భావన నుండి J.J. థామ్సన్, రూథర్‌ఫోర్డ్, నీల్స్ బోర్, సోమర్ ఫెల్డ్, జోడింగర్ మొదలైన అనేకమంది కృషి ఫలితంగా సైన్స్ విజ్ఞానం క్రొత్త పుంతలు తొక్కింది. వారి కృషిని మిక్కిలి ప్రశంసించవలసియున్నది.

ప్రశ్న 25.
మాక్స్ ప్లాంక్ క్వాంటం సిద్ధాంతం యొక్క అనేక రంగాలలోని ఉపయోగాలను ఎలా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
ఆధునిక భౌతికశాస్త్ర పితామహుడిగా గుర్తించబడిన మాక్స్ ప్లాంక్ క్వాంటం సిద్ధాంతం ఆధారంగా అనేక వస్తువులు పనిచేస్తున్నాయి. వాటిలో α, β, γ వికిరణాలను అర్థం చేసుకోవడానికి, లేజర్లు, కంప్యూటర్లు, సి.డి.లు, రసాయన బంధాల (D.N.A.) గురించి తెలుసుకోవడానికి క్వాంటం సిద్ధాంతం ఉపయోగపడినది. కాబట్టి మా ప్లాంక్ చేసిన కృషిని అభినందించవలసి ఉన్నది.

ప్రశ్న 26.
దీపావళి పండుగ నాడు నీవు కాల్చిన టపాసుల నుండి రంగురంగుల కాంతి వెలువడటానికి కారణం ఏమిటి?
జవాబు:
దీపావళి పండుగనాడు కాల్చిన టపాసుల నుండి రంగురంగుల కాంతి వెలువడటానికి కారణం వాటిలో ఒక్కొక్క పరమాణువు ఒక్కొక్క కాంతిని వెదజల్లుతుంది.

ప్రశ్న 27.
పసుపు వర్ణంలో కాంతిని వెదజల్లే పరమాణువులేవి?
జవాబు:
సోడియం మూలకాన్ని వేడిచేసినపుడు పసుపు వర్ణంలో కాంతిని ఉద్గారించును.

ప్రశ్న 28.
ట్రాఫిక్ సిగ్నల్, సెల్ టవర్లు, వాహనాల వెనుక ఎర్రని లైట్ ను ఎందుకు అమర్చుతారు?
జవాబు:
దృగ్గోచర వర్ణపటంలో ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతి ఎరుపు. ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం ఉన్న కాంతి ఎక్కువ దూరం ప్రయాణించును. కాబట్టి ఎక్కువ దూరంలో ఉన్న వ్యక్తి కూడా స్పష్టంగా చూడగలడు.

ప్రశ్న 29.
γ – వికిరణాలను వైద్యరంగంలో ఎందుకు వాడతారు?
జవాబు:
γ- వికిరణాలను కేన్సర్ కణుతులను నిర్మూలించటానికి కీమోథెరపి చికిత్సలో వాడతారు.

ప్రశ్న 30.
X – కిరణాలను వైద్యరంగంలో ఎందుకు వాడతారు?
జవాబు:

X – కిరణాలు రెండు రకాలు. 1) కఠిన X – కిరణాలు 2) మృదు X – కిరణాలు.
మృదు X – కిరణాలను వైద్యరంగంలో రోగాన్ని నిర్ధారించడానికి, రోగచికిత్సకు వాడతారు.

ప్రశ్న 31.
మైక్రో తరంగాల ఉపయోగాలేవి?
జవాబు:
సెల్ ఫోన్, రాడార్లు, మైక్రో ఓవెన్లు మైక్రో తరంగాల ఆధారంగా పనిచేస్తాయి.

ప్రశ్న 32.
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయటానికి ఉపయోగపడే నియమాలేవి?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని రాయటానికి ఉపయోగపడే నియమాలు మూడు :

ఆఫ్ బౌ నియమం
హుండ్ నియమం
పౌలీవర్జన నియమం

ప్రశ్న 33.
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయటానికి మాదిరి పటం లాగా ఉపయోగపడేది ఏది?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని సులువుగా రాయటానికి ఉపయోగపడేది మాయిలర్ పటము.

ప్రశ్న 34.
సమశక్తి గల ఆర్బిటాల్ లో ఎలక్ట్రాన్లు నింపవలసి వచ్చినపుడు ఉపయోగపడే నియమం ఏది?
జవాబు:
హుండ్ నియమం

ప్రశ్న 35.
వర్ణపటంలోని సూక్ష్మరేఖలను పరిశీలించటానికి ఉపయోగపడే పరికరం ఏది?
జవాబు:
అధికశక్తి గల వర్ణపట దర్శిని (Spectroscope).

ప్రశ్న 36.
రేఖా వర్ణపటంలో ఉపరేఖలుగా విడిపోవటాన్ని బోర్ నమూనా వివరించగలిగినదా?
జవాబు:
రేఖా వర్ణపటంలో ఉపరేఖలుగా విడిపోవటాన్ని బోర్ నమూనా వివరించలేదు. సోమర్ ఫెల్డ్ నమూనా వివరించగలిగినది.

ప్రశ్న 37.
తరంగదైర్ఘ్యము అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక తరంగంలో రెండు వరుస శృంగాల మధ్య దూరం లేదా రెండు వరుస ద్రోణుల మధ్య దూరంను ఆ తరంగం యొక్క తరంగదైర్ఘ్యం (λ) అంటాం.

ప్రశ్న 38.
విద్యుదయస్కాంత తరంగం యొక్క పటం గీయుము. (లేదా) విద్యుత్ మరియు అయస్కాంత తరంగాలు ఒకదానికొకటి లంబంగా ఉండి, తరంగ వ్యాప్తి దిశకు లంబంగా కంపిస్తూ ఉంటాయి. దీనిని పటరూపంలో చూపించండి. .
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 3

ప్రశ్న 39.
పౌనఃపున్యం అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక సెకను కాలంలో ఒక బిందువు నుండి ప్రయాణించిన తరంగాల సంఖ్యను పౌనఃపున్యం (υ) అంటారు.

ప్రశ్న 40.
విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటం అనగానేమి?
జవాబు:
విద్యుదయస్కాంత తరంగాలు విస్తృత వైవిధ్యం గల పౌనఃపున్యాల సముదాయం. విద్యుదయస్కాంత తరంగాల మొత్తం పౌనఃపున్యాల సముదాయాన్నే విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటం అంటారు.

ప్రశ్న 41.
ప్లాంక్ సిద్ధాంత ప్రతిపాదనలోని విశిష్టత ఏమిటి?
జవాబు:
విద్యుదయస్కాంత శక్తి శోషణం లేదా ఉద్గారం అనేది అవిచ్ఛిన్న రూపంలో కాకుండా, నిర్దిష్ట విలువలు గల భాగాలుగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 42.
పరమాణు వర్ణపటాలలోని రేఖల ఉపయోగమేమిటి?
జవాబు:
వేలిముద్రలను బట్టి మనుషులను గుర్తించినట్లుగానే పరమాణు వర్ణపటాల్లోని రేఖలను బట్టి ఆయా పరమాణువులను తేలికగా గుర్తించవచ్చు.

ప్రశ్న 43.
భూ స్థాయి అనగానేమి?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ యొక్క ప్రాథమిక శక్తి స్థాయిని భూస్థాయి అంటారు.

ప్రశ్న 44.
ఎలక్ట్రాన్ శక్తిని గ్రహించినపుడు ఏమి జరుగుతుంది?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ శక్తిని గ్రహించినపుడు అది ఎక్కువ శక్తి స్థాయికి చేరుతుంది. అప్పుడు ఎలక్ట్రాన్ ఉత్తేజిత స్థాయిలో ఉన్నదని అంటారు.

ప్రశ్న 45.
బోర్ పరమాణు నమూనాలోని లోపాలేవి?
జవాబు:

బోర్ పరమాణు నమూనా, రేఖా వర్ణపటంలోని రేఖలు కొన్ని ఉపరేఖలుగా విడిపోవడాన్ని వివరించలేకపోయింది.
ఒకటికన్నా ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు గల పరమాణువుల వర్ణపటాన్ని వివరించలేకపోయింది.

ప్రశ్న 46.
పరమాణు నిర్మాణంలో సోమర్ ఫెల్డ్ పాత్ర ఏమిటి?
జవాబు:
రేఖా వర్ణపటంలోని రేఖలు ఉపరేఖలుగా విడిపోవడాన్ని వివరించేందుకు సోమర్ ఫెల్డ్ బోర్ నమూనాని స్వల్పంగా ఆధునీకరించాడు. అతను దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్య అనే భావనను ప్రవేశపెట్టినాడు.

ప్రశ్న 47.
‘ఆర్బిటాల్’ అనగానేమి?
జవాబు:
పరమాణు కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రాన్ కనుగొనగలిగే సంభావ్యత ఏ ప్రాంతంలో అయితే అధికంగా ఉంటుందో ఆ ప్రాంతాన్ని ఆర్బిటాల్ అంటారు.

ప్రశ్న 48.
క్వాంటం సంఖ్యలు అనగానేమి?
జవాబు:
పరమాణువులోని ప్రతి ఎలక్ట్రాన్ ను n, l, m_l అనే మూడు సంఖ్యల సమితులతో సూచిస్తారు. ఈ సంఖ్యలనే క్వాంటం సంఖ్యలు అంటారు.

ప్రశ్న 49.
క్రింది పట్టికను పూరించి, ఏ నియమం ప్రకారం పూరించావో రాయుము.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 4
జవాబు:

పై పట్టికను పూరించడానికి నేను ఉపయోగించిన సూత్రం (2l + l).

ప్రశ్న 50.
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం అనగానేమి?
జవాబు:
పరమాణువులోని కర్పరాలు, ఉపకర్పరాలు మరియు ఆర్బిటాళ్ళలో ఎలక్ట్రాన్ల పంపిణీని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం అంటారు.

ప్రశ్న 51.
పౌలీవర్జన నియమాన్ని రాయుము.
జవాబు:
ఒకే పరమాణువుకి చెందిన ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకి నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు సమానంగా ఉండవు.

ప్రశ్న 52.
ఆఫ్ బౌ నియమాన్ని రాయుము.
జవాబు:
పరమాణువు భూస్థాయిలో ఉన్నపుడు ఎలక్ట్రానులు అతి తక్కువ శక్తి కలిగిన ఆర్బిటాల్ లో చేరుతూ, అలా మొత్తం ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య పరమాణు సంఖ్యకి సమానం అయ్యేవరకు నిండేలా దాని ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం నిర్మించబడుతుంది.

ప్రశ్న 53.
హుండ్ నియమం రాయుము.
జవాబు:
ఈ నియమం ప్రకారం సమానశక్తి కలిగిన అన్ని ఖాళీ ఆర్బిటాళ్ళు ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాన్ చే ఆక్రమించబడిన తరువాతనే ఎలక్ట్రాన్లు జతగూడడం ప్రారంభిస్తాయి.

ప్రశ్న 54.
3s, ap, 28, 4s, 3p, 1s మరియు 3d ఆర్బిటాళ్ళను వాటి ఆరోహణ క్రమంలో వ్రాయండి.
జవాబు:
1s < 2s < 3s, 3p < 4s < 3d
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 6

ప్రశ్న 55.
K, L, M మరియు N శక్తి స్థాయిలను వాటి శక్తి విలువల ఆరోహణ క్రమంలో రాయండి.
జవాబు:
K

ప్రశ్న 56.
ఒక ఎలక్ట్రాన్ శక్తిని గ్రహిస్తే ఏం జరుగుతుంది?
జవాబు:
ఒక ఎలక్ట్రాన్ శక్తిని గ్రహిస్తే అది అధిక శక్తి స్థాయికి లేదా ఉత్తేజిత స్థాయికి చేరును.

10th Class Physics 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
సోడియం మూలక పరమాణు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s²2s²2p⁶3s¹. ఇది ఇచ్చే సమాచారం ఏమి?
జవాబు:

దీని పరమాణు సంఖ్య – 11
ఇది S – బ్లాకు మూలకం
ఇది 3వ పీరియడకు చెందినది
ఇది 1వ గ్రూపునకు చెందినది.
ఇది ఒక లోహం
దీని వేలన్సీ (సంయోజకత) – 1
ఇది ఏక ధనాత్మక అయానను ఏర్పరుస్తుంది.

ప్రశ్న 2.
3d మరియు 4s లలో దేనికి (n+1) విలువ ఎక్కువ ? వివరింపుము.
జవాబు:

3d మరియు 4s లలో 3d యొక్క (n+1) విలువ ఎక్కువ.
3d యొక్క n + 1 విలువ = 3 + 2 = 5
4s యొక్క n+1 విలువ = 4 + 0 = 4
కావున 4s కన్నా 3d యొక్క శక్తి ఎక్కువ.

ప్రశ్న 3.
ఒక ఆర్బిటాల్ లో 2 ఎలక్ట్రాన్లు మాత్రమే ఉండగలవు అని తెలిపే నియమం పేరు తెలిపి, వివరించండి.
జవాబు:
పౌలీవర్జన నియమం

ఒక ఆర్బిటాల్ లోని ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకు నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు సమానం కావు.

ప్రశ్న 4.
ఒక పరమాణువు యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం గురించి వివరించడానికి ఉపాధ్యాయుడు నల్లబల్లపై nl^x అని రాశాడు. దానిని చూసినప్పుడు విద్యార్థి మదిలో ఏ ఏ ప్రశ్నలు ఉదయించే అవకాశం ఉంది ? ఏవైనా రెండు ప్రశ్నలను రాయండి.
జవాబు:

n, l, x అక్షరాలు పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసానికి సంబంధించిన ఏ ఏ అంశాలను సూచిస్తాయి?
nl^x ఆధారంగా పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్ స్థానాన్ని తెలుసుకోవచ్చా?

ప్రశ్న 5.
పరమాణు సంఖ్య 11 గల మూలక పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని రాయండి. ఈ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయడంలో మీరు. పాటించిన సూత్రాలు, నియమాల పేర్లను తెల్పండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 7
పాటించిన నియమాలు :
ఆఫ్భౌ నియమం, హుండ్ నియమం, పౌలీవర్జన నియమం

ప్రశ్న 6.
“ఎలక్ట్రాన్ ‘3p’ ఆర్బిటాల్ నిండిన తర్వాత ‘3d’ లోకి కాకుండా ‘4s’ లోకి వెళ్తుంది.” దీనికి గల కారణం వివరించండి.
జవాబు:
(n+ l) విలువల ఆధారంగా 3d ఆర్బిటాల్ శక్తి విలువ 3 + 2 = 5. 4s ఆర్బిటాల్ శక్తి విలువ 4 + 0 = 4. 3d ఆర్బిటాల్ కన్నా 4వ ఆర్బిటాల్ శక్తి తక్కువ. ఆఫ్ భౌ నియమం ప్రకారం ఎలక్ట్రాన్ తక్కువ శక్తి గల ఆర్బిటాల్ లోకి ముందుగా చేరుతుంది. కనుక 3p ఆర్బిటాల్ నిండిన తర్వాత ఎలక్ట్రాన్ ‘3d’ లోకి కాకుండా 48 లోకి వెళ్తుంది.

ప్రశ్న 7.
“సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళలో ఎలక్ట్రాన్ల అమరిక” ను తెలియజేసే నియమాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
హుండ్ నియమం ప్రకారం సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళలో ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాన్ చేరిన తర్వాతే జతగూడడం జరుగుతుంది.
ఉదా : కార్బన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము 1s² 2s² 2p²

చివరి రెండు ఎలక్ట్రాన్లు వేరు వేరు p ఆర్బిటాళ్ళని ఆక్రమిస్తాయి.

ప్రశ్న 8.
Na⁺, Cl^-1 ల యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలను రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 9

ప్రశ్న 9.
పరమాణువుకు, వర్ణపటానికి సంబంధమేమి?
జవాబు:
మూలకాలను వేడిచేసినపుడు అవి శక్తిని కాంతి రూపంలో విడుదల చేస్తాయి. ఈ శక్తిని పట్టకంపై పడేలా చేస్తే తెరపై రంగు గీతలతో వర్ణపటం ఏర్పడును. ప్రతి మూలకం ఒక్కొక్క ప్రత్యేక రంగులు గల గీతలను తెరపై ఏర్పరచును. ఈ రంగుల గీతలను మానవుని వేలి ముద్రలతో పోల్చవచ్చు. ఏ ఇద్దరి మానవుల వేలి ముద్రలూ ఒకేలా ఉండవు, అలానే ఏ రెండు మూలకాల రేఖావర్ణపటంలో ఒకే రంగుల గీతలు ఉండవు.
ఉదా : హైడ్రోజన్ – పింక్ రంగు గీతలు
క్యూప్రిక్ క్లోరైడ్ – ఆకుపచ్చ రంగు
స్ట్రాన్షియం రైడ్ – ఎరుపు రంగు
ఈ రంగులనుబట్టి పదార్థంలోని పరమాణువుల ఉనికిని తెలుసుకొంటారు.

ప్రశ్న 10.
కాపర్, క్రోమియం, ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయండి.
జవాబు:
1) క్రోమియం ₂₄Cr యొక్క పరమాణు సంఖ్య = 24
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం [Ar] 4s¹ 3d⁵

2) కాపర్ యొక్క ₂₉Cu యొక్క పరమాణు సంఖ్య = 29
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం [Ar] 4s¹ 3d¹⁰

ప్రశ్న 11.
సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్ళు అనగానేమి?
జవాబు:
ఏ పరమాణు ఆర్బిటాళ్ళు సమాన శక్తి కలిగి ఉండునో ఆ ఆర్బిటాళ్లను సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్ళు అంటారు.
ఉదా 1 : p – ఆర్బిటాళ్లు

p – ఆర్బిటాళ్ళలోని p_x, p_y, p_z. మూడింటికి సమాన శక్తి ఉండును.
ఉదా 2 : d – ఆర్బిటాళ్ళు
d ఉపస్థాయిలోని ఐదు ఆర్బిటాళ్ళు ఒకే శక్తిని కలిగి ఉండును.

10th Class Physics 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
హుండ్ నియమాన్ని ఒక ఉదాహరణతో వివరించండి.
జవాబు:
హుండ్ నియమం :
ఈ నియమం ప్రకారం సమాన శక్తి కలిగిన అన్ని ఖాళీ ఆర్బిటాళ్ళు ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాన్ చే ఆక్రమింపబడిన తర్వాతనే ఎలక్ట్రాన్లు జతగూడడం ప్రారంభిస్తాయి.

కార్బన్ పరమాణు సంఖ్య Z = 6. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s²2s²2p² ఇందులో మొదటి నాలుగు ఎలక్ట్రాన్లు 1s మరియు 2వ ఆర్బిటాళ్ళలోకి చేరతాయి. తరువాత రెండు ఎలక్ట్రానులు వేరు వేరు 22 ఆర్బిటాళ్ళని ఆక్రమిస్తాయి. ఆ రెండు ఎలక్ట్రానుల స్పిన్ ఒకేవిధంగా ఉంటుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 10

ప్రశ్న 2.
పట్టికలో ఇచ్చిన సమాచారం ఆధారంగా క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానం వ్రాయుము.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 11
i) 4వ ప్రధాన కక్ష్యలో గల m, కు ఎన్ని విలువలు కలవు? అవి ఏవి?
జవాబు:
1) 4వ ప్రధాన కక్ష్యలో గల m, కు గల విలువలు = 16 అవి
4వ ఆర్బిటాల్ కి m, విలువల సంఖ్య = 1 [0]
4p ఆర్బిటాల్ కి m విలువల సంఖ్య = 3 [-1, 0, 1]
4d ఆర్బిటాల్ కి m, విలువల సంఖ్య = 5 [-2, -1, 0, 1, 2]
4f ఆర్బిటాల్ కి m, విలువల సంఖ్య =76-3, -2, -1, 0, 1, 2, 3]
మొత్తం m, విలువల సంఖ్య = 16

ii) n = 3, l = 1 అయిన ఉపకక్ష్యలో గల ఎలక్ట్రాన్ m_l విలువలు రాయుము.
జవాబు:
n = 3, l = 1 అయిన ఉపకక్ష్యలో గల ఎలక్ట్రాన్ m_l విలువలు = -1, 0, 1.

iii) ‘N’ కర్పరం, ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య విలువ వ్రాసి, ఈ కర్పరంలో గల ఉపకర్పరాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
‘N’ కర్పరం ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య విలువ = 4 ‘N’ కర్పరంలో ఉపకర్పరాలు = 4s, 4p, 4d, 4f.

iv) పై పట్టికలోని m_l విలువలను పరిశీలించి m_l మరియు l మధ్యగల సంబంధాన్ని తెలిపే ఫార్ములా వ్రాయుము.
జవాబు:
m_l మరియు l మధ్య సంబంధం ⇒ m = 2l + 1.

ప్రశ్న 3.
క్రింది క్వాంటం సంఖ్యల విలువల పట్టికను పరిశీలించి ఇవ్వబడిన ప్రశ్నలకు సమాధానములు రాయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 12
i) గోళాకృతి కల్గిన ఉపకర్పరాన్ని సూచించు ‘l’ విలువ ఎంత ? ఆ ఉపకర్పరం సంకేతం రాయండి.
ii) l = 2 కు ఎన్ని ‘m_l‘ విలువలు ఉంటాయి ? అవి ఏవి?
iii) l = 1 ఉపకర్పరంలోని ఆర్బిటాళ్ళ సంకేతాలు రాయండి.
iv) l = 2 ఉపకర్పరం ఏ ఆకృతిని కల్గి ఉంటుంది? ఈ ఉపకర్పరంలో గరిష్ఠంగా ఎన్ని ఎలక్ట్రాన్లు ఉండగలవు?
జవాబు:
i) l = 0, ఉపకర్పరం – ‘S’.
ii) l = 2 కు m, విలువలు 5 ఉంటాయి. అవి : -2, -1, 0, 1, 2.
iii) l = 1 అయిన ఉప కర్పరాల సంకేతాలు p_x, p_y, p_z.
iv) l = 2 ఉప కర్పరం డబుల్ డంబెల్ ఆకృతి కల్గి ఉంటుంది. ఈ ఉపకర్పరంలో గరిష్ఠంగా 10 ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.

ప్రశ్న 4.
ఆర్బిటాళ్ల శక్తి క్రమాలను చూపి, మాయిలర్ పటం గీయుము. (లేదా) ఆర్బిటాళ్ళ (n+1) విలువ పెరిగే క్రమాన్ని సూచించే పటాన్ని గీయండి.
(లేదా)
ఆరోహణక్రమంలో పరమాణు ఆర్బిటాళ్ళ వివిధ శక్తి స్థాయిలను చూపే మాయిలర్ పటాన్ని గీయుము.
జవాబు:
ఆర్బిటాళ్ల శక్తి క్రమాలు :
1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d< 4p< 5s < 4d < 5p < 6s < 4f < 5d < 6p <7s < 5f < 6d <7p < 8s.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 13

ప్రశ్న 5.
బోర్ హైడ్రోజన్ పరమాణు నమూనాను, దాని పరిమితులను వ్రాయండి.
(లేదా)
బోర్ హైడ్రోజన్ పరమాణు నమూనాలోని ప్రతిపాదనలు మరియు పరిమితులు రాయండి.
జవాబు:
బోర్ హైడ్రోజన్ పరమాణు నమూనా :

పరమాణువులో ఎలక్ట్రానులు, కేంద్రకం నుండి నిర్దిష్ట దూరాలలో ఉన్న నియమిత శక్తి స్థాయిలలో లేదా స్థిర కర్పరాలలో వుంటాయి.
ఎలక్ట్రాన్ తక్కువ శక్తి స్థాయి (భూస్థాయి) నుండి ఎక్కువ శక్తిస్థాయి (ఉత్తేజిత స్థాయి) లోకి చేరినపుడు శక్తిని గ్రహిస్తుంది. అదేవిధంగా ఎక్కువ శక్తి స్థాయి నుండి తక్కువ శక్తి స్థాయికి దూకినప్పుడు శక్తిని విడుదల చేస్తుంది.
పరమాణువులో గల ఎలక్ట్రానులకు నిర్దిష్టమైన శక్తి విలువలు ఉంటాయి. అవి E₁, E₂, E₃ ……. అంటే ఎలక్ట్రానుల శక్తి క్వాంటీకరణం చెందుతుంది. ఈ శక్తులకు సంబంధించిన స్థాయిలను స్థిర స్థాయిలు అని, వీటికుండే శక్తి విలువలను శక్తి స్థాయిలు అని అంటారు.

పరిమితులు :
బోర్ పరమాణు నమూనా, రేఖా వర్ణపటంలోని రేఖలు కొన్ని ఉపరేఖలుగా విడిపోవటాన్ని వివరించలేకపోయింది.

ప్రశ్న 6.
ఒక పరమాణువు యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము ఈ విధంగా ఉంది. 1s² 2s² 2p²
అ) ఇది ఏ మూలక పరమాణువును సూచిస్తున్నది?
ఆ) చిట్టచివరి ఎలక్ట్రాన్ ఏ ఆర్బిటాల్ లో ఉన్నది?
ఇ) చివరి ఎలక్ట్రాన్ యొక్క 4 క్వాంటం సంఖ్యలు రాయండి.
ఈ) మొదటి డబ్బాలోని రెండు ఎలక్ట్రాన్ ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య విలువ ఎంత?
జవాబు:
ఇచ్చిన పరమాణువు యొక్క ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 1s² 2s² 2p²
అ) ఇది “కార్బన్” మూలక పరమాణువును సూచిస్తున్నది.
ఆ) చిట్టచివరి ఎలక్ట్రాన్ 22 ఆర్బిటాల్ నందు కలదు.
ఇ) చివరి ఎలక్ట్రాన్ యొక్క 4 క్వాంటం సంఖ్యలు n = 2, l = 1, m_l = 0, m_s = + ½
ఈ) మొదటి డబ్బాలోని ఎలక్ట్రానుల యొక్క ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య విలువ 1.

ప్రశ్న 7.
బోర్ పరమాణు నమూనాలోని ప్రతిపాదనలు మరియు లోపాలేవి?
జవాబు:
ప్రతిపాదనలు :

పరమాణువులో ఎలక్ట్రానులు అత్యధిక వేగంతో నిర్దిష్ట మార్గాలలో తిరుగుతాయి. వీటిని “కక్ష్యలు” అంటారు.
ఈ కక్ష్యలలో ఎలక్ట్రాన్లు తిరుగుతున్నంత సేపూ శక్తి గ్రహించటంగానీ, కోల్పోవటంగానీ జరగదు. వీటిని ‘స్థిర కక్ష్యలు” అంటారు.
వీటిని K, L, M, N లతో సూచిస్తారు. వీటికి నిర్దిష్ట శక్తులు కలవు.
ఎలక్ట్రాన్ పై కక్ష్య నుండి లోపలి కక్ష్యకు దూకినపుడు శక్తి వికిరణ రూపంలో విడుదలగును. E₂ – E₁ = hυ.
ఎలక్ట్రాన్ కోణీయ ద్రవ్యవేగం : mvr = [latex]\frac{\mathrm{nh}}{2 \pi}[/latex]
కోణీయ ద్రవ్యవేగం క్వాంటీకరణం చెందినది.

లోపాలు :

He, Li, Be, B వంటి బహు ఎలక్ట్రాన్ల వర్ణపటాలను వివరించలేదు.
రేఖా వర్ణపటంలోని రేఖలు ఉపరేఖలుగా విడిపోవడాన్ని వివరించలేదు.
కోణీయ ద్రవ్యవేగం ఎందుకు క్వాంటీకరణం చెందినదో వివరించలేదు.
రసాయన బంధాల గురించి వివరించలేదు.

ప్రశ్న 8.
హుండ్ నియమాన్ని రాసి, ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
నియమం : సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్ళలో ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాన్ నిండిన తర్వాతనే జతకూడటం జరుగుతుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 14
1) కార్బన్లో మొదటి, రెండవ ఎలక్ట్రానులు 1s లోనికి, మూడవ, నాలుగవ ఎలక్ట్రానులు 28 లోనికి ప్రవేశించును.
2) ఐదవ ఎలక్ట్రాన్ 2p సమశక్తి గల ఆర్బిటాల్ కాబట్టి 2p_x లోనికి ప్రవేశించును.
3) ఆరవ ఎలక్ట్రాన్ హుండ్ నియమాన్ని పాటిస్తూ 2p_y లోనికి ప్రవేశించును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 15
4) నైట్రోజన్లో మొదటి, రెండవ, మూడవ, నాలుగవ ఎలక్ట్రాన్లు కార్బన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం వలె 1s, 2s లోనికి ప్రవేశించును.
5) ఐదవ ఎలక్ట్రాన్ 2p_x లోనికి ప్రవేశించును.
6) ఆరవ ఎలక్ట్రాన్ 2p_y లోనికి ప్రవేశించును.
7) ఏడవ ఎలక్ట్రాన్ 2p_z లోనికి ప్రవేశించును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 16
ఆక్సిజన్ పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం 7 ఎలక్ట్రాన్ల వరకు నైట్రోజన్ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని పోలి ఉండును.

8) 8వ ఎలక్ట్రాన్ 2p_x లోనికి ప్రవేశించి ఎలక్ట్రాన్ తో జతకూడును.

ప్రశ్న 9.
ఆఫ్ బౌ నియమం లేదా ఊర్ద్వ నిర్మాణ నియమాన్ని రాసి, ఉదాహరణలతో వివరించండి.
జవాబు:
నియమం : ఎలక్ట్రాను తక్కువ శక్తి గల ఆర్బిటాల్ లోనికి ముందు ప్రవేశించును.
(లేదా)
ఎలక్ట్రాను ఏ ఆర్బిటాల్ యొక్క (n + l) విలువ కనిష్ఠమో దానిలోనికి ముందు ప్రవేశించును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 17
పొటాషియంలో చిట్టచివరి ఎలక్ట్రాన్ 3d లోనికి ప్రవేశించకుండా, 4s లోనికి ప్రవేశించింది. కారణం 4s యొక్క n + l విలువ తక్కువ.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 18
ఉదా 3 : స్కాండియం ₂₁Sc. 1s² 2s 2p₆ 3s² 3p₆ 4s² 3d¹
స్కాండియంలో చిట్టచివరి 21వ ఎలక్ట్రాన్ 4p లోనికి ప్రవేశించకుండా 3d లోనికి ప్రవేశించింది. దీనికి కారణం 4p, 3dల n + l విలువలు సమానం అయినప్పటికీ n విలువ 3d ఆర్బిటాల్ కు కనిష్టం కాబట్టి ఎలక్ట్రాన్ 3d లోనికి ప్రవేశించింది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 19

ప్రశ్న 10.
బోర్ – సోమర్ ఫెల్డ్ పరమాణు నమూనాను వివరించుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 20

రేఖా వర్ణపటంలోని రేఖలు ఉపరేఖలుగా విడిపోవడాన్ని విశదీకరించేందుకు, సోమర్ ఫెల్డ్ దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్య అనే భావనను ప్రవేశపెట్టాడు.
బోర్ ప్రతిపాదించిన వృత్తాకార కక్ష్యలను అలాగే ఉంచుతూ, ఇతను రెండవ కక్ష్యకి ఒక దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యని, మూడవ కక్ష్యను రెండు దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను కలుపుతూ, పరమాణు కేంద్రకం, ఈ దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్య యొక్క రెండు ప్రధాన నాభులలో ఒకదానిపై ఉంటుందని ప్రతిపాదించాడు.
ఒక కేంద్ర బలం యొక్క ప్రభావానికి లోనై ఆవర్తన చలనంలో ఉన్న కణం ధీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యల ఏర్పాటుకు దారి తీస్తుందనే విషయం అతను ఈ ప్రతిపాదన చేయడానికి దారితీసింది.

లోపాలు :
ఒకటికన్నా ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లున్న పరమాణువుల యొక్క పరమాణు వర్ణపటాలను వివరించడంలో ఈ నమూనా విఫలమైంది.

ప్రశ్న 11.
క్వాంటం యాంత్రిక పరమాణు నమూనాను వివరించుము.
జవాబు:

ఎలక్ట్రాన్లు కేంద్రకం చుట్టూ నిర్దిష్టమైన మార్గాలను అనుసరించవు కాబట్టి, పరమాణువుకు నిర్ణీతమైన సరిహద్దు అంటూ ఏమీ ఉండదు. కాబట్టి పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్ కచ్చితంగా ఎక్కడ ఉంటుందో చెప్పడం కష్టం.
ఈ పరిస్థితులలో పరమాణువులోని ఎలక్ట్రానుల ధర్మాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇర్విన్ ప్రోడింగర్ క్వాంటం యాంత్రిక పరమాణు నమూనాను ప్రతిపాదించాడు.
ఈ నమూనా ప్రకారం, ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో ఎలక్ట్రానులు, పరమాణువులో కేంద్రకం చుట్టూ నిర్ణీత ప్రాంతంలో అధికంగా ఉంటాయని చెప్పవచ్చు. ఈ ప్రాంతాలనే ఆర్బిటాళ్ళు అంటారు.
ఒకే శక్తి స్థాయిలకు చెందిన ఆర్బిటాళ్ళు గురించి క్వాంటం సంఖ్యల ఆధారంగా తెలుసుకోవచ్చు.

ప్రశ్న 12.
పౌలీవర్జన నియమమును ఒక ఉదాహరణతో వివరించుము.
జవాబు:
పౌలీవర్జన నియమం :
ఒకే పరమాణువుకి చెందిన ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకి నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు సమానంగా ఉండవు.
ఉదా : He, Z = 2
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం : 1s²

నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 21

ప్రశ్న 13.
p – ఆర్బిటాల్ పటాలను గీయుము.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 22
జవాబు:
p యొక్క కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య విలువ l = 1.
వీటి అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య విలువలు m_l = – 1, 0, + 1.
p ఆర్బిటాల్ యొక్క ఆకృతి డంబెల్ ఆకారంలో ఉండును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 23

ప్రశ్న 14.
d – ఆర్బిటాళ్ల ఆకృతులు గీయుము.
జవాబు:
d ఉపస్థాయి యొక్క కోణీయ ద్రవ్యవేగం క్వాంటం సంఖ్య విలువ l = 2.
d ఉపస్థాయి యొక్క అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య విలువలు m_l = – 2 – 1, 0, 1, 2.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 24

ప్రశ్న 15.
విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటం గీచి, వివిధ వికిరణాల తరంగదైర్ఘ్యాలను చూపుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 25

ప్రశ్న 16.
“ఆక్సిజన్ కన్నా నైట్రోజన్ స్థిరత్వాన్ని కలిగి ఉంటుంది”. ఈ వాక్యాన్ని సమర్థిస్తావా?
జవాబు:
అవును. నేను సమర్థిస్తాను.
నైట్రోజన్లో ఉన్న మూడు p – ఆర్బిటాళ్ళు ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాన్ తో సగం నిండి ఉంటాయి.
“సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళు సగం నిండినా లేదా పూర్తిగా నిండిన దానికి స్థిరత్వం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 26
కనుక ఆక్సిజన్ కన్నా నైట్రోజన్ కు స్థిరత్వం ఎక్కువ.

10th Class Physics 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం ½ Mark Important Questions and Answers

1. పరమాణువులోని ఉపకణాల పేర్లు రాయుము.
జవాబు:
ప్రోటాన్, ఎలక్ట్రాన్, న్యూట్రాన్

2. దృగొగోచర కాంతి వడి ఎంత?
జవాబు:
3 × 10⁸ ms^-1

3. తరంగంలో రెండు వరుస శృంగాల మధ్య దూరాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
తరంగదైర్యం (λ)

4. ఒక సెకనులో ఒక బిందువును దాటే తరంగాల సంఖ్యను ఏమంటారు?
జవాబు:
పౌనఃపున్యం (υ)

5. పౌనఃపున్యం యొక్క ప్రమాణం ఏమిటి?
జవాబు:
హెర్ట్జ్ (లేదా) [latex]\frac{1}{s}[/latex] (లేదా) s^-1,

6. [latex]\frac{\text { c }}{\lambda}[/latex] దేనిని సూచించును?
జవాబు:
పౌనఃపున్యం

7. తరంగదైర్ఘ్యం (λ), పౌనఃపున్యం (υ) మరియు కాంతి తరంగ వేగం (c) ల మధ్య సంబంధమేమిటి?
జవాబు:
c = υλ

8. c = υλ. లో υ పెరిగితే? ఎలా మారుతుంది?
జవాబు:
తగ్గుతుంది

9. విద్యుదయస్కాంత తరంగాల వివిధ తరంగదైర్ఘ్యాల సముదాయాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
విద్యుదయస్కాంత వర్ణపటం

10. సహజంగా ఏర్పడే వర్ణపటంనకు ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
ఇంద్రధనుస్సు

11. క్రింది ఇవ్వబడిన కిరణాలను వాటి తరంగదైర్ఘ్యం ఆధారంగా ఆరోహణ క్రమంలో రాయండి.
γ (గామా) కిరణాలు, అతినీలలోహిత కిరణాలు, పరారుణ కిరణాలు, దృగ్గోచర కాంతి.
జవాబు:
γ కిరణాలు < అతినీలలోహిత కిరణాలు < దృగ్గోచర కాంతి < పరారుణ కిరణాలు

12. దృగ్గోచర కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం ఎంత?
జవాబు:
400 nm నుండి 700 nm

13. క్రింది వానిలో దేనికి తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం కలదు?
A) కాస్మిక్ కిరణాలు
B) γ – కిరణాలు
C) మైక్రో కిరణాలు
జవాబు:
A) కాస్మిక్ కిరణాలు

14. విద్యుదయస్కాంత శక్తి గ్రహించినా, విడుదలయినా ఇలా ఉంటుంది.
a) అవిచ్ఛిన్నంగా
b) విచ్ఛిన్నంగా
జవాబు:
b) విచ్ఛిన్నంగా

15. ప్లాంక్ స్థిరాంకం విలువ ఎంత?
జవాబు:
6.626 × 10^-34 J

16. ‘υ’ పౌనఃపున్యం గల విద్యుదయస్కాంత తరంగం ఎంత శక్తి (E) ని విడుదల చేయగలదు?
జవాబు:
E = hυ

17. ఒక విద్యుదయస్కాంత తరంగం యొక్క తరంగదైర్ఘ్యం తగ్గించినా లేదా పౌనఃపున్యం పెంచినా తరంగ శక్తి ఎలా మారుతుంది?
జవాబు:
తగ్గును

18. క్యూప్రిక్ క్లోరైడ్ ను మండించినపుడు ఏ రంగును పరిశీలిస్తావు?
జవాబు:
ఆకుపచ్చ రంగు

19. స్ట్రాన్షియం క్లోరైడ్ ను సన్నని జ్వాలపై మండించినప్పుడు ఏ రంగులో మండుతుంది?
జవాబు:
క్రిమ్సన్ ఎరుపు

20. రమేష్ కు వీథి దీపాలు కొన్ని పసుపురంగులో వెలుగుతూ కనిపించాయి. ఆ పసుపురంగుకి కారణం ఏమిటో ఊహించుము.
జవాబు:
సోడియం ఆవిరి

21. రేఖావర్ణపటం ఉపయోగం ఏమిటి?
జవాబు:
తెలియని పరమాణువులను గుర్తించుటకు

22. ఒక పరమాణువులోని ఎలక్ట్రాన్ శక్తిని గ్రహించి ఉత్తేజ స్థితికి వెళ్తుంది. ఉత్తేజ స్థితిలో ఎప్పటికీ ఉండగలుగుతుందా?
జవాబు:
ఉండలేదు.

23. జతపర్చుము.
a) ఎలక్ట్రాన్ భూస్థాయి నుండి ఉత్తేజిత స్థాయికి వెళ్ళినపుడు ( ) i) శోషణ వర్ణపటం
b) ఎలక్ట్రాన్ ఉత్తేజిత స్థాయి నుండి భూస్థాయికి వెళ్ళినపుడు ( ) ii) ఉద్గార వర్ణపటం
జవాబు:
a – i, b – ii

24. రేఖావర్ణపటంలోని రేఖలు కొన్ని ఉపరేఖలుగా విడిపోవడాన్ని వివరించలేని పరమాణు నమూనా ఏది?
జవాబు:
బోర్ పరమాణు నమూనా

25. దీర్ఘ వృత్తాకార కక్ష్యలను ప్రవేశపెట్టిన శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
జవాబు:
సోమర్ ఫెల్డ్

26. బోర్ మొదటి వృత్తాకార కక్ష్యకు, సోమర్ ఫెల్డ్ ఎన్ని దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను జోడించాడు?
జవాబు:
సున్న

27. హైడ్రోజన్ పరమాణు వర్ణపటంలోని సూక్ష్మరేఖలను గూర్చి వివరించిన పరమాణు నమూనా ఏది?
జవాబు:
బోర్ – సోమర్ ఫెల్డ్

28. ఒకటి కన్నా ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లున్న పరమాణువుల యొక్క వర్ణపటాలను వివరించడంలో విఫలమైన నమూనా
A) బోర్
B) బోర్-సోమర్ ఫెల్డ్
C) A మరియు B
D) రెండూ కావు.
జవాబు:
C) A మరియు B

29. క్వాంటం సిద్ధాంత రూపకర్త ఎవరు?
జవాబు:
మ్యాక్స్ ప్లాంక్

30. క్వాంటం యాంత్రిక పరమాణు నమూనా ప్రతిపాదించిన వారు ఎవరు?
జవాబు:
ఇర్విన్ జోడింగర్

31. పరమాణు కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రాన్ ను కనుగొనగలిగే సంభావ్యత ఏ ప్రాంతంలో అయితే అధికంగా వుంటుందో ఆ ప్రాంతాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
ఆర్బిటాల్

32. పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్లు ఎక్కడ కనిపిస్తాయి?
జవాబు:
ఆర్బిటాళ్ళలో

33. పరమాణువులో, కేంద్రకం చుట్టూ ఉండే ప్రదేశంలో ఎలక్ట్రాన్ కనుగొనే సంభావ్యతను సూచించే సంఖ్యలను ఏమంటారు?
జవాబు:
క్వాంటం సంఖ్యలు

34. ప్రధాన కర్పర పరిమాణం, దాని శక్తిని గూర్చి తెలుపు క్వాంటం సంఖ్య ఏది?
జవాబు:
ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య (n)

35. ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య (n) విలువలు రాయుము.
జవాబు:
n = 1, 2, 3, ……..

36. క్రింది. ఏ ఆర్బిట్ పరిమాణం ఎక్కువ? జ.
A) n = 1
B) n = 3
C) n = 2
D) ఏదీకాదు
జవాబు:
B) n = 3

37. కర్సరాలు K,L,M,N లకు సరిపోవు…’n’ విలువలను రాయుము.
జవాబు:
n = 1, 2, 3, 4

38.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 27
• ఏ కర్పరం కేంద్రకానికి దగ్గరగా ఉంటుంది?
జవాబు:
K (లేదా) n = 1

• ఏ కర్పరం శక్తి స్థాయి ఎక్కువగా ఉంటుంది?
జవాబు:
N (లేదా) n = 4

• పై పట్టికలోని విలువలు ఏ క్వాంటం సంఖ్యను సూచిస్తాయి?
జవాబు:
ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య

39. ప్రతి n విలువకు ‘1’ విలువలు రాయండి.
జవాబు:
0 నుండి n – 1

40. ఏ క్వాంటం సంఖ్య ఉపకర్పరాన్ని సూచించును?
జవాబు:
‘l’ కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య).

41. ఉపకర్పరం యొక్క ఆకృతిని తెలియజేయు క్వాంటం సంఖ్య ఏది?
జవాబు:
‘l’ (కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య)

42. l = 2 అయిన ఉపకర్పరం ఏది?
జవాబు:
‘d’

43. 1 = 0 అయిన ఉపకర్పరం దేనిని సూచించును?
జవాబు:
‘s’

44. n = 1 మరియు 1 = 0 అయిన ఆర్బిటాల్ పేరు రాయండి.
జవాబు:
‘1s’

45. n = 2 ప్రధాన కర్పరంలో ఉండే ఉపకర్పరాల పేర్లు రాయండి.
జవాబు:
2s, 2p

46. f-ఆర్బిటాల్ యొక్క కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
3 ( l = 3)

47. n = 4 అయిన ‘l’ యొక్క గరిష్ఠ విలువ ఎంత?
జవాబు:
3

48. n = 4 అయిన ‘I’ యొక్క విలువలు రాయండి. రాయుము.
జవాబు:
l = 0, 1, 2, 3

49. ‘n’ కి గరిష్ట ‘l’ విలువ ఎంత?
జవాబు:
(n – 1)

50. ‘l’ విలువకు ఎన్ని అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య విలువలు వుంటాయి?
జవాబు:
(2l + 1) (-l, (-l + 1), -0, 1, (+l -l), + l]

51. l విలువకు అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య ఏఏ విలువలను కలిగి ఉంటుంది?
జవాబు:
-l, 0, +l

52. పరమాణువులో గల ఆర్బిటాళ్ళ ప్రాదేశిక దిగ్విన్యాసాన్ని ఏ క్వాంటం సంఖ్య సూచిస్తుంది?
జవాబు:
అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య

53. l = 0 అయితే m, విలువలు ఎన్ని ఉంటాయి?
జవాబు:
ఒకటి (0)

54. l = 0 అయితే ఏ ఆర్బిటాల్ ను సూచిస్తుంది?
జవాబు:
‘s’

55. l = 1 అయితే m, విలువలు ఎన్ని వుంటాయి?
జవాబు:
3 [ ∵ (p_x, p_y, p_z); (-1, 0, +1)]

56. ఒక ఉపకర్సరంలో ఉండే ఆర్బిటాళ్ళను ఏమంటారు?
జవాబు:
సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళు

57. క్రింది ఇచ్చిన l విలువలకు సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్యను రాయండి.
l = 0, l = 1, l = 2, l = 3
జవాబు:
l = 0 — సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య = 1 (0)
l = 1 — సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య = 3 (-1, 0, +1)
l = 2 — సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య = 5 (-2, -1, 0 + 1, +2)
l = 3 — సమశక్తి ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య = 7 (-3, -2, -1, 0, +1, +2, +3)

58. S ఆర్బిటాల్ కి m_l విలువ ఎంత?
జవాబు:
‘0’

59. 1=1 అయిన డీ జనరేటెడ్ ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య ఎంత? అవి ఏవి?
జవాబు:
3; p_x, p_y, p_z.

60. ఇచ్చిన ‘1’ విలువకి ఉపకర్పరంలో ఉండే ఆర్బిటాళ్ల సంఖ్యను తెలుసుకొనుటకు ఉపయోగపడు సూత్రం
జవాబు:
21 + 1

61. ప్రతి ఉపకర్పరంలో గరిష్ఠంగా ఎన్ని ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి?
జవాబు:
ఉపకర్పరంలో ఉండే ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్యకు రెట్టింపు.

62. s,p,d,f ఉపకర్పరాలలో ఉండే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రానుల సంఖ్యను రాయుము.
జవాబు:
2, 6, 10, 14

63. S ఉపకర్పరంలో ఉండే ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
1

64. p ఉపకర్పరంలో ఉండే ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
3

65. గరిష్ఠంగా 5 ఆర్బిటాళ్లు గల ఉపకర్పరం పేరు ఏమిటి?
జవాబు:
‘d’

66. l = 3 ఉపకర్పరంలో ఆర్బిటాళ్ళ సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
‘7’

67. l = 3 కి m, విలువలు రాయుము.
జవాబు:
-3, -2, -1, 0, + 1, +2, +3

68. ఆర్బిటాళ్ళ ప్రాదేశిక దిగ్విన్యాసాన్ని సూచించు క్వాంటం సంఖ్య ఏది?
జవాబు:
అయస్కాంత క్వాంటం సంఖ్య

69. S – ఆర్బిటాల్ ఆకృతి ఏమిటి?
జవాబు:
గోళాకారం

70. p- ఆర్బిటాల్ ఆకృతి ఏమిటి?
జవాబు:
డంబెల్

71. d – ఆర్బిటాల్ ఆకృతి ఏమిటి?
జవాబు:
డబుల్ డంబెల్

72. AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 28 ఈ ఆర్బిటాల్ పేరు ఏమిటి?
జవాబు:
S – ఆర్బిటాల్

73. AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 29 ఈ ఆర్బిటాల్ పేరు రాయుము.
జవాబు:
p_y – ఆర్బిటాల్

74. AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 30 ఈ ఆర్బిటాల్ పేరు రాయుము.
జవాబు:
d_xy– ఆర్బిటాల్

75. d-ఆర్బిటాళ్ళ జ్యామితీయ ఆకృతుల పేర్లు రాయుము.
జవాబు:
d_xy, d_yz d_zx d_x²-y² d_z²

76. 5-డీజనరేటెడ్ ఆర్బిటాళ్ళు గల ఉపకర్పరం ఏది?
జవాబు:
‘d’

77. ఉపకర్పరం (1) కి, గరిష్ఠ ఎలక్ట్రానికి మధ్య సంబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
2(2l + l)

78. ఒక ఆర్బిటాల్ లో గల గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
‘2’

79. జతపరుచుము.
a) ఆర్బిటాల్ పరిమాణం ( ) i) l
b) ఆకారం ( ) ii) m_l
c) ప్రాదేశిక దిగ్విన్యాసం ( ) iii) n
జవాబు:
a – iii, b – i, c-ii

80. ‘m_s‘ యొక్క విలువలు రాయండి.
జవాబు:
+ ½ మరియు – ½

81. ఎలక్ట్రాన్ యొక్క అభిలక్షణాలను వివరించే క్వాంటం సంఖ్య ఏది?
జవాబు:
స్పిన్ క్వాంటం సంఖ్య (m_s)

82. ఎలక్ట్రాన్స్ రెండు రకాల స్పిన్ విలువలు ధనాత్మకం అయితే ఆ స్పిన్లు ఎలా ఉంటాయి?
జవాబు:
సమాంతరంగా (↓↓) లేదా (↑↑)

83. ఎలక్ట్రాన్స్ దిగ్విన్యాసాలను వివరించే క్వాంటం సంఖ్య ఏది?
జవాబు:
స్పిన్

84. పరమాణువులోని కర్పరాలు, ఉపకర్పరాలు మరియు ఆర్బిటాళ్ళలో ఎలక్ట్రాన్ల పంపిణీని ఏమంటారు?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం

85. సాధారణంగా సవ్యదిశలో ఉన్న స్పిన్ ను ఎలా సూచిస్తారు?
జవాబు:
↑ లేదా + ½

86. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని సూచించే సంక్షిప్త సంకేతాన్ని రాయండి.
జవాబు:
nl^x

87. nl^x లో n, 1, x లు వేటిని సూచిస్తాయి?
జవాబు:
n = ప్రధాన శక్తి స్థాయి
1 = ఉపశక్తి స్థాయి
X = ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య

88. nl^x పద్ధతిలో ఎన్ని క్వాంటం సంఖ్యలు వున్నాయి?
జవాబు:
‘2’ (n, l)

89. 1s’ లో ఉన్న ఎలక్ట్రాన్ యొక్క అన్ని క్వాంటం సంఖ్యలు రాయండి.
జవాబు:
n = 1, l = 0, m_l = 0, m_s = + ½ (లేదా) – ½

90. హీలియం పరమాణువులో గల రెండు ఎలక్ట్రాన్ల యొక్క క్వాంటం సంఖ్యలలో వేరుగా గలది ఏది?
జవాబు:
స్పిన్ క్వాంటం సంఖ్య

91. a) ఒక ఆర్బిటాల్ లో గరిష్ఠంగా రెండు ఎలక్ట్రాన్లు ఉంటాయి.
b) ఒక ఆర్బిటాల్ లో గల రెండు ఎలక్ట్రాన్లు కచ్చితంగా వ్యతిరేక స్పినను కలిగి ఉంటాయి.
పై వాక్యా లలో ఏది సరైనది?
జవాబు:
రెండూ సరియైనవే

92. ఊర్ధ్వ నిర్మాణ నియమం అని దేనికి పేరు?
జవాబు:
ఆబౌ నియమానికి

93. పౌలీవర్జన నియమం రాయుము.
జవాబు:
ఒకే పరమాణువుకి చెందిన ఏ రెండు ఎలక్ట్రాన్లకి నాలుగు క్వాంటం సంఖ్యలు సమానం కావు.

94. జంట స్పిన్లు గల ఎలక్ట్రాన్లను ఎలా సూచిస్తారు?
జవాబు:

95. ఒకే ఆర్బిటాల్ లో గల రెండు ఎలక్ట్రాన్ స్పి న్లు ఎలా ఉంటాయి?
A) ఒకే దిశలో
B) వ్యతిరేక దిశలో
C) A లేదా B
జవాబు:
B) వ్యతిరేక దిశలో

96. ఒక ఆర్బిటాల్ లో గరిష్ఠంగా ఉంచగలిగే ఎలక్ట్రాన్స్ సంఖ్యను తెలియజేయు నియమం ఏమిటి?
జవాబు:
పౌలీవర్జన నియమం

97. ఒక ఆర్బిటాల్ కి ఎన్ని m విలువలు ఉంటాయి?
జవాబు:
2

98. హీలియం పరమాణువు ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని రాయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 32

99. ఒక కర్పరం (n) లో ఉండే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
2n²

100. ఒక ఉపకర్పరం (!) లో ఉండే గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
2(2l + l)

101. ఆఫ్ బౌ అనగా అర్థం ఏమిటి?
జవాబు:
ఆఫ్ బౌ అనగా ఊర్ధ్వ నిర్మాణం

102. ఆర్బిటాళ్ళలోని ఎలక్ట్రాన్లు నిండే క్రమం ఎలా ఉంటుందని ఆఫ్ బౌ నియమం చెప్పింది?
జవాబు:
ఆర్బిటాళ్ళ ఆరోహణ శక్తి క్రమం

103. 4s, 3d లలో ఎలక్ట్రాన్ దేనిని ముందుగా చేరును?
జవాబు:
4s

104. 1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 3d, 4s, 4p, 4d, 5s, 5p, 4f, 6s, 5d లను వాటి శక్తి క్రమంలో రాయుము.
జవాబు:
1s < 2s < 2p < 3s < 3p < 4s < 3d <4p < 5s < 4d < 5p < 6s < 4f < 5d

105. 4s, 4p, 4d, 3d లలో ఏది తక్కువ శక్తి గలది?
జవాబు:
4s

106. మాయిలర్ చిత్రం దేనిని సూచిస్తుంది?
A) పౌలీవర్జన నియమం
B) ఆఫ్ బౌ నియమం
C) హుండ్ నియమం
జవాబు:
B) ఆఫ్ బౌ నియమం

107. ‘సమశక్తి గల ఆర్బిటాళ్ళలో ఒక్కొక్క ఎలక్ట్రాతో నిండిన తర్వాతే జతకూడడం జరుగును”. ఈ నియమం పేరేమిటి?
జవాబు:
హుండ్ నియమం

108. కార్బన్ పరమాణువులో భూస్థాయిలో p ఆర్బిటాళ్ళలో ఒకే స్పిన్ గల ఎలక్ట్రాన్లు ఎన్ని కలవు?
జవాబు:
2

109. నిర్దిష్ట పౌనఃపున్యాలు గల కాంతి శక్తి మాత్రమే శోషణం లేదా ఉద్గారం చెందడం వలన ఏర్పడే పటాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
పరమాణు రేఖా వర్ణపటం

110. పరమాణువు వికిరణ శక్తి నిర్దిష్ట విలువ ప్రమాణాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
క్వాంటం

111. అనేక తరంగదైర్యాల లేదా పౌనఃపున్యాల సముదాయాన్ని ఏమందురు?
జవాబు:
వర్ణపటం

112. 1s² 2s² 2p_x² ఏ నియమాన్ని ఉల్లంఘించింది?
జవాబు:
హుండ్ నియమం

113. He : ↑↑ ఏ నియమాన్ని ఉల్లంఘించింది?
జవాబు:
పౌలీవర్జన నియమం

114. 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ ఏ నియమాన్ని ఉల్లంఘించింది?
జవాబు:
ఆఫ్ బౌనియమం

115. క్రోమియం ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం రాయుము.
జవాబు:
1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹ 3d⁵

116. రాగి (కాపర్) ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాన్ని రాయుము.
జవాబు:
1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 4s¹ 3d¹⁰

117.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 33
ఇది ఏ నియమాన్ని ఉల్లంఘించింది?
జవాబు:
హుండ్ నియమం

118. 1s°2s² 2p⁴ లో ఏ నియమం ఉల్లంఘింపబడింది?
జవాబు:
ఆబౌ నియమం

119. సోడియం పరమాణువులో చివరిగా చేరే ఎలక్ట్రాన్ యొక్క అన్ని క్వాంటం సంఖ్యలు రాయండి.
జవాబు:
n = 2, l = 1, m_l = +1, m_s = +½ (లేదా) -½

120. ‘K’ మరియు ‘I’ కక్ష్యలలో దేనికి ఎక్కువ శక్తి గలదు?
జవాబు:
‘L’

121. M – కర్పరంలో ఉండగల గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య ఎంత?
జవాబు:
18

122. ఒక విద్యుదయస్కాంత తరంగదైర్ఘ్యం 1మీ. దాని పౌనఃపున్యం ఎంత?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 34

అదనపు ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
“ప్రతి మూలకం, తనదైన ఒక విలక్షణమైన రంగును ఉద్గారం చేస్తుంది”. దీనిని నిరూపించే ప్రయోగాన్ని వివరించండి.
జవాబు:

చిటికెడు క్యూప్రిక్ క్లోరైడ్ ను వాచ్ గ్లాసులో తీసుకొని, గాఢ హైడ్రోక్లోరికామ్లం కలిపి ముద్దలా చేయండి.
ఒక ప్లాటినం తీగ చివరను రింగులా మడచి లూప్ లాగా చేసి దానిపై ముద్దను తీసుకొని సన్నని జ్వాలపై పెట్టండి.
ఇది ఆకుపచ్చ రంగు మంటని ఇస్తుంది.
ఇదే ప్రయోగాన్ని ఫ్రాన్షియం క్లోరైడ్ తో చేయండి.
ఇది ఎరుపు రంగు మంటను ఇస్తుంది.
పై ప్రయోగాల ద్వారా ప్రతి మూలకం తనదైన ఒక విలక్షణమైన రంగును ఉద్గారం చేస్తుందని ఋజువౌతుంది.

ప్రశ్న 2.
వివిధ మూలకాలను ఒకే జ్వాలపై వేడిచేసినపుడు వేరు వేరు రంగులు గల మంటలను ఎందుకు ఏర్పరుస్తాయి?
జవాబు:
వివిధ మూలకాలు ఒకే జ్వాలపై వేడిచేసినపుడు వేరు వేరు రంగులు గల మంటలను ఏర్పరచుటకు కారణం ఆయా మూలకాలలోని ఎలక్ట్రాన్లు వెలువరించే విద్యుదయస్కాంత తరంగాల వైవిధ్యభరితమైన పౌనఃపున్యాలు.

ప్రశ్న 3.
ఒక పరమాణువులో ఎలక్ట్రాన్లు నిర్దిష్టమైన మార్గంలో తిరగవు అని ఎలా చెప్పగలవు?
జవాబు:
ఎలక్ట్రాన్లు కంటికి కనిపించని కణాలు. కాబట్టి ఆ ఎలక్ట్రాన్ల వేగాన్ని, స్థానాన్ని కనుగొనడానికి కూడా తగిన కాంతి సహాయాన్ని తీసుకుంటాము. ఎలక్ట్రానులు అత్యంత సూక్ష్మమైనవి. కాబట్టి అతి తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతినే ఈ పనికి వాడుకోవలసి ఉంటుంది. ఈ తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతి ఎలక్ట్రాన్ ను తాకినపుడు అది ఎలక్ట్రాన్ చలనాన్ని ప్రభావితం చేసి దాని చలనంలో మార్పుని కలుగజేస్తుంది. అందువల్ల ఎలక్ట్రాన్ స్థానాన్ని గాని, వేగాన్ని గాని కచ్చితంగా ఒకేసారి కనుక్కోలేం. దీనిని బట్టి ఎలక్ట్రాన్ ఒక నిర్దిష్టమైన మార్గాన్ని అనుసరించదని తెలుస్తుంది.

ప్రశ్న 4.
బోర్ పరమాణు నమూనా యొక్క ముఖ్యమైన లోపమేమిటి?
జవాబు:
బోర్ పరమూణు నమూనా, రేఖా వర్ణపటంలోని రేఖలు కొన్ని ఉపరేఖలుగా విడిపోవడాన్ని వివరించలేకపోయింది.

ప్రశ్న 5.
సోమర్ ఫెల్డ్ ప్రతిపాదించిన దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలు అనగానేమి?
జవాబు:

రేఖా వర్ణ పటంలోని రేఖలు ఉపరేఖలుగా విడిపోవడాన్ని విశదీకరించేందుకు సోమర్ ఫెల్డ్ బోర్ నమూనాని స్వల్పంగా ఆధునీకరించినాడు. అతడు దీర్ఘ వృత్తాకార కక్ష్య అనే భావనను ప్రవేశపెట్టాడు.
బోర్ ప్రతిపాదించిన వృత్తాకార కక్ష్యను అలాగే వుంచుతూ ఇతను రెండవ కక్ష్యకి ఒక దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యను, మూడవ కక్ష్యకు రెండు దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలను కలుపుతూ, పరమాణువు కేంద్రకం ఈ దీర్ఘ వృత్తాకార కక్ష్య యొక్క రెండు ప్రధాన నాభిలలో ఒకదానిపై ఉంటుందని ప్రతిపాదించాడు.
ఒక కేంద్ర బలం యొక్క ప్రభావానికి లోనై ఆవర్తన చలనంలో ఉన్న కణం దీర్ఘవృత్తాకార కక్ష్యలు ఏర్పడుటకు దారి తీస్తుందనే విషయం అతను ఈ ప్రతిపాదన చేయడానికి దారితీసింది.

ప్రశ్న 6.
బోర్ – సోమర్ ఫెల్డ్ నమూనాలో ప్రధాన లోపం ఏమిటి?
జవాబు:
ఒకటికన్నా ఎక్కువ ఎలక్ట్రాన్లు గల మూలకాల యొక్క పరమాణు వర్ణపటాన్ని ఈ నమూనా వివరించలేకపోయింది.

ప్రశ్న 7.
క్వాంటం సంఖ్యల ఉపయోగమేమిటి?
జవాబు:
కేంద్రకం చుట్టూ ఎలక్ట్రాన్ యొక్క కచ్చితమైన స్థానాన్ని కనుగొనడానికి క్వాంటం సంఖ్యలు ఉపయోగపడతాయి.

ప్రశ్న 8.
ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక పరమాణువు లోపల ఎలక్ట్రాన్లు కర్పరాలు, ఉపకర్షరాలు, ఆర్బిటాళ్ళలో అమరివుండే అమరికను తెలిపేదే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము.

ప్రశ్న 9.
ఒక ఆర్బిటాల్ కేవలం రెండు ఎలక్ట్రాన్లను మాత్రమే ఎందుకు ఉంచుకోగలదు?
జవాబు:
పౌలీవర్జన సూత్రం ప్రకారం రెండు m_s విలువలు మాత్రమే కలవు. ఈ రెండు విలువలు రెండు వేరు వేరు ఎలక్ట్రాన్ల వ్యతిరేక స్పినను తెలుపుతుంది. కావున ఒక ఆర్బిటాల్ లో 2 ఎలక్ట్రాన్లను మాత్రమే ఉంచగలం.

ప్రశ్న 10.
‘N’ కర్పరంలో ఉంచగలిగిన గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య ఎంత? అది ఏ నియమాన్ని అనుసరించింది?
జవాబు:
‘N’ కర్పరంలో ఉంచగలిగిన గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య 32.
ఇది 2n² అనే నియమాన్ని అనుసరిస్తుంది.
‘N’ కర్పరానికి ‘n’ విలువ 4
∴ 2n² = 2 × 4² = 2 x 16 = 32

ప్రశ్న 11.
ఒక దృగ్గోచర వర్ణపటం యొక్క తరంగదైర్ఘ్యం విలువలు ఊదా (400 nm) నుండి ఎరుపు (750 nm) వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి. ఈ విలువలను పౌనఃపున్యం రూపంలో తెలపండి. (lnm = 10^-9 m)
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 35

ప్రశ్న 12.
పసుపు రంగు ఉద్గారము యొక్క తరంగదైర్ఘ్యం 580 A అయిన దీని పౌనఃపున్యాన్ని లెక్కించండి. (1Å = 10^-10m)
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 36

ప్రశ్న 13.
ఒక కక్ష్య యొక్క ‘n’ విలువ 2. అయిన సాధ్యమయ్యే ” మరియు m_l విలువలు ఏవి?
జవాబు:
n = 2 l = 0 అయిన m_l = 0
l యొక్క విలువలు 0, 1. l = 1 అయిన m_l = – 1, 0, + 1.

ప్రశ్న 14.
కొన్ని ఎలక్ట్రాన్ల క్వాంటం సంఖ్యల సమితులు ఇవ్వబడ్డాయి. వీటిని వాటి శక్తిని బట్టి ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చుము.
a) n = 5, 1 = 1, m, = 1, m, = + 1/2
b) n = 4, 1 = 0, m, = 0, m, = – 1/2
c) n = 4, 1 = 1, m, = + 1, m, = – 1/2
d) n = 5, 1 = 0, m, = 0, m, = + 1/2
జవాబు:
ఇచ్చిన క్వాంటం సంఖ్యలను బట్టి a) 5p b) 4s c) 4p d) 5s
ఆరోహణ క్రమం 4s, Ap, 53, 5p అనగా b, c, d, a.

పట్టికలు

పట్టిక – 1
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 37

పట్టిక – 2
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 38

పట్టిక – 3
AP 10th Class Physical Science Important Questions 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 40

10th Class Physics 6th Lesson పరమాణు నిర్మాణం 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. p ఆర్బిటాల్ ఆకృతి ……….
A) గోళం
B) రేఖీయం
C) డంబెల్
D) డబుల్ డంబెల్
జవాబు:
C) డంబెల్

2. K కర్పరంలో గల గరిష్ఠ ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య ………
A) 2
B) 4
C) 6
D) 8
జవాబు:
A) 2

3. ప్లాంక్ స్థిరాంకం విలువ ……..
A) 6.023 × 10^-34 JS
B) 6.626 × 10³⁴ JS
C) 6.626 × 10^-36 Js
D) ఏదీ కాదు
జవాబు:
D) ఏదీ కాదు

4. 3d ఆర్బిటాల్ నిండిన తర్వాత ఎలక్ట్రాన్ ………. లోనికి ప్రవేశించును.
A) 4s
B) ap
C) 5s
D) 4p
జవాబు:
D) 4p

5. 1s²2s°2p² అనే ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంలో ఏ నియమం ఉల్లంఘించబడినది?
A) ఆఫ్ బౌ నియమం
B) హుండ్ నియమం
C) పౌలీవర్జన నియమం
D) అష్టక నియమం
జవాబు:
A) ఆఫ్ బౌ నియమం

6. n = 2 అయిన దాని కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటం సంఖ్య l విలువలు = ……….
A) 0, 1
B) 0, 1, 2
C) 0
D) 1, 2
జవాబు:
A) 0, 1

7. l = 3 విలువ గల ఆర్బిటాళ్ళలో నిండగల గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య
A) 6
B) 10
C) 14
D) 18
జవాబు:
C) 14

8. ఒకే పరమాణువుకి చెందిన ఏ రెండు ఎలక్ట్రానులకు నాలుగు క్వాంటమ్ సంఖ్యల విలువలు సమానంగా ఉండవని తెలియజేసినది
A) పౌలీ వర్జన సూత్రం
B) ఆఫ్ బౌ సూత్రం
C) హుండ్ సూత్రం
D) ఫ్లెమింగ్ ఎడమచేయి సూత్రం
జవాబు:
A) పౌలీ వర్జన సూత్రం

9. ప్రధాన క్వాంటం సంఖ్య 3 కింది వాటిలో దేనిని తెలియజేస్తుంది?
A) M – ప్రధాన కర్పరం
B) f – ఉప కర్పరం
C) N – ప్రధాన కర్పరం
D) d – ఉప కర్పరం
జవాబు:
A) M – ప్రధాన కర్పరం

10. కింది వాటిలో ఏ పరమాణువు నిర్మాణంను ‘నీల్స్ బోర్’ సిద్ధాంతం సరిగ్గా వివరించింది?
A) హైడ్రోజన్ పరమాణువు
B) హీలియం పరమాణువు
C) కార్బన్ పరమాణువు
D) అన్ని పరమాణువులు
జవాబు:
A) హైడ్రోజన్ పరమాణువు

11. ఒక ప్రధాన కర్పరం (n) లో ఉండగల గరిష్ఠ ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య ……
A) 2n
B) 2n²
C) n²
D) n
జవాబు:
B) 2n²

12. ప్లాంక్ స్థిరాంకం విలువ …….. .
A) 6.626 × 10^-27 J.sec
B) 6.626 × 10^-34 J.sec
C) 6.626 × 10²⁷ J.sec.
D) 6.626 × 10³⁴ J.sec
జవాబు:
B) 6.626 × 10^-34 J.sec

13. n = 4; l = 2 అయిన ఆ ఆర్బిటాల్……..
A) 4s
B) 4p
C) 4d
D) 4f
జవాబు:
C) 4d

14. క్రింది వాటిని జతపరుచుము.

A	B
1) కర్పర పరిమాణం, శక్తి	P) కోణీయ ద్రవ్యవేగ క్వాంటమ్ సంఖ్య
ii) ఉప కర్పరం ఆకృతి	Q) అయస్కాంత క్వాంటమ్ సంఖ్య
iii) ఆర్బిటాల్ ప్రాదేశిక దృగ్విన్యాసం	R) ప్రధాన క్వాంటమ్ సంఖ్య

A) (i) – P, (ii) – Q, (iii) – R
B) (i) – R, (ii) – P, (iii) – Q
C) (i) – R, (ii) – Q, (iii) – P
D) (i) – Q, (ii) – R, (iii) – P
జవాబు:
B) (i) – R, (ii) – P, (iii) – Q

15. రేఖా వర్ణపటంలోని రేఖలు ఉపరేఖలుగా విడిపోవటాన్ని విశదీకరించిన శాస్త్రవేత్త ………
A) మాక్స్ ప్లాంక్
B) సోమర్ ఫెల్డ్
C) మోస్లీ
D) లూయిస్
జవాబు:
B) సోమర్ ఫెల్డ్

16. పరమాణువు అయాన్ గా మారుటకు దోహదపడునది ఏది?
A) కేంద్రక ఆవేశం
B) ద్రవ్యరాశి సంఖ్య
C) న్యూట్రాన్ల సంఖ్య
D) ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య
జవాబు:
D) ఎలక్ట్రాన్ల సంఖ్య

17. ఆఫ్ బౌ నియమం ప్రకారం క్రింది వాటిలో ఏ ఆర్బిటాల్ లోకి ఎలక్ట్రాన్లు ముందుగా ప్రవేశించును?
A) 4s
B) 4p
C) 3d
D) 4f
జవాబు:
A) 4s

18. గరిష్ఠంగా 32 ఎలక్ట్రాన్లు ఉండగల కర్పరం
A) N
B) M
C) L
D) K
జవాబు:
A) N

AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

June 10, 2022

These AP 10th Class Physics Chapter Wise Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 5th Lesson Important Questions and Answers మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం

10th Class Physics 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
కటక సామర్థ్యం అనగానేమి?
జవాబు:
కటక నాభ్యంతరం యొక్క విలోమ విలువను కటక సామర్థ్యం అంటారు.

ప్రశ్న 2.
పట్టకంతో ప్రయోగం చేసి, ఏ భౌతికరాశిని కనుగొనగలం?
జవాబు:
పట్టకంతో చేసిన ప్రయోగం ద్వారా

ఆ పట్టక కనిష్ట విచలన కోణాన్ని,
ఆ పట్టక పదార్థ వక్రీభవన గుణకాన్ని కనుగొనవచ్చును.

ప్రశ్న 3.
చత్వారం (Presbyopia) కలగడానికి గల కారణమేమి?
జవాబు:
సాధారణంగా వయసుతోపాటుగా కంటి సర్దుబాటు సామర్థ్యం తగ్గిపోవడం వల్ల చత్వారం కలుగుతుంది.

ప్రశ్న 4.
పట్టకం గుండా ప్రయాణించిన కాంతికిరణం పొందే విచలన కోణాన్ని తెలియజేసే పటాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 1

ప్రశ్న 5.
ఆకాశం నీలిరంగులో కనబడడం అనే దృగ్విషయానికి గల కారణంను వివరించండి.
జవాబు:
వాతావరణంలోని నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్ అణువుల పరిమాణం నీలిరంగు కాంతి తరంగదైర్ఘ్యంతో పోల్చదగిన విధంగా ఉంటుంది. ఈ అణువుల వలన నీలిరంగు కాంతి పరిక్షేపణం చెందడం వల్ల ఆకాశం నీలిరంగులో కనబడుతుంది.

ప్రశ్న 6.
‘దీర్ఘదృష్టి’ గల రోగికి కంటివైద్యుడు సూచించే కటకం పటాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 2
దీర్ఘదృష్టి గల రోగికి కంటివైద్యుడు సూచించు కటకం ద్వికుంభాకార కటకము.

ప్రశ్న 7.
దృష్టి దోషంగల వ్యక్తి దోషం సవరించడానికి + 50 సెం.మీ.ల నాభ్యాంతరం గల ద్వికుంభాకార కటకాన్ని సూచించిన ఆ కటక సామర్థ్యంను కనుగొనుము.
జవాబు:
నాభ్యాంతరం f = 50 సెం.మీ.
కటక సామర్థ్యం (P) = [latex]\frac{100}{f}[/latex] (సెం! మీ||లో )
P= [latex]\frac{100}{50}[/latex] = 2 డయాప్టర్లు

ప్రశ్న 8.
ఒక వ్యక్తి యొక్క కంటి కటకం తన గరిష్ఠ నాభ్యంతరాన్ని 2.4 సెం.మీ. కంటే ఎక్కువకు సర్దుబాటు చేసుకోలేకపోతే ఏమి జరుగుతుందో ఊహించండి.
జవాబు:
ఆ వ్యక్తి నిర్ణీత దూరం మేరకు గల వస్తువులను మాత్రమే చూడగలడు. అంతకన్నా దూరంలో ఉన్న వస్తువులను చూడలేడు అతను పుటాకార కటకం వాడవలసి వస్తుంది.

ప్రశ్న 9.
ఒక వ్యక్తి దూరంగా ఉన్న వస్తువులను చూడలేకపోతున్నాడు. ఆ వ్యక్తికి గల దృష్టి లోపాన్ని కిరణచిత్రం ద్వారా చూపండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 3

ప్రశ్న 10.
కటక సామర్థ్యము, నాభ్యంతరముల మధ్య సంబంధమేమి?
జవాబు:
కటక సామర్థ్యము (P) మరియు నాభ్యంతరము (1) ల మధ్య సంబంధం :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 4

ప్రశ్న 11.
సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయ సమయంలో సూర్యుడు ఎర్రగా కనపడడానికి గల కారణము రాయండి.
జవాబు:
సూర్యకాంతిలోని ఎరుపు రంగు వేగం ఎక్కువ ఉండడం వల్ల అది పరిక్షేపణం చెందకుండానే మన కంటిని చేరడం వల్ల సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయ సమయాలలో సూర్యుడు ఎర్రగా కనిపిస్తాడు.

ప్రశ్న 12.
స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరమంటే ఏమిటి?
జవాబు:
మన కంటికి ఏ ఒత్తిడి లేకుండా, స్పష్టంగా ఒక వస్తువును మనము చూడాలంటే అది దాదాపు 25 సెం.మీటర్ల దూరంలో ఉండాలి. దీనినే స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరమంటారు.

ప్రశ్న 13.
10 సం||ల లోపు వారికి స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరమెంత?
జవాబు:
10 సం||ల లోపు వారికి స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరము విలువ 7 సెం.మీ.ల నుండి 8 సెం.మీ.ల వరకు ఉంటుంది.

ప్రశ్న 14.
వయసు మళ్ళిన వారి విషయంలో స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరమెంత?
జవాబు:
వయసు మళ్ళిన వారి విషయంలో స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరము విలువ 1 మీటరు నుండి 2 మీటర్లు లేదా అంతకన్నా ఎక్కువగా ఉంటుంది.

ప్రశ్న 15.
మానవుని కంటి ఉపయోగమేమి?
జవాబు:
మానవుని కన్ను మన చుట్టూ వున్న వివిధ వస్తువులను, రంగులను చూడడానికి ఉపయోగపడును.

ప్రశ్న 16.
మానవుని. కన్ను దేనిపై ఆధారపడి పనిచేయును?
జవాబు:
మానవుని కన్ను దృష్టి ప్రతిస్పందన అనే నియమంపై ఆధారపడి పని చేయును.

ప్రశ్న 17.
మనము ఏ విధంగా వస్తువులను చూడగలుగుతున్నాము?
జవాబు:
వస్తువులపై పడిన కాంతి పరిక్షేపణం చెంది మన కంటిని చేరడం వలన మనము వస్తువులను చూడగలుగుతున్నాము.

ప్రశ్న 18.
దృష్టికోణం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఏ గరిష్ఠ కోణం వద్ద మనము వస్తువును పూర్తిగా చూడగలమో, ఆ కోణాన్ని “దృష్టికోణం” అంటారు.

ప్రశ్న 19.
సాధారణ మానవుని స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరం, దృష్టికోణం విలువలను వ్రాయుము.
జవాబు:
సాధారణ మానవుని స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరము 25 సెం.మీ. మరియు దృష్టికోణము 60° అగును.

ప్రశ్న 20.
కంటిలోని కటకానికి, రెటీనాకు మధ్య దూరం ఎంత ఉంటుంది?
జవాబు:
కంటిలోని కటకానికి, రెటీనాకు మధ్య దూరం దాదాపు 2.5 సెం.మీ. ఉంటుంది.

ప్రశ్న 21.
కార్నియా అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
గోళాకారపు కనుగుడ్డు ముందు ఉండే పారదర్శక రక్షణ పొరను “కార్నియా” అంటారు.

ప్రశ్న 22.
నల్లగుడ్డు లేక ఐరిస్ అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
నేత్రోదక ద్రవానికి, కటకానికి మధ్య గల కండర పొరను నల్లగుడ్డు లేక “ఐరిస్” అంటారు.

ప్రశ్న 23.
సర్దుబాటు అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
కంటి కటక నాభ్యంతరంను తగిన విధముగా మార్పు చేసుకునే పద్ధతిని “సర్దుబాటు” అంటారు.

ప్రశ్న 24.
కంటికటక సర్దుబాటు దోషాలు ఎన్ని రకాలు? అవి ఏవి?
జవాబు:
కంటికటక సర్దుబాటు దోషాలు మూడు రకాలు. అవి :

హ్రస్వదృష్టి
దీర్ఘదృష్టి
చత్వారం

ప్రశ్న 25.
హ్రస్వదృష్టి అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
గరిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల వున్న వస్తువును చూడలేకపోయే దోషమును “హ్రస్వదృష్టి” అంటారు.

ప్రశ్న 26.
దీర్ఘదృష్టి అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
దూరంలో ఉన్న వస్తువులను స్పష్టంగా చూడగలిగి, దగ్గరిలోని వస్తువులను చూడలేని కంటి దోషమును “దీర్ఘదృష్టి” అంటారు.

ప్రశ్న 27.
చత్వారం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
వయస్సుతో పాటుగా కంటి కటక సర్దుబాటు సామర్థ్యం తగ్గిపోవు దృష్టి దోషాన్ని “చత్వారం” అంటారు.

ప్రశ్న 28.
చత్వారంను నివారించుటకు వాడు కటకం ఏది?
జవాబు:
చత్వారంను నివారించుటకు ద్వినాభ్యంతర కటకమును ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 29.
విచలన కోణం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక పట్టకపు పతన, బహిర్గత కిరణాలను వెనుకకు పొడిగించగా, ఆ రెండు కిరణాల మధ్య కోణమును “విచలన కోణం” అంటారు.

ప్రశ్న 30.
పట్టకపు పతన, బహిర్గత మరియు విచలన కోణాల మధ్య సంబంధమును వ్రాయుము.
జవాబు:
A+ d = i₁ + i₂
ఇక్కడ A = పట్టకపు కోణం, d = విచలన కోణం, i₁ = పతన కోణం, i₂ = బహిర్గత కోణం.

ప్రశ్న 31.
పట్టకపు వక్రీభవన గుణక సూత్రమును వ్రాయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 5

ప్రశ్న 32.
తెల్లని కొంతి రంగులుగా విడిపోవడాన్ని కిరణ సిద్ధాంతంతో వివరించగలమా?
జవాబు:
తెల్లని కాంతి రంగులుగా విడిపోవడాన్ని కిరణ సిద్ధాంతంతో వివరించలేము.

ప్రశ్న 33.
పట్టకం గుండా తెలుపు రంగు కాంతిని పంపితే అది వివిధ రంగులుగా ఎందుకు విడిపోతుందో నీవు చెప్పగలవా?
జవాబు:
అన్ని రంగుల కాంతి వేగాలు శూన్యంలో ఒకే విధంగా ఉన్నప్పటికీ, ఒక యానకంలో ప్రయాణించేటప్పుడు కాంతివేగం దాని తరంగదైర్ఘ్యం పై ఆధారపడును. అందువలన కాంతి వివిధ రంగులుగా విడిపోతుంది.

ప్రశ్న 34.
మనము దినపత్రికల్లో, వార్తలలో కంటి దానమునకు సంబంధించిన ప్రకటనలను చూస్తాము. వాటి ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
జవాబు:
ఈ రకపు ప్రకటనల వలన

జనాభాలో జ్ఞానేంద్రియాల ప్రాముఖ్యతను పెంపొందించగలం.
అంగవైకల్యం గల వారిపై సానుభూతి తత్వమును పెంపొందించగలం.

ప్రశ్న 35.
కాంతి గాలి నుండి మరొక పారదర్శక యానకంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు ఏఏ రంగుల కాంతులు కనిష్ఠ మరియు గరిష్ఠముగా విచలనం పొందును?
జవాబు:
ఎరుపు రంగు కాంతి కనిష్టముగాను, ఊదా రంగు కాంతి గరిష్టముగాను విచలనము పొందును.

ప్రశ్న 36.
తెలుపు మరియు నలుపులను రంగులుగా ఎందుకు లెక్కించరు?
జవాబు:
ఒక వస్తువు అన్ని రంగులను పరిక్షేపణం చెందించిన అది తెల్లగాను, శోషించుకున్న అది నల్లగాను కనిపించును, కావున ఈ రంగులను లెక్కలోనికి తీసుకొనరు.

ప్రశ్న 37.
ఇంద్రధనుస్సు ఏ ఆకారంలో కనపడును?
జవాబు:
ఇంద్రధనుస్సు అర్ధవలయాకారంలో కనపడును.

ప్రశ్న 38.
60°ల పట్టక కోణం (A) గల పట్టకం యొక్క కనిష్ఠ విచలన కోణం (D) 30°. అయిన పట్టకం తయారీకి వినియోగించిన పదార్థ వక్రీభవన గుణకాన్ని కనుగొనండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 6

ప్రశ్న 39.
కంటిలోకి వెళ్ళే కాంతిని నియంత్రించే ద్వారం వలె పనిచేసే అవయవం ఏది?
జవాబు:
కంటిలోకి వెళ్ళే కాంతిని నియంత్రించే ద్వారం వలె పనిచేసే అవయవం కనుపాప (Pupil). ఇందుకొరకు కాంతి ప్రకాశవంతంగానున్న సందర్భాలలో కనుపాపను సంకోచింప చేయుట, కాంతి ప్రకాశం తక్కువ ఉన్నపుడు కనుపాపను వ్యాకోచింప చేయుటలో ‘ఐరిస్’ ఉపయోగపడుతుంది.

ప్రశ్న 40.
మానవుని కన్నులో దండాలు, శంఖువుల పాత్ర ఏమిటి?
జవాబు:
కంటిలోని దండాలు కాంతి తీవ్రతను గుర్తిస్తాయి. శంఖువులు రంగును గుర్తిస్తాయి.

ప్రశ్న 41.
గరిష్ఠ దూర బిందువు అనగానేమి?
జవాబు:
ఏ గరిష్ఠ దూరం వద్దనున్న బిందువుకు లోపల గల వస్తువులకు మాత్రమే కంటి కటకం రెటీనా పై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచగలుగుతుందో ఆ బిందువును గరిష్ఠ దూర బిందువు అంటారు.

ప్రశ్న 42.
కనిష్ఠ దూర బిందువు అనగానేమి?
జవాబు:
ఏ కనిష్ఠ దూరం వద్ద గల బిందువుకు ఆవల గల వస్తువులకు మాత్రమే కంటి కటకం రెటీనా పై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచ గలదో, ఆ బిందువును కనిష్ఠ దూర బిందువు అంటారు.

ప్రశ్న 43.
చత్వారం అనగానేమి? దీనిని ఎలా సరిచేస్తారు?
జవాబు:
సాధారణంగా వయసుతోపాటు కంటి సర్దుబాటు సామర్థ్యం తగ్గిపోతుంది. ఇటువంటి దృష్టి దోషాన్ని చత్వారం అంటారు. దీని నివారణకు ద్వినాభ్యంతర కటకాన్ని ఉపయోగిస్తారు.

ప్రశ్న 44.
కాంతి తీవ్రత అనగానేమి?
జవాబు:
కాంతి ప్రయాణ దిశకు లంబంగానున్న ఏకాంక వైశాల్యం గల తలం గుండా ఒక సెకను కాలంలో ప్రసరించే కాంతి శక్తిని కాంతి తీవ్రత అంటారు.

ప్రశ్న 45.
సూర్య కిరణాలకు లంబ దిశలో మనం ఆకాశాన్ని చూసినపుడు, ఆకాశం ఏ రంగులో కనబడుతుంది?
జవాబు:
సూర్యకిరణాల దిశకు లంబ దిశలో మనం ఆకాశాన్ని చూసినపుడు, ఆకాశం నీలి రంగులో కనబడుతుంది.

ప్రశ్న 46.
నలుపు, తెలుపు రంగుల ప్రత్యేకత ఏమి?
జవాబు:
నలుపు అనగా అన్ని రంగులను పూర్తిగా ఒక వస్తువు శోషణం చేసుకొన్నది అని అర్థం. తెలుపు అనగా ఏడురంగుల మిశ్రమం. ఒక వస్తువు కాంతిని పూర్తిగా పరావర్తనం చెందిస్తే దానిని తెలుపుగా గుర్తిస్తారు.

ప్రశ్న 47.
పట్టకమునకు సంబంధించి క్రింది పదాలను నిర్వచింపుము.
a) పతన కిరణం
b) లంబము
c) పతన కోణము
d) బహిర్గత కిరణం
e) బహిర్గత కోణం
f) వక్రీభవన కోణం
g) విచలన కోణం
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 6
a) 1) పటంలో APQR, పట్టకం యొక్క త్రిభుజాకార ఆధారపు హద్దును సూచిస్తుంది.
2) PQ అనే సమాంతర తలంపై M బిందువు వద్ద ఒక కాంతి కిరణం పతనమైనదని భావిస్తే, ఈ కిరణాన్ని పతన కిరణం అంటారు.

b) M వద్ద PQ తలానికి ఒక లంబాన్ని గీస్తే అది, ఆ తలానికి పతన బిందువు వద్ద లంబము.

c) పతన కిరణానికి, లంబానికి మధ్యగల కోణాన్ని “పతనకోణం (i₁)” అంటారు.

d) పతన కిరణం M వద్ద వక్రీభవనం చెంది పట్టకం గుండా ప్రయాణించి మరో సమతలంపై గల ‘N’ బిందువును చేరుతుంది. చివరకు PR తలంపై గల ‘N’ బిందువు గుండా బయటకు వెళుతుంది. దీనినే “బహిర్గత కిరణం” అంటారు.

e) బహిర్గత కిరణానికి ‘N’ వద్ద PR తలానికి గీసిన లంబానికి మధ్య గల కోణాన్ని బహిర్గత కోణం (i₂) అంటారు.

f) PQ, PR తలాల మధ్య కోణాన్ని పట్టక కోణం (A) లేదా పట్టక వక్రీభవన కోణం అంటారు.

g) పతన కిరణానికి, బహిర్గత కిరణానికి మధ్య గల కోణాన్ని విచలన కోణం ‘d’ అంటారు.

ప్రశ్న 48.
పట్టకం గుండా ఒకే రంగు గల కాంతిని పంపించామనుకుందాం. అది మరికొన్ని రంగులుగా విడిపోతుందా. ఎందుకు?
జవాబు:
కాంతి జనకం ఒక సెకనుకు విడుదల చేసే కాంతి తరంగాల సంఖ్యను పౌనఃపున్యం అంటాం. కాంతి పౌనఃపున్యం అనేది కాంతి జనకం యొక్క లక్షణం. ఇది ఏ యానకం వలన కూడా మారదు. అనగా వక్రీభవనంలో కూడా పౌనఃపున్యం. మారదు. అందువల్ల పారదర్శక పదార్థం గుండా ప్రయాణించే ‘రంగు కాంతి’ యొక్క రంగు మారదు.

ప్రశ్న 49.
కంటి నుండి వస్తు దూరాన్ని పెంచినపుడు కంటిలోని ప్రతిబింబం దూరం ఎలా మారుతుంది?
జవాబు:
కంటిలో ప్రతిబింబ దూరం (కంటి కటకము మరియు రెటీనాల మధ్య దూరం) స్థిరంగా ఉంటుంది. దీనిని మార్చలేము. కావున వస్తుదూరాన్ని పెంచినప్పటికీ ప్రతిబింబ దూరం మారదు. కాని ప్రతిబింబ పరిమాణంలో మార్పు ఉంటుంది.

ప్రశ్న 50.
విమానంలో నుండి చూసినపుడు ఇంద్రధనుస్సు ఒక పూర్తి వృత్తం లాగా కనిపిస్తుంది. విమానం యొక్క నీడ ఎక్కడ ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
విమానానికి, ఇంద్రధనుస్సుకు మధ్య భూమి అడ్డుగా లేకపోవుట వల్ల, విమానంలో నుండి చూసినపుడు ఇంద్ర ధనుస్సు పూర్తి వృత్తాకారంగా కనిపిస్తుంది. అపుడు విమానం యొక్క నీడ వృత్తాకార ఇంద్రధనుస్సు యొక్క కేంద్రం వద్ద ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 51.
దృష్టికోణం అనగానేమి? దీని విలువ ఎంత?
జవాబు:
ఏ గరిష్ఠ కోణం వద్ద మనము వస్తువును పూర్తిగా చూడగలమో, ఆ కోణాన్ని దృష్టికోణం అంటారు. దృష్టికోణం విలువ 60°

10th Class Physics 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
ఇంద్రధనుస్సు ఏ ఏ సందర్భాలలో ఏర్పడుతుంది? ఎందుకు ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
i) వర్షం పడిన తరువాత గాలిలో నీటి తుంపరలు ఉన్న సమయంలో సూర్యరశ్మి ఉన్న సమయంలో ఇంధ్రధనుస్సు ఏర్పడును.
ii) ప్రకృతిలోని తెల్లని సూర్యకాంతి, అనేక లక్షల నీటి బిందువుల చేత విక్షేపణం చెందడం వలన ఇంధ్రధనుస్సు ఏర్పడును.

ప్రశ్న 2.
ఒక వ్యక్తికి స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరం 35 సెం.మీ. ఉన్నట్లుగా గుర్తించాం. అతని పరిసరాలను అతను స్పష్టంగా చూడడానికి ఏ కటకం ఉపయోగపడుతుంది? ఎందుకు?
జవాబు:
ఒక వ్యక్తి స్పష్టదృష్టి కనీస దూరం 35 సెం.మీ. అనగా అది సాధారణ మానవుని స్పష్టదృష్టి కనీస దూరం (25 సెం.మీ) కన్నా ఎక్కువ. కనుక ఆ వ్యక్తికి గల దోషం ‘దీర్ఘ దృష్టి’.

అతను పరిసరాలను స్పష్టంగా చూడడానికి ఉపయోగపడే కటకం “ద్వికుంభాకార కటకం”.

ప్రశ్న 3.
కుంభాకార కటకం ఉపయోగించి దీర్ఘ దృష్టి దోషం సవరించడాన్ని చూపే కిరణ చిత్రంను గీయండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 5

ప్రశ్న 4.
కంటిలోని ఐరిస్ పనితీరును మీరు ఎలా అభినందిస్తారు?
జవాబు:
కనుపాప ద్వారా కంటిలోకి ప్రవేశించే కాంతి మొత్తాన్ని నియంత్రిస్తుంది.

ప్రశ్న 5.
పట్టకము యొక్క వక్రీభవన గుణకమును కనుగొనుటకు నీవు ఏ పరికరాలను ఉపయోగిస్తావు? ఈ ప్రయోగములో గ్రాఫ్ యొక్క ఆవశ్యకతను తెలపండి.
జవాబు:
పరికరాలు :
పట్టకం, తెల్లని డ్రాయింగ్ చార్ట్, పెన్సిల్, గుండుసూదులు, స్కేలు మరియు కోణమానిని

గ్రాఫ్ ఆవశ్యకత :
కనిష్ట విచలన కోణము కనుగొనడానికి గ్రాఫ్ ఉపయోగపడును.

ప్రశ్న 6.
సిలియరి కండరాలలో వ్యాకోచ, సంకోచాలు లేనట్లయితే ఏమి జరుగునో ఊహించి రాయండి.
జవాబు:

సిలియరి కండరాలలో సంకోచ, వ్యాకోచాలు లేనట్లయితే కంటి కటక నాభ్యంతరం మారదు.
మానవుని కన్ను నిర్దిష్ట దూరంలోని వస్తువులను మాత్రమే చూడగలుగుతుంది. ఆ వస్తువు కన్నా దగ్గరగా ఉన్న లేదా దూరంగా ఉన్న వస్తువును కన్ను చూడలేదు.

ప్రశ్న 7.
నిత్య జీవితంలో కాంతి విక్షేపణంను గమనించే రెండు సందర్భాలు తెలపండి.
జవాబు:
నిత్య జీవితంలో కాంతి విక్షేపణాన్ని కింది సందర్భాలలో గమనించవచ్చు.

ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడడం.
త్రిభుజాకార పారదర్శక పదార్థాల గుండా (పట్టకం, స్కేలు అంచు) సూర్యకాంతిని చూడడం.
నూతన నిర్మాణ ఇండ్లగోడలకు నీటిని కొట్టడం (క్యూరింగ్) వంటి సందర్భాలలో.
నీటిలో ఏటవాలుగా మునిగిన సమతల దర్పణాల వలన కాంతి విక్షేపణం.

ప్రశ్న 8.
ప్రస్వదృష్టి దోషాన్ని సరిచేయుటను చూపు కిరణ రేఖాచిత్రాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 3

ప్రశ్న 9.
కాంతి విక్షేపణం, పరిక్షేపణం జరుగకపోతే ఏమి జరుగుతుంది?
జవాబు:

కాంతి విక్షేపణం జరుగకపోతే తెల్లని రంగు గల సూర్యకాంతి ఏడు రంగులుగా విడిపోదు (లేదా) ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడదు.
కాంతి పరిక్షేపణం జరుగకపోతే
ఎ. సూర్యుడు ఉదయం, సాయంత్రం వేళల్లో ఎర్రగా కనపడడు. ఎల్లప్పుడూ తెల్లగానే కనిపిస్తాడు.
బి. ఆకాశం నీలిరంగులో కనిపించదు.
సి. వస్తువులకు వివిధ రంగులు ఉండడం జరుగదు.
డి. వస్తువులను మనం చూడలేము.

ప్రశ్న 10.
కిషోర్ కళ్ళ అద్దాలు ధరించాడు. అతడి కళ్ళద్దాల గుండా నువ్వు చూసినపుడు అతడి కళ్ళ పరిమాణం, అసలు పరిమాణం కంటే పెద్దదిగా కనిపించాయి.
a) అతడు వాడిన కటకం ఏ రకం?
b) ఆ దృష్టి దోషాన్ని వివరించండి. (పట సహాయంతో)
జవాబు:
a) కిషోర్ కళ్ళద్దాల గుండా నువ్వు చూసినపుడు అతడి కళ్ళ పరిమాణం, అసలు పరిమాణం కంటే పెద్దదిగా కనిపించాయి. అనగా అతడు వాడిన కటకం కుంభాకార కటకం. ఈ కుంభాకార కటకం గుండా చూసినపుడు వస్తువులు పెద్దవిగా కనిపిస్తాయి.
b) కిషోర్ కు గల దోషము, అతడు వాడుచున్న కటకాన్ని బట్టి అతనికి దీర్ఘదృష్టి కలదని అర్థమగుచున్నది.

ఈ దృష్టిదోషం గల వ్యక్తి దగ్గర వస్తువులను చూడలేరు. దీనికి గల కారణం వస్తువులు ఏర్పరచు ప్రతిబింబం రెటీనాకు ఆవల ఏర్పడును. దీని సవరణకు కుంభాకార కటకంను వాడుట వలన కిరణాలు రెటీనా పై పడు విధంగా చేయవచ్చును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 7

ప్రశ్న 11.
సూర్య రాత్రి 12 గంటలకు నిద్రలేచి, తన రూమ్ లోగల ట్యూబ్ లైట్ స్విచ్ ను ఆన్ చేశాడు. తను ఆ కాంతిలో కనురెప్పలను తెరవటం కష్టం అనిపించింది. దానికి గల కారణాలను ఊహించండి.
జవాబు:

సాధారణంగా మానవుని కంటి రెటీనా ఒకేసారిగా కాంతి లేమి ప్రాంతం నుండి తీవ్రత ప్రాంతం వైపు చూడలేదు.
కాంతి తక్కువగా ఉన్నప్పుడు కనుపాప పెద్దగా ఉంటుంది. ఒకేసారి లైట్ వెలిగి ఎక్కువ కాంతి కంటిలోకి వెళ్ళడం కన్ను భరించలేదు. కనుక కనుపాప పరిమాణం తగ్గిన తర్వాత మాత్రమే’ అతను కన్ను పూర్తిగా తెరువగలడు. అందుకు కొద్దిగా సమయం పడుతుంది.

ప్రశ్న 12.
తరగతి గదిలో నలుగురు స్నేహితులు కటక నాభ్యాంతరాన్ని ప్రయోగపూర్వకంగా కనుగొన్నారు. ఆ విలువలు వరుసగా 12.1 సెం.మీ., 12.2 సెం.మీ. 12.05 సెం.మీ., 12.3 సెం.మీ. గా వచ్చినవి. ఆ స్నేహితులు వారు చూసుకొని ఈ దోషాలకు లేక వ్యత్యాసాలకు గల కారణాలను చర్చించారు. ఆ కారణాలను తెల్పండి.
జవాబు:
విద్యార్థులు వివిధ నాభ్యంతర విలువలు పొందిరి.

పై విలువలను గమనించగా వారందరికీ అన్నీ ధనాత్మక విలువలున్నాయి. అనగా వారికి కుంభాకార కటకమును ఇచ్చిరి.
వారందరికీ ఒకే పూర్ణసంఖ్య విలువ వచ్చినది, కానీ దశాంశ సంఖ్య వేరుగా కలదు.
కారణాలు :
వారందరి విలువలలో తేడాకు గల కారణము కనీస కొలతలో దోషాలు, దృష్టిదోషాలు, ప్రయోగ వైఫల్యాలు మరియు కొలతలను గుర్తించు దోషాలు మొదలగునవి.

ప్రశ్న 13.
రెటీనా పని తీరును నీవెలా అభినందిస్తావు?
జవాబు:

రెటీనా అనేది ఒక సున్నితమైన పొర.
దీనిలోని గ్రాహకాలు కాంతి సంకేతాలను గ్రహిస్తాయి. దండాలు కొంతి తీవ్రతను గుర్తిస్తాయి.
శంఖువులు రంగును గుర్తిస్తాయి.
ఈ సంకేతాలు దాదాపు 1 మిలియన్ దృకనాడుల ద్వారా మెదడుకు చేరవేయబడతాయి.
వాటిలోని సమాచారాన్ని అనగా వస్తువు ఆకారం, పరిమాణం మరియు రంగులలో ఏ మార్పూ లేకుండా వస్తువును మనం గుర్తించే విధంగా రెటీనా ఉపయోగపడుతుంది. కావున ఇది అభినందనీయమైనది.

ప్రశ్న 14.
దండాలు, శంఖువుల ఉపయోగాలను తెలుపండి.
జవాబు:
దండాలు కాంతి తీవ్రతను గుర్తిస్తాయి. శంఖువులు రంగును గుర్తిస్తాయి. శంఖువులు సరిగా పనిచేయకపోతే వర్ణ అంధత్వం ఏర్పడుతుంది. దండాలు సరిగా పనిచేయకపోతే కాంతిని సరిగా చూడలేం.

ప్రశ్న 15.
హ్రస్వదృష్టి, దీర్ఘ దృష్టిల మధ్యగల భేదాలను తెలుపండి.
జవాబు:

హ్రస్వదృష్టి	దీర్ఘదృష్టి
1. ఈ దృష్టి లోపం గలవారు గరిష్ఠ దూర బిందువుకు దూరంగా ఉండే వస్తువులు చూడలేరు.	1. ఈ దృష్టి లోపం గలవారు కనిష్ఠ దూర బిందువు కంటే దగ్గరగా ఉన్న వస్తువులను చూడలేరు.
2. కాంతి కిరణాలు రెటీనాకు ముందు కేంద్రీకరించబడతాయి.	2. కాంతి కిరణాలు రెటీనా వెనుకవైపు కేంద్రీకరించబడతాయి.
3. ద్విపుటాకార కటకం ద్వారా ఈ దృష్టి దోషాన్ని నివారించవచ్చు.	3. ద్వికుంభాకార కటకాన్ని ఉపయోగించి ఈ దృష్టి దోషాన్ని నివారించవచ్చు.

ప్రశ్న 16.
ఈ క్రింది పదాలను నిర్వచించండి.
ఎ) పట్టకము
బి) కాంతి విక్షేపణం
సి) కాంతి పరిక్షేపణం
జవాబు:
ఎ) పట్టకము : ఒకదానికొకటి కొంత కోణం చేసే కనీసం రెండు సమతలాలతో పరిసర యానకం నుండి వేరుచేయబడి ఉన్న పారదర్శక యానకాన్ని పట్టకం అంటారు.
బి) కాంతి విక్షేపణం : తెల్లని కాంతి పట్టకం గుండా ప్రసరించినపుడు వివిధ రంగులుగా విడిపోవడాన్ని కాంతి విక్షేపణం అంటారు.
సి) కాంతి పరిక్షేపణం : ఒక కణం తను శోషించుకొన్న శక్తిలో కొంత భాగాన్ని అన్ని దిశలలో వివిధ తీవ్రతలతో ఉద్గారం చేయడాన్ని కాంతి పరిక్షేపణం అంటారు.

ప్రశ్న 17.
పట్టక వక్రీభవన గుణకం కనుగొనుటలో గ్రాఫ్ ప్రాముఖ్యతను తెలుపండి.
జవాబు:

గ్రాఫ్ ద్వారా పతనకోణం, విచలన కోణంకు ను గీస్తే ఆ గ్రాఫ్ ద్వారా లభించే కనిష్ఠ విలువ కనిష్ఠ విచలన కోణాన్ని తెలియజేస్తుంది.
పట్టక వక్రీభవన గుణకం కనుగొనడానికి పట్టక కోణంతోపాటు కనిష్ఠ విచలన కోణం అవసరం.

ప్రశ్న 18.
మీ స్నేహితునికి ఉన్న దృష్టి దోషాన్ని తెలుసుకొనుటకు నీవు అతనిని ప్రశ్నించుటకు కొన్ని ప్రశ్నలను తయారుచేయండి.
జవాబు:

నీకు పుస్తకంలో అక్షరాలు కనపడటం లేదా (లేదా) మసకగా కనిపిస్తున్నాయా?
నీకు క్లాస్ లో చివరి బెంచిలో కూర్చున్నప్పుడు బోర్డ్ పై రాసిన అక్షరాలు కనపడటం లేదా?
నీవు పుస్తకాన్ని బాగా దూరంగా పెట్టి చదువుతున్నావా?
రోడ్డుమీద నడుస్తున్నప్పుడు హోర్డింగ్ మీద ఉన్న అక్షరాలు కనపడడం లేదా?

ప్రశ్న 19.
పట్టకము వక్రీభవన గుణకాన్ని కనుగొనుటకు కావలసిన వస్తువులను వ్రాయండి.
జవాబు:
కావలసిన వస్తువులు :
పట్టకం, తెల్లని డ్రాయింగ్ చార్ట్ (20 x 20 సెం.మీ.), పెన్సిల్, గుండుసూదులు మరియు కోణమానిని, గ్రాఫ్ కాగితం.

ప్రశ్న 20.
కాంతి విక్షేపణలో, ఏర్పడిన ఇంద్రధనుస్సు రంగులను మీ పరిసరాలలో ఈ ప్రక్రియను గమనించిన ఇతర ఉదాహరణలను వ్రాయండి.
జవాబు:

ఫౌంటన్ నీటి ద్వారా కాంతి ప్రసరించినపుడు వివిధ రంగులు గమనించవచ్చు.
టార్చిలైట్ ద్వారా తెల్లని కాంతిని నీటి బిందువుల ద్వారా పంపిస్తే అది వివిధ రంగులలో విడిపోతుంది.

ప్రశ్న 21.
పట్టకానికి సంబంధించిన పదాలను పటము ద్వారా వివరించండి.
జవాబు:
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 6

పతన కిరణం : పట్టకంపైన పడిన కాంతి కిరణం
బహిర్గత కిరణం : పట్టకం రెండవ తలం నుంచి బయటకు వచ్చిన కిరణం.
పతనకోణం (i) : పతన కిరణానికి, లంబానికి మధ్య గల కోణం.
బహిర్గత కోణం (i,) : బహిర్గత కిరణానికి, లంబానికి మధ్య గల కోణం.
విచలన కోణం : పతన కిరణానికి, బహిర్గత కిరణానికి మధ్య గల కోణం.
పట్టక కోణం (A) : పట్టకంలోని రెండు అంచుల మధ్య గల కోణం.

ప్రశ్న 22.
దాతల “నేత్రదానాన్ని” నీవు ఎలా ప్రశంసిస్తావు?
జవాబు:
ప్రపంచంలో ఏ వస్తువునైనా చూడాలంటే మనకు కన్ను అవసరం. అటువంటి కన్నులు లేనివారు ఈ అద్భుత ప్రపంచాన్ని చూడలేరు. కాబట్టి అటువంటి అంధులకు దృష్టి సామర్థ్యాన్ని కలుగజేసే నేత్రదానం ఎంతైనా ప్రశంసనీయం.

ప్రశ్న 23.
కాంతి విక్షేపణలో ఎరుపు రంగు, ఊదారంగుల వివిధ లక్షణాలను తెలుపండి.
తరంగదైర్ఘ్యం పెరిగితే వక్రీభవన గుణకం తగ్గుతుంది. కాంతి విక్షేపణం చెందినపుడు ఎరుపురంగు తక్కువ విచలనాన్ని పొందుతుంది. ఊదారంగు ఎక్కువ విచలనం పొందుతుంది. కారణం ఎరుపురంగు తరంగదైర్ఘ్యం ఎక్కువ. అంటే వక్రీభవన గుణకం తక్కువ కాబట్టి తక్కువ విచలనానికి గురి అవుతుంది.

10th Class Physics 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
కావ్య దూరంగా ఉన్న వస్తువులను స్పష్టంగా చూడగలదు. కానీ దగ్గర వస్తువులను చూడలేదు. ఆమెకు ఉన్న దృష్టి దోషం ఏది? దృష్టి దోషం ఉన్న మరియు దృష్టి దోషాన్ని సవరించుటకు చూపే పటములు గీయండి.
(లేదా)
రేవతి తరగతి గదిలో ముందు వరుసలో కూర్చునే విద్యార్థిని బోర్డుపై గీయబడిన బొమ్మ సరిగా కనిపించకపోవడంతో ఉపాధ్యాయుని అనుమతితో వెనుక వరుసలో కూర్చొని గీయగలిగింది. ఆమెకు ఉండే కంటి దోషం ఏది ? దాని సవరణను సూచించే పటం గీయండి.
జవాబు:
కావ్యకు దీర్ఘ దృష్టి లోపము ఉన్నది.
ఈ క్రింది పటాలు దృష్టి దోషాన్ని మరియు సవరించుటను చూపుతాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 8

ప్రశ్న 2.
దీర్ఘ దృష్టిని సవరించడానికి ఉపయోగించే ద్వికుంభాకార కటకం యొక్క నాభ్యంతరం ఎంత ఉండాలో మీరెలా నిర్ణయిస్తారు?
జవాబు:
దీర్ఘదృష్టి గల వ్యక్తికి దగ్గర వస్తువులు కనిపించవు. కనిష్టదూర బిందువు (H) కు అవతల ఉన్న వస్తువులను మాత్రమే చూడగలడు. సవరణ కొరకు స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరం (L) వద్ద ఉన్న వస్తువుకు కనిష్ఠ దూరబిందువు (H) వద్ద ప్రతిబింబం ఏర్పడాలి.
u : -25 సెం.మీ.; V = =d సెం.మీ.;
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 9
ఇక్కడ d > 25, కనుక ‘f’ కు ధనవిలువ వస్తుంది అనగా కుంభాకార కటకం వాడాలి.

ప్రశ్న 3.
దృష్టిదోషం గల ఒక వ్యక్తికి నేత్రవైద్యుడు + 2D కటకంను సూచించాడు. ఆ వ్యక్తికి గల దృష్టి దోషం ఏది? ఆ దృష్టిదోషాన్ని చూపు పటం మరియు తగిన కటకంతో ఆ దోషాన్ని సవరించుటకు సూచించు పటం గీయుము.
జవాబు:
నేత్ర వైద్యుడు సూచించిన కటకం + 2D కావున అది ద్వికుంభాకార కటకం. ద్వికుంభాకార కటకం దీర్ఘదృష్టి నివారణకు ఉపయోగిస్తారు. కనుక ఆ వ్యక్తికి దీర్ఘదృష్టి లోపము ఉందని చెప్పవచ్చును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 10

ప్రశ్న 4.
కాంతి పరిక్షేపణమును ప్రయోగపూర్వకంగా చూపుటకు కావలసిన పరికరాలు, రసాయనాల జాబితాను రాసి, – ప్రయోగ విధానాన్ని వివరించండి.
జవాబు:
కావలసిన పరికరాలు, రసాయనాలు : ఒక బీకరు, సోడియం థయో సల్ఫేట్ (హైపో) సల్ఫ్యూరికామ్లం, నీరు.

ప్రయోగ విధానము:

ఒక బీకరు తీసుకొని సోడియం థయోసల్ఫేటు ద్రావణమును తయారు చేయాలి.
ఈ బీకరును ఆరుబయట ఎండలో సూర్యుని వెలుగులో ఉంచాలి.
బీకరులోని ద్రావణానికి సల్ఫ్యూరికామ్లమును కలపాలి. బీకరులో సల్పర్ స్పటికాలు ఏర్పడడం గమనించితిని.
ప్రారంభంలో సల్ఫర్ స్ఫటికాలు చాలా చిన్నవిగాను, చర్య జరుగుతున్న కొద్ది ఏర్పడిన స్ఫటికాల పరిమాణం పెరుగుతున్నట్లు గమనించితిని.
మొదట సల్ఫర్ స్ఫటికాలు నీలిరంగులో ఉండి వాటి పరిమాణం పెరుగుతున్న కొలది తెలుపు రంగులోకి మారతాయి. దీనికి కారణం కాంతి పరిక్షేపణం.

ప్రశ్న 5.
ఫణి తాతగారు పేపర్ చదవలేకపోతున్నారు. అది చూసిన ఫణి వాళ్ళ తాతగారికి కటకాన్ని ఇచ్చి చదవమన్నాడు.
ఎ) అతడు ఇచ్చిన కటకం ఏమిటి?
బి) ఆ కటకాన్ని ఇవ్వడానికి గల అంశాలను తెలియజేయండి. స్పష్టత కోసం పట సహాయం తీసుకోండి.
జవాబు:
ఎ) ఫణి ఇచ్చిన కటకం ద్వికుంభాకార కటకం.
బి) ఫణి తాతగారు పేపరు చదవలేకపోతున్నారు, అనగా దగ్గరి వస్తువులను చూడలేకపోవటమే. ఇది దీర్ఘదృష్టి అను కంటి దోషప్రభావమే. దీనిని కుంభాకార కటకంతో సవరించవచ్చు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 3

ప్రశ్న 6.
ఒక చెరువు ప్రక్కన గల రోడ్డుపై బస్సులో నీవు ప్రయాణిస్తున్నావు. ఆ చెరువులో నీటి ఫౌంటేన్ నుండి నీరు వెదజల్ల ‘బడుతుంది. దాని గుండా చూసిన నీకు ఇంద్రధనస్సు కనిపించింది. కాని అది కొంతదూరం పోయిన తర్వాత కనిపించలేదు. దీనిని ఎలా వివరిస్తావు?
జవాబు:

నీటి బిందువులలోకి ప్రవేశించే కిరణాలు, బయటకు వెళ్ళే కిరణాల మధ్యకోణం 0° నుండి 42° మధ్య ఎంతైనా ఉన్నప్పుడు మనము ఇంద్రధనుస్సును చూడగలము.
ఆ కోణం. 40° నుండి 42° లకు దాదాపు సమానంగా ఉన్నప్పుడు ప్రకాశవంతమైన ఇంద్రధనుస్సును మనం చూడగలము.
బస్సులో ప్రయాణిస్తున్న నేను ఆ కోణం కంటే ఎక్కువ కోణంను ఏర్పరచినప్పుడు ఇంద్రధనుస్సు నాకు కన్పించదు.

AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 9

ప్రశ్న 7.
కంటి కటక గరిష్ఠ, కనిష్ఠ నాభ్యంతరాలను కనుగొనుము.
జవాబు:
గరిష్ఠ నాభ్యంతరం :
1) అనంత దూరంలోనున్న వస్తువు నుండి వచ్చే సమాంతర కాంతి కిరణాలు కంటి కటకంపై పడి వక్రీభవనం చెందాక రెటీనా పై ఒక భిందురూప ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తాయి. ఈ సందర్భంలో కంటి కటక నాభ్యంతరం గరిష్ఠంగా ఉంటుంది.

2) వస్తువు అనంత దూరంలోనున్నపుడు
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 12

కనిష్ఠ నాభ్యంతరం :
1) కంటి ముందు 25 సెం.మీ. దూరంలో వస్తువు ఉందనుకుందాం. ఈ సందర్భంలో కంటి కటక నాభ్యంతరం కనిష్ఠంగా ఉంటుంది.
అపుడు
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 13

ప్రశ్న 8.
చత్వారం అనగానేమి? దానినెట్లా సరిదిద్దుతారు?
జవాబు:

వయసుతో పాటుగా కంటి సర్దుబాటు సామర్థ్యం తగ్గిపోయే దృష్టిదోషాన్ని చత్వారం అంటారు.
వయసుతో పాటుగా చాలామందికి కనిష్ట దూర బిందువు క్రమంగా దూరమైపోతుంది. అప్పుడు వారు దగ్గరలోనున్న వస్తువులను స్పష్టంగా చూడలేరు.
సిలియరీ కండరాలు క్రమంగా బలహీనపడి కంటి కటక స్థితిస్థాపక లక్షణం క్రమంగా తగ్గిపోవటం వలన ఈ విధంగా జరుగుతుంది. కొన్నిసార్లు హ్రస్వదృష్టి, దీర్ఘదృష్టి దోషాలు రెండూ కలుగవచ్చు.
ఇటువంటి దోషాల్ని సవరించడానికి ద్వి-నాభ్యంతర కటకాన్ని ఉపయోగించాలి. ఈ కటకం పై భాగంలో పుటాకార కటకం, క్రింది భాగంలో కుంభాకార కటకం ఉంటాయి.

ప్రశ్న 9.
కాంతి పరిక్షేపణ అనగానేమి? కాంతి ఎలా పరిక్షేపణ చెందుతుంది?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 15
కాంతి పరిక్షేపణ :
కణాలు తాము శోషించుకున్న శక్తిలో కొంత భాగాన్ని అన్ని దిశల్లో వివిధ తీవ్రతలతో తిరిగి ఉద్గారం చేసే ప్రక్రియను కాంతి పరిక్షేపణ అంటారు.

అంతరాళంలో ఒక స్వేచ్ఛా పరమాణువు లేదా అణువు ఉన్నదనుకుందాం. ఆ కణంపై నిర్దిష్ట పౌనఃపున్యం గల కోంతి పతనమైనదనుకుందాం.
ఆ కణం పరిమాణం, పతనం చెందిన కాంతి తరంగదైర్ఘ్యంతో పోల్చదగిన విధంగా ఉన్నపుడు మాత్రమే ఆ కాంతికి, కణం స్పందిస్తుంది. ఈ నియమం పాటించబడినపుడు మాత్రమే ఆ కణం కాంతిని శోషించుకుని కంపనాలు చేస్తుంది.
ఈ కంపనాల వలన కణం శోషించుకున్న శక్తిలో కొంత భాగాన్ని అన్ని దిశలలో వివిధ తీవ్రతలలో తిరిగి ఉద్గారం చేస్తుంది.
ఇలా తిరిగి ఉద్గారించడాన్నే కాంతి పరిక్షేపణం అంటారు. ఉద్గారమైన కాంతిని పరిక్షేపణ కాంతి అంటారు.
ఈ అణువులు / పరమాణువులను పరిక్షేపణ కేంద్రాలు అంటారు.

ప్రశ్న 10.
పట్టకం కాంతిని విక్షేపణం చెందించును కాని గాజు పలక చెందించదు. వివరించుము.
జవాబు:

పట్టకంలో కాంతి వక్రీభవనం రెండు తలాల వద్ద జరుగును.
మొదటి తలం వద్ద కాంతి విక్షేపణం చెంది, వివిధ రంగులు గల కాంతి కిరణాలు, వాటి పౌనఃపున్యాల ఆధారంగా వివిధ కోణాలలో ప్రయాణిస్తాయి.
ఇవి రెండవ తలాన్ని చేరి మరొకసారి వక్రీభవనానికి గురై మరింతగా విడిపోతాయి.
దీర్ఘచతురస్రాకార గాజుదిమ్మెలో, రెండు సమాంతర తలాలలో వక్రీభవనం జరుగుతుంది.
మొదటి తలం వద్ద కాంతి విక్షేపణానికి గురై దానిలోని వివిధ రంగులుగా విడిపోయినప్పటికి, రెండవ తలం సమాంతరంగా వుండడం వల్ల ఆ కిరణాలు మరొకసారి వక్రీభవనానికి గురియైన కూడా కలిసిపోయి తెల్లని కాంతిగా బయటకు వస్తుంది.

ప్రశ్న 11.
మానవుని కంటి నిర్మాణమును పటము ద్వారా వివరించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 16

కంటి ముందు భాగం కార్నియా అనే పారదర్శక రక్షణ పొరను కలిగి ఉంటుంది.
కార్నియా వెనుక ప్రదేశంలో నేత్రోదక ద్రవం ఉంటుంది.
దీని వెనుక ప్రతిబింబ ఏర్పాటుకు ఉపయోగపడే కటకం ఉంటుంది.
నేత్రోదక ద్రవానికి, కటకానికి మధ్య నల్లగుడ్డు / ఐరిస్ అనే కండర పొర ఉంటుంది.
ఈ కండర పొరకు ఉండే చిన్న రంధ్రాన్ని కనుపాప అంటారు.
కంటిలోకి వెళ్ళే కాంతిని నియంత్రించే ద్వారం లాగా కనుపాపకు ఐరిస్ సహాయపడుతుంది.
కంటిలోకి ప్రవేశించిన కాంతి కనుగుడ్డుకు వెనుకవైపున ఉండే రెటీనా పై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

10th Class Physics 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
వివిధ వస్తు దూరాలకు ఒకే ప్రతిబింబ దూరం ఉండడం ఎలా సాధ్యం?
జవాబు:
1. వివిధ వస్తు దూరాలకు ఒకే ప్రతిబింబం ఏర్పడుటకు, కంటి నిర్మాణమే ముఖ్య కారణము.
2. కంటి నిర్మాణంలో గల సిలియరి కండరాలు అధిక దూరపు, అల్ప దూరపు వస్తువుల ప్రతిబింబాలు కటకంపై సరిగా ఏర్పడే విధంగా సహాయపడతాయి.

ప్రశ్న 2.
కన్ను తన నాభ్యంతరాన్ని ఎలా మార్చుకుంటుంది?
జవాబు:

దూరంలో ఉన్న వస్తువును కన్ను చూస్తున్నపుడు సిలియరి కండరాలు విశ్రాంత స్థితిలో ఉండటం వల్ల కంటి కటక నాభ్యంతరం గరిష్టమగును. అనగా కటకం నుండి రెటీనాకు గల దూరానికి, నాభ్యంతరం విలువ సమానమగును.
ఈ సందర్భంలో కంటిలోనికి వచ్చు సమాంతర కిరణాలు రెటీనాపై కేంద్రీకరింపబడుట వలన వస్తువును మనము చూడగలము.
దగ్గరగా ఉన్న వస్తువును కన్ను చూస్తున్నపుడు సిలియరి కండరాలు ఒత్తిడికి గురికావడం వల్ల కంటి కటక నాభ్యంతరం తగ్గును. రెటీనా పై ప్రతిబింబం ఏర్పడే విధంగా సిలియరి కండరాలు కటక నాభ్యంతరంను మార్చి, నాభ్యంతర విలువ తగిన విధంగా సర్దుబాటు చేయును.

ఈ విధముగా కంటిలోని కటకానికి ఆనుకొని ఉన్న సిలియరి కండరాలు కటక వక్రతావ్యాసార్ధాన్ని మార్చడం ద్వారా కటకం తన నాభ్యంతరాన్ని మార్చుకోవడానికి దోహదపడతాయి.

ప్రశ్న 3.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 17
పై పటంలో చూపిన భాగం దేనిని సూచిస్తుంది? దాని పనితీరు తెలుపుము.
జవాబు:
పటంలో చూపించబడిన కంటి భాగము సిలియరి కండరాలు.

పనితీరు :

సిలియరి కండరాలు, కంటి కటకం వస్తుదూరానికి అనుగణంగా తన నాభ్యంతరాన్ని మార్చుకుంటుంది.
దూరంగా ఉన్న వస్తువును కన్ను చూస్తున్నపుడు కటక నాభ్యంతరం గరిష్టమయ్యినపుడు, వస్తువు నుండి వచ్చే కిరణాలు రెటీనాపై కేంద్రీకరింపబడునట్లు ఈ కండరాలు సహాయపడుతాయి.
దగ్గరగా ఉన్న వస్తువును కన్ను చూస్తున్నపుడు, కటక నాభ్యంతరం కనిష్టమయినపుడు, వస్తువు నుండి వచ్చే కిరణాలు రెటీనాపై కేంద్రీకరింపబడునట్లు ఈ కండరాలు సహాయపడతాయి. ఈ విధంగా సర్దుబాటు లక్షణంను సిలియరి కండరాలు ప్రదర్శించి మన కంటికి స్పష్టదృష్టిని అందిస్తాయి.

AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 18

ప్రశ్న 4.
కంటి ముందు వస్తువు ఎంత దూరంలో ఉన్న ప్రతిబింబ దూరం మాత్రం 2.5 సెం.మీ మాత్రమే ఉంటుంది. నీ సమాధానం సమర్దింపుము.
జవాబు:

సిలియరి కండరాలు మానవుని కంటిలో లేకుంటే, దూరపు వస్తువులను మరియు దగ్గర వస్తువులను స్పష్టంగా చూడలేము.
ఈ ప్రభావం వలన వస్తు పరిమాణం, ఆకారంలో స్పష్టత లోపిస్తుంది.
కనుక సిలియరి కండరాలు లేని మానవుని కన్ను వలన దృష్టిలో దాదాపు 30% వరకు మాత్రమే ఉపయోగము కానీ పూర్తిగా ఉపయోగము ఉండేది కాదు.
మనము, మనకు తెలిసిన వారిని కూడా త్వరగా గుర్తించలేము.

ప్రశ్న 5.
కంటి కటక నాభ్యంతరం 2.27 – 2.5 సెం.మీ మధ్యస్తంగా ఉండడానికి ఏ కండరాలు ఉపయోగపడతాయో వివరించండి.
జవాబు:
ఉదాహరణకు మనము ఒక వస్తువును కంటికి చాలా దగ్గరగా ఉంచినపుడు రెటీనా పై ప్రతిబింబం ఏర్పడే విధంగా నాభ్యంతరం సర్దుబాటు జరుగదు. కాబట్టి వస్తువును స్పష్టంగా చూడలేము. అదే వస్తువును స్పష్టంగా చూడాలంటే కనీసం 25 సెం.మీల దూరంలో ఉంచాలి.
(లేదా)
కంటి కటకం తన నాభ్యంతరాన్ని 2.27 సెం.మీ నుండి 2.5 సెం.మీలకు మధ్యస్థముగా ఉండేటట్లు సర్దుబాటు చేసుకుంటుంది. దీని ద్వారా ప్రతిబింబం రెటీనాపై ఏర్పడుతుంది.

10th Class Physics 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం ½ Mark Important Questions and Answers

1. మానవుని కంటి కటకం ప్రతిబింబ దూరం ఎంత
జవాబు:
2.5 సెం.మీ.

2. వస్తువు ఎక్కడ వున్నప్పుడు కుంభాకార కటక నాభ్యంతరం మరియు ప్రతిబింబ దూరం సమానమవుతుందో ఊహించుము.
జవాబు:
అనంత దూరంలో

3. మానవుని కంటి స్పష్టదృష్టి కనిష్ఠ దూరం ఎంత?
జవాబు:
25 సెం.మీ.

4. చిన్న పిల్లలలో స్పష్టదృష్టి కనిష్ఠ దూరం ఎంత? వుంటుంది?
జవాబు:
7 నుండి 8 సెం.మీ.

5. నీ స్నేహితుడు తన కంటి నుండి 10 సెం.మీ. దూరంలో గల వస్తువులను స్పష్టంగా చూడలేకపోతున్నాడు. అతని దృష్టి లోపం
a) హ్రస్వ దృష్టి
b) దీర్ఘ దృష్టి
c) చత్వారం
d) దృష్టి లోపం లేదు
జవాబు:
d) దృష్టి లోపం లేదు

6. క్రింది వానిలో దేనిని మానవుడు పూర్తిగా స్పష్టంగా చూడగలడు?
a) కంటితో 60° కోణం చేసే వస్తువును
b) కంటితో 60° కన్నా ఎక్కువ కోణం చేసే వస్తువును
c) కంటితో 60° కన్నా తక్కువ కోణం చేసే వస్తువును
d) a మరియు c
జవాబు:
d) a మరియు c

7. దృష్టికోణం మానవునిలో
a) 60°
b) 360°
C) 180°
d) 0°
జవాబు:
a) 60°

8. క్రింది వానిని జతపర్చుము :
a) దృష్టికోణం ( ) i) 2.5 సెం.మీ.
b) స్పష్ట దృష్టి కనిష్ఠ దూరం ( ) ii) 25 సెం.మీ.
c) రెటీనా-కంటి కటకం మధ్య గరిష్ఠ దూరం ( ) iii)60°
జవాబు:
a . (iii), b – (ii), C – (i)

9. మానవుని కంటి ఆకారం ఎలా వుంటుంది?
జవాబు:
గోళాకారంలో

10. కంటిలో పారదర్శక రక్షణ పొర ఏది?
జవాబు:
కార్నియా

11. నేత్రోదక ద్రవం కంటిలో ఎక్కడ ఉంటుంది?
జవాబు:
కార్నియా మరియు కంటి కటకం మధ్యలో

12. మన కంటిలో ఏ భాగం కనుపాపను కలిగి ఉంటుంది?
జవాబు:
ఐరిస్ (నల్లగుడ్డు)

13. కనుపాప (ఐరిస్) అనేది
a) పొర
b) ద్రవం
c) కటకం
d) ఏదీకాదు
జవాబు:
d) ఏదీకాదు

14. కంటిలో ఏ భాగం రంగులో కనిపిస్తుంది?
జవాబు:
ఐరిస్ (నల్లగుడ్డు)

15. A : కనుపాప నలుపు రంగులో కనిపిస్తుంది.
R : కనుపాప గుండా పోయే కాంతి తిరిగి వెనుకకు రాదు.
A) ‘A’ మరియు ‘R’ లు సరియైనవి. మరియు ‘R’, ‘A’ కు సరియైన కారణం.
B) ‘A’ మరియు ‘R’ లు సరియైనవి. మరియు ‘R’, ‘A’ కు సరియైన కారణం కాదు.
C) ‘A’ మాత్రమే సరియైనది.
D) ‘R’ మాత్రమే సరియైనది.
జవాబు:
A) ‘A’ మరియు ‘R’ లు సరియైనవి. మరియు ‘R’, ‘A’ కు సరియైన కారణం.

16. కంటిలోకి ప్రవేశించే కాంతిని అదుపు చేసేది ఏది?
జవాబు:
ఐరిస్

17. ఏ సందర్భంలో కనుపాప సంకోచిస్తుంది?
జవాబు:
ఎక్కువ తీవ్రత గల కాంతి కంటిలో ప్రవేశించినపుడు.

18. ‘కాంతిని నియంత్రించే ద్వారం’ అని దేనిని అంటారు?
జవాబు:
కనుపాప

19. కనుపాప సంకోచవ్యాకోచాలకు సహాయపడేది ఏది?
జవాబు:
ఐరిస్

20. కంటి కటక ప్రతిబింబ దూరం ఎంత ?
జవాబు:
2.5 సెం.మీ.

21. కంటి కటకానికి ఈ దూరం స్థిరంగా వుంటుంది.
A) వస్తు దూరం
B) ప్రతిబింబ దూరం
C) నాభ్యంతరం
D పైవన్నీ
జవాబు:
B) ప్రతిబింబ దూరం

22. కంటి కటకం యొక్క వక్రతా వ్యాసార్ధం మార్చడానికి సహాయపడేది ఏది?
జవాబు:
సిలియరి కండరం

23. కంటిలో ఏ భాగంనకు నిలియరి కండరాలు అతికించబడి వుంటాయి?
జవాబు:
కంటి కటకం

24. కంటి కటకం
a) కుంభాకార కటకం.
b) పుటాకార కటకం
c) a మరియు b
d) సమతల కుంభాకార కటకం
జవాబు:
a) కుంభాకార కటకం

25. కన్ను దగ్గరి వస్తువును చూసినపుడు
a) సిలియరి కండరాలు ఒత్తిడికి గురి అవుతాయి.
b) కంటి కటక నాభ్యంతరం తగ్గుతుంది.
c) a మరియు b
d) సిలియరి కండరాలు విశ్రాంతిలో ఉంటాయి.
జవాబు:
c) a మరియు b

26. క్రింది కంటి భాగాలను ఒక క్రమంలో అమర్చుము.
కంటి కటకం, నేత్రోదకం, రెటీనా, ఐరిస్, కార్నియా
జవాబు:
కార్నియా, ఐరిస్, నేత్రోదకం, కంటి కటకం, రెటీనా

27. దూరపు వస్తువులను చూసినపుడు సిలియరీ కండరాల స్థితి.
a) సంకోచం
b) వ్యాకోచం
c) a లేదా b
d) రెండూ కావు
జవాబు:
d) రెండూ కావు

28. కంటి కటకం యొక్క నాభ్యంతరం ఎప్పుడు తగ్గుతుంది?
జవాబు:
దగ్గర వస్తువులను చూస్తున్నప్పుడు

29. కంటి కటకం తన నాభ్యంతరాన్ని మార్చుకునే ప్రక్రియను ఏమందురు ?
జవాబు:
సర్దుబాటు

30. వాక్యం (A) : 25 సెం.మీ. కన్నా తక్కువ దూరంలో ఉన్న వస్తువును మనం స్పష్టంగా చూడలేము.
కారణం (R₁) : సిలియరీ కండరాలు విశ్రాంతి స్థితిలో ఉండటం వలన.
కారణం (R₂) : సిలియరీ కండరాలు ఎక్కువ ఒత్తిడికి గురి కాలేవు.
A) R₁ సరియైనది
B) R₂ సరియైనది
C) A, B లు సరియైనవి
D) రెండూ సరియైనవి కావు
జవాబు:
B) R₂ సరియైనది

31. కంటిలో రెటీనాపై ఏర్పడే ప్రతిబింబం లక్షణాలేవి?
జవాబు:
నిజ, తలక్రిందులు

32. కంటిలో దండాలు, శంఖువులు ఎక్కడ వుంటాయి?
జవాబు:
రెటీనాపై

33. కంటిలో ఏ గ్రాహకాలు రంగులను గుర్తిస్తాయి?
జవాబు:
శంఖువులు

34. కంటిలో ఏ గ్రాహకాలు కాంతి తీవ్రతను గుర్తిస్తాయి?
జవాబు:
దండాలు

35. కాంతి సంకేతాలను మెదడుకు తీసుకుపోయేవి ఏవి?
జవాబు:
దృక్ నాడులు

36. మన రెటీనాలో ఎన్ని గ్రాహకాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
125 మిలియన్లు

37. వస్తువు ఆకారం, రంగు, పరిమాణాలను ఎవరు గుర్తిస్తారు?
జవాబు:
మెదడు

38. కంటి కటక నాభ్యంతర కనిష్ఠ, గరిష్ఠ విలువలు ఏమిటి?
జవాబు:
f_{గరిష్టం} = 2.5 సెం.మీ., f_{కనిష్ఠం} = 2.27 సెం.మీ.

39. జతపరుచుము :
a) f_{గరిష్టం} ( ) i) వస్తువు 25 సెం.మీ. వద్ద
b) f_{కనిష్ఠం} ( ) ii) వస్తువు అనంత దూరంలో
iii) వస్తువు 1 సెం.మీ. వద్ద
జవాబు:
a – ii, b-i

40.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 19
పటంను బట్టి వస్తువు ఎక్కడ వుంది?
జవాబు:
అనంత దూరంలో

41.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 20
పటంను బట్టి, కంటి కటక నాభ్యంతరం ఎంత?
జవాబు:
2.27 సెం.మీ.

42. అనంత దూరంలో వస్తువును చూసినపుడు కంటి కటక నాభ్యంతరం ఎంత వుంటుంది?
జవాబు:
2.5 సెం.మీ.

43. కంటి కటకం తన నాభ్యంతరాన్ని మార్చుకునే సామర్థ్యంను ఏమంటారు?
జవాబు:
కటక సర్దుబాటు సామర్థ్యం

44. ఏవేని రెండు దృష్టి లోపాలను రాయండి.
జవాబు:
హ్రస్వదృష్టి, దీర్ఘదృష్టి

45. రమ దగ్గరగా వున్న వస్తువులను చూడగలదు. కానీ దూరంలో ఉన్న వస్తువులను స్పష్టంగా చూడలేదు. ఈమె దృష్టిలోపం ఏమిటి?
జవాబు:
హ్రస్వదృష్టి

46. క్రింది వానిలో f ఎంత వుంటే హ్రస్వదృష్టిని సూచిస్తుంది?
a) 2.5 సెం.మీ.
b) 2.27 సెం.మీ.
c) 2.7 సెం.మీ.
జవాబు:
b) 2.27 సెం.మీ.

47. క్రింద ఇవ్వబడిన పటం ఎటువంటి దృష్టి లోపాన్ని సూచిస్తుంది?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 21
జవాబు:
హ్రస్వదృష్టి

48. పై పటంలో చూపిన దృష్టి లోపాన్ని సవరించుటకు వినియోగించవలసిన కటకం ఏమిటి?
జవాబు:
ద్విపుటాకార కటకం

49. పై పటంలో ‘M’ దేనిని సూచిస్తుంది?
జవాబు:
గరిష్ఠ దూర బిందువు

50. హ్రస్వదృష్టి గలవారు ఏ వస్తువులను చూడలేరు?
a) గరిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల
b) గరిష్ఠ దూర బిందువుపై
c) గరిష్ఠ దూర బిందువు లోపల
జవాబు:
a) గరిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల

51. ఏ గరిష్ఠ దూరం వద్దనున్న బిందువుకు లోపల గల వస్తువులకు మాత్రమే కంటి కటకం రెటీనాపై ప్రతిబింబంను ఏర్పరచగలదు? ఆ బిందువునేమంటారు?
జవాబు:
గరిష్ఠ దూర బిందువు (M)

52. గరిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల ఉన్న వస్తువును చూడలేకపోయే దృష్టి లోపాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
హ్రస్వదృష్టి

53. ఏ కటకం దూరపు వస్తువుల ప్రతిబింబాన్ని గరిష్ఠ దూర భిందువు వద్ద ఏర్పరచగలదు?
జవాబు:
ద్విపుటాకార కటకం

54. హ్రస్వదృష్టి గలవారు వినియోగించవలసిన ద్విపుటాకార కటక నాభ్యంతరాన్ని (f), గరిష్ఠ దూర బిందువు నుండి కంటికి గల దూరం (D) లలో వ్యక్తపరుచుము.
జవాబు:
f = – D

55. f = -D దీనిలో ‘-‘ గుర్తు దేనిని సూచించును?
జవాబు:
పుటాకార కటకం

56. కంటి కటక నాభ్యంతరం 2.27 సెం.మీ. కన్నా ఎక్కువైతే ఏ దృష్టిలోపం ఏర్పడును?
జవాబు:
దీర్ఘదృష్టి

57. దీర్ఘదృష్టిలో దగ్గరి వస్తువుల నుండి వచ్చే కాంతి కిరణాలు ఎక్కడ కేంద్రీకరింపబడతాయి?
జవాబు:
రెటీనాకు ఆవల

58. కనిష్ఠ దూర బిందువును ఏ దృష్టి లోపం గల వారిలో గుర్తిస్తారు?
జవాబు:
దీర్ఘదృష్టి

59. దీర్ఘదృష్టి సవరణకు వినియోగించవలసిన కటకం ఏది?
జవాబు:
ద్వికుంభాకార కటకం

60. a) దీర్ఘదృష్టి గలవారు కనిష్ఠ దూర బిందువు (H) కు, స్పష్టదృష్టి కనీస దూరం (L) కు మధ్య గల వస్తువులను చూడలేరు.
b) హ్రస్వదృష్టి గలవారు గరిష్ఠ దూరబిందువు (M)కి ఆవల గల వస్తువులు చూడలేరు. పై వాక్యా లలో ఏది సరియైనది?
జవాబు:
రెండూ సరియైనవే.

61.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 22
పటంలో చూపబడిన దృష్టి లోపం ఏమిటి?
జవాబు:
దీర్ఘదృష్టి

62. దీర్ఘదృష్టి కలవారు వినియోగించవలసిన కటక నాభ్యంతరం కనుగొనుటకు సూత్రం రాయుము.
జవాబు:

63. వయసుతోబాటు కంటి కటక సామర్థ్యం తగ్గిపోవు దృష్టి లోపాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
చత్వారం

64. చత్వారం గలవారు (హ్రస్వ మరియు దీర్ఘ దృష్టి లోపం) వినియోగించవలసిన కటకాలు ఏవి?
జవాబు:
ద్వినాభ్యంతర కటకం

65. చత్వారం వచ్చేవారు వినియోగించే కళ్ళద్దాలలో దిగువన ఉండే కటకం ఏది?
జవాబు:
కుంభాకార కటకం

66. కటక సామర్థ్యం అనగానేమి?
జవాబు:
కటక నాభ్యంతరం యొక్క విలోమ విలువ (లేదా) ఒక కటకం కాంతి కిరణాలను కేంద్రీకరించే స్థాయి లేదా వికేంద్రీకరించే స్థాయి.

67. కటక సామర్థ్యం సూత్రం రాయుము.
జవాబు:

68. కటక సామర్థ్యం ప్రమాణం రాయుము.
జవాబు:
డయాప్టర్

69. 2D కటకాన్ని వాడాలని డాక్టర్ సూచించారు. ఆ కటక నాభ్యంతరం ఎంత?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 25

70. ఒక కటకం నాభ్యంతరం 50 సెం.మీ. అయిన కటక సామర్థ్యం ఎంత?
జవాబు:
2 డయాప్టర్లు

71. గాజు పట్టకంలో ఎన్ని త్రికోణ భూములు ఉంటాయి?
జవాబు:
2

72. ‘ఒకదానికొకటి కొంత కోణం చేసే కనీసం రెండు సమతలాలతో పరిసర యానకం నుండి వేరు చేయబడివున్న పారదర్శక పదార్థం’ అనగా
A) గాజు పలక
B) పట్టకం
C) కటకం
D) పైవన్నియు
జవాబు:
B) పట్టకం

73.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 26
• పటంలో పట్టక వక్రీభవన కోణం ఏది?
జవాబు:
PQ మరియు PR ల మధ్య కోణం (లేదా) ∠QPR.

• పటంలో ‘d’ దేనిని సూచిస్తుంది?
జవాబు:
విచలన కోణం

• పటంలో i₁, i₂ లు వేనిని సూచిస్తాయి?
జవాబు:
i₁ = పతన కోణం,
i₂ = బహిర్గత కోణం

74. పతన కిరణం మరియు బహిర్గత కిరణంల మధ్య గల కోణాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
విచలన కోణం

75. పట్టకం వక్రీభవన గుణకాన్ని కనుగొనుటకు చేయు ప్రయోగంలో కొలవవలసిన విలువలు ఏవి?
జవాబు:
పతన కోణం (i₁), బహిర్గత కోణం (i₂).

76. కనిష్ఠ విచలన కోణం వద్ద, పట్టక పతన కోణం (i₁) మరియు బహిర్గత కోణం (i₁₂) ల మధ్య సంబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
i₁ = i₂

77. పట్టక కోణం (A), విచలన కోణం (d), పతన కోణం (i₁) మరియు బహిర్గత కోణం (i₂) ల మధ్య సంబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
A + d = i₁ +i₂

78. పట్టక వక్రీభవన గుణక సూత్రాన్ని రాయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 27

79.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 7
• పై గ్రాలో ‘D’ దేనిని సూచిస్తుంది?
జవాబు:
కనిష్ఠ విచలన కోణం

• విచలనకోణం మరియు పతనకోణంల గ్రాఫ్ ఎలా ఉంటుంది?
జవాబు:
వక్రరేఖ (సున్నిత వక్రం)

80. పట్టక ప్రయోగంలో పతన కోణం పెరుగుతున్న కొలదీ
విచలన కోణం
a) పెరుగును
b) తగ్గును
c) ముందు తగ్గి తర్వాత పెరుగును
జవాబు:
c) ముందు తగ్గి తర్వాత పెరుగును

81. పట్టక వక్రీభవన గుణకం కనుగొనుటకు కావలసిన కనీస దత్తాంశం
a) పట్టక కోణం విలువ
b) కనిష్ఠ విచలన కోణం విలువ
c) పై రెండూ
d) రెండూ కావు
జవాబు:
c) పై రెండూ

82. 60°ల పట్టక కోణం గల పట్టకం యొక్క కనిష్ఠ విచలన కోణం 30° అయిన పట్టక పదార్థ వక్రీభవన గుణకం ఎంత?
జవాబు:

83. పట్టకం యొక్క ఒక ఉపయోగం రాయుము.
జవాబు:

కృత్రిమ ఇంద్రధనుస్సునేర్పరచుటకు
తెల్లని కాంతిని విక్షేపణ చెందించుటకు

84. VIBGYOR ను విస్తరించుము.
జవాబు:
ఊదా, ఇండిగో, నీలం, ఆకుపచ్చ, పసుపు, ఆరెంజ్, ఎరుపు.

85. తెల్లని కాంతి ఏడు రంగులుగా విడిపోవడాన్ని ఏమంటారు?
జవాబు:
కాంతి విక్షేపణం

86. తక్కువ విచలనం చెందే రంగు ఏమిటి? దృగ్విషయంను ఏమంటారు?
జవాబు:
ఎరుపు

87. ఎక్కువ విచలనం చెందే రంగు ఏమిటి?
జవాబు:
ఊదా

88. తక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల రంగు ఏది?
జవాబు:
ఊదా

89. ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల రంగు ఏది?
జవాబు:
ఎరుపు

90. a) శూన్యంలో కాంతి వేగం స్థిరం.
b) కాంతి ఒక యానకం గుండా వెళ్ళినపుడు దాని వేగం, దాని తరంగదైర్ఘ్యంపై ఆధారపడును.
పై వాక్యములలో ఏది సరియైనది?
జవాబు:
రెండూ

91. కాంతి తరంగదైర్ఘ్యం పెరిగితే వక్రీభవన గుణకం ఎలా మారుతుంది?
జవాబు:
తగ్గుతుంది

92. గొజు యొక్క వక్రీభవన గుణకం క్రింది ఇవ్వబడిన ఏ కాంతిలో ఎక్కువ?
a) నీలం
b) పసుపు
c) నారింజ
d) మారదు.
జవాబు:
c) నారింజ

93. వక్రీభవనం వలన ఏ తరంగ ధర్మం మారదు?
జవాబు:
పౌనఃపున్యం

94. ఒకవేళ ఎరుపు కాంతిని పట్టకం గుండా పంపితే ఏ రంగుగా బహిర్గతమవుతుంది?
జవాబు:
ఎరుపు

95. కాంతి వేగం (v), తరంగదైర్ఘ్యం (λ) మరియు పౌనఃపున్యం (f) ల మధ్య సంబంధమేమిటి?
జవాబు:
v = fλ

96. ఒక స్థిర కాంతి జనకం నుండి వస్తున్న కాంతి వేగం ఒక యానకం వలన మారింది. అయిన ఏ కాంతి తరంగ ధర్మం మారి వుంటుంది?
జవాబు:
తరంగదైర్ఘ్యం

97. కాంతి విక్షేపణానికి ఒక ఉదాహరణనిమ్ము.
జవాబు:
ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడుట

98. యానకాలు వేరు చేయు ఏ తలం వద్ద వక్రీభవనం జరిగినపుడు కాంతివేగం (v), తరంగదైర్ఘ్యం (λ) కు సంబంధమేమిటి?
జవాబు:
అనులోమానుపాతం (λ ∝ v)

99. అభి నోటితో నీటిని బయటకు తుంపరులుగా ఊదినపుడు వివిధ రంగులను గమనించాడు.
జవాబు:
కాంతి విక్షేపణం

100. ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడినపుడు నీటి బిందువులోకి ప్రవేశించే కిరణాలు, బయటకు వెళ్ళే కిరణాలకు మధ్యకోణం ఎంత ఉంటే ప్రకాశవంతమైన ఇంద్ర ధనుస్సు కనిపిస్తుంది?
జవాబు:
42°

101. ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడునప్పుడు ఒక పరిశీలకునికి ఒక నీటి బిందువు నుండి గరిష్ఠంగా ఎన్ని రంగులను చూడగలడు?
జవాబు:
1 (ఒకటి)

102. సూర్యకాంతి పుంజానికి, నీటి బిందువుచే వెనుకకు పంపబడిన కాంతికి మధ్య ఎంత కోణంలో VIBGYOR కనిపిస్తుంది?
జవాబు:
40° నుండి 42°ల కోణంలో

103. సాధారణంగా మనకు కనిపించే ఇంద్రధనుస్సు అసలు ఆకారం ఏమిటి?
జవాబు:
త్రిమితీయ శంఖువు

104. శంఖువు ఆకారంలో ఉండే ఇంద్రధనుస్సు బాహ్యపొరపై ఏ రంగు కనిపిస్తుంది?రంగుగానే
జవాబు:
ఎరుపు

105. ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడినపుడు, పరిశీలకుడు
a) ఒక నీటి బిందువు నుండి ఒక రంగును మాత్రమే చూడగలడు.
b) వివిధ బిందువుల నుండి వివిధ రంగులను చూడగలడు.
సరియైన వాక్యం ఏది?
జవాబు:
రెండూ

106. ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడినపుడు ఒక నీటి బిందువు వద్ద కాంతి కిరణం ఎన్నిసార్లు వక్రీభవనం చెందును ?
జవాబు:
రెండు సార్లు

107. ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పడినపుడు ఏ దృగ్విషయాలు జరుగును?
a) వక్రీభవనం
b) సంపూర్ణాంతర పరావర్తనం
c) a మరియు b
d) పరావర్తనం
జవాబు:
c) a మరియు b

108. కాంతి ప్రయాణ దిశకు లంబంగా ఉన్న ఏకాంక వైశాల్యం గల తలం గుండా ఒక సెకను కాలంలో ప్రసరించే కాంతి శక్తిని ఏమని పిలుస్తారు?
జవాబు:
కాంతి తీవ్రత

109. a) ఒక కణం పరిమాణం తక్కువగా ఉంటే, అది ఎక్కువ పౌనఃపున్యం గల కాంతితో ప్రభావితం అవుతుంది.
b) ఒక కణం పరిమాణం ఎక్కువగా ఉంటే అది ఎక్కువ తరంగదైర్ఘ్యం గల కాంతితో ప్రభావితం అవుతుంది.
పై రెండు వాక్యా లలో సరియైనది/వి?
జవాబు:
రెండు సరియైనవే.

110. ఒక పరమాణువుపై నిర్దిష్ట పౌనఃపున్యం గల కాంతి పతనమయినపుడు ఏం జరుగుతుందో ఊహించుము.
జవాబు:
కంపించును

111. ఒక కణం, పతనకాంతికి స్పందించాలంటే కావలసిన నియమం ఏమిటి?
జవాబు:
కణపరిమాణం, పతనకాంతి తరంగదైర్ఘ్యంతో పోల్చదగినదిగా ఉన్నప్పుడు

112. పరిక్షేపణం వలన కాంతిని ఉద్గారం చేసే పరమాణువులు లేదా అణువులను ఏమంటారు?
జవాబు:
పరిక్షేపణ కేంద్రాలు

112. పై పటంలో చూపిన ప్రయోగంలో ఏ దృగ్విషయాన్ని పరిశీలించవచ్చును?
జవాబు:
కాంతి విక్షేపణం

113. పరిక్షేపణ కోణం ఎంత ఉన్నప్పుడు ఉద్గార కాంతి తీవ్రత అత్యధికంగా ఉంటుంది?
జవాబు:
90°

114. వాతావరణంలో ఏయే అణువులు ఆకాశం నీలి రంగుకు కారణం అవుతాయి?
జవాబు:
నైట్రోజన్, ఆక్సిజన్

115. నీలి రంగు కాంతిని పరిక్షేపణం చెందించే ఏదైనా అణువును రాయండి.
జవాబు:
నైట్రోజన్ లేదా ఆక్సిజన్

116. ఆకాశం నీలిరంగుకు కారణమైన దృగ్విషయంను ఏమంటారు?
జవాబు:
కాంతి పరిక్షేపణం

117. ఏ దృగ్విషయంలో కణాలు కాంతిని శోషించి, కంపించి, తిరిగి ఉద్గారం చేస్తాయి?
జవాబు:
కాంతి పరిక్షేపణంలో

118. వేసవి రోజుల్లో ఆకాశం తెల్లగా కనిపించడానికి కారణమయ్యే ‘అణువుల పేర్లు రాయుము.
జవాబు:
N₂, O₂ మరియు H₂O

119.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 15
పటంలో చూపబడిన కాంతి దృగ్విషయాన్ని రాయండి.
జవాబు:
కాంతి పరిక్షేపణం

120. ‘హైపో’ అనగానేమి?
జవాబు:
సోడియం థయో సల్ఫేట్

121. సాధారణంగా ఏ రంగు గల కాంతి తక్కువ పరిక్షేపణం చెందును?
జవాబు:
ఎరుపు

122.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 10
పై పటంలో చూపిన ప్రయోగంలో ఏ దృగ్విషయాన్ని పరిశీలించవచ్చును?
జవాబు:
కాంతి విక్షేపణం

123. కాంతి విక్షేపణం చూపడానికి ప్రయోగశాలలో లభించే పరికరం ఏమిటి?
జవాబు:
పట్టకం

124.
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 7
ఈ గ్రాఫు ద్వారా ఏ విలువను లెక్కిస్తారు?
జవాబు:
పట్టక కనిష్ఠ విచలన కోణం

125. హ్రస్వదృష్టి సవరణకు వినియోగించు కటకం పటం గీయుము.
జవాబు:

126. దీర్ఘదృష్టి సవరణకు వినియోగించు కటకం పటం గీయుము.
జవాబు:

127. పట్టకం ఆకారం ఎలా ఉంటుందో పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 31

128. కంటి కటకం ఆకారం పటం గీయుము.
జవాబు:

129. చివరి బెంచిలో కూర్చున్న ఉమకి నల్లబల్లపై అక్షరాలు స్పష్టంగా కనిపించడం లేదు. దీని సవరణకు ఏ కటకం వినియోగించాలి?
జవాబు:
ద్విపుటాకార

130. మీ తాతగారు దూరపు, దగ్గర వస్తువులను స్పష్టంగా చూడలేకపోతున్నారు. అతను వినియోగించవలసిన కటకం ఏమిటి?
జవాబు:
ద్వి నాభ్యంతర కటకం

131. కటక సామర్థ్యం
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 33
1) ఏ వ్యక్తి హ్రస్వదృష్టితో బాధపడుతున్నాడు?
జవాబు:
‘A’

2) ఏ వ్యక్తి చత్వారంతో బాధపడుతున్నాడు?
జవాబు:
‘C’

3) B వ్యక్తికి గల దృష్టి లోపం ఏమిటి?
జవాబు:
దీర్ఘదృష్టి

4) ఏ వ్యక్తి దగ్గరి వస్తువులను స్పష్టంగా చూడగలడు?
జవాబు:
A

5) ఎవరు పుటాకార కటకాన్ని వినియోగిస్తున్నారు ?
జవాబు:
A మరియు C

132. P = -1.5 D అని డాక్టర్ గారు చీటీ పై రాసారు.
1) ఎటువంటి రకపు కటకంను సూచించారు?
జవాబు:
ద్విపుటాకార

2) కటక సామర్థ్యం ఎంత?
జవాబు:
-1.5 D.

3) వినియోగించు కటక నాభ్యంతరం ఎంత?
జవాబు:
66.66 సెం.మీ.

4) వ్యక్తి యొక్క దృష్టి లోపం ఏమిటి?
జవాబు:
హ్రస్వదృష్టి

సాధించిన సమస్యలు

1. ఒక కుంభాకార కటకము యొక్క నాభ్యంతరము 10 మీ అయిన ఆ కటక సామర్థ్యము కనుగొనండి. (+ 0.1 D)
సాధన:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 34

2. ఒక కటక సామర్థ్యం + 2.5D అయిన ఆ కటకం ఏ రకానికి చెందినది? మరియు దాని నాభ్యంతరాన్ని కనుగొనండి.
(కుంభాకార కటకం, 40 సెం.మీ.)
సాధన:
P = +2.5 D
కటక సామర్థ్యం ధనాత్మకం కాబట్టి అది కుంభాకార కటకం.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 35

3. ఒక కుంభాకార, ఒక పుటాకార కటకముల నాభ్యంతరాలు వరుసగా + 20 సెం.మీ. – 30 సెం.మీ, అయిన వాటి కటక సామర్థ్యాలను వేరువేరుగా లెక్కించండి. మరియు ఈ రెండు కలిసిన సంయుక్త కటకము నాభ్యంతరము ఎంత? సంయుక్తంగా కటక సామర్థ్యాన్ని లెక్కించండి.
(+5D; – 3.3D, to 60 సెం.మీ. ; + 1.7D)
సాధన:
కుంభాకార కటకం నాభ్యంతరం f₁ = 20 సెం.మీ
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 36

4. హ్రస్వదృష్టి కలిగిన వ్యక్తి కంటి ముందు దూరపు బిందువు 80 సెం.మీ.లో ఉంది. ఈ దృష్టిదోషాన్ని సవరించుటకు వాడు కటకమును మరియు దాని కటక సామర్థ్యాన్ని కనుగొనండి. (పుటాకార కటకము, -1.25D).
సాధన:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 37

5. దీర్ఘదృష్టిలో కంటి దగ్గర గల బిందువు 1 మీ. దూరంలో ఉంది. ఈ దృష్టి దోషాన్ని సవరించుటకు వాడు కటకమును మరియు దాని కటక సామర్థ్యాన్ని కనుగొనండి. (స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరం 25 సెం.మీ.) (కుంభాకార కటకము, +3.0D).
సాధన:
d = 1 మీ = 100 సెం.మీ.
వాడే కటకం కుంభాకార కటకం
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 38

అదనపు ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
సంజయ్, బయటి నుండి చీకటిగానున్న సినిమా హాల్ లోకి ప్రవేశించగానే అతనికి సీట్లుగాని, ఏమీ కనబడలేదు. కాని కొంత సేపటి తరువాత అతనికి సీట్లు, వాటిలోని మనుషులు కనబడ్డారు. దీని కారణాన్ని కంటిలోని కనుపాప పనితీరు ఆధారంగా వివరించండి.
జవాబు:
సంజయ్ వెలుతురులోనున్నప్పుడు అతని కనుపాప పరిమాణం చాలా తక్కువగా వుండి అతి తక్కువ కాంతి కంటిలోకి ప్రవేశిస్తుంది. అతను చీకటిలోకి ప్రవేశించగానే, కనుపాప పెద్దదవడానికి కొంత సమయం తీసుకుంటుంది. అప్పటి వరకు అతనికి ఏమీ కనబడవు. కనుపాప పెద్దదవగానే అతడు అతని చుట్టూ వున్న పరిసరాలను గమనించగలడు.

ప్రశ్న 2.
గుడ్లగూబ చీకటిలో కూడా స్పష్టంగా చూడగలదు కాని మనం చూడలేము. ఎందుకు?
జవాబు:
తక్కువ కాంతి వున్నప్పుడు కూడా వస్తువును చూడడానికి కంటిలోని ‘దండాలు’ ఉపయోగపడతాయి. గుడ్లగూబ కంటిలో మానవుని కన్నా ఎక్కువ దండాలు వుండడం వల్ల అది చీకటిలో కూడా స్పష్టంగా చూడగలదు.

ప్రశ్న 3.
మన కన్ను రంగులను ఎలా గుర్తించగలదు?
జవాబు:
కంటిలోనున్న ‘శంఖువులు’ రంగులను గుర్తించడానికి ఉపయోగపడతాయి.

ప్రశ్న 4.
మనం మనకి దూరంగా లేదా దగ్గరగానున్న వస్తువులను స్పష్టంగా చూడగలం. ఇది ఎలా సాధ్యం?
జవాబు:
కంటి కటకం యొక్క సర్దుబాటు స్వభావం వల్ల ఇది సాధ్యమవుతుంది. కంటి కటకం వస్తు దూరాన్ని బట్టి దాని నాభ్యంతరాన్ని సర్దుబాటు చేసుకుంటుంది.

ప్రశ్న 5.
‘గరిష్ఠ దూర బిందువు’, ‘కనిష్ఠ దూర బిందువు’ అనగానేమి?
జవాబు:
గరిష్ఠ దూర బిందువు :
ఏ గరిష్ఠ దూరం వద్దనున్న బిందువుకు లోపల గల వస్తువులకు మాత్రమే కంటి కటకం రెటీనాపై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచగలుగుతుందో, ఆ బిందువును గరిష్ఠ దూర బిందువు అంటారు.

కనిష్ఠ దూర బిందువు :
ఏ కనిష్ఠ దూరం వద్ద గల బిందువుకు ఆవల గల వస్తువులను మాత్రమే కంటి కటకం రెటీనా పై ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరచగలుగుతుందో, ఆ బిందువును కనిష్ఠ దూర బిందువు అంటారు.

ప్రశ్న 6.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 21
ఈ పటాన్ని పరిశీలించండి.
i) ఇది ఏ దృష్టి దోషం?
ii) ఈ దోషాన్ని నివారించుటకు ఏ కటకాన్ని వాడాలి?
iii) ఈ దోష నివారణను చూపే పటాన్ని గీయండి.
iv) ఈ దోష నివారణకు వాడవలసిన కటకం గురించి వివరించండి
జవాబు:
i) పటంలో చూపబడిన దృష్టిదోషం ‘హ్రస్వదృష్టి’.
ii) ఈ దోషాన్ని నివారించడానికి పుటాకార కటకాన్ని వాడాలి.
iii)
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 3

iv) అనువైన పుటాకార కటకాన్ని వాడడం వల్ల, గరిష్ఠ దూర బిందువుకు ఆవల గల వస్తువు యొక్క మిథ్యా ప్రతిబింబం గరిష్ఠ దూర బిందువు వద్ద ఏర్పడుతుంది. ఈ ప్రతిబింబం కంటి కటకానికి వస్తువు వలె పనిచేసి ఆ వస్తువు యొక్క ప్రతిబింబాన్ని రెటీనాపై ఏర్పడునట్లు చేస్తుంది. కావున మనం వస్తువును స్పష్టంగా చూడగలం.

ప్రశ్న 7.
హ్రస్వదృష్టితో బాధపడే ఒక వ్యక్తికి గరిష్ఠ దూర బిందువు 150 సెం.మీ. అతను దృష్టి దోషం సవరించుకోవడానికి ఎటువంటి కటకాన్ని వాడాలి? ఆ కటక సామర్థ్యమెంత?
జవాబు:
ఈ వ్యక్తి హ్రస్వదృష్టితో బాధపడుతున్నాడు. కావున ఇతను. అనువైన పుటాకార కటకాన్ని వాడాలి.
u = ∞, V = – 150 సెం.మీ., f = ?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 39

ప్రశ్న 8.
దీర్ఘదృష్టితో బాధపడే ఒక వ్యక్తి యొక్క కనిష్ఠ దూర బిందువు 50 సెం.మీ. ఈ దోష నివారణకు వాడే కటక నాభ్యంతరాన్ని, ఆ కటక సామర్థ్యాన్ని కనుగొనండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 40

ప్రశ్న 9.
మీ తరగతి గదిలో ఇంద్రధనుస్సు ఏర్పరచుటకు కావలసిన పరికరముల జాబితా వ్రాయుము.
జవాబు:
కావలసిన పరికరములు :
ట్రే, నీరు, సమతల దర్పణం, తెల్లరంగు గల గోడ.

ప్రశ్న 10.
పట్టకం గుండా తెల్లని కాంతి ఎందుకు విక్షేపణం చెందును?
జవాబు:
తెల్లని కాంతి పట్టకం గుండా ప్రవేశించినపుడు అది వివిధ రంగులుగా విక్షేపణం చెందును. ఎందుకనగా తెల్లని కాంతి వివిధ రంగుల మిశ్రమం. అంతేగాక ప్రతి రంగుకు గల తరంగదైర్ఘ్యాలు వేరువేరుగా వుంటాయి. దీని వలననే వివిధ రంగుల వర్ణపటం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 11.
పట్టకం గుండా ఏదైనా ఒక రంగు గల కాంతిని పంపినపుడు అది మరికొన్ని రంగులుగా విక్షేపణం చెందుతుందా? ఎందుకు?
జవాబు:
కాంతి జనకం యొక్క ఒక ప్రత్యేక లక్షణం దాని పౌనఃపున్యం. అనగా ఆ కాంతి జనకాన్ని ఒక సెకనులో విడిపోయే తరంగాల సంఖ్య. ఈ సంఖ్య యానకాన్ని బట్టి మారదు. కావున వక్రీభవనం వల్ల కాంతి పౌనఃపున్యం మారదు. అందువల్ల పట్టకంలో ప్రవేశించిన రంగు.కాంతి మరికొన్ని రంగులుగా విక్షేపణం చెందదు.

ప్రశ్న 12.
తెల్లని కాంతి పట్టకంలోనికి ప్రవేశించినపుడు 7 రంగులను గమనిస్తాము. ఆ 7 రంగుల జాబితా వ్రాయుము.
జవాబు:
1) ఊదారంగు 2) ఇండిగో 3) నీలం 4) ఆకుపచ్చ 5) పసుపుపచ్చ 6) నారింజరంగు 7) ఎరుపురంగు

ప్రశ్న 13.
ప్రక్కపటాన్ని పరిశీలించండి. ఈ పటం నుండి క్రింది వాటిని గుర్తించండి.
i) బహిర్గత కిరణం ii) విచలన కోణం iii) పట్టక కోణం iv) పట్టకంలో వక్రీభవన కిరణం v) వక్రీభవన గుణకం కనుగొను సూత్రం
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 41
i) బహిర్గత కిరణం YZ
ii) విచలన కోణం ∠d
iii) పట్టక కోణం ∠BAC
iv) పట్టకంలో వక్రీభవన కిరణం XY
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 42

10th Class Physics 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. సాధారణ మానవుని దృష్టి కోణం
A) 160°
B) 60°
C) 6°
D) 16°
జవాబు:
B) 60°

2. జతపరచండి.
i) పరిక్షేపణం P) కంటి దృష్టి దోషం
ii) విక్షేపణం Q) VIBGYOR
iii) కటక సామర్థ్యం R) రెటీనా
iv) కోనులు, దండాలు’ S) ఆకాశపు రంగు
A) i – s, ii – Q, iii – R, iv – P
B) i – Q, ii – S, iii – P, iv – R
C) i – s, ii – Q, iii – P, iv – R
D) i – Q, ii – S, iii – R, iv-P
జవాబు:
C) i- s, ii – Q, iii – P, iv – R

3.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 5th Lesson మానవుని కన్ను-రంగుల ప్రపంచం 43
పటాన్ని పరిశీలించండి. కన్నుపై సమాంతర కాంతి కిరణాలు పతనం చెంది, రెటీనాకు ముందు అభిసరణం చెందినది. ఇది కంటి యొక్క ఒక నిర్దిష్ట దృష్టిలోపాన్ని
తెలుపుతుంది. దీనిని నివారించడానికి ……. కటకాన్ని వాడాలి.
A) ద్వికుంభాకార
B) ద్విపుటాకార
C) కుంభాకార లేదా పుటాకార
D) పుటాకార – కుంభాకార
జవాబు:
B) ద్విపుటాకార

4. రాజ్ కుమార్ కళ్ళను డాక్టర్ పరీక్షించి, అతడికి దీర్ఘదృష్టి ఉందని గుర్తించాడు. అతడి కనిష్ట దూర బిందువు దూరం 50 సెం.మీ. డాక్టర్ అతడికి సూచించిన కటకం
A) -2D
B) +1D
C) -1D
D) +2D
జవాబు:
D) +2D

5. ప్రవచనం P : హ్రస్వదృష్టిని నివారించేందుకు ద్విపుటాకార కటకాన్ని వాడతారు.
ప్రవచనం Q : ద్విపుటాకార కటకం యొక్క f విలువ ధనాత్మకం.
A) P సరియైనది కాదు. Q సరియైనది
B) P సరియైనది, Q సరియైనది కాదు
C) P, Q లు రెండూ సరియైనవి
D) P, Q లు రెండూ సరియైనవి కావు
జవాబు:
B) P సరియైనది, Q సరియైనది కాదు

6. తెల్లని కాంతి 7 రంగులుగా విడిపోవడాన్ని ఏమంటారు?
A) పరిక్షేపణం
B) పరావర్తనము
C) వక్రీభవనం
D) విక్షేపణం
జవాబు:
D) విక్షేపణం

7. హ్రస్వదృష్టి (Myopia) గల కంటి యొక్క గరిష్ఠ దూర బిందువు 1.5 మీ|| దూరంలో ఉంది. ఈ దోషాన్ని సవరించడానికి వాడవలసిన కటక సామర్థ్యం విలువ
A) 0.66 D
B) -0.66 D
C) +1.5D
D) -1.55 D
జవాబు:
B) -0.66 D

8. కింది వాటిలో కాంతి విక్షేపణం యొక్క ఫలితం
A) ఎండమావులు
B) ఆకాశపు నీలి రంగు
C) ఇంధ్రధనుస్సు
D) నక్షత్రాలు మిణుకు మిణుకుమనడం
జవాబు:
C) ఇంధ్రధనుస్సు

9. నీవు ఎండలో నిలబడి పరిసరాలను పరిశీలిస్తున్న సందర్భంలో క్రింది వానిలో సరియైనది.
A) నల్లగుడ్డు, కనుపాపను సంకోచింపచేయును.
B) నల్లగుడ్డు, కనుపాపను వ్యాకోచింపచేయును.
C) కనుపాపలో ఎలాంటి మార్పూ లేదు.
D) నల్లగుడ్డులో ఎలాంటి మార్పూ లేదు. యొక్క సామర్థ్యం
జవాబు:
A) నల్లగుడ్డు, కనుపాపను సంకోచింపచేయును.

10. ఆకాశం నీలిరంగులో కనబడడానికి కారణం
A) కాంతి పరావర్తనం
B) కాంతి వక్రీభవనం
C) కాంతి విక్షేపణం
D) కాంతి పరిక్షేపణం
జవాబు:
D) కాంతి పరిక్షేపణం

11. ఆకాశం నీలిరంగులో కనిపించటానికి వాతావరణంలోని ……. అణువులు కారణం.
A) నీటి ఆవిరి మరియు క్రిప్టాన్
B) కార్బన్ డై ఆక్సైడ్ మరియు కార్బన్ మోనాక్సైడ్
C) నైట్రోజన్ మరియు ఆక్సిజన్
D) క్రిప్టాన్ మరియు కార్బన్ మోనాక్సైడ్
జవాబు:
C) నైట్రోజన్ మరియు ఆక్సిజన్

12. పరిక్షేపణ కాంతి యొక్క తీవ్రత అధికంగా ఉండాలంటే పరికేపణం కోణ విలువ
A) 0°
B) 90°
C) 180°
D) 60°
జవాబు:
B) 90°

13. VIBGYOR లో కనిష్ఠ శక్తి కలిగిన కాంతి ……….
A) ఊదా (వయోలెట్)
B) నీలం
C) ఆకుపచ్చ
D) ఎరుపు
జవాబు:
D) ఎరుపు

14. సాధారణంగా ఆరోగ్యవంతుడైన మానవుని స్పష్ట దృష్టి కనీస దూరం, దృష్టి కోణం విలువలు వరుసగా ……
A) 25 సెం.మీ., 60°
B) 60 సెం.మీ., 20°
C) 25 సెం.మీ., 25°
D) 60 సెం.మీ., 60°
జవాబు:
A) 25 సెం.మీ., 60°

15. మధ్యాహ్నం సూర్యుడు తెలుపు రంగులో కనిపించుటకు ప్రధాన కారణం
A) కాంతి తక్కువగా పరిక్షేపణం చెందుట.
B) కాంతి పరావర్తనం చెందడం.
C) కాంతి వక్రీభవనం చెందడం.
D) కాంతి విక్షేపణం చెందడం.
జవాబు:
A) కాంతి తక్కువగా పరిక్షేపణం చెందుట.

16. దగ్గర వస్తువులు మాత్రమే చూడగల్గటాన్ని ……… అని అంటారు. దాని నివారణకు ……… కటకాన్ని వాడతారు.
A) హ్రస్వదృష్టి, కుంభాకార
B) దీర్ఘదృష్టి, కుంభాకార
C) దీర్ఘదృష్టి, పుటాకార
D) హ్రస్వదృష్టి, పుటాకార
జవాబు:
D) హ్రస్వదృష్టి, పుటాకార

17. కంటి కటకం తన నాభ్యంతరాన్ని ……… సెం.మీ. నుండి ……… సెం.మీ. ల మధ్య ఉండేటట్లు సర్దుబాటు చేసుకుంటుంది.
A) 22.7; 25
B) 2.27; 2.42
C) 2.26; 2.5
D) 2.27; 2.5
జవాబు:
D) 2.27; 2.5

18. జతపరచండి.
1) కంటి కటకానికి నేత్రోదక ద్రవానికి మధ్య ఉండే కండర పొర ( ) X) రెటీనా
2) కంటి కటకానికి నేత్రోదక ద్రవానికి మధ్య ఉండే కండర పొరకు ఉండే చిన్న రంధ్రం ( ) Y) కనుపాప
3) కనుగుడ్డు వెనక ప్రతిబింబం ఏర్పడే ప్రదేశం ( ) Z) ఐరిస్
A) (1) – X, (2) – Y, (3) – Z
B) (1) – X, (2) – Z, (3) – Y
C) (1) – 2, (2) – X, (3) – Y
D) (1) – Z, (2) – Y, (3) – X
జవాబు:
D) (1) – Z, (2) – Y, (3) – X

19. క్రింది వాటిలో కంటి యొక్క ఏ భాగాలు కంటిలోకి వచ్చే కాంతి తీవ్రతను నియంత్రిస్తాయి?
(లేదా)
మానవుని కంటిలోనికి ప్రవేశించే కాంతిని అదుపు చేయు కంటి భాగం
A) నల్లగుడ్డు, కనుపాప
B) నల్లగుడ్డు, సిలియరి కండరాలు
C) కనుపాప, కార్నియా
D) నల్లగుడ్డు, కార్నియా
జవాబు:
A) నల్లగుడ్డు, కనుపాప

AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

June 9, 2022

These AP 10th Class Physics Important Questions and Answers 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం will help students prepare well for the exams.

AP Board 10th Class Physical Science 4th Lesson Important Questions and Answers వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం

10th Class Physics 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 1 Mark Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
కుంభాకార కటకం నాభ్యంతరం కనుగొనుటకు అవసరమగు పరికరాల జాబితా రాయండి.
జవాబు:
కుంభాకార కటకం, సూర్య కాంతి, చిన్న కాగితం ముక్క, స్కేలు
(లేదా)
కుంభాకార కటకం, V – స్టాండ్, కొవ్వొత్తి, అగ్గిపెట్టె, తెర, స్కేలు.

ప్రశ్న 2.
పటంలో చూపిన విధంగా రెండు రకాల పారదర్శక పదార్థాలతో కుంభాకార కటకాన్ని తయారు చేస్తే ఏర్పడే ప్రతిబింబంలో ఏం మార్పు జరుగుతుంది?

జవాబు:
రెండు రకాల పారదర్శక పదార్థాల వక్రీభవన గుణకాలు వేరువేరుగా వుంటాయి. కావున పటంలో చూపిన కుంభాకార కటకం ద్వారా రెండు వేరు వేరు ప్రతిబింబాలు ఏర్పడుతాయి.

ప్రశ్న 3.
మీరు ఈత కొలనులోని నీటి లోపల ఉన్నారనుకుందాం. మీ స్నేహితుడు ఈత కొలను ఒక చివర అంచు వద్ద నిలుచున్నాడు. అతను మీకు తన ఎత్తు కంటే పొడవుగా కనిపిస్తాడా? పొట్టిగా కనిపిస్తాడా? ఎందుకు?
జవాబు:
స్నేహితుడు పొడవుగా కనిపిస్తాడు కారణం కాంతి వక్రీభవనము.

ప్రశ్న 4.
క్రింద ఇచ్చిన కిరణ రేఖా చిత్రమును పూర్తి చేయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 2
జవాబు:

ప్రశ్న 5.
ఇవ్వబడిన పటంలోని ప్రతిబింబ స్వభావాన్ని చర్చించండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 4

ఇవ్వబడిన చిత్రంలో వస్తువు వక్రతా కేంద్రం (C₂), నాభి (F₂) ల మధ్య ఉంచబడినది కనుక నిజ ప్రతిబింబం తలక్రిందులుగా ఏర్పడినది.
ప్రతిబింబ పరిమాణం వస్తు పరిమాణం కన్నా ఎక్కువ.
ప్రతిబింబం ‘C₁‘ కు ఆవల ఏర్పడినది.

ప్రశ్న 6.
వక్రీభవనం అనగానేమి?
జవాబు:
ఒక పారదర్శక యానకం నుండి మరొక పారదర్శక యానకంలోకి ,కాంతి ప్రయాణిస్తున్నపుడు రెండు యానకాలను వేరుచేసే తలం వద్ద కాంతివేగం మారడాన్ని కాంతి వక్రీభవనం అంటాం.

ప్రశ్న 7.
సమతల వక్రీభవన తలాలవలె గోళాకార వక్రీభవన తలాలు వక్రీభవన నియమాలను పాటిస్తాయా?
జవాబు:
అవును, గోళాకార వక్రీభవన తలాలు కాంతి వక్రీభవన నియమాలను పాటిస్తాయి.

ప్రశ్న 8.
వక్రీభవన స్నెల్ నియమమును వ్రాయుము.
జవాబు:
పతన కోణపు సైన్ విలువకు, వక్రీభవన కోణపు సైన్ విలువకు గల నిష్పత్తి వరుసగా రెండవ యానకం, మొదటి యానకాల వక్రీభవన గుణకాల నిష్పత్తికి సమానం. దీనినే స్నెల్ నియమం అంటారు.

ప్రశ్న 9.
యానకాల వక్రీభవన గుణకాలు, వస్తుదూరం, ప్రతిబింబదూరం మరియు వక్రతా వ్యాసార్ధాల మధ్య సంబంధంను వ్రాయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 5

ప్రశ్న 10.
కటకం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
రెండు ఉపరితలాలతో ఆవృతమైన పారదర్శక పదార్థం యొక్క రెండు తలాలూ లేదా ఏదో ఒక తలం వక్రతలమైతే ఆ పారదర్శక పదార్థాన్ని ‘కటకం’ అంటారు.

ప్రశ్న 11.
కటకపు రకాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
కటకములు ముఖ్యంగా రెండు రకాలు. అవి :
1) కుంభాకార కటకము
2) పుటాకార కటకము

ప్రతి రకపు కటకములో సమతల, ద్వితలపు కటకములు కలవు.

ప్రశ్న 12.
కటకాలలోని రకాల పటాలు గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 7

ప్రశ్న 13.
కటకాలలో వాడు ముఖ్య పదజాలంను తెల్పుము.
జవాబు:
వక్రతా కేంద్రం – (C) ; వక్రతా వ్యాసార్ధము – (R), నాభి – (F), నాభ్యంతరం – (f)
ప్రధానాక్షము మరియు దృక కేంద్రం మొ||నవి.

ప్రశ్న 15.
కటక నాభి అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
ఒక కటకము గుండా కాంతిని ప్రసరింపజేసినపుడు కాంతికిరణాలు కేంద్రీకరింపబడిన బిందువు (లేదా) కాంతికిరణాలు వెలువడుతున్నట్లు కన్పించే బిందువును కటక నాభి (F) అంటారు.

ప్రశ్న 16.
కటక నాభ్యంతరం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
కటక నాభి మరియు దృక కేంద్రంల మధ్య దూరాన్ని కటక నాభ్యంతరం (f) అంటారు.

ప్రశ్న 17.
కిరణ చిత్రాలలో కటకాలను సులభంగా గీయడానికి వాడు గుర్తులను వ్రాయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 8

ప్రశ్న 18.
కటకాల ప్రధానాక్షం వెంబడి ప్రయాణించే ఏ కాంతికిరణమైనా ఏమగును?
జవాబు:
కటకాల ప్రధానాక్షం వెంబడి ప్రయాణించే కాంతికిరణము విచలనం చెందదు.

ప్రశ్న 19.
కటకాల దృక కేంద్రం గుండా ప్రయాణించే కాంతికిరణ లక్షణమును వ్రాయుము.
జవాబు:
కటకాల దృక కేంద్రం గుండా ప్రయాణించే కాంతికిరణాలు విచలనం చెందవు.

ప్రశ్న 20.
కటక నాభి గుండా ప్రయాణించే కాంతికిరణాల ప్రవర్తన ఏ విధంగా ఉండును?
జవాబు:
కటక నాభి గుండా ప్రయాణించే కాంతికిరణం వక్రీభవనం పొందాక, ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించును.

ప్రశ్న 21.
కటకపు ప్రధానాక్షంకు సమాంతరంగా ప్రయాణించే కాంతికిరణాల స్వభావంను వ్రాయుము.
జవాబు:
కటకపు ప్రధానాక్షంకు సమాంతరంగా ప్రయాణించు కాంతికిరణాలు నాభి వద్ద కేంద్రీకరింపబడటం కాని, వికేంద్రీకరింపబడటం కాని జరుగును.

ప్రశ్న 22.
కటకపు ప్రధానాక్షానికి కొంత కోణం చేస్తూ వచ్చే సమాంతర కాంతికిరణాలు కటకంపై పతనం చెందితే ఏం జరుగును?
జవాబు:
ప్రధానాక్షంతో ంత కోణం చేస్తూ వచ్చే సమాంతర కాంతికిరణాలు నాభీయతలంపై ఏదేని బిందువు వద్ద . కేంద్రీకరింపబడతాయి (లేదా) వికేంద్రీకరింపబడతాయి.

ప్రశ్న 23.
వస్తువు అనంతదూరంలో ఉండటం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
కటకపు వక్రతా కేంద్రం (C₂) కు ఆవల (నాభ్యంతరానికి కనీసం 4 రెట్ల కన్నా ఎక్కువ దూరంలో) వస్తువు ఉండుటను అనంతదూరంలో వస్తువుండటంగా భావిస్తాం.

ప్రశ్న 24.
అనంతదూరంలో వస్తువునుంచిన, దాని ప్రతిబింబం ఎక్కడ ఏర్పడును?
జవాబు:
అనంతదూరంలో వస్తువునుంచిన, దాని ప్రతిబింబం కటక నాభి (F) వద్ద బిందురూపంలో ఏర్పడును.

ప్రశ్న 25.
కుంభాకార కటక వక్రతా కేంద్రానికి ఆవల ప్రధానాక్షంపై వస్తువునుంచిన ప్రతిబింబం ఏర్పడు స్థానం, లక్షణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
కుంభాకార కటక వక్రతా కేంద్రానికి ఆవల ప్రధానాక్షంపై వస్తువునుంచిన తలక్రిందులుగా ఉన్న నిజప్రతిబింబం F₁ మరియు C₁ ల మధ్య ఏర్పడును.

ప్రశ్న 26.
కుంభాకార కటక వక్రతా కేంద్రం వద్ద వస్తువునుంచిన ఏర్పడు ప్రతిబింబస్థానం, లక్షణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
కుంభాకార కటక, వస్తువును వక్రతా కేంద్రం (C₂) వద్ద ఉంచినపుడు (C₁) వద్ద సమాన పరిమాణం గల నిజప్రతిబింబం తలక్రిందులుగా ఏర్పడును.

ప్రశ్న 27.
కుంభాకార కటక వక్రతా కేంద్రం, నాభి మధ్య ఉంచినపుడు ఏర్పడు ప్రతిబింబస్థానం, లక్షణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
వస్తువును కుంభాకార కటక వక్రతా కేంద్రం, నాభి మధ్య ఉంచినపుడు నిజప్రతిబింబం మరియు పెద్దదైన ప్రతిబింబం తలక్రిందులుగా C₁కు ఆవల ఏర్పడును.

ప్రశ్న 28.
కుంభాకార కటక నాభి వద్ద వస్తువునుంచినపుడు ఏర్పడు ప్రతిబింబస్థానం, లక్షణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
వస్తువును కుంభాకార కటక నాభి వద్ద ఉంచినపుడు ప్రతిబింబం అనంతదూరంలో ఏర్పడును.

ప్రశ్న 29.
కుంభాకార కటక నాభి మరియు కటక దృక కేంద్రం మధ్య వస్తువునుంచినపుడు ఏర్పడు ప్రతిబింబస్థానం, లక్షణాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
కుంభాకార కటక నాభి మరియు కటక దృక కేంద్రానికి మధ్య వస్తువునుంచిన నిటారుగా ఉన్న మిథ్యా ప్రతిబింబం, వస్తువు ఉన్నవైపునే ఏర్పడును.

ప్రశ్న 30.
కటక నాభ్యంతరం కనుగొనుటకు వాడు సూత్రంను వ్రాసి, దానిలోని పదాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
కటక నాభ్యంతరం కనుగొనుటకు సూత్రం [latex]\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}[/latex]
ఇందులో u – వస్తుదూరము ; V – ప్రతిబింబదూరము ; f – కటక నాభ్యంతరము

ప్రశ్న 31.
ద్వికుంభాకార కటకం అంటే ఏమిటి?
జవాబు:
రెండు వక్రతలాలు ఉబ్బెత్తుగా ఉండే కటకాలను ద్వికుంభాకార కటకాలు అంటారు. ఈ కటకాలు చివరల పల్చగానూ, మధ్యలో ఉబ్బెత్తుగానూ ఉంటాయి.

ప్రశ్న 32.
ద్విపుటాకార కటకం అనగానేమి?
జవాబు:
కటకం యొక్క రెండు తలాలు లోపలివైపు వంగివున్న తలాలుగా వుంటే ఆ కటకాన్ని ద్విపుటాకార కటకం అంటారు. ఈ కటకం అంచుల వద్ద మందంగాను, మధ్యలో పలుచగాను ఉంటుంది.

ప్రశ్న 33.
కటక నాభ్యంతరము అనగానేమి?
జవాబు:
కటకంపై పతనమైన సమాంతర కాంతికిరణాలు ప్రధానాక్షంపై ఒక బిందువు వద్ద కేంద్రీకరింపబడినట్లుగాను లేదా ఒక బిందువు నుండి వెలువడుతున్నట్లుగాను కనబడుతాయి. ఈ బిందువును ప్రధాన నాభి అంటారు. ప్రధాన నాభికి, కటక కేంద్రానికి మధ్య గల దూరాన్ని కటక నాభ్యంతరం అంటారు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 9

ప్రశ్న 34.
కుంభాకార కటకం ద్వారా వృద్ధీకృత – మిథ్యా ప్రతిబింబం ఎప్పుడు ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
కటక నాభ్యంతరం కన్నా తక్కువ దూరంలో వస్తువు ఉంచినపుడు లేదా వస్తువును కుంభాకార కటక నాభి, ధృక్ కేంద్రం మధ్య ఉంచినపుడు కుంభాకార కటకం ద్వారా వృద్ధీకృత మిథ్యా ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 10

ప్రశ్న 35.
గాలి కాకుండా ఇతర యానకంలో ఉంచినపుడు కుంభాకార కటకం ఎలా పని చేస్తుంది?
జవాబు:

కుంభాకార కటకాన్ని దాని వక్రీభవన గుణకం కన్నా తక్కువ వక్రీభవన గుణకం గల యానకంలో ఉంచినపుడు, అది కేంద్రీకరణ కటకం వలె పని చేస్తుంది.
దాని వక్రీభవన గుణకం కన్నా ఎక్కువ వక్రీభవన గుణకం గల యానకంలో ఉంచినపుడు అది వికేంద్రీకరణ కటకం వలె పని చేస్తుంది.

ప్రశ్న 36.
కుంభాకార, పుటాకార కటకాలకు కిరణ చిత్రాలు గీయడానికి ఉపయోగించు గుర్తులను వ్రాయండి.
జవాబు:

ప్రశ్న 37.
కుంభాకార, పుటాకార కటకాలను ఉపయోగించు వివిధ పరికరాల పేర్లను వ్రాయండి.
జవాబు:
కుంభాకార కటకాలను ఉపయోగించు వస్తువులు :
సూక్ష్మదర్శిని, దూరదర్శిని, దీర్ఘదృష్టికి వాడు కళ్ళజోడు.

పుటాకార కటకాలను ఉపయోగించు వస్తువులు హ్రస్వ దృష్టికి వాడు కళ్ళజోడు.

ప్రశ్న 38.
నాభ్యంతరం 20 సెం.మీ. అయిన కటక నాభీయ సామర్థ్యం ఎంత?
జవాబు:
నాభ్యంతరం (f) = 20 సెం.మీ.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 12

10th Class Physics 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 2 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
ఒకే నాభ్యంతరం గల రెండు కుంభాకార కటకాలను ఒక PVC గొట్టం నందు వాటి నాభ్యంతరానికి రెట్టింపు దూరంలో అమర్చారు. ఈ అమరికతో ఒక బాలుడు చంద్రుని పరిశీలిస్తే ఏం గమనిస్తాడో ఊహించి రాయండి.
జవాబు:
చంద్రుని నుండి వచ్చే కాంతి కిరణాలు సమాంతర కాంతి కిరణాలు వాటిని మొదటి కటకం నాభివద్ద కేంద్రీకరిస్తుంది. అదే నాభి రెండవ కటకానికి కూడా నాభి అవుతుంది. కనుక నాభి నుండి వచ్చే కాంతి కిరణాలను రెండవ కటకం సమాంతర కిరణాలుగా మారుస్తుంది.

కావున చంద్రుని కిరణాలలో ఏ మార్పూ జరగదు. కనుక ఈ అమరిక లేకుండా చంద్రుణ్ణి చూసినా ఈ అమరిక గుండా చంద్రుణ్ణి చూసినా ఏ మార్పూ ఉండదు.
(లేదా)
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 13
మామూలుగా చూసినప్పుడు చంద్రుడు ఎలా కనిపిస్తాడో ఈ పరికరం నుండి చూసినా అదే విధంగా కనిపిస్తాడు.

ప్రశ్న 2.
పటంలో చూపినట్లు ఒక కుంభాకార కటకం 5 వేర్వేరు పదార్థాలతో తయారు చేయబడింది. అది ఎన్ని ప్రతి బింబాలను ఏర్పరుస్తుంది? ఎందుకు?
జవాబు:

ఇచ్చిన కుంభాకార కటకం 5 వేర్వేరు పదార్థాలతో తయారు చేయబడినది. కనుక అవి విభిన్న (వేర్వేరు) A వక్రీభవన గుణకాలు. వేర్వేరు నాభ్యాంతరాలు కలిగి ఉంటాయి. అందువల్ల ‘5’ వేర్వేరు ప్రతిబింబాలు ఏర్పరుస్తుంది.

ప్రశ్న 3.
కింది కిరణ చిత్రాన్ని పూర్తి చేయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 15
జవాబు:

ప్రశ్న 4.
ఒక కుంభాకార కటక పదార్థం యొక్క వక్రీభవన గుణకం 1.46. బెంజీన్ వక్రీభవన గుణకం 1.5, నీటి వక్రీభవన గుణకం 1 అయిన పై కటకాన్ని నీరు, బెంజీన్లలో ఉంచినపుడు ఆ కటకం ఎలా ప్రవర్తిస్తుందో ఊహించండి.
జవాబు:

1.46 వక్రీభవన గుణకం కలిగిన కుంభాకార కటకాన్ని 1 వక్రీభవన గుణకం గల నీటిలో ఉంచినప్పుడు అది కేంద్రీకరణ కటకంలా పనిచేస్తుంది.
దానికి 1.5 వక్రీభవన గుణకం గల బెంజీన్లో ఉంచినప్పుడు అది వికేంద్రీకరణ కటకంలా పనిచేస్తుంది.

ప్రశ్న 5.
ఒక కటకం యొక్క నాభ్యంతరం దాని చుట్టూ ఉన్న యానకం మీద ఆధారపడుతుంది. పరిసర యానకంగా ఉపయోగించే ద్రవం యొక్క వక్రీభవన గుణకం కటక పదార్థం యొక్క వక్రీభవన గుణకంతో సమానం అయితే ఏమి జరుగుతుందో ఊహించి రాయండి.
జవాబు:

పరిసరయానక వక్రీభవన గుణకం, కటక పదార్థ వక్రీభవన గుణకంతో సమానం అయితే ఆ కటకం కటక లక్షణాలను కోల్పోతుంది.
ఆ కటకం కాంతి కిరణాలను కేంద్రీకరించడం గానీ, వికేంద్రీకరించడం గానీ చేయదు.
ఆ కటకంపై పడ్డ కాంతి కిరణం వక్రీభవనం చెందకుండా సరళరేఖ మార్గంలో ప్రయాణిస్తుంది.

ప్రశ్న 6.
సమతల కుంభాకార కటక వక్రతా వ్యాసార్ధం R. కటక పదార్థ వక్రీభవన గుణకం n అయిన దాని నాభ్యంతరం కనుగొనండి.
జవాబు:
ఇచ్చిన కటకము సమతల కుంభాకార కటకము.
కటక వక్రతా వ్యాసార్ధం = R, కటక పదార్థ వక్రీభవన గుణకము = n.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 17

ప్రశ్న 7.
ఒక విద్యార్థి ద్వికుంభాకార కటకంతో ప్రయోగం చేసి ఈ క్రింది టేబుల్ ను రూపొందించాడు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 18
పై పట్టికలో గల సమాచారం ఆధారంగా క్రింది ప్రశ్నలకు సమాధానాలు రాయండి.
ఎ) పై పట్టికలో నాభ్యాంతరం విలువలు విభిన్నంగా వుండడానికి గల కారణం ఏమై ఉంటుందని అనుకుంటున్నావు?
బి) పై కటక నాభ్యంతరంను ఎలా నిర్ణయిస్తాం? ఆ విలువ ఎంత?
సి) వస్తు దూరం 10 సెం.మీ. అయ్యేట్లు ప్రయోగాన్ని నిర్వహించి ప్రతిబింబ దూరాన్ని కొలవగలరా? ఎందుకు?
డి) పై పట్టిక ప్రకారం u, v, f ల మధ్య మీరు గుర్తించిన సంబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
ఎ) నాభ్యంతరం విలువలు సరిగా రాలేదంటే ప్రయోగ నిర్వహణలో దోషాలు జరిగి ఉండవచ్చును.
బి) కటక నాభ్యంతరం విలువ, మొత్తం నాభ్యంతరాల సగటు విలువకు సమానం.

సి) ఇది అసాధ్యము, ఎందుకనగా వస్తువును f కంటే ముందు ఉంచిన మిథ్యా ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది కనుక దాని దూరాన్ని కొలవలేము.

డి) u విలువ తగ్గుతూ ఉంటే ఆ విలువ పెరుగుతూ ఉంటుంది. కాని f విలువ అన్ని సందర్భాలలో దాదాపు స్థిరంగా ఉంటుంది.
[latex]\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}[/latex]

ప్రశ్న 8.
నీ స్నేహితుడు నీకు క్రింది ఫార్ములాలను చెప్పాడు.
[latex]\frac{1}{f}=\{n-1)\left(\frac{1}{R_{1}}-\frac{1}{R_{2}}\right)[/latex] ; [latex]\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}[/latex]
నిన్ను ఇలా అడిగాడు.
ఎ) పై ఫార్ములాలను వాడటంలో తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు ఏమిటి?
బి) పై రెండు ఫార్ములాలు ఏ సందర్భాల్లో వాడాలి?
జవాబు:
ఎ) పై సూత్రాలను ఉపయోగించినపుడు తప్పక సంజ్ఞా సాంప్రదాయాన్ని పాటించాలి.
బి) [latex]\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}[/latex] అను సూత్రంను ఏ కటకానికైన వినియోగించవచ్చును.
[latex]\frac{1}{f}=\{n-1)\left(\frac{1}{R_{1}}-\frac{1}{R_{2}}\right)[/latex]అను సూత్రంను కటకం గాలిలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే వాడాలి.

ప్రశ్న 9.
సంజ్ఞాసంప్రదాయ నియమాలను వ్రాయుము.
జవాబు:

అన్ని దూరాలను పోల్ లేదా దృక కేంద్రం నుండి కొలవాలి.
పతన కాంతి దిశలో కొలిచిన దూరాలను ధనాత్మకంగా లెక్కించాలి.
పతన కాంతి దిశకు వ్యతిరేకదిశలో కొలిచిన దూరాలను ఋణాత్మకంగా లెక్కించాలి.
ప్రధానాక్షంపై గల బిందువుల నుండి పైవైపు కొలిచిన ఎత్తులను ధనాత్మకంగా తీసుకోవాలి.
ప్రధానాక్షంపై గల బిందువుల నుండి కిందివైపు కొలిచిన ఎత్తులను ఋణాత్మకంగా తీసుకోవాలి.

ప్రశ్న 10.
వక్రతలాల వద్ద వక్రీభవనమును తెలుపు సూత్రము, సమతలాల వద్ద ఏ విధంగా వినియోగించవచ్చునో తెలుపండి.
జవాబు:
వక్రతలాలకు సంబంధించు సూత్రం n₂/v – n₁/u = (n₂ – n₁)/ R
సమతలాలకు R విలువ అనంతం అవుతుంది. [latex]\frac{1}{R}[/latex] విలువ ‘0’ కు సమానం అవుతుంది.
n₂/v – n₁/a = 0 ⇒ n₂/v = n₁/u

ప్రశ్న 11.
కటక నాభ్యంతరము పరిసర యానకంపై ఆధారపడుతుందని ఎలా చెప్పవచ్చును? తెలపండి.
జవాబు:
కటకం గాలిలో ఉన్నప్పుడు కనుగొన్న నాభ్యంతరం కంటే, రాయి – కటకం మధ్య దూరం ఎక్కువగా ఉండే విధంగా కటకాన్ని నీటిలో ఉంచితే మనం ప్రతిబింబం చూడగలము. దీనిని బట్టి నీటిలో ఉన్నప్పుడు కటక నాభ్యంతరం పెరిగిందని తెలుస్తుంది. అంటే కటక నాభ్యంతరం పరిసర యానకంపై ఆధారపడుతుందని తెలుస్తుంది.

ప్రశ్న 12.
‘కుంభాకార కటకము ఎప్పుడు కేంద్రీకరణ కటకముగా మరియు వికేంద్రీకరణ కటకముగా పనిచేస్తుందో వివరించండి.
జవాబు:
కుంభాకార కటకాన్ని దాని వక్రీభవన గుణకం కన్నా తక్కువ వక్రీభవన గుణకం గల యానకంలో ఉంచినప్పుడు, అది కేంద్రీకరణ కటకం వలె పనిచేస్తుంది. కాని దాని వక్రీభవన గుణకం కన్నా ఎక్కువ వక్రీభవన గుణకం గల యానకంలో ఉంచినప్పుడు అది వికేంద్రీకరణ కటకం వలె పనిచేస్తుంది.

ప్రశ్న 13.
కుంభాకార, పుటాకార కటకముల మధ్య భేదములను వ్రాయండి.
జవాబు:

కుంభాకార కటకం	పుటాకార కటకం
1. దీని అంచులు పలుచగాను, మధ్యలో మందంగాను ఉంటుంది.	1. దీని అంచులు మందముగాను, మధ్యలో పలుచగాను ఉంటుంది.
2. కాంతి కిరణాలు దీని మీద పడి వక్రీభవనం చెందిన తరువాత కేంద్రీకరించబడతాయి.	2. కాంతి కిరణాలు దీని మీద పడినపుడు వక్రీభవనం తరువాత వికేంద్రీకరణం చెందుతాయి.
3. దీని ద్వారా వస్తువులను చూచినపుడు పెద్దవిగా కనబడతాయి.	3. దీని ద్వారా వస్తువులను చూచినపుడు కుంచించుకొని పోయినట్లు కనబడతాయి.
4. ఇది సాధారణంగా నిజ ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.	4. ఇది ఎల్లప్పుడు మిథ్యా ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

ప్రశ్న 14.
కుంభాకార, పుటాకార కటకముల లక్షణాలను తెలుసుకొనుటకు ప్రశ్నలను తయారుచేయండి.
జవాబు:

ఇచ్చిన కటకం ఏ విధంగా ఉంది?
కటకం ద్వారా ప్రతిబింబం తెరపై ఏర్పడినదా?
కటకం ముందు వేరు వేరు స్థానాల వద్ద ఉంచినపుడు ప్రతిబింబం పరిమాణం ఏమవుతున్నది?
వస్తు పరిమాణం కన్నా కటకంలో ప్రతిబింబ పరిమాణం గమనించినపుడు ఏ విధంగా ఉంటుంది?

ప్రశ్న 15.
సమతలాల వద్ద వక్రీభవనమును, వక్రతలాల వద్ద వక్రీభవనమును నీవు ఏ విధంగా అభినందిస్తావు?
జవాబు:
వక్రతలాల వక్రీభవనాన్ని సూక్షదర్శినిలోను, దూరదర్శినిలోను మరియు దృష్టి దోషాల నివారణలోను ఉపయోగిస్తారు. కాబట్టి సమతలాల, వక్రతలాల వక్రీభవనాన్ని అభినందిస్తున్నాను.

ప్రశ్న 16.
కటక సామర్యం అనగానేమి?
జవాబు:
కటక నాభ్యంతరం (f) యొక్క విలోమమును “కటక సామర్థ్యం” అంటారు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 20
S.I. ప్రమాణం – డయాప్టర్ (D)
– కుంభాకార కటకానికి f, P విలువలు ధనాత్మకం (+). – పుటాకార కటకానికి 1. P విలువలు ఋణాత్మకం (-).

10th Class Physics 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 4 Marks Important Questions and Answers

ప్రశ్న 1.
వస్తువును F, మరియు 2F, ల మధ్య ఉంచినపుడు ఏర్పడే ప్రతిబింబాన్ని సూచిస్తూ, కింది పటాన్ని పూర్తి చేయండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 21
జవాబు:

ప్రశ్న 2.
10 సెం.మీ. నాభ్యాంతరం గల కుంభాకార కటకం ముందు కింద తెలిపిన వివిధ దూరాలలో వస్తువు ఉంచబడింది.
(a) 8 సెం.మీ. (b) 15 సెం.మీ. (c) 20 సెం.మీ. (d) 25 సెం.మీ.
పైన తెలిపిన ఏ స్థానం వద్ద వస్తువును ఉంచినపుడు ప్రతిబింబ లక్షణాలు కింది విధంగా ఉంటాయి? సకారణంగా వివరించండి.
i) వస్తు పరిమాణం కంటే చిన్నదైన, తలక్రిందులుగా ఉన్న నిజ ప్రతిబింబం
ii) వస్తు పరిమాణం కంటే పెద్దదైన, తలక్రిందులుగా ఉన్న నిజ ప్రతిబింబం
iii) వస్తు పరిమాణం కంటే పెద్దదైన, నిటారుగా ఉన్న మిథ్యా ప్రతిబింబం
iv) వస్తు పరిమాణానికి సమాన పరిమాణం గల ప్రతిబింబం
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 23

ప్రశ్న 3.
క్రింది పట్టికలో కుంభాకార కటకం ద్వారా ఏర్పడు ప్రతిబింబంను చూపు కిరణ చిత్రాలు ఇవ్వబడినవి. ఈ పటాల ద్వారా ఈ క్రింది పట్టికను పూరించండి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 24
జవాబు:

ప్రశ్న 4.
కుంభాకార కటకంపై పతనం చెందే కాంతి కిరణాల ప్రవర్తనను ఏవేని 4 సందర్భాలలో వివరించండి.
జవాబు:
1) ప్రధానాక్షం వెంబడి ప్రయాణించే కాంతికిరణం :
ప్రధానాక్షం వెంబడి ప్రయాణించే ఏ కిరణమైనా విచలనం చెందదు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 26

2) కటక దృక్ కేంద్రం గుండా ప్రయాణించే కిరణం :
కటక దృక్ కేంద్రం గుండా ప్రయాణించే కాంతికిరణం కూడా విచలనం పొందదు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 27

3) ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించే కాంతికిరణం :
ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించే కాంతికిరణాలు నాభివద్ద కేంద్రీకరించబడతాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 28

4) నాభి గుండా ప్రయాణించే కాంతికిరణం :
కటక నాభి గుండా ప్రయాణించే కాంతి కిరణం వక్రీభవనం చెందిన తరువాత ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణిస్తుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 29

ప్రశ్న 5.
ఒక కుంభాకార కటకం నాభ్యంతరం 4 సెం.మీ. ఆ కటకం ముందు ప్రధానాక్షంపై వస్తువుని
i) 8 సెం.మీ. దూరంలో మరియు
ii) 10 సెం.మీ. దూరంలో ఉంచినపుడు ప్రతిబింబము ఏర్పడుటను సూచించు కిరణ చిత్రాలను గీచి రెండు సందర్భాలలో ప్రతిబింబ లక్షణాలు రాయుము.
జవాబు:
1) కిరణ చిత్రం :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 22
ప్రతిబింబ లక్షణాలు :
1) వస్తువు పరిమాణానికి ప్రతిబింబ పరిమాణం సమానం.
2) ప్రతిబింబం తలక్రిందులుగా ఏర్పడును.
3) నిజ ప్రతిబింబం ఏర్పడును.
4) ప్రతిబింబం ‘C₁‘ వద్ద ఏర్పడును.

ii) కిరణ చిత్రం :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 30
ప్రతిబింబ లక్షణాలు :
1) ప్రతిబింబ పరిమాణం వస్తువు పరిమాణం కంటే చిన్నది.
2) తలక్రిందులైన ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
3) నిజ ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
4) ప్రతిబింబం ‘F₁‘ & ‘C₁‘ ల మధ్య ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 6.
వక్రీభవన గుణకం (n) = 1.5 గా గల ఒక ద్విపుటాకార కటకం గాలిలో ఉంచబడింది. ఈ కటకం యొక్క రెండు వక్రతలాల వక్రతా వ్యాసార్ధాలు వరుసగా R₁ = 20 సెం.మీ., R₂ = 60 సెం.మీ. అయిన కటక నాభ్యంతరంను కనుక్కోండి. ఆ కటకం లక్షణంను పేర్కొనండి.
జవాబు:
దత్తాంశం : n = 1.5; R₁ = 20 సెం.మీ.; R₂ = 60 సెం.మీ.
సంజ్ఞాసాంప్రదాయం ప్రకారం, n = 1.5; R₁ = – 20 సెం.మీ. ; R₂ = 60 సెం.మీ.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 31

కనుక f = – 30 సెం.మీ. (ఇక్కడ ఋణగుర్తు కటకం వికేంద్రీకరణ కటకం అని తెలియజేస్తుంది)

ద్విపుటాకార కటక లక్షణాలు :

ఇది వికేంద్రీకరణ కటకం.
ఇది మధ్య భాగంలో పలుచగాను, అంచులందు మందంగాను ఉన్నది.

ప్రశ్న 7.
25 సెం.మీ. నాభ్యంతరము గల కుంభాకార కటకం ప్రధానాక్షంపై 50 సెం.మీ. మరియు 75 సెం.మీ. దూరంలలో వస్తువును ఉంచినపుడు ఏర్పడే ప్రతిబింబ లక్షణాలను రాయండి.
జవాబు:
వస్తువును 50 సెం.మీ. దూరంలో ఉంచినప్పుడు :

ప్రతిబింబం 50 సెం.మీ. దూరంలో ఏర్పడుతుంది.
వస్తుపరిమాణానికి ప్రతిబింబ పరిమాణం సమానం.
ప్రతిబింబం తలక్రిందులుగా ఏర్పడుతుంది.
నిజ ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.

వస్తువును 75 సెం.మీ. దూధంలో ఉంచినప్పుడు :

ప్రతిబింబం F, C ల మధ్య ఏర్పడుతుంది. (37.5 సెం.మీ. వద్ద)
వస్తుపరిమాణం కన్నా తక్కువ పరిమాణం గల ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
ప్రతిబింబం తలక్రిందులుగా ఏర్పడుతుంది.
నిజ ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.

ప్రశ్న 8.
నిత్యజీవిత వినియోగంలో కటకాల పాత్రను తెలపండి.
జవాబు:
నిత్యజీవితంలో కటకాల పాత్ర :
i) దృష్టి దోషాల్ని సవరించుటకు
ii) భూతద్దంగా
iii) సూక్ష్మ దర్శినిలో
iv) టెలిస్కోప్ లో
v) బైనాక్యులలో
vi) సినిమా ప్రొజెక్టర్లలో
vii) కెమెరాలలో కటకాలను వినియోగిస్తారు.

ప్రశ్న 9.
4 సెం.మీ.ల నాభ్యంతరం గల ద్వి పుటాకార కటకం ముందు 3 సెంమీ., 5 సెం.మీ.ల వద్ద ప్రధానాక్షంపై వస్తువును ఉంచినపుడు ఏర్పడే ప్రతిబింబాలకు కిరణచిత్రాలను గీయండి. ప్రతిబింబాల లక్షణాలు రాయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 32

ప్రతిబింబ లక్షణాలు :

ప్రతిబింబం P, F ల మధ్య ఏర్పడును,
వస్తువు కన్నా చిన్న ప్రతిబింబం,
నిటారు ప్రతిబింబం,
మిథ్యా ప్రతిబింబం.

ప్రశ్న 10.
ద్వికుంభాకార కటకాన్ని ఉపయోగించి దాని ప్రధానాక్షంపై S’ వద్ద బిందురూప ప్రతిబింబం ఏర్పరిచారు. కటక దృశ్యాకేంద్రం P దాని నాభులు ‘F’ మనకు తెలుసనుకుందాం. PF > PS’ అని కూడా తెలుసు. వీటి ఆధారంగా బిందురూప వస్తు స్థానాన్ని గుర్తించే కిరణచిత్రాన్ని గీసి, దానిలో ఇమిడివున్న కారణాలను తెల్పండి.
జవాబు:
ఇచ్చిన కటకము ద్వికుంభాకార కటకము మరియు ఇచ్చిన నియమము PF > PS’ అనగా ప్రతిబింబము దృశ్యాకేంద్రం (P) మరియు నాభి (F)ల మధ్య ఏర్పడును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 34

స్నెల్ నియమం ప్రకారం ఈ నియమం వస్తువును ‘P’ మరియు ‘F’ ల మధ్య ఉంచినపుడు మాత్రమే సాధ్యపడును. ఎందుకనగా పరావర్తన కిరణాలు విసరణ చెందును కనుక.

ప్రశ్న 11.
ద్వికుంభాకార కటకం వక్రతా వ్యాసార్థాలు సమానం. వాటి ఒక వక్రతా కేంద్రం వద్ద ఒక వస్తువును ఉంచుదాం. కటక పదార్థ వక్రీభవన గుణకం ‘n’. కటకం గాలిలో ఉందని భావించండి. కటక ప్రతి తల వక్రతా వ్యాసార్ధం R అని తీసుకోండి.
a) కటక నాభ్యంతరం ఎంత?
b) ప్రతిబింబ దూరం ఎంత?
c) ప్రతిబింబ స్వభావాన్ని చర్చించండి.
జవాబు:
ద్వికుంభాకార కటకపు వక్రతా వ్యాసార్ధాలు సమానము కనుక R₁ = R₂ = R
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 35

c) పైన ఏర్పడిన ప్రతిబింబము తలక్రిందులైనదిగానూ మరియు v < u గా ఉండును.

ప్రశ్న 12.
ఒక కటకం పదార్థ వక్రీభవన గుణకం 1.5. ఆ కటకం ముందు 30 సెం.మీ. దూరంలో వస్తువు నుంచిన 20 సెం.మీ. దూరంలో ప్రతిబింబం ఏర్పడింది. అయితే దాని నాభ్యంతరం కనుగొనండి. అది ఏ కటకం ? కటక వక్రతా వ్యాసార్థాలు సమానమైతే ఆ విలువ ఎంత?
జవాబు:
i) ఆ కటకం కుంభాకారం అనుకుంటే :
వస్తు దూరము = u = – 30 సెం.మీ. (కటకంకు ముందున వస్తువు కలదు.)
ప్రతిబింబ దూరము = v = 20 సెం.మీ.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 36
∴ కటక వక్రతా వ్యాసార్ధము విలువ = R = 12, సెం.మీ.

ii) ఆ కటకం పుటాకార కటకం అనకుంటే :
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 37

ప్రశ్న 13.
కటక సూత్రాన్ని ఉత్పాదించుము. (లేదా) [latex]\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}[/latex] ను ఉత్సాదించుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 38
1) ఒక కుంభాకార కటకానికి ఎదురుగా ప్రధానాక్షంపై OO’ అను వస్తువునుంచుము.
2) కటకానికి రెండోవైపు II’ అనే నిజప్రతిబింబం ఏర్పడిందనుకొనుము.
3) O’ నుండి బయలుదేరి ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించే కిరణం కటకంపై పతనమై, వక్రీభవనం చెందాక పటంలో చూపిన విధంగా నాభి F₁ గుండా పోతుంది.
4) O’ బిందువు యొక్క ప్రతిబింబం I’ను గుర్తించేందుకు, కటక దృక కేంద్రం (P) గుండా ప్రయాణించే కిరణం విచలనాన్ని పొందదు.
5) OO’ యొక్క ప్రతిబింబం II’ ప్రధానాక్షంపై తలక్రిందులుగా ఏర్పడుతుంది.
6) పటంలో PO, PI, PF₁ లు వరుసగా వస్తు, ప్రతిబింబ దూరములు మరియు కటక నాభ్యంతరాలు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 39
∴ ఈ సమీకరణాన్ని ‘కలక సూత్రము’ అంటాం.

ప్రశ్న 14.
రెండు యానకాల వక్రీభవన గుణకాలు (n₁, n₂), వస్తుదూరం (u), ప్రతిబింబ దూరం (v) మరియు వక్రతా వ్యాసార్ధం (R) ల మధ్య సంబంధంను ఉత్పాదించుము.
జవాబు:
1) పటంలో చూపినట్లు n,, n. వక్రీభవన గుణకాలు గల రెండు యానకాలను ఒక వక్రతలం వేరు చేస్తుందని భావించండి.
2) ప్రధానాక్షంపై ‘O’ వద్ద ఒక బిందురూప వస్తువునుంచాం.
3) ప్రధానాక్షం వెంబడి ప్రయాణించే కిరణం యానకాలను వేరు చేసే వక్రతలం వద్ద విచలనాన్ని పొందకుండా ధృవం గుండా ప్రయాణిస్తుంది.
4) ప్రధానాక్షంతో ‘∝’ కోణం చేసే రెండో కిరణం వక్రతలాన్ని ‘A’ బిందువు వద్ద తాకుతుంది. అక్కడ పతనకోణం θ₁, ఆ కిరణం విచలనం పొంది రెండో యానకం గుండా AI రేఖ వెంబడి ప్రయాణిస్తుంది. అక్కడ వక్రీభవన కోణం θ₂
5) మొదటి, రెండవ కిరణాలు వక్రీభవన కిరణాలు I వద్ద కలుస్తాయి. అక్కడ ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
6) రెండవ వక్రీభవన కిరణం ప్రధానాక్షంతో చేసే కోణం γ, A బిందువు వద్ద గీసిన లంబం ప్రధానాక్షంతో చేసే కోణం β అనుకుందాం.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 40

ప్రశ్న 15.
కటక తయారీ సూత్రం అనగానేమి ? దీనికొక సూత్రాన్ని ఉత్పాదించుము.
జవాబు:
కటక తయారీ సూత్రము : [latex]\frac{1}{f}=\{n-1)\left(\frac{1}{R_{1}}-\frac{1}{R_{2}}\right)[/latex]

AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 41
ఉత్పాదన :
1) పలుచని కటకం ప్రధానాక్షంపై ఒక బిందురూప వస్తువు ‘O’ ను ఊహించండి. కటకంను ఉంచిన యానకం వక్రీభవన గుణకం n., కటక వక్రీభవన గుణకం (ny) అనుకోండి.

2) ‘O’ బిందువు నుండి బయలుదేరిన కాంతి కిరణం R₁ వక్రతా వ్యాసార్థం గల ఆ కటకపు ఒక కుంభాకార ఉపరితలంపై ‘A’ బిందువు వద్ద పతనం చెందింది అనుకుందాం.

3) పతన కిరణం A వద్ద వక్రీభవనం పొందుతుంది. కటకానికి రెండవ ఉపరితలం లేకపోతే, వక్రీభవన కిరణం ‘Q’ వద్ద ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది అనుకుందాం.
పటం నుండి PO = – u, PQ = V = x; వక్రతా వ్యాసార్ధం = R₁ ; n₁ = n_a మరియు n₂ = n_b

కానీ, నిజానికి A వద్ద వక్రీభవనం చెందిన కిరణం R, వక్రతా వ్యాసార్ధం గల మరో ఉపరితలంపై B బిందువు వద్ద తిరిగి వక్రీభవనం పొంది I వద్ద ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

4) కటకం యొక్క మొదటి ఉపరితలం వల్ల ఏర్పడిన ప్రతిబింబం ‘Q’ ను కటకం యొక్క రెండవ ఉపరితలానికి వస్తువుగా తీసుకోవాలి. అపుడు పుటాకార ఉపరితలం పరంగా Q యొక్క ప్రతిబింబం I అని చెప్పవచ్చు. పటం నుండి వస్తుదూరం u = PQ = + x
ప్రతిబింబ దూరం v = PI ; వక్రతా వ్యాసార్ధం R = – R₂ ; n₁ = n_b, n₂ = n_a

ప్రశ్న 16.
కుంభాకార కటకముతో వివిధ దూరాలలో వస్తువు నుంచినపుడు ఏర్పడు ప్రతిబింబ లక్షణాలను కనుగొను ప్రయోగ పద్దతి, కావలసిన పరికరములను తెలుపండి.
జవాబు:
కావలసిన వస్తువులు : వస్తువు, కుంభాకార కటకం, తెర, V – స్టాండ్.

ప్రయోగ విధానం :

దాదాపు 2 మీటర్ల పొడవు గల టేబుల్ మధ్య భాగంలో ఒక V – స్టాండ్ ను ఉంచండి.
V – స్టాండకు ఒక కుంభాకార కటకాన్ని అమర్చండి.
కటకానికి దూరంగా ప్రధానాక్షంపై కొవ్వొత్తి మంట ఉండేటట్లుగా, కొవ్వొత్తిని పట్టుకొని నిలబడాలి. కటకానికి రెండోవైపు ప్రధానాక్షానికి లంబంగా ఒక తెరను ఏర్పరచాలి.
కొవ్వొత్తి ముందుకు జరుపుతూ వేరు వేరు స్థానాల వద్ద ఉంచి తెరమీద ప్రతిబింబాలు ఏర్పరచాలి.
ఇదే విధంగా వివిధ వస్తు స్థానాలకు ప్రతిబింబాలను తెరపై ఏర్పరచి లక్షణాలు పరిశీలించాలి.

ప్రశ్న 17.
కటకంపై వివిధ సందర్భాలలో పతనమయ్యే కిరణాల ప్రవర్తన ఎలా ఉంటుందో పటాల ద్వారా వివరించుము.
జవాబు:
1. ప్రధానాక్షం వెంబడి ప్రయాణించే కాంతి కిరణం :
ప్రధానాక్షం వెంబడి ప్రయాణించే ఏ కిరణమైనా విచలనం చెందదు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 44

2. కటక దృక్ కేంద్రం గుండా ప్రయాణించే కాంతి కిరణం :
కటక దృక్ కేంద్రం గుండా ప్రయాణించే కాంతి కిరణం కూడా విచలనం చెందదు.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 45

3. ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించే కాంతి కిరణం :
ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణించే కాంతి . కిరణాలు నాభి వద్ద కేంద్రీకరింపబడతాయి లేదా నాభి నుండి వికేంద్రీకరింపబడతాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 47

4. నాఖి గుండా ప్రయాణించే కాంతి కిరణం :
నాభి గుండా ప్రయాణించే కాంతి కిరణాలు వక్రీభవనం పొందాక ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణిస్తాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 48

5. ప్రధానాక్షానికి కొంత కోణం చేస్తూ వచ్చే సమాంతర కాంతికిరణాలు :
ప్రధానాక్షానికి కొంత కోణం చేస్తూ వచ్చే సమాంతర కాంతి కిరణాలు నాభీయ తలంపై ఏదేని బిందువు వద్ద కేంద్రీకరింపబడతాయి లేదా నాభీయ తలంపై ఏదేని బిందువు నుండి వికేంద్రీకరింపబడతాయి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 49

ప్రశ్న 18.
వస్తువు వివిధ స్థానాలలో ఉన్నపుడు కుంభాకార కటకం వలన ప్రతిబింబాలు
జవాబు:
1. వస్తువు అనంతదూరంలో ఉన్నపుడు :
వస్తువు అనంతదూరంలో ఉన్నపుడు, కటక నాభి వద్ద బిందురూప ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 50

2. వక్రతా కేంద్రానికి ఆవల, ప్రధానాక్షంపై వస్తువు ఉంచినపుడు :
వస్తువును, వక్రతా కేంద్రానికి ఆవల ప్రధానాక్షంపై ఉంచినపుడు చిన్నదైన, తలకింద్రులుగా ఉన్న నిజప్రతిబింబం. C₁ మరియు F₁ ల మధ్య ఏర్పడుతుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 30

3. వక్రతా కేంద్రం (C₂) వద్ద వస్తువునుంచినపుడు :
వక్రతా కేంద్రం (C₂) వస్తువు వద్ద వస్తువునుంచినపుడు ప్రతిబింబం, (C₁) వద్ద ఏర్పడుతుంది. ఈ ప్రతిబింబం వస్తు పరిమాణానికి సమానంగాను, తలక్రిందులుగా ఉండే నిజప్రతిబింబం.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 51

4. వక్రతా కేంద్రం, నాభి మధ్య వస్తువునుంచినపుడు :
వస్తువును వక్రతా కేంద్రం (C₂), నాభి (F₂) ల మధ్య వుంచినపుడు C₁కి ఆవల, వృద్ధీకృతమైన తలక్రిందులుగానున్న నిజ ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 22

5. నాభి వద్ద వస్తువునుంచినపుడు :
నాభి (F₁) వద్ద వస్తువునుంచినపుడు ప్రతిబింబం అనంతదూరంలో ఏర్పడుతుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 52

6. నాభి (F₂) మరియు కటక దృక్ కేంద్రం (P) వద్ద వస్తువునుంచినపుడు :
ప్రతిబింబం వస్తువును నాభికి, కటక దృక్ కేంద్రానికి మధ్య ఉంచినపుడు వృద్ధీకృతమైన, నిటారుగానున్న మిథ్యా ప్రతిబింబం ఏర్పడుతుంది.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 53

10th Class Physics 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం ½ Mark Important Questions and Answers

1. వక్రతలంకి ధృవంను ఎక్కడ గుర్తిస్తారు?
జవాబు:
వక్రతలం మధ్యలో

2. వక్రతా కేంద్రం నుండి వక్రతలంపై ఏదైనా బిందువుకి గీసిన రేఖను ఏమందురు?
జవాబు:
లంబం

3. వక్రతా కేంద్రం నుండి ధృవంకి గీసిన రేఖను ఏమందురు?
జవాబు:
ప్రధానాక్షం

4. లంబం గుండా వెళ్లే కాంతి కిరణం ఏ విధంగా వక్రీభవనం చెందుతుంది?
జవాబు:
విచలనం చెందదు

5. వక్రతలాలకి వక్రీభవన సూత్రం రాయండి.
జవాబు:

6. సమతలాలకు కాంతి వక్రీభవన సూత్రం రాయండి.
జవాబు:

7. రెండు ఉపరితలాలతో ఆవృతమైన పారదర్శక పదార్థం యొక్క రెండు తలాలూ లేదా ఏదో ఒక తలం వక్రతలమైతే ఆ పారదర్శక పదార్థాన్ని ఏమని అంటారు?
జవాబు:
కటకం

8. క్రింది ఇవ్వబడిన కటకం ఏ రకమైనది?

జవాబు:
సమతల – కుంభాకార కటకం

9. క్రింది ఇవ్వబడిన కటకం పేరు ఏమిటి?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 57
జవాబు:
ద్విపుటాకార కటకం

10. కటకంనకు కనిష్ఠ వక్రతలాల సంఖ్య
A) 1
B) 2
C) 3
D) 0
జవాబు:
A) 1

11. రెండు తలాలు ఉబ్బెత్తుగా ఉండే కటకం పేరేమిటి?
జవాబు:
ద్వికుంభాకార కటకం

12. ఏ కటకంనకు మధ్యలో పలుచగానూ, అంచుల వద్ద మందంగానూ ఉంటుంది?
జవాబు:
ద్వి పుటాకార కటకం

13. కటకానికి ఎన్ని ధృవాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
1

14. పుటాకార కుంభాకార కటకానికి ఎన్ని సమతలాలు ఉంటాయి?
జవాబు:
‘0 (సున్న)

15. కటకంనకు ఎన్ని నాభులను గుర్తిస్తారు?
జవాబు:
‘2’

16. కటక నాభి మరియు నాభ్యంతరాలను ఎలా సూచిస్తారు?
జవాబు:
నాభి = F,
నాభ్యంతరం = f

17. కుంభాకార కటకం మరియు పుటాకార కటకం యొక్క గుర్తులను గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 58

18. ఒక కటకం గుండా కాంతి వెళ్ళినప్పుడు ఎన్నిసార్లు వక్రీభవనం చెందుతుంది?
జవాబు:
రెండు సార్లు

19. సందర్భం – 1 : కటక ప్రధానాక్షం గుండా వెళ్ళే కాంతి కిరణం
సందర్భం – 2 : కటక ధృవం గుండా వెళ్ళే కాంతి కిరణం
సందర్భం – 3 : ప్రధానాక్షంకి సమాంతరంగా వెళ్ళే కాంతి కిరణం
పై ఏ సందర్భంలో కాంతి విచలనం చెందదు?
జవాబు:
సందర్భం 1 మరియు 2

20. ఒక కటకం యొక్క నాభీయతలం ఎలా వుంటుంది?
జవాబు:
ప్రధానాక్షానికి లంబంగా, నాభి గుండా

21. ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా పోయే కాంతిపుంజం ఎక్కడ కేంద్రీకరించబడుతుంది?
జవాబు:
నాభీయతలంపై

22. ఒక వస్తువు నుండి ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా వచ్చే కిరణాలు కుంభాకార కటకంపై పతనమైతే ఎక్కడ కేంద్రీకరించుకుంటాయి?
జవాబు:
నాభి వద్ద

23. ఒక కుంభాకార కటకం వలన ఏర్పడిన సూర్యుని ప్రతిబింబం ఎలా ఉంటుందో ఊహించి రాయండి.
జవాబు:
బిందు పరిమాణంలో

24. ఒక కుంభాకార కటకం వలన నిజ, తలకిందులు మరియు క్షీణ ప్రతిబింబం ఏర్పడాలంటే వస్తువును ఎక్కడ ఉంచాలి?
జవాబు:
2 F₁కి ఆవల (వక్రతా కేంద్రం ఆవల)

25. శ్రీలత కుంభాకార కటకం ముందు ఒక కొవ్వొత్తిని ఉంచినపుడు, ప్రతిబింబం 2F₁ వద్ద ఏర్పడినది. కొవ్వొత్తి ఎక్కడ ఉందో ఊహించండి.
జవాబు:
2F₂ వద్ద

26. కుంభాకార కటక నాభి వద్ద ఒక వస్తువును ఉంచిన వక్రీభవన కిరణాలు ఎలా ఉంటాయి?
జవాబు:
సమాంతరంగా

27. క్రింది.ఏ సందర్భంలో వస్తువును ఉంచినపుడు ఆవర్ధనం చెందిన ప్రతిబింబం కుంభాకార కటకం వలన ఏర్పడుతుంది?
A) 2F₂ కి ఆవల
B) 2F₂ మీద
C) 2F₂ మరియు F₂ల మధ్య
D) అనంత దూరంలో
జవాబు:
C) 2F₂ మరియు F₂ల మధ్య

28. మిథ్యా, నిటారు, ఆవర్ధనం చెందిన ప్రతిబింబం ఏర్పరుచుటకు నీవు తీసుకునే కటకం ఏమిటి?
జవాబు:
కుంభాకార కటకం

29. పుటాకార కటకం వలన ఏర్పడిన ప్రతిబింబ లక్షణం ఏమిటి?
జవాబు:
మిథ్యా, క్షీణించిన ప్రతిబింబం (తక్కువ పరిమాణం).

30. క్రింది పటంలో వినియోగించిన కటకం ఏమిటి?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 10
జవాబు:
కుంభాకార కటకం

31. పై పటంలో ఏర్పడిన ప్రతిబింబ లక్షణం ఏమిటి ?
జవాబు:
మిథ్య, నిటారు, ఆవర్ధనం చెందిన

32. పై పటంలో వస్తువు ఎక్కడ ఉంచబడింది?
జవాబు:
కటక దృక్ కేంద్రం, F₂ ల మధ్య

33. పై పటంలో ప్రతిబింబాన్ని తెరపై పట్టగలమా?
జవాబు:
పట్టలేము

34. నిజప్రతిబింబంను తెర లేదా ఇతర వస్తువులపై ఏర్పరచగలమా?
జవాబు:
ఏర్పరచగలము

35. క్రింది ఏ ప్రతిబింబాన్ని చూడగలము?
A) నిజ
B) మిథ్యా
C) A మరియు B
D) రెండూ కావు.
జవాబు:
C) A మరియు B

36. ఒక కుంభాకార కటకం నాభ్యంతరం 10 సెం.మీ.
a) సమాన పరిమాణం గల ప్రతిబింబం ఏర్పడాలంటే వస్తువును ఎంత దూరంలో ఉంచాలి?
b) 15 సెం.మీ. దూరంలో వస్తువును ఉంచితే ప్రతిబింబ లక్షణాలేవి?
జవాబు:
నిజ, ఆవర్ధన, తలకిందులు

37. క్రింది వానిలో సరియైనది. పుటాకార కటకం వలన ఏర్పడిన ప్రతిబింబం
A) క్షీణించినది
B) మిథ్యా
C) నాభికి, దృక్ కేంద్రంకి మధ్య ఏర్పడును
D) పైవన్నియు
జవాబు:

38. UV పద్దతిలో కుంభాకార కటకం యొక్క నాభ్యంతరం కనుగొనునప్పుడు కొలవవలసిన అంశాలు ఏవి?
జవాబు:
వస్తుదూరం (u), ప్రతిబింబ దూరం (V)

39. నిజ ప్రతిబింబం ఏర్పడుటకు కనిష్ఠ వస్తుదూరం ఎంత ఉండాలి?
జవాబు:
నాభ్యంతరం అంత వుండాలి

40. కటకంనకు u, v మరియు fల మధ్య సంబంధమేమి?
జవాబు:
[latex]\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}[/latex]

41. కటక సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
[latex]\frac{1}{f}=\frac{1}{v}-\frac{1}{u}[/latex]

42. ఒక యానకంనకు కటకం యొక్క ఏది స్థిరం?
A) వస్తుదూరం
B) ప్రతిబింబ దూరం
C) నాభ్యంతరం
D) పైవన్నియూ
జవాబు:
C) నాభ్యంతరం

43. క్రింది ఏ యానకంలో కటక నాభ్యంతరం ఎక్కువ?
A) నీరు
B) గాలి
C) సమానం
D) చెప్పలేం
జవాబు:
A) నీరు

44. కటక తయారీ సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
[latex]\frac{1}{f}=\left(n_{b a}-1\right)\left(\frac{1}{R_{1}}-\frac{1}{R_{2}}\right)[/latex]

45. గాలిలో వినియోగించు కటక తయారీ సూత్రం ఏమిటి?
జవాబు:
[latex]\frac{1}{f}=\{n-1)\left(\frac{1}{R_{1}}-\frac{1}{R_{2}}\right)[/latex]

46. నీటిలో గాలిబుడగ ఎలా ప్రవర్తించును ? జ. 20 సెం.మీ.
A) కేంద్రీకరణ కటకం వలె
B) వికేంద్రీకరణ కటకం వలె
C) A మరియు B
D) రెండూ కావు
జవాబు:
B) వికేంద్రీకరణ కటకం వలె

47. ఒక కుంభాకార కటకం యొక్క వక్రీభవన గుణకం 1.5, దానిని 1.33 వక్రీభవన గుణకం గల యానకంలో ఉంచారు. సమాంతర కిరణాలు పంపించిన ఎలా వక్రీభవనం చెందును?
జవాబు:
కేంద్రీకరింపబడును

48. కుంభాకార కటకం వలన ఏర్పడిన నిజ ప్రతిబింబంనకు u, v మరియు f లకు సంజ్ఞా సాంప్రదాయం ప్రకారం తీసుకోవలసిన గుర్తులు రాయండి.
జవాబు:
-u, + v – f

49. ఒకవేళ ‘V’ ని ఋణాత్మకంగా తీసుకుంటే, ఏర్పడిన ప్రతిబింబ లక్షణం ఏది?
జవాబు:
మిథ్యా

50. నిజ మరియు మిథ్యా ప్రతిబింబం ఏర్పరచు కటకం
జవాబు:
ద్వికుంభాకార

51. అనంతదూరంలో వస్తువు ఉన్నప్పుడు దాని ప్రతిబింబం కుంభాకార కటకం వలన ఏర్పడింది. ఆ ప్రతిబింబం ఎక్కడ ఏర్పడుతుంది?
జవాబు:
నాభి వద్ద

52. ఒక సమతల కుంభాకార కటక నాభ్యంతరం 28 వక్రతా వ్యాసార్ధం R అయిన కటక తయారీకి వాడిన పదార్థ వక్రీభవన గుణకం ఎంత?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 59

53. కటక తయారీకి వినియోగించు కొన్ని పదార్థాలు రాయుము.
జవాబు:
నీరు, గాజు, ప్లాస్టిక్ మొదలగునవి.

54. ప్రతిబింబ దూరం, నాభ్యంతరానికి సమానమయినపుడు కుంభాకార కటకంపై పతనమయ్యే కిరణాలు ఎలా ఉంటాయి?
జవాబు:
సమాంతరంగా

55. ప్రయోగశాలలో కటకంను ఉంచుటకు వినియోగించు పరికరం ఏమిటి?
జవాబు:
V – స్టాండ్

56. కటకం వలన ఏర్పడు ప్రతిబింబం దూరంనకు సూత్రం రాయుము.
జవాబు:
[latex]v=\frac{u f}{u+f}[/latex]

57. ఒక కుంభాకార కటకం యొక్క నాభ్యంతరం 20 సెం.మీ., వస్తు దూరం 30 సెం.మీ. అయిన,
a) ప్రతిబింబం ఎక్కడ ఏర్పడుతుంది?
b) ప్రతిబింబం ఆవర్ధనం ఎంత?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 60

58. క్రింది చిత్రాన్ని పూర్తి చేయుము.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 61
జవాబు:

59. కుంభాకార కటకం యొక్క ఒక ఉపయోగం రాయుము.
జవాబు:
టెలిస్కోపులు, మైక్రోస్కోపులలో వినియోగిస్తారు.

60. పుటాకార కటకం యొక్క ఒక వినియోగం రాయుము.
జవాబు:
హ్రస్వదృష్టి నివారణకు వినియోగిస్తారు.

61. కటక ఆవర్తనం సూత్రం రాయుము.’
జవాబు:
[latex]\frac{v}{u}[/latex]

62. f = -40 సెం.మీ. అయిన ఆ కటకం ఏ రకానికి చెందినది?
జవాబు:
వికేంద్రీకరణ కటకం (పుటాకార కటకం)

63. ఈ కటకం మూడు వేర్వేరు పదార్థాలతో తయారు చేయబడింది. దీనికి ఎన్ని నాభ్యంతరాలు ఉంటాయి?

జవాబు:
‘3’

64. ఒక కుంభాకార కటకంపై సగం నల్లని పేపర్ తో కప్పబడి ఉంది. దాని వలన ఏర్పడిన ప్రతిబింబం ఇలా ఉంటుంది.
A) పూర్తిగా
B) సగం
C) ఏర్పడదు
జవాబు:
‘A’

65. ‘n’ వక్రీభవన గుణకం, ‘R’ వక్రతా వ్యాసార్ధం గల ఒక సమతల కుంభాకార కటకం యొక్క నాభ్యంతరం ఎంత వుంటుంది?
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 64

66. పటంలో చూపిన ప్రయోగంలో రాయిని చూడాలంటే కటకం మరియు రాయి మధ్య దూరం ఎంత ఉండాలి?
AP Board 10th Class Physical Science Solutions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 18
A) f కి సమానంగా
B) F కన్నా తక్కువగా
C) f కన్నా ఎక్కువగా
D) f కన్నా ఎక్కువ లేదా తక్కువ
జవాబు:
B) F కన్నా తక్కువగా

67. R₁, R₂ కటక వక్రతా వ్యాసార్థాలు, n వక్రీభవన గుణకం మరియు f నాభ్యంతరం మధ్య సంబంధం ఏమిటి?
జవాబు:
[latex]\frac{1}{f}=\{n-1)\left(\frac{1}{R_{1}}-\frac{1}{R_{2}}\right)[/latex]

68. క్రింది వానిని జతపర్చుము :
a) వక్రతా వ్యాసార్ధం – 1) R
b) కటక దృక్ కేంద్రం – 2) P
C) వక్రతా కేంద్రం – 3) C
జవాబు:
a – 1, b – 2, C – 3

69. క్రింది వానిని జతపర్చుము : .
a) సమాన పరిమాణ ప్రతిబింబం – 1) వస్తువు 2 F₂ ఆవల
b) ఆవర్తనం చెందిన ప్రతిబింబం – 2) వస్తువు 2 F₂, F₂ మధ్య
c) చిన్న ప్రతిబింబం – 3) వస్తువు 2F₂ పై
జవాబు:
a – 3, b – 2, c – 1

సాధించిన సమస్యలు

1. 10 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకాన్ని ఒక గోడ నుండి 12 సెం.మీ. దూరంలో ఉంచితే గోడపై ప్రతిబింబం ఏర్పడింది. అయిన కటకానికి, వస్తువునకు మధ్య దూరాన్ని లెక్కించండి.
సాధన:
f = 10 సెం.మీ. ⇒ v = 12 సెం.మీ.

∴ వస్తుదూరం 60 సెం.మీ.

2. 20 సెం.మీ. నాభ్యంతరము గల పుటాకార కటకము ముందు 50 సెం.మీ. దూరంలో వస్తువు నుంచిన ఏర్పడు ప్రతిబింబ లక్షణాలను తెలుపండి. (14.3 సెం.మీ మిథ్యా ప్రతిబింబం, నిలువుగా)
సాధన:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 66

3. ఒక నదిపై ఒక పక్షి 3 మీ ఎత్తులో ఎగురుతున్నది. అదేచోట నది ఉపరితలం నుండి 4 మీ లోతులో చేప ఉంది. అయిన పక్షికి చేప ఎంత లోతులో ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది? అలాగే చేపకు పక్షి ఎంత ఎత్తులో ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది?
(సహాయం n_wa = 4/3) (Ans : 6మీ, 8మీ)
సాధన:
పక్షికి చేప కనిపించే దూరం = [latex]\frac{3}{4}[/latex] × 4 = 3 సెం.మీ.
చేపకు పక్షి కనిపించే దూరం = [latex]\frac{4}{3}[/latex] × 3 = 4 సెం.మీ.

అదనపు ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

ప్రశ్న 1.
ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా విరళయానకం నుండి సాంద్రతర యానకంలోకి ప్రయాణిస్తూ పుటాకార తలంపై పతనం చెందే కాంతి మార్గాన్ని గీయండి.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 70

ప్రశ్న 2.
ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా విరళయానకం నుండి సాంద్రతర యానకంలోనికి ప్రయాణిస్తూ కుంభాకార తలంపై పతనం చెందే కాంతికిరణ మార్గాన్ని గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 67

ప్రశ్న 3.
ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా సాంద్రతర యానకం నుండి విరళయానకంలోకి ప్రయాణిస్తూ కుంభాకార తలంపై పతనం చెందే కాంతి కిరణ మార్గాన్ని చూపే పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 68

ప్రశ్న 4.
ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా సాంద్రతర యానకం నుండి విరళయానకంలోకి ప్రయాణిస్తూ పుటాకార తలంపై పతనం చెందే కాంతి కిరణ మార్గాన్ని చూపే పటం గీయుము.
జవాబు:
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 69

ప్రశ్న 5.
క్రింది సందర్భాలకు కిరణ చిత్రాలను గీయుము.
a) కుంభాకార కటకం ద్వారా నిటారైన ఆవర్గీకృతమైన ప్రతిబింబం ఏర్పడుట.
b) 20 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకం ముందు 60 సెం.మీ. దూరంలో వస్తువుంచినపుడు.
c) కుంభాకార కటకం ద్వారా సమాంతర కాంతికిరణ పుంజం ఏర్పడుట.
d) కుంభాకార కటకంతో వస్తు పరిమాణం, ప్రతిబింబ పరిమాణం సమానంగా ఏర్పడడం.
జవాబు:
a) వస్తువును కటక కేంద్రం (P), నాభి (F) ల మధ్య ఉంచినపుడు నిటారైన, ఆవస్థీకృత ప్రతిబింబం ఏర్పడును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 10

b) కటక నాభ్యంతరం 20 సెం.మీ.
వస్తు దూరం = 60 సెం.మీ.
వస్తువు వక్రతా కేంద్రం (40 సెం.మీ.) కు ఆవల ఉన్నది.
ప్రతిబింబ F, C ల మధ్య నిజ, తలక్రిందులు మరియు వస్తువుకన్నా చిన్నది ఏర్పడును.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 30

c) కుంభాకార కటకం ద్వారా సమాంతర కాంతి కిరణ పుంజం ఏర్పడాలంటే వస్తువును F వద్ద వుంచాలి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 71
d) వస్తు పరిమాణం, ప్రతిబింబ పరిమాణం సమానంగా ఉండాలంటే వస్తువును C వద్ద వుంచాలి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 22

ప్రశ్న 6.
కటకాన్ని వాడి ఒక ప్రతిబింబం ఏర్పరచినప్పుడు ఆవర్ధనం + 0.5 అయిన ఎ) ప్రతిబింబ లక్షణాలేవి ? బి) వాడిన కటకమేది ?
జవాబు:
ఎ) ఏర్పడిన ప్రతిబింబం నిటారైన, మిథ్యా ప్రతిబింబం, వస్తువుకన్నా చిన్నదైన ప్రతిబింబం ఏర్పడును.
కారణం : ఆవర్ధనం విలువ ధనాత్మకం.

బి) వాడిన కటకం పుటాకార కటకం.
కారణం : ఆవర్ధనం +0. 5 అనగా ధనాత్మకం మరియు 1 కన్నా తక్కువ ఈ విలువ కేవలం పుటాకార దర్పణానికే సాధ్యం.

ప్రశ్న 7.
100 మి.మీ. నాభ్యంతరం గల ఒక వికేంద్రీకరణ కటకం ముందు 150 మి.మీ. దూరంలో ఒక వస్తువునుంచినపుడు ప్రతిబింబ దూరం మరియు ప్రతిబింబ స్వభావాలను కనుగొనుము.
జవాబు:
వస్తు దూరం (u) = -150 మి.మీ.
నాభ్యంతరం (f) = -100 మి.మీ.
ప్రతిబింబ దూరం (v) = ?
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 72
∴ కటకం ముందు వస్తువున్న వైపునే 60 మి.మీ. దూరంలో ప్రతిబింబం ఏర్పడును.

ప్రతిబింబ లక్షణాలు :
ప్రతిబింబం నిటారైనది, మిథ్యా ప్రతిబింబం, వస్తువు కన్నా చిన్నది.

ప్రశ్న 8.
20 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల ఒక కేంద్రీకరణ కటకం ముందు క్రింద చూపిన దూరాలలో వస్తువునుంచారు.
a) 40 సెం.మీ.
b) 50 సెం.మీ.
c) 30 సెం.మీ.
d) 15 సెం.మీ. అయిన సందర్భంలో క్రింద చూపిన విధంగా ప్రతిబింబాలు ఏర్పడును?
i) ఆవర్గీకృతమైన నిజ ప్రతిబింబం
ii) అవర్గీకృతమైన మిథ్యా ప్రతిబింబం
iii) వస్తువు కన్నా చిన్నదైన నిజ ప్రతిబింబం
iv) వస్తు పరిమాణం, ప్రతిబింబ పరిమాణం సమానం.
జవాబు:
i) ఆవర్గీకృతమైన నిజ ప్రతిబింబం, వస్తువును F, Cల మధ్య వుంచినపుడు ఏర్పడును.
అనగా u = 30 సెం.మీ.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 73

ii) అవర్గీకృతమైన మిథ్యా ప్రతిబింబం ఏర్పడాలంటే వస్తువును F మరియు P ల మధ్య ఉంచాలి.
అనగా 15 సెం.మీ. దూరంలో
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 74

iii) వస్తువు కన్నా చిన్నదైన నిజ ప్రతిబింబం ఏర్పడాలంటే వస్తువును ‘C’ కి ఆవల వుంచాలి.
అనగా 50 సెం.మీ. దూరంలో
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 75

iv) వస్తు పరిమాణం, ప్రతిబింబ పరిమాణం సమానంగా అనగా వుండాలంటే వస్తువును ‘C’ వద్ద వుంచాలి.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 76

ప్రశ్న 9.
10 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల ఒక కేంద్రీకరణ కటకం ముందు 15 సెం.మీ. దూరంలో 4 సెం.మీ. ఎత్తు గల ఒక వస్తువునుంచారు. అయిన ప్రతిబింబ స్థానం, లక్షణం మరియు ఎత్తులను కనుగొనుము.
జవాబు:
u= 15 సెం.మీ., f = + 10 సెం.మీ.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 77

ప్రశ్న 10.
కుంభాకార కటక ఉపయోగాలను వ్రాయుము.
జవాబు:
కుంభాకార కటకాలను

భూతద్దాలుగా వాడతారు.
దీర్ఘదృష్టి అనే ఒక రకమైన దృష్టిదోషాన్ని నివారించుటకు వాడతారు.
మైక్రోస్కోపులు, ప్రొజెక్టర్లు, కెమెరాలు, టెలిస్కోపులలో కుంభాకార కటకాలను వాడుతారు.

ప్రశ్న 11.
పుటాకార కటకం యొక్క ఉపయోగాలను పేర్కొనుము.
జవాబు:
పుటాకార కటకాలను

టెలిస్కోపులలో అక్షి కటకంగాను,
హ్రస్వదృష్టి అనే ఒక రకమైన దృష్టిదోషాన్ని సవరించుటకు,
అత్యంత నాణ్యమైన దృశ్య పరికరాలను తయారుచేయుటకు కుంభాకార కటకాలతో కలిపి వాడుతారు.

10th Class Physics 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 1 Mark Bits Questions and Answers

సరియైన సమాధానమును గుర్తించండి.

1. పటంలో చూపబడ్డ కటకం పేరు
A) ద్వికుంభాకార కటకం
B) ద్విపుటాకార కటకం
C) పుటాకార – కుంభాకార కటకం
D) సమతల కుంభాకార కటకం
జవాబు:
B) ద్విపుటాకార కటకం

2. 10 సెం.మీ. నాభ్యంతరం గల కుంభాకార కటకాన్న నీటిలో ముంచితే దాని నాభ్యంతరం
A) పెరుగుతుంది
B) తగ్గుతుంది
C) మారదు
D) సున్నకు చేరును
జవాబు:
A) పెరుగుతుంది

3. కుంభాకార కటకం యొక్క ప్రధానాక్షంపై వస్తువు ఎక్కడ ఉంచితే మిథ్యా ప్రతిబింబాన్ని ఏర్పరుస్తుంది?
A) దృక్’ కేంద్రము మరియు F ల మధ్య
B) F వద్ద
C) F, C ల మధ్య
D) C వద్ద
జవాబు:
A) దృక్’ కేంద్రము మరియు F ల మధ్య

4. కింది పదార్థాలలో కటకం తయారీకి సాధారణంగా ఉపయోగపడేది
A) నీరు
B) గాజు
C) ప్లాస్టిక్
D) పైవన్నీ
జవాబు:
B) గాజు

5. ఈ పటంలో వస్తువు (O) స్థానం ……
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 79
A) ‘F’ వద్ద
B) ‘C’ వద్ద
C) ‘C’, ‘F’ ల మధ్య
D) ‘C’ కి ఆవల
జవాబు:
D) ‘C’ కి ఆవల

6. కుంభాకార కటకం నుండి వక్రీభవనం చెందిన కిరణం ప్రధానాక్షానికి సమాంతరంగా ప్రయాణిస్తుంటే, ప్రతిబింబ దూరం ….
A) వస్తుదూరానికి సమానం
B) అనంతం
C) కటక నాభ్యంతరానికి సమానం
D) కటక వక్రతా వ్యాసార్ధానికి సమానం
జవాబు:
B) అనంతం

7. కింది వాటిలో దేని కొరకు పుటాకార కటకాన్ని వినియోగిస్తారు?
A) మైక్రోస్కోలో అక్షి (కంటి) కటకం
B) సూర్యకాంతిని ఒక బిందువు వద్ద కేంద్రీకరించుటకు
C) దీర్ఘదృష్టిని సవరించడానికి
D) హ్రస్వదృష్టిని సవరించడానికి
జవాబు:
D) హ్రస్వదృష్టిని సవరించడానికి

8. ఎల్లప్పుడు చిన్నదైన మిథ్యా ప్రతిబింబం ఏర్పడాలంటే ఉపయోగించేది
A) కుంభాకార కటకం
B) సమతల కుంభాకార కటకం
C) పుటాకార కటకం
D) పుటాకార దర్పణం
జవాబు:
C) పుటాకార కటకం

9. ఎల్లప్పుడూ మిథ్యా ప్రతిబింబమును ఏర్పరచే కటకం …….
A) పుటాకార
B) కుంభాకార
C) సమతల కుంభాకార
D) పైవన్నీ
జవాబు:
A) పుటాకార

10. “40 సెం.మీ. ల వక్రతా వ్యాసార్థం గల ఒక కుంభాకార కటకం ఎదురుగా 20 సెం.మీ. ల దూరంలో వస్తువు ఉంచబడినది.” అపుడు ప్రతిబింబ స్థానం ………
A) ‘C’ కి ఆవల
B) ‘C’, ‘F’ ల మధ్య న
C) ‘C’ వద్ద
D) అనంత దూరంలో
జవాబు:
D) అనంత దూరంలో

11.
AP 10th Class Physical Science Important Questions 4th Lesson వక్రతలాల వద్ద కాంతి వక్రీభవనం 80
యొక్క పూర్తి రేఖాకిరణ చిత్రం

జవాబు:
C

12. ఒక ద్వికుంభాకార కటకం ప్రధానాక్షంనకు సమాంతరంగా వచ్చిన కిరణాలు 10 సెం.మీ.ల వద్ద కేంద్రీకరింపచేసిన దాని నాభ్యంతరము
A) 5 సెం.మీ.
B) 10 సెం.మీ.
C) 20 సెం.మీ.
D) 25 సెం.మీ.
జవాబు:
B) 10 సెం.మీ.